Is er eigenlijk geen ouderlijke toestemming nodig voor afstandsles met minderjarigen?

Geplaatst op in Privacy, 25 reacties

Een lezer vroeg me:

Als school in het voortgezet onderwijs werken wij nu met videolessen. Dat gaat prima, en wat erg prettig werkt is dat de leerlingen ook in beeld komen. Dat voelt voor iedereen persoonlijker. Echter, nu vragen wij ons toch af of dit wel mag van de AVG, een aantal ouders gaf aan dat ze het vreemd vonden dat er geen toestemming was gevraagd. Is dat inderdaad nodig? En wat moeten we doen als ouders toestemming weigeren?

In de huidige crisistijd is het zo goed als onvermijdelijk dat er op afstand wordt samengewerkt, niet alleen op het werk maar ook in het onderwijs. Video is daarbij een eveneens onvermijdelijk hulpmiddel

Voor docenten is het denk ik nu onontkoombaar dat ze in beeld komen bij videolessen. Hetzelfde geldt voor thuiswerkers, zou ik zeggen. Dat is onder normale omstandigheden een lastig punt; mag je een werknemer dwingen op video te verschijnen die via internet gestreamd wordt? Die discussie komt neer op de vraag of het noodzakelijk is voor het werk, en dat is eigenlijk niet zo (tenzij je televisiepresentator bent of bent aangenomen voor webinars).

Maar onder de huidige omstandigheden is het inderdaad noodzakelijk dat je via video met elkaar samenwerkt, dus daar moet je aan meewerken. Uiteraard moet de video als zodanig wel nodig zijn. Je kunt niet vragen dat mensen van 9 tot 5 de webcam aanzetten en ondertussen gewoon gaan werken, dat is een té grote inbreuk op de privacy. Maar mensen met video laten meedoen in een meeting of in een 1-op-1 overleg is denk ik gewoon te verplichten.

Voor leerlingen zou datzelfde gelden zou je zeggen, maar je kunt je natuurlijk afvragen of je écht je leerlingen in beeld moet hebben tijdens de les. In ieder geval moet je daar een specifieke reden voor hebben. Gaat dat om ordehandhaving (en hoezo is dat een probleem als iedereen individueel thuis zit), gaat het om controleren op afkijken/samenwerken bij proefwerken of iets anders?

Maar áls je die reden rondkrijgt, dan heb je niet nog apart toestemming nodig van de ouders. Inderdaad staat in de AVG dat bij minderjarigen toestemming nodig is van de ouders (art. 8 AVG en art. 5 UAVG). Maar dat is alleen van toepassing wanneer je werkt met toestemming als grondslag. En dat doe je hier niet; je beroept je op een noodzaak voor de onderwijsovereenkomst en/of een eigen legitiem belang namelijk goed onderwijs (een wettelijke plicht onder de wet voortgezet onderwijs reken ik ook goed). En als er geen toestemming nodig is, dan is er dus ook geen reden om aan de ouders toestemming te vragen.

Dat neemt niet weg dat het natuurlijk netjes kan zijn om het te vragen. In ieder geval móet je het melden. In gewone taal, met uitleg over de beveiliging en hoe je de videodienstverlener hebt gebonden aan beperkingen dat deze niet zelf analytics van de leerlingen verzamelt of anderszins zelf met de gegevens werkt.

Arnoud

Mijn theorie waarom nepnieuws zo’n hoge vlucht kon nemen

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, Iusmentis, 15 reacties

Oké het is vrijdag na twee weken thuiswerken, dus dan mag ik mezelf even een uitstapje veroorloven. Recent deed ik mee aan een Tweakersdiscussie over het bericht dat WhatsApp gebruikers oproept om niet zomaar informatie die verspreid wordt over het nieuwe coronavirus te delen. De discussie focuste daar op de vraag waarom mensen hun informatie van allerlei nepsites halen, en niet goed controleren wat er wordt gezegd. Ergens is dat raar, want waarom vertrouwen mensen zomaar random sites in plaats van autoriteiten? Mijn theorie: omdat we tien jaar geleden zijn gaan roepen dat Wikipedia onbetrouwbaar is.

