In Amerika kan een AI geen auteursrecht krijgen op gegenereerde kunst

Voor het hiernaast getoonde kunstwerk is geen auteursrecht mogelijk, zo las ik bij The Verge. Ingenieur Steven Thaler had de door hem ontwikkelde Creativity Machine dit werk laten maken, “A Recent Entrance to Paradise”, als deel van een serie werken waarin een AI de weg naar het hiernamaals visualiseert. De Copyright Review Board van het Copyright Office weigerde de aanvraag met als reden dat de vereiste menselijke creativiteit niet aanwezig is. Bovendien is het niet mogelijk een auteursrecht op naam van een AI vast te leggen.

Net als in Nederland krijg je in Amerika automatisch auteursrecht op creatieve werken, maar in de VS heeft het nut je werk vast te laten leggen, bijvoorbeeld om statutory damages te mogen claimen. Er zit geen kwaliteitstoets aan de registratie, het is echt een minimaal onderzoek naar formaliteiten. Maar als er werkelijk nul creativiteit in het werk zit, dan zal men de registratie afwijzen. Een leeg vel papier inleveren gaat ‘m dus niet worden bijvoorbeeld.

Nou kun je van die tekening (schilderij?) hiernaast veel zeggen, maar een leeg vel is het bepaald niet. Zonder nadere toelichting zou iedereen vermoeden dat hier gewoon auteursrecht op zit. Maar het gaat natuurlijk niet alleen om de creativiteit, het gaat ook om de vraag of het menselijke creativiteit is. En dat is sinds de opkomst van generatieve netwerken een hele lastige vraag geworden.

Stephen Thaler timmert al decennia aan de weg (documentaire) en is onder meer de initiatiefnemer achter die AI-patentaanvragen waar ik in 2020 over blogde. De discussie daar was toen ook zuiver formeel: kan een AI als uitvinder vermeld worden op een octrooiaanvraag, los van hoe inventief / niet-voordehandliggend de uitvinding eigenlijk is? Nee, aldus zowel EPO als USPTO: de uitvinder moet een mens, een natuurlijk persoon zijn.

Idem in het auteursrecht, en dat is in de VS heel logisch omdat octrooirecht en auteursrecht dezelfde basis heeft, namelijk Article I, Section 8, Clause 8 van de Grondwet:

To promote the progress of science and useful arts, by securing for limited times to authors and inventors the exclusive right to their respective writings and discoveries.
Hieruit leidt men al tweehonderd jaar (dat is lang, in Amerika) af dat alleen mensen deze rechten kunnen aanvragen. Dit is ook waarom je als bedrijf je werknemers in Amerika een overdracht van octrooirechten moet laten tekenen, ook als het gewoon hun werk is om uitvindingen te doen. In Nederland (of Europa) hoeft dat niet, maar wel blijft het basisrecht op naamsvermelding als uitvinder bestaan.

In de afwijzing haalt de CRB oudere zaken erbij over fotografie: geen menselijke creativiteit immers, de machine doet al het werk. Daar is ondertussen wel wat nuance in ontstaan, omdat immers belichtingstijd, kijkhoek en compositie van wat er voor de lens komt, creatief kan zijn als je meer doet dan enkel de werkelijkheid natuurgetrouw vastleggen. Een mooi precedent vond ik nog de tuin onder architectuur: geen auteursrecht, want ook als je ‘m zorgvuldig aanlegt “a garden owes most of its form and appearance to natural forces”. Maar hoe dan ook: uit alle aangehaalde zaken volgt dat het moet gaan om een mens die de creatieve touch inbrengt, en dat de machine-inbreng daar fors ondergeschikt aan moet zijn.

Bij ons in Europa hebben we natuurlijk geen registratie, maar ik heb er geen twijfel over dat de rechter ook hier uit zou komen op “geen auteursrecht want geen menselijke creativiteit”. Los daarvan zou een AI die auteursrechtelijke bescherming ook niet nodig hebben, want wat zou de AI moeten met licentie-inkomsten? Ik hoorde laatst de gekscherende opmerking dat nu er AI-gegenereerde kunst en literatuur is, de menselijke kunstenaars méér betaald zouden moeten worden om nog overeind te blijven bij de oneindige uitvoer van werken die deze robots gaan maken.

