De directie stelt zich niet aansprakelijk voor inbreuk op auteursrecht

Een digitale variant van het bordje “de directie stelt zich niet aansprakelijk“. Holland.com, De officiële site voor toerisme en recreatie in Nederland, vermeldt in haar Terms Of Use:

7. Holland.com accepts much of its content from various third party sources and therefore cannot verify its legality in adhering to applicable copyright laws.
Algemene voorwaarden zijn leuk, maar alleen om dingen te regelen tussen jou en je deelnemers. Deze opmerking is echter gericht aan rechthebbenden wier materiaal zonder toestemming wordt geplaatst op die site. En die hebben daar niets mee te maken.

Een professionele partij kan zich er niet zo gemakkelijk vanaf maken. Die heeft een onderzoeksplicht en moet dus controleren of alle rechten inderdaad wel afgekocht dan wel op een andere manier geregeld zijn. Doen ze dat niet, dan draaien ze voor de inbreuk op.

In LJN BB5582 bijvoorbeeld kreeg de gedaagde foto’s van haar toeleveranciers, die zij dan op haar site plaatste. Hoe controleerde men de rechten?

Als zij [series foto’s toegestuurd krijgt] krijgt gaat zij ervan uit dat het om algemene modellen gaat of dat de auteursrechten zijn geregeld, aldus [gedaagde]. Dit betekent dat [gedaagde] helemaal niets doet om te voorkomen dat zij inbreuk maakt op eventuele rechten van derden, zelfs als het gaat om zo grote aantallen als in deze zaak. De rechtbank is van oordeel dat de inbreuk daarom verwijtbaar is.

Precies hetzelfde gebeurde in de Galeries.nl zaak:

[gedaagde] is als uitgever van boeken en als exploitant van één of meer websites op het gebied van kunst een professionele exploitant van auteursrechtelijk beschermd werk. Zij had bedacht moeten zijn op het feit dat op de foto auteursrecht rustte … Dat de foto door een derde (Pulchri) aan [gedaagde] is toegestuurd en dat [gedaagde] daardoor naar zij stelt op het verkeerde been is gezet, staat in de verhouding tussen [gedaagde] en Eiser niet aan toerekening van de schade aan [gedaagde] in de weg.

Betekent dit nu dat bijvoorbeeld Flickr een lawsuit waiting to happen is? Niet helemaal. Flickr is een dienstverlener: zij biedt ruimte aan mensen om hun foto’s te publiceren. Dienstverleners zijn niet aansprakelijk voor gehost materiaal. Pas als de auteursrechthebbende ze er op wijst, en ze halen het dan niet weg, worden ze aansprakelijk.

U herinnert zich misschien nog profielensite CU2 die vrijuit ging omdat ze meteen in hadden gegrepen na een klacht:

Naar het oordeel van de kantonrechter is niet gebleken dat CU2 zich schuldig heeft gemaakt aan een onrechtmatige gedraging, of onrechtmatig nalaten, jegens [eiseres], omdat CU2 onmiddellijk na de melding van [eiseres], inhoudende dat de op haar auteursrecht inbreuk makende afbeelding op de website van CU2 was gezien, deze (link) heeft verwijderd. Gesteld noch gebleken is dat CU2 al langer op de hoogte was, of had kunnen zijn, van de plaatsing van de afbeelding van het schilderij van [eiseres] op de website [website 2], laat staan van het onrechtmatige karakter van die plaatsing.

Maar let wel: zodra de provider zelf selecteert wat er wordt gepubliceerd, vallen ze buiten deze regeling. Zie bijvoorbeeld het Go2Web vonnis:

De foto waar deze procedure om draait is (ook) te zien geweest op de startpagina van de door Go2Web.nl geëxploiteerde site. Een startpagina kan niet aangemerkt worden als onderdeel van ledenpagina’s waarop leden foto’s en dergelijke kunnen plaatsen en ook daadwerkelijk plaatsen. Dat zo zijnde moet de conclusie zijn dat Go2Web.nl zelf de bewuste foto openbaar gemaakt heeft. Met betrekking tot de pagina’s voor en door leden ligt de situatie anders. Ten aanzien van die pagina’s fasciliteert Go2Web.nl enkel en heeft zij met de inhoud ervan niets te maken.