Wikipedia, de vrije encyclopedie, werd in 2000 opgericht door Jimmy Wales en Larry Sanger. Het idee was dat iedereen kon bijdragen, en dat zo de informatie vanzelf correct zou worden. Een beetje zoals de opensourceovertuiging dat many eyeballs make all bugs shallow, als genoeg mensen naar broncode kijken dan worden vanzelf alle fouten gevonden. Maar het probleem bij Wikipedia, net als bij open source, was dat er niet altijd genoeg mensen keken. In ieder geval niet genoeg mensen met verstand van zaken.

Vervolgens kreeg je dus al snel dat allerlei lemma’s onbetrouwbaar waren, of althans leken. Dat leidde tot een breed uitgedragen opvatting dat Wikipedia geen goede bron is, “want iedereen kan dat editten”. In 2009 blogde ik over hoe de rechtspraak bijvoorbeeld tegen Wikipedia aankeek, en dat was niet perse positief:

Voornoemde bron kan naar het oordeel van de rechtbank, zonder nadere motivering van verweerder, niet als betrouwbare bron worden aangemerkt. Informatie van internet is niet zonder meer betrouwbaar en/of volledig zonder na te gaan wie die informatie heeft geplaatst en of derden deze informatie kunnen wijzigen.

In onderwijs en onderzoek werden mensen dan ook aangeraden om de encyclopedie hooguit als startpunt te gebruiken, en daarna zelf kritisch te kijken naar de genoemde bronnen om zo een eigen oordeel te vormen. En dit is waar ik dan even heel arrogant klink, maar ik heb de heilige overtuiging dat het daarmee misgegaan is. Want hoe weet je of de New York Postal Times, met een keurig lettertype, strakke blauwe zijkant en bekende nieuwsberichten en mooie foto’s, een betrouwbare site is?

Dat kun je dus niet. Zeker niet omdat dergelijke nepsites vaak ook nog eens het soort nieuws bracht waarvan je eigenlijk al wist dat het waar zou zijn, en mensen hebben de confirmation bias om dat eerder te geloven. Maar voor mij is minstens zo belangrijk dat we opgevoed zijn met dat zo’n betrouwbaar uitziende bron ook betrouwbaar ís. Wie ging er controleren of de statistieken uit NRC Handelsblad of de citaten genoemd op RTL Nieuws wel echt waren gezegd? Daarop vertrouwde je de journalisten. Dus waarom hier niet?

Ondertussen bleef Wikipedia hard aan de weg timmeren en is het nu eigenlijk onmogelijk geworden om aperte onzin in een lemma verwerkt te krijgen. Dat is er binnen een dag weer uit. Dat maakt de encyclopedie een belangrijk bastion tegen nepnieuws. Maar helaas zie ik nog steeds die opvatting terugkomen dat je eigenlijk niet mag afgaan op wat men daar zegt. Heel jammer.

Arnoud

Mijn werkgever eist dat ik naar de fabriek kom maar ik kan prima thuiswerken, wat nu?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 28 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik ben systeembeheerder bij een productiebedrijf, en ik houd onder meer toezicht op essentiële processen. Dat is vergaand geautomatiseerd en ik kan dan ook prima vanuit huis werken, in het verleden ook wel gedaan zonder enige klachten. Nu zegt mijn werkgever echter dat ik op het werk moet komen, maar gezien de adviezen van het RIVM lijkt mij dat heel onverstandig. En dus ook niet nodig. Kan hij me werkelijk daartoe verplichten, wat moet ik doen?

Mijn eerste advies is om dit direct bij vakbond of OR neer te leggen, want dit zal bij meer werknemers spelen en het is handig als je dan samen op kunt trekken.

Op zich kan de werkgever eisen dat je naar het werk komt, dat is immers wat in het arbeidscontract staat. Maar een goed werkgever (art. 7:611 BW) houdt rekening met reële belangen van de werknemer, en als dat hier een kans op besmetting inhoudt zonder inhoudelijke noodzaak dan zie ik niet hoe je als goed werkgever thuis kunt werken.

Een echte noodzaak voor een systeembeheerder kan ik zo niet bedenken. Ja, het fysiek resetten van een server of het vervangen van een harddisk is natuurlijk lastig op afstand te doen, maar ook daar zijn oplossingen voor waardoor continu aanwezig zijn echt niet hoeft.

Ik zou hem de situatie nogmaals uitleggen (formele mail) en dan vragen om de redenen waarom er echt onmogelijk thuis gewerkt kan worden. Blijf redelijk, stel je open op, je wilt wel maar tot nu toe is het onbegrijpelijk helaas, als het moet dan moet het maar waarom moet het.