Arnoud

Met een “bestel nu” op je knop hebben je klanten niets besteld

Snelle quiz, als er “Bestel nu” op een bestelknop in een webwinkel staat, sluit je juridisch gezien dan een overeenkomst als je erop klikt? Eh, nee, aldus de rechtbank Amsterdam een paar weken geleden. Ja, keek ik ook van op maar het klopt: bij een online bestelproces zit je ergens pas aan vast als het “op niet voor misverstand vatbare wijze duidelijk is gemaakt dat de bestelling een betalingsverplichting inhoudt”, aldus de wet. En enkel “bestel nu” is niet hetzelfde als “dit gaat geld kosten vriend”.

Die strenge regel over betaalknoppen werd in 2012 ingevoerd. De formulering is nogal een mond vol:

De handelaar richt zijn elektronische bestelproces op zodanige wijze in dat de consument een aanbod niet kan aanvaarden dan nadat hem op niet voor misverstand vatbare wijze duidelijk is gemaakt dat de bestelling een betalingsverplichting inhoudt. Indien de aanvaarding geschiedt door gebruik van een knop of soortgelijke functie, is aan de vorige zin voldaan indien bij het plaatsen van de bestelling in niet voor misverstand vatbare termen en op goed leesbare wijze blijkt dat de aanvaarding een betalingsverplichting jegens de handelaar inhoudt.
Dit is natuurlijk gericht tegen al die “dark patterns”, zeg maar gerust oplichtingspraktijken, waarbij je wordt verleid om te klikken op neutraal klikkende knoppen en vervolgens een factuur of incasso achter je aan krijgt. Helemaal als het gaat om trucs als gratis proefperiodes die stilzwijgend omgezet worden in maandelijkse betalingen, om eens wat te noemen.

Er staat nog meer in de wet trouwens:

Een knop of soortgelijke functie wordt daartoe op een goed leesbare wijze aangemerkt met een ondubbelzinnige formulering waaruit blijkt dat het plaatsen van de bestelling een betalingsverplichting jegens de handelaar inhoudt. De enkele zinsnede «bestelling met betalingsverplichting» wordt aangemerkt als een dergelijke ondubbelzinnige verklaring. Een overeenkomst die in strijd met dit lid tot stand komt, is vernietigbaar.
Die laatste zin is wat de Amerikanen zo mooi een “safe harbor” noemen: als je dit doet, dan zit je goed. Maar het is niet zo dat je per se deze zinsnede moet gebruiken, een andere mag ook, zolang het maar ondubbelzinnig blijkt dat er een betalingsverplichting ontstaat. (Die term is een enorme mond vol ja, het is de vertaling van het verrassend korte Duitse Zahlpflicht dat ik nog wel op een knop zie staan.)

 

In deze zaak ging het om een huurovereenkomst, waarvoor deze regel ook gewoon geldt. De knop van de handelaar vermeldde alleen “Bestel nu” maar niet expliciet iets over betalen, “zodat het voor [gedaagde] niet duidelijk was dat hij met het aanklikken van de knop zich verplichtte tot het betalen van een maandelijkse vergoeding” in de woorden van de rechtbank. Had er nou een tekstje onder gestaan met “Hiermee sluit u een huurcontract met 12 termijnen van € 59,95” dan hadden we een heel ander verhaal gehad.

Wat ook niet meehielp, is dat er in het proces tot dan toe überhaupt niet gevraagd was naar betalingsgegevens, wat normaal vrij standaard is in online bestellen. Ook daarom hoef je dus niet bedacht te zijn op het ontstaan van een betalingsverplichting. Ik zou zelf in die situatie ook denken dat “Bestel nu” de start van het bestelproces is, net zoals menig shop “Naar de kassa” of “Afrekenen” of iets dergelijks gebruikt om daar te komen.