Holland.com is in zoverre wel verstandig dat ze in hun algemene voorwaarden van leden eisen dat deze verklaren dat hun bijdragen allemaal eigen werk zijn en geen inbreuk maken op rechten van derden. En nog veel verstandiger: dat zij alle schade zullen vergoeden die Holland.com kan lijden wanneer die verklaring onjuist blijkt.

Arnoud

Een geluidscitaat: De “Wilhelm scream”

Sommige dingen kun je beter beluisteren dan lezen: het geluidscitaat!

Wat u hier hoort, is de bekendste schreeuw uit de cinema, de Wilhelm scream. En omdat het hier gaat om een compilatie van korte stukjes uit films waarin diezelfde schreeuw steeds te horen is, met als doel laten horen hoe populair (cliché?) dit geluidseffect is, is dit filmpje toegelaten volgens het citaatrecht.

Arnoud

Nieuw op Iusmentis: Legal protection of trade secrets and know-how (in Innovation @ iusmentis.com)

Eindelijk weer eens iets in het Engels:

Trade secret law protects information or know-how that is valuable because of its secrecy. The owner of a trade secret must take reasonable steps to keep it a secret. Misappropriation of trade secrets, including violation of a non-disclosure agreement (NDA) is a tort and sometimes even a criminal act.

Trade secret law or tort law protects valuable business information from misappropriation by others. The main requirement is that the information must be kept a secret by its owner. Any kind of information, ranging from manufacturing know-how, formulas or devices to marketing intelligence can be protected as a trade secret. A misappropriator can be convicted to pay damages or to cease using the trade secret information.

Trade secrets are a form of intellectual property, but trade secret protection does not offer rights comparable to those offered by copyright, patent or trademark laws. In most countries, trade secret misappropriation is regarded as a specific form of unfair competition. Some countries have specific laws on the protection of confidential business information. The TRIPS Agreement requires that countries implement adequate legal protection for “undisclosed information”.

Lees verder in Legal protection of trade secrets and know-how (in Innovation @ iusmentis.com).

Vertaling volgt te zijner tijd.

Arnoud

De rol van octrooien bij cumulatieve innovatie

Octrooien beschermen innovatie. Met een octrooi kan een uitvinder anderen beletten de uitvinding toe te passen. Ook kan hij geld (een licentie) vragen voor gebruik van de uitvinding. Het octrooi onthult hoe de uitvinding werkt, zodat anderen deze na verloop van het octrooi kunnen gebruiken. Ze kunnen natuurlijk ook een alternatief verzinnen dat om het octrooi heen werkt.

Dat lijkt eenvoudig genoeg. Maar deze ietwat naïeve visie van innovatie gaat er vanuit dat uitvindingen op zichzelf staan. Een gloeilamp, een fietsbel, het wiel. Dat valt in de praktijk van vandaag vies tegen. Het octrooi op de televisie bestaat niet. Een televisie bevat honderden uitvindingen (uitvindinkjes?) van tientallen partijen. Ook in de ICT is sprake van deze cumulatieve innovatie.

Bij cumulatieve innovatie bestaat het risico dat één van deze tientallen octrooihouders verdere innovatie tegen kan houden, door een te hoge licentievergoeding te vragen of zelfs te weigeren een licentie te verlenen. Dat heet in de literatuur de tragedy of the anti-commons. Hoe kun je dat nu voorkomen? Octrooien maar afschaffen?

Toch niet: in een uitgebreid paper getiteld Patents and Innovation: Friends or Foes? tonen François Lévêque (hoogleraar economie aan de Ecole des mines de Paris) en Yann Ménière (research fellow bij het Centre d’Économie Industrielle) aan dat octrooien ook bij cumulatieve innovatie voor een positief effect op innovatie zorgen.

Available evidence suggests that patents globally have a positive effect on innovation in Computers and Electronics. Empirical studies find substantial Equivalent Subsidy Rates (measured by dividing the value of the firms’ patents by their R&D expense to produce those patents) in these industries (Lanjouw, 1998; Schankerman, 1998; Arora et al., 2003). Such high ESR reveal that the value of patents represents a significant share of R&D expenses, without however proving that patent protection really spurs these expenses.