Arnoud

Kan ik me op overmacht beroepen vanwege het coronavirus?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 10 reacties

Menig ondernemer worstelt hoe verder te werken nu het coronavirus de hele maatschappij opschudt. Thuiswerken is het devies, maar lang niet bij alle vormen van ict-dienstverlening is dat een werkbare oplossing. Daardoor komen deadlines in gevaar, komen projecten niet af zoals gewenst of wordt bestelde apparatuur niet geleverd. En dan gaan mensen, alle verhalen over coulant en samen ten spijt, toch eens in de contracten kijken hoe ze die leverancier kunnen aanpakken dan wel de levering uit kunnen stellen. En dan krijg je als jurist dus veelvuldig de vraag, is dit nu overmacht, dat virus?

We spreken van overmacht als zich een situatie voordoet die een contractspartij boven de macht gaat, waardoor zhij niet kan doen wat zhij had beloofd. Dat kan dus voor beide partijen gelden, een leverancier kan wellicht door overmacht niet leveren en een klant kan soms door overmacht niet betalen. In juridische taal (art. 6:75 BW):

Een tekortkoming kan de schuldenaar niet worden toegerekend, indien zij niet is te wijten aan zijn schuld, noch krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt.

Dat “niet zijn schuld” is dus het stukje boven de macht. Maar er staat nóg een belangrijke zinsnede: het moet niet alsnog voor jouw rekening komen. Er zijn dingen die je boven de macht gaan maar die we tóch jouw probleem vinden. Een zieke docent die om 8:35 afbelt bij de cursus die om 9 uur begint, dat is weliswaar overmacht (want aan ziek worden doe je niets) maar als cursusorganisatie moet jij dit probleem toch maar oplossen.

Oplossen betekent in de praktijk meestal dat je moet betalen. Juridisch gezegd, de tekortkoming is jouw schuld en dan ontstaat de plicht tot schadevergoeding. Die cursisten mogen dus hun reiskosten komen declareren, om eens wat te noemen. Mogelijk zelfs de gederfde uren omzet, aangenomen dat ze nu niet alsnog naar hun werk kunnen gaan. En oh ja, de cursuslocatie wil ook graag gewoon de daghuur.

De slimmeriken hadden ondertussen al gezien dat er bij dat “voor zijn rekening” onder meer stond “rechtshandeling”, en dat betekent dat je kunt afspreken wanneer iets wel of niet overmacht is. Een béétje (ICT- of ander) contract heeft dan ook een uitgebreide riedel met een definitie van overmacht plus een serie gebeurtenissen die daar dan wel (of juist niet) onder valt. Die cursusaanbieder kan ziekte gewoon in die lijst zetten en daarmee de reiskostendeclaraties afwijzen.

Punt is wel: het moet nog steeds gaan om een situatie die je boven de macht gaat. Een zzp’er die ziek is, die kan zeggen dat ziekte overmacht is want hij kan nu niet leveren. Dat houdt gewoon op. Maar een bedrijf met 80 programmeurs kan prima doorwerken en een vervanger regelen voor een zieke ontwikkelaar (en nee, “Wim is zo goed in z’n werk dat zijn uitval telt als overmacht” komt niet door de giecheltoets). Ik kwam een keer een datacenter tegen dat in haar AV “brand” als overmachtsituatie had opgenomen; een brandje bij de receptie in de prullenbak levert natuurlijk nog steeds juridisch geen overmacht op.

Bij het coronavirus is dus echt nog de open vraag of het voor jouw bedrijf écht overmacht oplevert. Als je kunt thuiswerken, ook al ben je dan minder productief, dan zou ik niet zeggen dat je in een overmachtsituatie zit. Zou je net vrijdag een nieuw ict-netwerk uitrollen en zitten de printers nog in Wuhan in quarantaine, dan zou ik dat wel overmacht noemen. Daar is even niet zo veel aan te doen. (Tenzij een andere leverancier gewoon wel op tijd die printers kan leveren, ook al is het ietsie duurder.)

Arnoud

Moet je bij een rit door België je dashcam registreren bij de overheid?