Toevallig heeft net vorige week het Hof van Justitie hierover uitspraak gedaan (zaak C?249/21), waarin het ging om de tekst “Voltooi boeking”, die op de knop stond bij het inschrijfformulier van een hotel. Je kwam daar met “Ik ga boeken”. Daar kun je in de context van hotels goed over twisten: de term “boeken” wordt, net zoals “reserveren”, vaak gebruikt om een vrijblijvende tijdelijke aanspraak aan te duiden maar óók om de keiharde sluiting van een bindende overeenkomst mee aan te duiden. Het Hof stuurt de zaak terug naar Duitsland: de rechter moet gezien de context en het normale spraakgebruik beoordelen wat die tekst betekent bij dit formulier. Maar daarbij geldt wel een specifieke restrictie:

teneinde in de context van een bestelproces voor het op elektronische wijze sluiten van een overeenkomst op afstand te bepalen of een op de bestelknop of soortgelijke functie aangebrachte formulering, zoals de formulering „voltooi boeking”, overeenkomt met de woorden „bestelling met betalingsverplichting” in de zin van die bepaling, uitsluitend moet worden uitgegaan van de woorden op die knop of soortgelijke functie.
Het is niet toegestaan om naar de omstandigheden van het bestelproces te kijken, aldus het Hof. Dat lijkt er dus op dat je een zin onder de knop niet kunt gebruiken, maar dat gaat volgens mij iets te ver. De Duitse rechter had de vraag namelijk als een simpele tegenstelling gesteld: moet het echt om de knop gaan, of mag je naar het hele proces kijken? Dat laatste gaat te ver, dus is het antwoord “dat eerste dat je zegt”. Het zou wel erg streng zijn als de tekst werkelijk letterlijk óp de knop moet staan in plaats van een zin direct daaronder.

Arnoud

Tienduizend Nederlanders slaan handen ineen voor Nachtwacht op Reddit, wie heeft het auteursrecht?

Deze ‘gepixelde’ versie van de Nachtwacht prijkt prominent op Reddit, maar daar waren tienduizend Nederlanders en flink wat organisatie voor nodig. Dat meldde Apparata onlangs. De kunst-in-vereniging is een resultaat van r/place: een sociaal kunstinitiatief, begonnen als 1-aprilgrap maar ondertussen een zeer indrukwekkend experiment geworden. Wel met natuurlijk het juridische haakje: wie is er rechthebbende op dit ontwerp?

Het basisidee achter r/place was dus een 1-aprilgrap, want het klinkt te simpel om waar te zijn. Zoals Tweakers uitlegt:

Place bestond uit een leeg canvas van 16 miljoen tegels van een pixel groot. Reddit-gebruikers konden een keer per kwartier een pixel een kleur geven. Dat konden ook pixels zijn die andere gebruikers net daarvoor hadden ingekleurd. Hoewel het project aanvankelijk chaotisch verliep, ontstonden er na de introductie allerlei community’s die samenwerkten om een bepaald gebied op het canvas gezamenlijk om te toveren tot bijvoorbeeld de Mona Lisa, het Nederlandse volkslied of de tragedie van Darth Plagueis The Wise.
Je zou, het internet indachtig, totale chaos en vandalisme verwachten, maar bij r/place blijkt niets minder waar: er zijn zo veel positief gestemde samenwerkende mensen actief dat sporadisch vandalisme snel wordt verwijderd, en ondertussen bouwen groepjes aan hun eigen kunstwerkjes, daarbij elkaars ruimte respecterend. Tot de Witte Leegte alles overnam, maar dat mocht de pret niet drukken.

Diverse lezers vroegen me, wie heeft er eigenlijk auteursrecht op zo’n massaal samenwerkingsproject? Hoofdregel van de Auteurswet is dat de rechten liggen bij de partij die het creatieve werk heeft gedaan. Als twee mensen werk doen, dan ontstaan er dus twee auteursrechten naast elkaar. Of twintigduizend, als er twintigduizend mensen werk doen.

Ingewikkelder wordt het als de bijdragen van de verschillende makers eigenlijk niet los van elkaar te scheiden zijn. Er is dan sprake van een gemeenschappelijk auteursrecht, één recht dat aan al die makers samen toekomt. De Hoge Raad had in 1949 een prachtig criterium:

beslissend is of [het gezamenlijk] werk is ontstaan door zodanige samenwerking der kunstenaars, dat ieders afzonderlijke bijdrage daarvan niet meer is te scheiden, zodat het buiten het verband van het geheel geen afzonderlijk voorwerp van artistieke beoordeling kan zijn.
Ik denk dat dit criterium heel goed past bij wat er op r/place gebeurt. Die individuele pixel is niet te zien als een afzonderlijk, zelfstandig werk. Je klikt gewoon een kleur aan, meer niet. Het creatieve zit hem in de locatie van die pixel binnen het groter geheel, per definitie dus in het samenwerkingsverband met de andere pixelklikkers. Die zijn dus allemaal samen houder van het auteursrecht (één auteursrecht) op het canvas.