Een vereiste is wel een deugdelijk functionerend octrooisysteem. Met name de scope van octrooien mag niet te breed zijn. Ook moet natuurlijk het onderzoek van de prior art goed geregeld zijn. De belangwekkendste suggestie vond ik het uitbreiden van de regelingen rond verplichte toegang (compulsory licensing) van octrooien die nodig zijn bij cumulatieve innovatie:

In this context, the enforcement of tight legal standards for patentability and effective mechanisms to challenge the validity of patents and patent claims can prevent the negative effects of patents on innovation (FTC, 2003). In several countries, patent systems also include exemptions to patent law for experimental use on drugs or on research tools in Biotechnology (OECD, 2006). Some authors also suggest that the creation of similar exemptions should be considered for experimentation or interoperability purposes in the software field (Burke & Lemley, 2006).

Eerder kwam ook al Vincenzo Denicolò in Do Patents Over-Compensate Innovators? (Universiteit van Bologna) tot dezelfde conclusie. Hij pleit ook voor het versterken van octrooirechten, zodat innovators beter toegang kunnen krijgen tot elkaars octrooien.

Arnoud

Gebruik van sjablonen (templates) in het auteursrecht

Wie heeft het auteursrecht op deze website, vroeg een kennis me laatst. Hij had in opdracht een site gebouwd, gebruikmakend van een door de opdrachtgever aangeleverd template. Ook foto’s, afbeeldingen en teksten had hij niet zelf hoeven ontwikkelen. Maar het eindresultaat was wel zijn werk. En freelancers hadden toch zelf auteursrecht op het werk?

Nou, niet helemaal. Er moet natuurlijk wel een auteursrecht zijn. Het product moet een eigen oorspronkelijk karakter hebben en bovendien het persoonlijk stempel van de maker dragen. Als alles aan het werk zonder enige creativiteit tot stand komt, en de ontwerper geen enkele eigen ruimte krijgt, dan zit er geen auteursrecht op die folder. En dat was precies waar het om ging in dit vonnis. De eiser (appellante) vond dat de door een freelancer gemaakte brochure niet auteursrechtelijk beschermd was:

Zij had vooraf al bepaald hoe de opmaak er uit zou moeten zien en de opmaak diende gelijkend te zijn op die van andere door [appellante] gehanteerde brochures. De brochure Novelties vertoonde daarmee dan ook een sterke gelijkenis. Ten aanzien van de opmaak had [geïntimeerde] geen artistieke vrijheid.
Maar daar ging het Gerechtshof niet in mee. Eiser noemt het zelf “opmaak” – en opmaken is een creatieve activiteit. Ook al is je creatieve ruimte beperkt, zolang die ruimte niet nul is, heb je auteursrecht op het resultaat.

Ook op de foto’s die op instructie van de opdrachtgever gemaakt waren, had deze niet het auteursrecht:

Het is heel wel mogelijk dat [appellante] de te fotograferen objecten aangaf, maar dat neemt niet weg dat in het algemeen de fotograaf een eigen creatieve inbreng heeft te leveren waar het gaat om de bepaling van opnamehoek, belichting en in het algemeen de keuze tussen de vele verschillende fototechnische mogelijkheden. Dat de daarbij te maken keuzes geheel door [appellante] werden voorgeschreven, is onaannemelijk: daarvoor neemt men geen professioneel fotograaf in de arm. De overgelegde opnamelijsten wijzen daar ook niet op. Zij geven slechts een (inderdaad tamelijk precieze) opgave van de te fotograferen objecten, maar houden niets in over de te maken fototechnische keuzen.

Als laatste redmiddel dan nog artikel 6 van de Auteurswet: Indien een werk is tot stand gebracht naar het ontwerp van een ander en onder diens leiding en toezicht, wordt deze als de maker van dat werk aangemerkt. Ik schreef al, dat gaat niet over opdrachtgevers van freelancers maar bijvoorbeeld architecten. En dus was er hier geen sprake van “leiding en toezicht” zoals de wet dat eist:

[appellante] mag in het ontwerp wel een zekere rol hebben gespeeld, maar haar leiding en toezicht waren zeker niet zo direct dat daardoor de creatieve rol van [geïntimeerde] verwaarloosbaar werd. [appellante] heeft zich er zelfs over beklaagd dat zij, toen zij op een dag contact met [geïntimeerde] wilde opnemen, moest ontdekken dat hij op dat ogenblik afwezig was en een medewerker de opnamen aan het maken was. Hoe belangrijk of onbelangrijk dat ook mag wezen, als zij dat op deze manier toevallig moest ontdekken, waren haar leiding en toezicht toch niet zo direct als zijn het wel wil doen voorkomen.