Geplaatst op in Regulering, 9 reacties

Autobezitters die een dashcam in hun voertuig hebben geïnstalleerd moeten rekening met de privacyregels houden. Dat las ik bij Security.nl vorige week. De Belgische politie voelde zich geroepen automobilisten met dashcam uit te leggen wat de AVG daarover zegt; mij is niet duidelijk waarom gezien ook in België handhaving van die wet niet onder het strafrecht valt en de politie daar dus niet over gaat. Maar opmerkelijk was wel dat je in België je bewakingscamera verplicht moet registreren, en dat dat ook geldt voor dashcams. En naar de letter ook voor Nederlanders die door België rijden met dashcam, wat nog een leuke wordt nu de site waar je de registratie moet doen, alleen werkt voor Belgen met een eID.

Dat het maken van elektronische video-opnamen van mensen onder de AVG valt, is volgens mij geen verrassing. Gelukkig gaat dat specifiek bij dashcams meestal vanzelf goed, omdat je je dan kunt beroepen op de uitzondering voor strikt persoonlijk of huishoudelijk gebruik. Maar, zo merkt de Belgische politie op, als je van plan bent die beelden aan je verzekeraar of advocaat te geven in verband met een aanrijding of iets dergelijks, dan val je buiten die uitzondering en moet je dus gewoon volledig voldoen.

Dáár kijk ik wel een beetje van op, omdat het mij nog steeds huishoudelijk voorkomt dat ik mijn advocaat een procedure laat starten of mijn verzekeraar laat zien dat een ongeval niet mijn schuld was. Helaas is er bar weinig jurisprudentie over deze term. Ja, de Rynes-zaak met die bewakingscamera die ook de openbare weg filmde. Daar was het criterium dat de verwerking buiten de privésfeer van de verantwoordelijke raakte, maar dat helpt niet héél erg. Want is mijn rechtszaak een privéaangelegenheid?

Belangrijker is wel dat in België er een aparte wet is die eist dat je bewakingscamera’s registreert (de Camerawet), en dat -wederom aldus de politie- dashcams daar ook onder vallen. En dat lijkt te kloppen, die wet regelt ook mobiele bewakingscamera’s. Maar daar twijfel ik (oké, ik ben geen Belgisch jurist) over want een bewakingscamera heeft tot doel “de bewaking en het toezicht van [] plaatsen” en dat is niet waar je een dashcam voor inzet. Dat gaat om bewaking van een rijdend voertuig.

Dus daarom zou ik zeggen dat een dashcam er niet onder valt. Dat gezegd hebbende, een agent zit zelden te wachten op spitsvondige juristerij, zeker als die erop neer komt dat zijn baas verkeerde informatie heeft verstrekt. Dan zit je nog wel even bij de zwaantjes. Ik zou het dus niet doen.

Arnoud

Arnoud

Contracten te actualiseren? Koop dan snel editie 2020 van het Handboek ICT-contracten!

Geplaatst op in Iusmentis, 2 reacties

Al ruim vijf jaar werkt mijn kantoor met het Handboek ICT-contracten, een praktisch naslag- en modellenboek dat concreet aangeeft hoe een ICT-contract moet worden opgebouwd. Van Agile softwareontwikkeling tot SaaS voorwaarden en verwerkersovereenkomst, het staat er allemaal in.

Editie 2020/21 van het succesvolle ‘Handboek ICT-contracten’ is geheel herzien: een uitgebreid theoretisch kader behandelt de kernpunten van ieder ICT-contract, gevolgd door meer dan 100 modelclausules met alternatieven en onderbouwing per alternatief en meer dan 40 systematisch opgebouwde modelcontracten. Het theoretisch kader gaat uit van vijf aandachtspunten: kwaliteit en prijs, intellectueel eigendom, data-toegang, persoonsgegevens en continuïteit van dienstverlening. Dit kader heeft zich in de praktijk bewezen en wordt ook gebruikt in de populaire opleiding tot ICT-jurist van de ICTRecht Academy.

Wie aan de slag wil met contracten in de ICT, kan met dit boek snel grote stappen maken. Alle contracten zijn modulair opgebouwd uit standaardclausules, die stuk voor stuk met alternatieven en onderbouwing worden

Bestel nu en u heeft het boek snel in huis!

