Is het strafbaar met een drone in de weg van een traumaheli te vliegen?

| AE 10606 | Ondernemingsvrijheid | 81 reacties

De bestuurder van de drone die gisterochtend in het Zeeuwse Hulst de hulpdiensten ernstig hinderde, heeft zich gemeld bij de politie. Dat meldde RTL Nieuws onlangs. De drone verhinderde met name het landen van een traumahelikopter, bedoeld om een hoogzwangere vrouw met hartaanval naar het ziekenhuis te brengen. “Het ergste van alles was nog een persoon die het wel heel graag van dichtbij wilde zien en zijn/haar drone liet vliegen om alles van lekker dichtbij te kunnen filmen”, schreef de politie. “Daar kan ik als hulpverlener met mijn pet niet bij, wat respectloos.” Maar is het strafbaar?

Er is geen algemeen wetsartikel dat het hinderen van hulpdiensten strafbaar stelt. (Van de politie wel, art. 184 Strafrecht). Dat hoeft ook niet, want als je het bekijkt vanuit de gevolgen dan zijn er de nodige artikelen om van stal te halen. Ik ga er maar even vanuit dat deze persoon zeer zeker niet de bedoeling had die helikopter te hinderen, dan kom je immers in het terrein van doodslag.

Meest voor de hand liggend, maar wel gelijk zwaar, is dood door schuld (art. 307 Strafrecht). Dat kan als de patiënt overlijdt en die persoon zijn hinderlijk dronegedrag hieraan in belangrijke mate heeft bijgedragen. Dat is natuurlijk erg lastig te bewijzen, maar als dat rond te krijgen is (er is redelijke zekerheid dat de patiënt het anders gehaald had) dan kun je op dit misdrijf veroordeeld worden, de theoretische maximumstraf is vier jaar (als je roekeloos handelde).

Ook kun je kijken naar het opzettelijk hinderen van het luchtverkeer, art. 165 Strafrecht. Dit is ook strafbaar, de hoogte hangt af van de ernst en de gevolgen van die hinder maar kan oplopen tot negen jaar cel. Komt er iemand te overlijden door die hinder, dan kan dat in theorie tot levenslang leiden.

Raakt de traumahelikopter beschadigd of verongelukt deze, dan komt via art. 169 Strafrecht tot negen jaar cel in beeld als er levensgevaar voor iemand ontstaat. Dat zou hier dus de patiënt kunnen zijn maar natuurlijk ook de piloot of meevliegend trauma-arts.

In theorie dus mogelijkheden genoeg. Maar in de praktijk komt het zelden zo ver, zeker bij traumahelikopterinzet zijn er altijd alternatieve scenario’s om de patiënt te helpen en zit je juridisch gezien met grote bewijsproblemen – die persoon wilde gewoon vanuit nieuwsgierigheid dan wel journalistiek oogpunt een actuele gebeurtenis filmen en dacht niet na over een landende helikopter. Maar wat er dan tegen te doen is, dat weet ik niet. Toch maar die antidronezeearenden standby houden?

Arnoud

Mag je een spionerende drone met je luchtbuks neerhalen?

| AE 9445 | Privacy | 23 reacties

Buurjongen schiet de drone uit de lucht. Dat zie je niet vaak in een vonnis, dat er wordt geschoten in Nederland. Maar in deze privacyzaak wel: de drone-eigenaar vloog met een drone met camera boven de tuin van de buren, waarop de buurjongen zich zó in zijn privacy aangetast voelde dat hij met een luchtbuks vanuit het raam van zijn ouderlijke woning op de drone geschoten heeft – en deze geraakt had ook. Drone stuk. Wie is nu waar voor aansprakelijk?

De zaak werd in twee delen beslist. Allereerst lag daar de kwestie of de drone-eigenaar wel mocht vliegen waar hij vloog. Het kan voor aansprakelijkheid nogal uitmaken of het slachtoffer zelf binnen de wet bleef of niet, immers. In dit geval ging het om een relatief kleine drone die binnen het zicht van de vliegenier bleef, en binnen de 300 meter vanaf de grond. Daar zijn verder dan geen specifieke regels voor over waar je dan mag vliegen. Ook is nergens expliciet vastgelegd of je met een drone-camera mag vliegen.

Dat wil echter niet zeggen dat het dan dus mag. Privacy is immers een grondrecht, dat dus ook geschonden kan worden met handelingen die op zich wettelijk toegestaan zijn. Het komt altijd neer op een afweging van belangen. Hier begint het dan met dat het ging om vrijstaande woningen op ruime percelen in een landelijke omgeving, waardoor je je thuis een stuk vrijer zou voelen dan in een kamertje in een pijpenla drie hoog achter.

Het vliegen met een drone, zodanig dat een aan de drone bevestigde camera beelden kan maken van hetgeen zich in de woning van [gedaagde] afspeelt levert een ongerechtvaardigde schending op van de persoonlijke levenssfeer. In de privésfeer van de eigen woning mag de bewoner absolute eerbiediging van zijn privacy verwachten. Voor een inbreuk daarop is geen rechtvaardiging aangevoerd. Ook indien de camera niet ‘aan’ staat en dus feitelijk geen beelden vastlegt, brengt het enkele gegeven dat de camera aanwezig is en dat onzeker is of deze in werking is, in werking zal worden gesteld, of ‘uit’ blijft een inbreuk op. De onzekerheid zorgt voor een gevoel van onvrijheid waarvan men in de eigen woning gevrijwaard behoort te blijven.