Een complicatie is natuurlijk dat het werk elke seconde kan wijzigen – elk kwartier per pixelklikker, maar die zijn er zo veel dat er per seconde iets significants kan veranderen. Het werk bestaat dan maar zo kort, dat een auteursrecht daarop nogal illusoir is. Als iedereen over je werk heen kan en mag pixelen, wat moet zo’n recht nog voorstellen?

Arnoud

Mag een verwerker de verwerkersovereenkomst verstoppen in de algemene voorwaarden?

Een lezer vroeg me:

Met enige regelmaat kom ik verwerkers tegen die de elementen van een verwerkersovereenkomst hebben ‘verstopt’ in de algemene voorwaarden. Dit kan toch niet zomaar? Het gaat hier om een document waar de verwerker volledige controle op heeft en kan/mag aanpassen naar wens. Mijns inziens is dan de grip van de verantwoordelijke zo goed als verdwenen en schieten we compleet de plank mis. Klopt dat?
De verwerkersovereenkomst is een raar ding, dat veel aandacht onder de AVG heeft gekregen. Het probleem is een beetje dat het eigenlijk gaat om een set afspraken “hoe houden we ons samen aan de AVG”, maar dat in de wet het opgeschreven is als “schrijf in een document op hoe je je samen aan de AVG gaat houden”.

Een van de rare uitvloeisels daarvan is dat iedereen op zijn eigen manier de verwerkersafspraken vastlegt. Zoals ook hier bij de vraagsteller. Zoek je de verwerkersovereenkomst, staat die in de algemene voorwaarden. Soms wel netjes als apart hoofdstuk, soms als apart genummerd artikel 17, maar soms moet je echt de bepalingen bij elkaar sprokkelen.

Is dat fout? Nee, niet perse. De AVG eist alleen dat je de afspraken schriftelijk vastlegt, niet dat het in één document gebeurt, of zelfs maar dat je dit “Verwerkersovereenkomst” noemt. Er is dus niets mis met je verwerkersafspraken verdelen over offerte, SLA en algemene voorwaarden. Althans, niet meer dan wat er gewóón mis is met afspraken verdelen over allerlei documenten, namelijk dat je dan een rommeltje krijgt. Maar als dat werkbaar genoeg is, dan is dat juridisch prima.

Blijft over het punt dat een verwerker zo heel eenzijdig kan contracteren, en zelfs (via het AV-wijzigingsbeding, dat er wel in moet staan natuurlijk) de verwerkersbepalingen kan bijschaven als dat nodig blijkt te zijn. Ik geef toe, dat is raar – maar menig verwerkingsverantwoordelijke doet precies hetzelfde wanneer ze hun “standaard voorwaarden” opsturen en verwachten dat de verwerker zonder problemen tekent.

De juridische theorie verlangt dat de partijen samen gaan zitten, hun aandachtspunten voor de verwerking nalopen en bespreken, en de uitkomst van die bespreking netjes gezamenlijk vastleggen. In de praktijk zie vaak dat een partij dicteert hoe het zal zijn, en de ander maar tekent om er vanaf te zijn (denk ik dan maar). Ook dat kan dus niet. Je moet het onderling afstemmen, klopt dit, is dit hoe wij willen werken. Maar veel organisaties kunnen daar niet goed mee omgaan.

Vanuit dat gezichtspunt is het wel begrijpelijk dat een grote verwerker zegt, ik schrijf op hoe ik werk en daar hebben ze het mee te doen. Dat is dan maar de second-best optie, en aangenomen dat de klant dan nog adequaat inzicht krijgt in wat er gebeurt en de verwerker niet elke dag alles helemaal om mag gooien, lijkt me dat in ieder geval binnen de geest van de AVG.

Arnoud

Amsterdam verliest rechtszaak over bericht in Berichtenbox MijnOverheid

Een heffingsambtenaar van de gemeente Amsterdam moet een nieuwe beslissing nemen op het bezwaar van een Amsterdammer tegen een niet tijdig ingediende aanslag. Dat meldde Security.nl onlangs. Dit vanwege een opmerkelijke reden: het niet aanvinken van het vinkje “stuur mij een mail als ik een nieuw bericht heb” heel gek, en een bestuursorgaan moet nagaan of dat wel de bedoeling was. Doet ze dat niet, dan kun je het de burger niet verwijten het bericht gemist te hebben.