En om het toch blogwaardig te houden: wat is de raarste titel van een contract die je ooit bent tegengekomen? Voor mij was dat de Master Alliance Agreement die een leverancier (5 medewerkers) van een bulkfeedscanneroplossing ooit aanbood aan een beursgenoteerde organisatie met 20.000 medewerkers. Of misschien wel die Joint Agile Cooperation Agreement, die 500 keer “You shall” en “You guarantee” bevatte maar slechts één keer “We warrant”. En wat het verschil is tussen guarantee en warrant, dat leest u op pagina 182!

Arnoud

Als Google zegt dat je langs een crime scene fietste, ben je dan verdachte?

Geplaatst op in Regulering, 12 reacties

Een fietser in Florida werd als verdachte van een inbraak aangemerkt omdat Google had gezien dat hij ten tijde van de inbraak een paar keer langs het huis was gefietst. Dat meldde NBC News onlangs. De politie had bij Google kennelijk locatiegegevens van mensen in de buurt opgevraagd (een geofence warrant), en deze meneer was eruit gesprongen omdat hij drie maal in een uur langs het huis was gekomen. Na enige herrie van zijn advocaat lijkt de zaak te zijn ingetrokken, maar opmerkelijk blijft het. En zeker gezien het enorm toegenomen gebruik van dergelijke omgekeerde sleepnetten is het een gevaarlijke ontwikkeling.

De politie in de VS maakt steeds vaker gebruik van geo-fence warrants, een bevel aan partijen als Google om locatiedata van alle gebruikers van hun diensten in de buurt van een plaats delict af te geven. Het idee is dat de dader waarschijnlijk ook wel een Android telefoon bij zich had (alleen good guys hebben een iPhone, immers) en dan kun je dus in de aangetroffen sporen gaan zoeken naar wie de dader was.

Inderdaad, dat heeft als nadeel dat je dus aanneemt dat de dader er wel tussen zal zitten. En dan gaat het dus mis als je zo’n toevallige passant als deze fietser aantreft. Hij fietste daar als deel van zijn fitnessroutine, en het huis lag nu eenmaal zo op de route dat hij er drie keer vlak langs kwam. Maar ja, dat valt dan wel op als je er naar kijkt met de blik van de dader willen vinden.

Het lastige is, het is openbare data – ook in Nederland kun je dit als politie denk ik wel opvragen binnen de huidige regels van Strafvordering. Het gaat er vooral om wat je ermee doet, hoe je die data interpreteert. En het lijkt mij heel lastig om daar echt objectief naar te kijken, zeker wanneer je al een gek patroon hebt dat je vaker hebt gezien bij daders.

Natuurlijk is het te weinig om iemand echt te veroordelen op basis van één getuigenverklaring, namelijk dat Google zei dat je er was. Maar het kan wel genoeg zijn, zo’n verklaring in combinatie met wat opvallends dat daaruit op te maken is, om je als verdachte aan te merken en dan nader onderzoek te doen. En dat kan behoorlijk invasief zijn – je apparatuur wordt doorgelicht, mogelijk je huis doorzocht, jij een nachtje in detentie en/of verhoor. Ook al blijkt dan achteraf dat de verdenking onterecht was, je zult er nog lang last van hebben.

Arnoud

Kan ik mijn provider dwingen mijn mailadres gereserveerd te houden als ik overstap?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 13 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik heb een e-mailadres bij mijn internetprovider. Kan ik bij een overstap naar een nieuwe internetprovider mijn vorige provider dwingen om mijn oude e-mailadres niet vrij te geven? Dit om te voorkomen dat iemand anders mijn oude e-mailadres registreert en bijvoorbeeld zich als mij voordoet of wachtwoordresets op mijn online accounts kan uitvoeren?

Er is wettelijk geen recht op emailadresportabiliteit, zoals dat er wel is met nummerportabiliteit. Bij 06-nummers heb je immers het recht die mee te nemen als je van provider overstapt.

Met enige regelmaat zie ik deze discussie opspelen bij de politiek. Er zou een wetswijziging voor nodig zijn, en dan is standaard het argument dat dat te weinig op zou leveren tegenover het gedoe dat je nodig hebt. Immers wie dat wil kan een provideronafhankelijk mailadres nemen (al is het maar Hotmail of Gmail) en veel hoeft dat niet te kosten. Als ondernemer zou je dus wel gek zijn om dat niet te doen.