Kortom, de opdrachtgever had geen auteursrechten. U vraagt zich misschien af waarom die man zich daar zo druk over maakt: simpel, de ontwerpers hadden hun geld nog niet binnen en verboden verspreiding van de brochures op grond van hun auteursrecht totdat de facturen voldaan waren.

Dezelfde soort redenering kun je dus voor een website hanteren. Alleen lag het bij de ontwerper uit de eerste alinea iets anders: hij kreeg een template (sjabloon) en hoefde dat alleen maar in te vullen met tekst en beeld. Daar zit geen creatieve ruimte in, dus dat knip&plakwerk levert geen auteursrecht op. Sorry Merijn. 😉

Via Volledig bericht, pardon Boek 9.

Arnoud

Numerieke domeinnamen voor iedereen – behalve Bram Heerink

1337.nl komt eraan, als het aan Tweakers ligt. In januari 2008 gaat SIDN numerieke domeinnamen invoeren. Dan krijgen we dus echt 9292.nl en 10.nl. Maar zoals wel vaker gebeurt komt er eerst een sunrise: voorafgaand aan de “open” registratie biedt SIDN merkhouders de mogelijkheid om hun numerieke merknaam vast te leggen. Zo kan Radio 538 dus 538.nl vastleggen. Al vist Chanel er naast, omdat 5.nl niet mag – het nummer moet minstens twee cijfers tellen.

Wie ook achter het net vist, is Bram Heerink van 112.nl. Door een opvallend brutaal staaltje lobbywerk is er in het reglement bepaald:

2.3 Daarnaast sluit SIDN de domeinnaam 112.nl uit van registratie via de sunrise-procedure. Dit domein wordt op uitdrukkelijk verzoek van de Nederlandse overheid door SIDN aan de overheid ter registratie aangeboden.

Bram Heerink was jarenlang de ongestoorde bezitter van www.112.nl, totdat in mei de Staat ineens een spoedeisend belang bedacht en de domeinnaam opeiste. Hangende het hoger beroep heeft Heerink beslag laten leggen op de domeinnaam.

Het is dan wel bijzonder vreemd als de Staat ineens een onderhandse afspraak met SIDN maakt dat deze 112.nl mag gaan gebruiken.

UPDATE (9 november) Arjan Dasselaar reageert in zijn column:

Ja, de overheid zorgt goed voor zichzelf, en gebruikt daarbij de wet vooral als het haar uitkomt. … Terwijl Heerink netjes het hoger beroep afwacht, stuurt de overheid dus een roedel ambtenaren langs bij de SIDN om op die manier te proberen de zaken even als ‘heren onder elkaar’ te regelen.

Arnoud

Nieuw op Iusmentis: Usenet-gebruik juridisch bekeken (in Usenet > Technologie @ iusmentis.com)

Alhoewel downloaden van Usenet legaal is, is aanbieden van andermans werk op nieuwsgroepen inbreuk op auteursrecht. Publiceren van NZB-bestanden, of het onderhouden van gespecialiseerde zoekmachines of forums kan onrechtmatig zijn.

Usenet-nieuwsgroepen zijn al meer dan vijftien jaar populair. Niet alleen voor discussie, maar ook als medium voor de verspreiding van bestanden zoals muziek, films en software. Vaak wordt dat materiaal zonder toestemming verspreid (geupload) en gedownload. Mag dat? Jurist Gunnar Oudshoorn bekijkt de juridische aspecten van Usenet.

Voor de beantwoording van de vraag hoe uitwisseling via Usenet juridisch gekwalificeerd moet worden, moet eerst duidelijk worden welke spelers actief zijn in dit spel. In eerste instantie is dat uiteraard de gebruiker, daarnaast is ook de nieuwsserver een belangrijke schakel in het geheel. Ook moet er een blik worden geworpen op de NZB-zoekmachines en de usenet-communities.

Lees verder in Usenet-gebruik juridisch bekeken (in Usenet > Technologie @ iusmentis.com).

Arnoud

Mag ik mijn geld terug als ik Windows niet wil bij mijn nieuwe laptop?