De Amsterdammer had een aanslag onroerendezaakbelasting gekregen, en deze was elektronisch in zijn Mijn Berichtenbox geplaatst. Dat mocht, omdat hij een geactiveerd Jouw MijnOverheid-account had. Hij ging in bezwaar, maar dat was te laat. De termijn start immers wanneer het bericht in je uw mijn box geplaatst wordt (art. 2:17 Awb). En dat ging hier dus mis.

Weliswaar zit er aan zo’n berichtplaatsing een emailnotificatie, maar wanneer die verzonden (laat staan ontvangen) wordt is niet relevant. En als je die mist (omdat hij in uw je spam komt bijvoorbeeld) dan is dat jouw probleem. Althans, zo redeneert de praktijk. En toen viel menig bestuursrechtjurist van de stoel:

Als iemand aangeeft dat hij elektronisch bereikbaar is voor de overheid zonder dat hij de optie heeft aangevinkt een email te willen ontvangen steeds wanneer een bericht in de berichtenbox van MijnOverheid is geplaatst, moet het bestuursorgaan echter controleren of dit werkelijk zijn bedoeling is.
Oké, ik viel zelf van uw mijn stoel want de rechtbank citeert een uitspraak van de hoogste bestuursrechter uit 2021:
Als uitgangspunt bij de toepassing van dit artikel heeft – aansluiting zoekend bij wat is neergelegd in het wetsvoorstel genoemd in 4.4.3 – te gelden dat het ontbreken van een notificatie ertoe leidt dat de indiener van een te laat bezwaar de termijnoverschrijding niet wordt tegengeworpen als hij binnen de in de Awb voorgeschreven termijn van zes weken nadat hij kennis heeft genomen van het besluit, alsnog bezwaar maakt.
Men verwijst naar onder meer een rapport van de Ombudsman, dat erop neerkomt dat lang niet iedereen elke dag een rondje Uw Mijn Berichtenboxen doet om te zien wat daar nu weer in geplaatst is. De overheid verschuift met deze vorm van communicatie veel extra lasten naar de burger, dit in tegenstelling tot een brief in je gewone envelop. Die notificatie is dus meer dan service, die is een essentieel deel van de dienstverlening.

In die zaak van de Cbb ging het om sociale zekerheid, maar deze rechter trekt de uitspraak door naar belastingrecht. De impact van een gemiste belastingaanslag is immers vaak net zo groot als een gemiste brief van een uitkeringsinstantie:

De rechtbank oordeelt dat ook in belastingzaken geldt dat de overheid moet waarschuwen als berichten alleen zichtbaar worden in de Berichtenbox van MijnOverheid zonder notificatie, gelet op de mogelijk ingrijpende gevolgen van termijnoverschrijding.
Ongerelateerd: wat is taalkundig verantwoord voor het bezittelijk voornaamwoord bij een dienst die “Mijn” of “Uw” heet?

Arnoud

Wat is de juridische definitie van social media?

De voorman van actiegroep Viruswaarheid is opnieuw aangehouden, zo meldde RTL Nieuws onlangs. Dit vanwege de schending van de afspraken bij zijn voorwaardelijke invrijheidsstelling, concreet dat hij zich zou “onthouden van uitingen op social media”. De schending zou mogelijk zitten in een optreden in een video op het YouTube-kanaal Café Weltschmerz. Een aanhouding volgde, maar de rechter besloot desondanks opnieuw tot invrijheidsstelling te gaan. Wat de vraag oproept: wat is “social media” dan precies?

Op 29 maart deed de rechtbank uitspraak over de man, die toen in voorlopige hechtenis zat wegens verdenking van opruiing. De rechtbank oordeelde toen dat er geen zwaarwegende redenen waren om hem nog langer vast te houden, maar stelde wel onder meer de eis dat “verdachte zich [zal] onthouden van uitingen op social media”. Deze eis was op aanbod van de verdachte zelf, dus mijn gedachte is dat de rechtbank het toen duidelijk genoeg vond.