De AVG lijkt voor mensen een nieuwe grond hiervoor te bieden: als ik mijn mailadres dan niet mag meenemen, dan kan ik toch zeker wel voorkomen dat iemand anders met míjn naam gaat mailen? Dat is immers mijn persoonsgegeven.

En ja, dat is natuurlijk zo. Maar als jij Jan de Vries heet, en zes maanden na je opzegging wil een andere heer de Vries dat mailadres, kun je dan echt nog zeggen dat het nog jouw adres is? Ik zou daar toch wel de nodige moeite mee voelen.

Natuurlijk zit er een zeker securityrisico aan het ‘achterlaten’ van je mailadres. Wachtwoordresets zijn achteraf mogelijk als een aanvaller daar de moeite voor neemt. Ik kan daar alleen maar op zeggen dat je dus moet zorgen dat je mailadres afgekoppeld wordt van je accounts wanneer je overstapt van provider.

Arnoud

Oke mag ik dan wél thuiswerken (of e-lesgeven) van de AVG vanwege het coronavirus?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 7 reacties

Nederland is koploper thuiswerken, las ik op diverse plekken. Bestrijding van het coronavirus vereist dat we onszelf zo veel mogelijk isoleren, en thuiswerken is dan ook een logische maatregel (en ja, mijn kantoor is natuurlijk ook dicht nu). Ook het onderwijs is dicht, en daar wordt nu ook breed gegrepen naar elearning en video-oplossingen. En ja, vorige week was ik ook al aan het zeuren over de AVG maar ik kom er toch nog eens op terug want ik zie toch veel misgaan bij de snelle keuze voor video, monitoring en onderwijs op afstand.

Natuurlijk snap ik dat het nu voor iedereen hoogst acuut is om toch even iéts te kunnen realiseren. Geen onderwijs of niet kunnen werken is erger dan kunnen werken met een suboptimale tool. Mijn zorg is alleen vooral dat als we over een aantal maanden, als dit virus weer onder controle is, we blijven werken met deze tools omdat het nu eenmaal lekker werkt. Toch even verder kijken en onderzoeken lijkt me dan ook wel verstandig.

Het probleem zit hem wat mij betreft vooral in het feit dat de snelst inzetbare thuiswerk- en elearningtools uit Amerika komen. De regels over privacy zitten daar, laten we zeggen, net even anders dan bij ons. De aanbieders van die tools beschouwen de gebruikers als de ruwe grondstof voor het verbeteren van hun dienstverlening, al dan niet gekoppeld aan advertentieverkoop of profileren. En dat mag prima in de VS, moet je de privacyverklaring maar lezen en/of de voorwaarden maar afwijzen als het je niet bevalt. En dat is natuurlijk een volkomen absurde fictie maar wel het geldend recht in Amerika.

Hier zouden we iets veiliger moeten zitten omdat de AVG rare voorwaarden verbiedt. Zo kun je niet in gebruiksvoorwaarden akkoord gaan met het monitoren van je elearning- of thuiswerkgedrag door de dienstverlener, of voor het analyseren daarvan voor het ahem “verbeteren van de dienstverlening”. Je zult heel expliciet (dus met een privacyverklaring in eenvoudige taal) moeten uitleggen wat dat precies inhoudt en hoezo die dienstverlener dat zelf gaat doen.

Daarnaast hebben thuiswerk- en elearning tools nog wel eens monitoring features waar we in Europa de wenkbrauwen juridisch van fronsen. Ik blogde al over die webcam die foto’s maakt om je werk te monitoren, maar ook bij studenten en scholieren blijkt er te kunnen worden meegekeken door docenten zonder dat dat gemeld is bij de ouders (of meerderjarige studenten zelf). Dat is natuurlijk heel erg niet de bedoeling.

In het onderwijs zou ik zo hard mogelijk willen benadrukken: kijk bij het privacy Convenant voor partijen waar je wél keurig onder de Europese regels kunt werken. Voor werkgevers is er niet direct zo’n site maar je kunt natuurlijk wel gewoon kiezen voor een Europese leverancier die zelf durft te zeggen dat hij GDPR compliant is terwijl er geen toestemmingsknopje in beeld komt bij de installatieprocedure. (Wie om toestemming vraagt, doet het fout onder de AVG.)