Gelukkig zijn er in Nederland winkels die je zonder problemen een softwareloze laptop verkopen. Je moet alleen wel flink zoeken soms. Maar wat nu als je er eentje koopt met Windows er al op, en je wilt dat niet? Een rechtszaak wegens ongeoorloofde koppelverkoop door een haar machtspositie misbruikend Microsoft is een optie, maar duurt wat lang. Je kunt ook Microsoft’s eigen EULA inroepen. Want wat staat er in die licentie:

You agree to be bound by the terms of this EULA by installing, copying, or otherwise using the Software. If you do not agree, do not install, copy, or use the Software; you may return it to your place of purchase for a full refund, if applicable.
Een Italiaan stapte met deze bepaling naar Hewlett-Packard en vroeg om die refund. Daar voelde HP weinig voor: die tekst was eenzijdig door Microsoft geschreven, en daarom achtte HP zich niet gebonden aan de overeenkomst. Bovendien stond in de algemene voorwaarden van HP dat hardware en software onlosmakelijk verbonden zijn, zodat alleen het retourneren van beiden mogelijk zou zijn.

De Italiaanse rechter vonniste (PDF, Italiaans) dat de klant mag afgaan op de juistheid van de Microsoft EULA, en veroordeelde HP tot het terugbetalen van 90 euro voor Windows XP en 50 euro voor Microsoft Works. Met de opmerking dat HP misschien haar contractuele relatie met Microsoft zou willen herzien.

Andere Italianen die hun geld terug willen, kunnen via consumentenorganisatie ADUC een standaardbrief downloaden.

Je moet trouwens wel hard kunnen maken dat je inderdaad de EULA geweigerd hebt te accepteren na de aanschaf van de computer. Een slimme Brit wilde het zekere voor het onzekere nemen en fotografeerde elke stap:

“I booted the laptop, then photographed every step of the boot process up to and including clicking on the XP ‘no I don’t accept’ button. I also scrolled through each page of the EULA, taking a photo of each page,” he wrote in an e-mail interview.

UPDATE (3 november): geen idee of Arda Gerkens van de SP mijn blog leest, maar ze stelt wel nu net Kamervragen over precies dit onderwerp, zo meldt Tweakers:

Volgens Microsoft is er in Nederland wel een procedure om een ongebruikte – of ongewenst meegeleverde – Windows-licentie vergoed te krijgen, maar ligt de verantwoordelijkheid hiervoor bij de verkoper waar de consument zijn systeem heeft gehaald. Volgens deze verkopers wordt een systeem op dat moment echter maatwerk, waardoor dezelfde hardware uiteindelijk duurder uit zou komen dan met het meegeleverde Windows-besturingssysteem.

Arnoud

Neem een optie op een octrooi

Een Amerikaanse octrooiaanvraag van IBM beschrijft een wel zeer creatieve manier om je octrooiportfolio te licentiëren: neem een optie op een X aantal octrooien, en bepaal welke je nodig hebt op het moment dat dat relevant wordt. Bijvoorbeeld als de concurrent langskomt met zijn octrooi en je iets nodig hebt om je onderhandelingspositie te versterken. Een soort van opties op octrooien dus.

Beta News schrijft:

If the company from which these traders could buy IP options were, say, IBM, you can see how that could be very attractive to, say, small (or even large) software companies in the open source community. It becomes much easier to fight a lawsuit from, say, Microsoft, if you can tap into IBM’s patent portfolio to counter-sue, than it would be to stand and fight on the basis that the patents being asserted were not valid. In fact, having such options could well persuade, say, Microsoft, not to sue in the first place.

Via de blog van Intellectual Asset Management.

Arnoud

Nieuw op Iusmentis: Uit principe: de GNU General Public License (GPL) versie 3 (in Software > Open source software @ iusmentis.com)

Versie 3 van populairste open source licentie introduceert vérgaande verboden op octrooien, technische voorzieningen en beperkt toegankelijke hardware.

Na vijftien jaar is er dan eindelijk een derde versie van de GNU General Public License. De reden: onvrede over bepaalde praktijken in de open source wereld. In dit artikel, gepubliceerd in het juridisch tijdschrift Computerrecht bespreekt ICT-jurist en octrooigemachtigde Arnoud Engelfriet de nieuwe bepalingen in GPL versie 3. Download het artikel (PDF, 1.7 MB).

Lees verder in Uit principe: de GNU General Public License (GPL) versie 3 (in Software > Open source software @ iusmentis.com).

Arnoud