Enkele dagen later volgde een optreden in een video op het YouTube-kanaal Café Weltschmerz, en weer iets later een arrestatie. (Het OM heeft nooit bevestigd dat dit de reden was, maar wel tegen diverse media gemeld dat men “de video gezien had”.) Vervolgens moet de rechtbank zich dan weer uitlaten over de schending, en dat klonk opmerkelijk:

De rechtbank is weliswaar van oordeel dat de verdachte de voorwaarden die aan de schorsing van de voorlopige hechtenis zijn verbonden, niet is nagekomen, maar is desondanks van oordeel dat de schorsing moet voortduren, omdat de hiervoor onder 5 genoemde, weliswaar namens verdachte geopperde, voorwaarde te ruim omschreven is. Daarom wordt de vordering van de officier van justitie afgewezen en komt de onder 5 genoemde voorwaarde te vervallen.
De term “social media” wordt vaak gebruikt alsof we weten wat we ermee bedoelen. Wikipedia hanteert als definitie bijvoorbeeld “een verzamelbegrip voor online platformen waar de gebruikers, zonder of met minimale tussenkomst van een professionele redactie, de inhoud verzorgen”. Dat helpt bij het afbakenen tegen traditionele redactiegestuurde media, maar niet bij de vraag of meewerken aan een interview dat op Youtube komt, een “uiting op social media” is, laat staan een die je de verdachte kunt verwijten.

De rechtbank kiest hier dan ook de enige wijze route: dit is zo slecht geformuleerd dat het onwerkbaar is. Een meer specifiek verbod had wel kunnen werken (“zal via een door hem beheerd / aan hem gekoppeld Twitter-account niets verkondigen”) maar daar is het nu te laat voor.

Arnoud

Nederlandse internetaanbieders gaan Kickasstorrents, EZTV en Rarbg blokkeren

De meeste Nederlandse internetaanbieders gaan zes extra torrentsites blokkeren nadat Stichting Brein een rechtszaak hierover won tegen provider Delta Fiber Nederland. Dat meldde Tweakers vorige week. Het gaat om 1337x, LimeTorrents, YTS, Rarbg, Kickasstorrents en EZTV. De Nederlandbrede blokkade is een gevolg van de afspraken uit november, waarin de providers met Brein afspraken dat ze beurtelings rechtszaken zouden voeren en zich allemaal zouden schikken naar de uitspraak tegen degene die aan de beurt was.

Het vonnis zelf is nog niet gepubliceerd, maar Brein publiceerde alvast het dictum (zeg maar het gerechtelijk bevel). Heel verrassend is het allemaal niet. Wie de rechtszaken tegen providers en tussenpersonen een beetje volgt, die weet dat de teneur ondertussen is dat als een site zich primair profileert als “lekker illegaal downloaden, klik hier” dienst, de rechter vrij makkelijk is geworden met het uitspreken van een verbod. “Evident inbreukmakend karakter”, noemt de rechter het hier.

Opvallend is vooral hoe breed het verbod ondertussen wordt toegewezen: niet alleen een hele trits aan domeinnamen, ook een lijst met alternatieve namen, IP-adressen en een bevoegdheid voor Brein om een lijstje met extra te blokkeren synoniemen/mirrors/proxies te mogen opgeven. Wel met de beperking dat het

proxy’s en mirrors van hetzelfde platform zijn die eenzelfde of vrijwel identieke inhoud en een evident inbreukmakend karakter hebben
Dus zomaar een geheel andere torrentsite toevoegen gaat niet, ik zeg het maar even voor de duidelijkheid.

Natuurlijk staan de reacties meteen vol met “dan gebruik je toch een vpn” of “ik weet een betere torrentsite”, wat ik prima begrijp gezien de doelgroep. Maar realiseer je dat dit soort maatregelen bedoeld zijn om de ‘gemiddelde’ gebruiker tegen te houden, die pas vrij recent erachter kwam dat er zoiets is als torrents, toen op eztv.io gewezen werd en nu dus zal merken dat dat geblokkeerd is. De kans is groot dat die persoon niet terugkomt. Anders gezegd: juridische maatregelen hoeven niet 100% of zelfs maar 95% effect te hebben. Goed genoeg is goed genoeg.

