Ius Mentis

U ook een gelukkig 2021. Nog nagekomen uit december: De Nederlandse politie heeft deelgenomen aan een omvangrijke actie tegen Safe-Inet, een vpn-aanbieder die zijn diensten aan de criminele onderwereld zou aanbieden. De dienst zou onder andere bij ransomwareaanvallen ingezet zijn. Dat meldde Tweakers. Inbeslagname vond internationaal plaats: servers zijn meegenomen in Duitsland, Nederland, Zwitserland, Frankrijk en de Verenigde Staten. Het riep wel vele vragen op, want een vpn dienst is toch gewoon een middel, hoezo kun je daarvan dan zeggen dat ze strafbaar zijn omdat anderen er bijvoorbeeld ransomware mee faciliteren?

Natuurlijk is het aanbieden van virtual private networks op zich legaal. Dat is gewoon een dienst, en hoewel daar illegaal gebruik van te maken is (om jezelf te verbergen bij de uitvoering van misdrijven, dus) zijn er ook genoeg legale toepassingen. Denk aan sites die op IP-adressen blokkeren, of netwerkaanbieders die meeluisteren, om er een paar te noemen.

Hier gaat het echter om een vpn aanbieder die nadrukkelijk zichzelf profileert als handige dienst voor criminelen. Zo lees ik in vele bronnen dat men eigenlijk alleen adverteerde op hackfora en andere plekken waarvan bekend is dat crimineeltjes (‘scriptkiddies’ en dergelijke) er actief zijn. Ook zouden reclameberichten nadrukkelijk wijzen op het niet gevonden kunnen worden door opsporingsdiensten, wat ik een heel ander verhaal vind dan “laat het internetcafé niet meelezen” of zelfs “zorg dat Brein je niet krijgt”.

Er ligt ergens een grens waarna we gedrag niet langer neutraal of gewoon handelaar vinden, maar medeplichtigheid of faciliterend. Die grens is niet hard te trekken, maar van wat ik er van lees is Safe-Inet die wel over gegaan met deze opstelling in de markt. In ieder geval op dat niveau dat de politie de servers in beslag kan nemen, want de grens daarvoor is “verdenking van misdrijf” en niet “veroordeling”.

Arnoud

Belgen mogen een slimme meter in de toekomst mogelijk toch weigeren, las ik bij Tweakers. Dit blijkt uit een uitspraak van het Grondwettelijk Hof, dat moest oordelen over de plicht om zo’n apparaat in je huis te laten installeren. De klagers vonden dat de slimme meters onder andere in strijd zijn met ‘het recht op een gezond leefmilieu’. Ze stellen dat ‘elektrogevoelige personen’ last kunnen hebben van de elektromagnetische straling van de draadloze meters. Daar gaat het Grondwettelijk Hof in mee. Wat natuurlijk veel vraagtekens opriep, want bestaat dat überhaupt wel medisch gezien, elektrogevoeligheid, en hoezo mag je dan zo’n meter weigeren?

De Brusselse ordonnantie die centraal staat in de uitspraak, regelt de uitrol van de slimme gas- en elektriciteitsmeters in Brussel. Dergelijke ‘slimme’ meters zijn uitgerust met een communicerende functie waarmee gegevens kunnen worden verzonden en ontvangen. Deze functie gebruikt draadloze transmissie, en daar hebben sommige mensen moeite mee: elektrogevoeligheid of elektrohypersensitiviteit heet het dan, mensen ondervinden allerhande gezondheidsklachten. Meestal lastige symptomen zoals hoofdpijn, misselijkheid of neerslachtige gevoelens.

Ik typ deze termen met enige aarzeling, omdat ik weet (zie de discussie bij Tweakers) dat dit erg gevoelig ligt: wetenschappelijk is er nog nooit een duidelijk verband aangetoond tussen elektromagnetische straling en de gezondheidsklachten waarop mensen zich dan beroepen. En als je dan ook nog weet dat een magnetron of mobiele telefoon ook al fors straling uitzendt (en de zon ook een enorme bron van EM is) dan zie je al snel een houding van “wat een flauwekul”. En in dit geval helemaal: heeft dit Grondwettelijk Hof nu gewoon erkend dat die flauwekul juridisch een recht oplevert?

Nou ja, niet helemaal. Nergens in de uitspraak zegt men dat dit fenomeen wetenschappelijk erkend is, of dat iedereen mag roepen elektrosensitief te zijn om vervolgens de meter te mogen weigeren. De kern is vooral dat de ordonnantie geen uitzondering vanwege gezondheidsredenen bevat op de plicht gedwongen een meter in je huis te krijgen. En dat is in Europa een probleem, omdat je bij alle wet- en regelgeving wél rekening met gezondheid moet houden (art. 35 Handvest Grondrechten EU).

Verder is het natuurlijk wel zo dat die mensen écht die klachten hebben. Waar ze aan te wijten zijn, is vanuit gezondheidsperspectief minder van belang. Iemand is ziek als hij door klachten niet goed functioneert, ook als onduidelijk is wat de klachten veroorzaakt en ook als de geclaimde oorzaak onzinnig zou zijn. Hetzelfde geldt voor medicatie: iets geneest als het de klachten wegneemt, ook als we niet weten waarom. (Fun fact: we weten niet waarom paracetamol werkt.)

Het is een feit dat er mensen zijn die ontzettend veel last hebben van klachten die correlatie hebben met apparaten die worden gepercipieerd als sterk stralend. En als overheid heb je daar rekening mee te houden, zeker in gevallen waarin je ze iets in hun eigen huis opdringt dat de klachten verergert. Het maakt dan niet uit of het probleem werkelijk door die straling komt, door een psychische aandoening of iets heel anders: die klachten waren er niet en zijn er nu wel, en ze gaan weer weg als de meter het huis uit gaat. Hoe hard is het dan om te zeggen, die klachten zijn onzin en die meter blijft lekker hangen? Ik kan er wérkelijk niet bij.

Het Grondwettelijk Hof ziet nog een extra argument, namelijk dat die meter net zo goed bedraad kan communiceren. Ik neem aan dat die dingen draadloos communiceren omdat een draad trekken iets duurder is, maar dat vind ik geen sterk argument als je dat tegenover het grondrecht op gezondheid zet:

Volgens het Hof kan de mogelijke blootstelling aan elektromagnetische straling, voor de personen die daardoor een gezondheidsrisico lopen, leiden tot een aanzienlijke achteruitgang van het beschermingsniveau van hun recht op een gezond leefmilieu. Voor die aanzienlijke achteruitgang bestaat geen redelijke verantwoording, vermits elektromagnetische straling eenvoudig kan worden weggenomen door middel van een bekabeling.

Ik begrijp goed dat er veel mensen nu denken, wat raar want die klachten kómen helemaal niet door de straling uit die meter. En er hebben vast mensen nu al onderzoeken paraat dat het komt door de zorgen over de meter, reeds bestaande psychische condities enzovoorts. Dat zal allemaal best, maar daar gáát het niet om. Het punt is, ga je als overheid mensen gezondheidsschade opdringen door in hun eigen huis een ding op te hangen dat de klachten verergert? Met dus als enige reden dat een draadloze meter goedkoper is?

(Let op dat “eigen huis”: je kunt als burger niet met een beroep op je gezondheid eisen dat je wandelroute vrij van 5G masten moet zijn of dat de bus geen wifi mag hebben.)

Arnoud