Dat over de uit-staande camera betrof een verweer van de drone-eigenaar: hij zou wel hebben gevlogen daar maar zonder camera aan. Maar dat is dus geen argument, want het gaat er uiteindelijk om of je je geschonden voelt of niet. Daarmee was de kwestie van de privacy-inbreuk dus gegeven: nee, de buurman mocht daar niet vliegen (tussenvonnis).

Vervolgens de schade in het eindvonnis. Want die drone is wel stuk door dat schieten (dat op zich óók onrechtmatig is, het is immers strafbaar andermans eigendom te vernielen) en wie gaat dat betalen?

Ieder de helft, in principe:

De beide onrechtmatige handelingen hebben samen de schade aan de drone veroorzaakt. Immers, wanneer geen inbreuk was gemaakt op de privacy van [gedaagde] had deze niet geschoten en wanneer [gedaagde] niet had geschoten was de drone niet beschadigd door het schot. In artikel 6:101 BW is opgenomen dat in een dergelijk geval de schade wordt verdeeld over beiden, in evenredigheid met de maakte waarin de aan ieder toe te rekenen omstandigheden tot de schade hebben bijgedragen. Daar kan een billijkheidscorrectie op worden aangebracht indien de ernst van de gemaakte fouten of andere omstandigheden dat eisen.

De rechter constateert dat hier zowel het grondrecht privacy als het grondrecht eigendom even zwaar wegen. Er is geen bijzondere reden waarom dan de een meer of minder zou moeten betalen dan de ander, dus het is en blijft 50/50. Er is nog wat discussie over de exacte hoogte van het bedrag, maar daar moeten partijen samen uit zien te komen.

De drone-eigenaar krijgt verder nog wel een verbod onder dwangsom om met een drone te vliegen boven het perceel van de buren, ongeacht of die drone filmt of niet.

Arnoud

Wanneer zijn luchtfoto’s in strijd met de privacy?

| AE 8927 | Privacy | 21 reacties

drone-camera-vliegenEen lezer vroeg me:

Het weer is de afgelopen dagen weer erg mooi en dat betekent dat er weer diverse vliegtuigen luchtfoto’s aan het maken zijn, zie bijvoorbeeld deze. Nu vraag ik me af in hoeverre dit juridisch geregeld is, en hoe je privacy gewaarborgd is? Voor zover ik weer mogen zowel burgers en overheid gewoon foto’s maken vanaf de openbare weg. Ik neem aan dat de lucht daar ook onder valt? Maar hoe zit het met portretrecht?

De regels over privacy en portretrecht zijn algemeen, en gelden net zo goed voor foto’s genomen vanuit een vliegtuig als voor foto’s genomen vanuit een auto of lopend op de stoep.

Je mag op de openbare weg fotograferen en filmen wat en wie je wilt (tenzij je overlast veroorzaakt door bv. de weg te blokkeren of mensen lastig te vallen of te stalken). Dat geldt ook voor privéterrein als dat vanaf de openbare weg te zien is.

Wanneer mensen herkenbaar in beeld komen, kan hun privacy in het geding komen bij publicatie. Dit is waar het portretrecht over gaat: bij publicatie moet je een afweging maken van de nieuwswaarde/informatiewaarde van de foto versus de privacy van de geportretteerde. Ook via de Wet bescherming persoonsgegevens (een foto is een persoonsgegeven) kom je op die afweging uit.

De eerste vraag bij een luchtfoto is dus: zijn mensen herkenbaar? Afhankelijk van hoogte en resolutie is dat zeker geen gegeven. Als mensen niet redelijkerwijs herkenbaar zijn voor de gemiddelde ontvanger van de foto, dan is de privacywet niet van toepassing.

Zijn mensen wél herkenbaar, dan kom je dus bij die belangenafweging. Ik denk dat je wel een sterke privacyclaim hebt, zeker als je je op privéterrein bevond toen de foto werd gemaakt. Je verwacht immers niet van bovenaf gefotografeerd te worden. Je hebt vaak wel iets van zicht op de straat (of een schutting) waardoor je daar een afweging kunt maken, maar naar de lucht toe niet.

Daar zie ik geen sterke nieuwswaarde tegenover. Natuurlijk, een luchtfoto is interessant en informatief maar de personen op die foto zijn in beginsel volstrekt irrelevant. Dat is niet waar je luchtfoto’s voor maakt. Daarmee wint de privacy dus van de informatievrijheid en moeten mensen worden geblurd.

Arnoud

Drones en dashcams krijgen strenge nieuwe privacyregels

| AE 8400 | Security | 27 reacties

Een drone met camera moet een encrypted filesystem hebben, en wie met een dashcam gaat rijden, moet eerst in de buurt gaan flyeren dat hij rondrijdend cameratoezicht gaat toepassen. Dat maak ik op uit de nieuwe Beleidsregels Cameratoezicht die de Autoriteit Persoonsgegevens (het blijft wennen, die naam) vorige week publiceerde. Met deze regels wil de… Lees verder

Gemeente mag binnenkort mobiele camera’s en drones inzetten voor toezicht

| AE 6534 | Privacy, Security | 14 reacties

De Tweede Kamer heeft een wetsvoorstel van Minister Opstelten aangenomen waardoor een gemeente voortaan zelfstandig kan bepalen of er mobiele camera’s, waaronder drones, ingezet mogen worden. Dat meldde Security.nl onlangs. Het toezicht moet wel proportioneel zijn want “in het algemeen kan worden gesteld dat -vanwege de ruimere mogelijkheden en de inherente privacygevaren- de inzet van… Lees verder