Arnoud

Minister: providers die illegaal materiaal hosten zijn moeilijk te vervolgen edit

Het is voor de Nederlandse politie moeilijk om hostingproviders strafrechtelijk te vervolgen als ze illegaal materiaal hosten. Dat meldde Tweakers vorige week. In antwoord op Kamervragen meldt Ye?ilgöz van Justitie dan ook dat de politie voornamelijk inzet op samenwerking met de sector. Meer zou lastig zijn: hostingproviders kunnen onder de Europese wet niet aansprakelijk worden gesteld voor het gedrag van hun klanten. Eh, ja, maar iets ingewikkelder.

Deze discussie heeft niets te maken met de Europese regels over aansprakelijkheid van providers. Aansprakelijkheid is civiel (burgerlijk) recht, hier gaat het om strafrecht. Als je strafbaar bent, krijg je een boete of celstraf. Als je aansprakelijk bent, moet je iemands schade vergoeden.

Het klopt in zoverre dat toen de civiele regels over aansprakelijkheid van providers werden gemaakt, Nederland gekozen heeft voor ook een regel van strafrecht, artikel 54a Wetboek van Strafrecht. Die zegt, een provider is niet strafrechtelijk aan te pakken als hij na een bevel van de rechter-commissaris meteen het contentitem weghaalt waar het om gaat.

Dat leek destijds een goed idee, nadeel blijkt ondertussen dat dit gelezen wordt als “je moet per URL een bevel geven en dan halen we specifiek die URL offline”. Waardoor criminele klanten bij wijze van spreken één letter veranderen in de abs_path en het weer online zetten. En er is geen juridische basis om providers te bevelen een klant te weren of een hele site offline te halen.

Er wordt nu gewerkt aan nieuwe Europese regels die meer strafrechtelijke armslag moeten geven, zodat een provider ook strafrechtelijk te vervolgen zou worden wanneer hij weigert een klant geheel af te sluiten die grootschalig de strafwet overtreedt.

Arnoud

Rechter fluit OM terug wegens stiekem lezen e-mails van advocaten

talhakhalil007 / Pixabay

De rechtbank in Den Bosch heeft het Openbaar Ministerie (OM) dinsdag hard op de vingers getikt, meldde het FD onlangs. Een opsporingsteam kreeg in een strafzaak tegen een vermogensbeheerder inzage in duizenden e-mails tussen advocaten en hun cliënten. Dat is keihard onrechtmatig vanwege het verschoningsrecht.

Het betrof de zogeheten Castor-zaak, een fraudezaak tegen vermogensbeheerder Box, die onder meer werkt voor het Koninklijk Huis. Meer dan drieduizend mails van advocaten bleken bij het OM op diverse plekken op te duiken, onder meer in tuchtklachten tegen diezelfde advocaten. Dat is heel erg niet de bedoeling, het verschoningsrecht (in Amerikaanse series: privileged communication) is een belangrijk deel van de bijzondere rol van advocaten.

In het Box-onderzoek zijn hele bergen met e-mails gevorderd bij de provider, Winvision. Dat kan, en daar kunnen dan ook natuurlijk mails onder verschoningsrecht tussen zitten. Daar houd je als opsporingsambtenaar rekening mee, bijvoorbeeld door te filteren op de naam van bekende advocaten in de zaak en door, als je dan toch iets ziet, direct de officier van justitie in te lichten en de boel verder te laten liggen. Dat gebeurde hier niet: men ging zelf wat filteren en intern overleggen, kreeg het advies dat alle 3000 mails vernietigd moesten worden maar besloot dat niet op te volgen, waarna 875 van die mails bij het opsporingsteam terecht kwamen. Eh, wat.

Dit terwijl de schending van het verschoningsrecht in het onderzoek Castor bij de kennisname van de Winvision gegevens op eenvoudige wijze grotendeels op voorhand voorkomen had kunnen worden. Immers, aangezien de Staat al meer dan vijf maanden voordat Winvision werd bevolen om alle e-mails van Box c.s. aan de FIOD en het Openbaar Ministerie af te geven, in de wetenschap verkeerde dat [eisers] voor Box c.s. optraden, had de Staat Winvision kunnen opdragen slechts die digitale gegevens te verstrekken die niet afkomstig waren van of gericht waren aan (rechtstreeks dan wel in cc) één van de betrokken advocaten.
De rechter verbiedt justitie voortaan om e-mails te lezen van advocaten die bij de zaak betrokken zijn. Men krijgt een concreet stappenplan omdat kennelijk niet duidelijk was hoe te handelen: niet vragen om mails met deze personen in To, From of CC, als je die namen aantreft dan de mails vernietigen, en in een proces-verbaal vastleggen hoe dit alles is verlopen. Je zou zeggen dat dit vanzelfsprekend was.