Arnoud

Aangifte tegen studenten om racistische plaatjes in appgroepen

Geplaatst op in Uitingsvrijheid, 11 reacties

Studenten van de Erasmus Universiteit en de Hogeschool van Rotterdam hebben seksistische, racistische, antisemitische beelden en porno gedeeld in besloten appgroepen. Dat meldde de Telegraaf onlangs. De universiteit en de hogeschool gaan daarom aangifte doen, en mogelijk ook eigen maatregelen (zoals schorsing) nemen. In appgroepen werden heftige beelden gedeeld onder het mom van ‘grappig’ en ‘meme’, waarbij het dan zou gaan om besloten groepen maar sommigen telden 200 mensen en lieten iedereen toe. Lang niet iedereen die in die groepen zat, had daar behoefte aan, vandaar dat de universiteit nu stappen onderneemt. Maar hoe besloten is zo’n groep eigenlijk, en is het strafbaar om in een besloten groep dergelijk materiaal te delen?

Het argument dat een whatsappgroep (of Telegramgroep of Signalgroep of whatever) besloten is en dus buiten de wet valt, hoor ik vaker. Dat is echter maar zelden een argument. Bij bijvoorbeeld belediging is het totaal niet relevant of dit plaatsvond in het openbaar dan wel in een besloten groep. Als de beledigde ook in de besloten groep zit, is het gewoon strafbaar. Bij smaad is het ongeveer hetzelfde; daar gaat het erom of de bedoeling was dat de smadelijke bewering in brede kring terecht kón komen (“met het kennelijke doel daar ruchtbaarheid aan te geven”). Dat nu drie mensen het horen, is dus niet relevant.

Er zijn wel delicten waar de openbaarheid uitmaakt. Bij bijvoorbeeld haatzaaien en racisme is het vereist dat het in het openbaar gebeurt. Een groep met maar drie mensen is natuurlijk niet perse openbaar. Sterker nog, het aantal mensen in de groep is dan überhaupt niet het criterium. Waar het om gaat, is hoe makkelijk mensen aan de groep toegevoegd worden. Dát bepaalt of een groep openbaar is. Zeg maar: in mijn huiskamer mag niet iedereen zomaar naar binnen, in een café wel. Daarom is een café openbaar en mijn huiskamer niet. Een café kan strenge huisregels stellen en deurbeleid voeren, daarmee worden ze meer een huiskamer in de context van dit soort berichten.

Het lijkt erop dat deze appgroepen volstrekt niet besloten zijn. De beheerder liet kennelijk makkelijk mensen toe, ook als ze niet eens behoorden tot de groep mensen waar de groep voor opgezet was. Dan ben je natuurlijk heel snel klaar met je discussie: als je dan overigens strafbare zaken gaat verspreiden dan heb je juridisch een probleem.

Sommige mensen waren verbaasd dat de universiteit dan aangifte kon doen, terwijl dit niet op universiteitsterrein is gebeurd. Maar iedereen die weet van een strafbaar feit, mag daar aangifte van doen. Je hoeft geen slachtoffer of zelfs maar belanghebbende te zijn. Alleen is het de vraag wat er gebeurt met je aangifte als je totaal niets met het delict te maken hebt. Bij bijvoorbeeld smaad kan de zaak eigenlijk niet verder wanneer het slachtoffer dat niet wil (klachtdelict) dus dan kan de universiteit aangifte doen wat ze wil maar zal er niets gebeuren. Maar bij haatzaaien is een aangifte van de universiteit zeker niet kansloos.

Het opleggen van eigen sancties is iets lastiger. Natuurlijk kan een universiteit mensen schorsen of zelfs van de opleiding sturen, maar dan moet het wel gaan om dingen die de universiteit zelf als verboden heeft verklaard. In de wet (Wet hoger onderwijs artikel 7.57h) staat bijvoorbeeld dat ernstige overlast op de terreinen reden voor ontzegging kan zijn. En alle examenreglementen vermelden natuurlijk fraude als grond voor schorsing et cetera.

Maar een strafbare uiting in een groep die verder geen binding heeft met de universiteit, dat lijkt me iets lastiger. Ik denk dat dat alleen werkt als je een ‘haakje’ naar een andere student hebt, bijvoorbeeld een groepslid dat er eigenlijk niet in wil zitten maar zich gepusht voelt toch die berichten te blijven ontvangen. Dat zou je kunnen zien als een vorm van overlast veroorzaken tussen studenten onderling.

Arnoud