Dan nog even een kleine pet peeve over die cc. Dat is weer iets uit Amerikaanse series, dat informatie privileged is zodra er een advocaat in cc staat. Iets dat de Bad Guy dan triomfantelijk in het gezicht van onze held kan smeren. Dat is dus niet zo. Waar het om gaat, is of sprake is van communicatie met de advocaat in die specifieke rol, bijvoorbeeld een juridische vraag, een advies van de advocaat, juridische stukken ter controle, dat soort dingen. Mails met mijn compagnon over het oplichten van een klant blijven te vorderen als bewijs, ook al cc ik elke keer mijn advocaat.

Arnoud

Broncode van originele WipEout-game voor PSX en Windows verschijnt online

De originele broncode van de eerste WipEout-game is op internet verschenen, las ik bij Tweakers. Een groep historici heeft de broncode gevonden van de futuristische game uit 1995, een van de launchgames van de originele PlayStation. Men meldt op Twitterr dat onduidelijk is of de code zal compileren, en verzoekt vriendelijk doch dringend niet te vragen om licenties want men is de uitgever (Psygnosis) niet. Psygnosis, u wellicht bekend van Lemmings, is in 2012 opgeheven. Wat natuurlijk de vraag oproept, wat is de auteursrechtelijke status van deze software?

Het makkelijke antwoord is natuurlijk: er zit auteursrecht op die software, want het is in 1995 voor het eerst verschenen, de maker is een bedrijf dus 70 jaar daarna: 1 januari 2066. Maar de complicatie is dan, wat is er gebeurd met de auteursrechten toen in 2012 de studio werd gesloten. Wanneer de rechthebbende ophoudt te bestaan, verdwijnen ook de auteursrechten.

Tenzij natuurlijk de rechten voor de opheffing zijn overgedragen of verkocht. Dat is bij auteursrechten een eenvoudige handeling, een stuk papier met handtekening en klaar ben je. Gezien Psygnosis door megacorp Sony is gekocht in 1993, zou het mij hogelijk verbazen als niemand hieraan gedacht heeft voordat men de boel ophief. Van WipEout kan ik het niet vinden, maar van Lemmings staat vast dat de rechten bij Sony liggen. Ook las ik dat Sony recent een beeldmerk van Psygnosis heeft hernieuwd, wat alleen maar kan als je er de rechthebbende van was. Dan durf ik wel te zeggen, iemand heeft destijds alle IP van Psygnosis overgedragen naar Sony.

Kun je je wellicht beroepen op de juridische regeling voor abandonware? Artikel 16o van de Auteurswet bepaalt namelijk dat je in sommige gevallen werken mag herpubliceren zonder toestemming, wanneer de rechthebbende niet te vinden blijkt. Maar dit artikel geldt niet voor software (alleen voor boeken, tijdschriften, films, series en muziek en dergelijke), nog los van het feit dat deze uitzondering alleen opgaat voor erfgoedinstellingen, museums en onderwijsinstellingen.

Maar stel nou eens dat ze bij Sony vergeten waren deze rechten mee te nemen. Dan kun je je inderdaad afvragen waar de auteursrechten zijn gebleven. Verdedigbaar is dat die dan in het niets zijn opgelost, net zoals de achtergelaten bureaustoel van niemand meer is als de curator de deur voor de laatste keer dichttrekt, de verhuurder de sleutel terugkrijgt en alle rekeningen zijn vereffend. Maar ik neig zelf meer naar het standpunt dat het bedrijf dan niet écht opgeheven is. Een rechtspersoon blijft na ontbinding voortbestaan voor zover dit tot vereffening van zijn vermogen nodig is, zo staat in de wet. Ook zijn er mogelijkheden om een opgeheven bedrijf te laten herleven of heropenen als later blijkt dat er nog baten in de boedel zijn. Dat kan dus riskant zijn, want reken maar dat men dat gaat onderzoeken als iemand anders geld dreigt te gaan verdienen met de achtergebleven/vergeten auteursrechten.

U mag nu Lemmings spelen.

Arnoud