Mag Rijkswaterstaat je flitsen en dan een enquete opsturen?

| AE 10957 | Privacy | 19 reacties

Wie volgende week op de A12 bij Zoetermeer of op de A4 bij Delft-Zuid rijdt, heeft de kans te worden ‘geflitst’. Niet voor te hard rijden maar vanwege een onderzoek van Rijkswaterstaat. Dat meldde Omroep West onlangs. De wegbeheerder wil meer inzicht krijgen in de ontwikkelingen op de autosnelwegen in de Randstad. Met camera’s langs de weg worden kentekens gescand (met welke criteria je wordt geselecteerd, is me niet duidelijk) en gelukkigen krijgen dan die enquête thuisgestuurd. Toestemming wordt niet gevraagd, wat diverse lezers geërgerd deed mailen of dit wel mocht.

In het kader van direct marketing mogen bedrijven post met reclame sturen zonder toestemming te vragen. De grondslag daarvoor heet het eigen legitiem belang, en die vereist wel een privacy-afweging maar geen voorafgaande instemming of verzoek van de betrokkene. Een enquête zou je binnen datzelfde kader kunnen rechtvaardigen.

Alleen: een overheidsdienst kan zich niet op deze grondslag beroepen, zo staat in de AVG (artikel 6 lid 1 sub f laatste zin). Zij moeten het dus op een van de andere gronden doen, en ik kom dan uit bij sub e:

de verwerking is noodzakelijk voor de vervulling van een taak van algemeen belang of van een taak in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag dat aan de verwerkingsverantwoordelijke is opgedragen;

Kort gezegd, de overheid mag wat ze redelijkerwijs nodig vindt binnen de uitvoering van de overheidstaak. Zonder het expliciet te noemen, is dat ook wat de Autoriteit Persoonsgegevens erover zegt:

Het gebruik van uw persoonsgegevens door Rijkswaterstaat is alleen toegestaan als dit noodzakelijk is. Dat wil zeggen dat Rijkswaterstaat het doel niet op een andere manier kan bereiken. Is er geen andere mogelijkheid, die minder ingrijpend is voor de privacy van automobilisten?

Ik moet zeggen, ik zie ook weinig andere manieren om dit doel te bereiken. Als je een representatieve enquête wilt houden onder automobilisten op de A4 bij Delft-Zuid, dan zul je een populatie van automobilisten op de A4 aldaar moeten aanschrijven. Die gegevens zijn eigenlijk nergens anders te krijgen dan door aan de A4 aldaar te gaan staan en op basis van kenteken automobilisten te identificeren, zodat je brieven gericht eruit kunnen.

Het enige alternatief dat ik kan bedenken, is een oproep “Wie rijdt er vaak op de A4 bij Delft-Zuid” maar ik vrees dat je dan geen representatieve reacties krijgt. Daarmee zou denk ik de noodzaak redelijkerwijs wel gegeven zijn.

Wat wel nieuw is onder de AVG, is dat de overheidstaak in kwestie (en het bijbehorende noodzakelijke gebruik van persoonsgegevens) wel uitgewerkt moet zijn in een wet, zo staat in artikel 6 lid 3. Of er moet worden aangetoond dat de verwerking noodzakelijk is voor een bij wet geregelde verwerking. Wat die hier is, komt niet precies uit de verf maar gezien de aard van dit gebruik lijkt het me prima te passen binnen de taak van Rijkswaterstaat, meer specifiek het gebruik van het wegennet in kaart brengen en stappen voor verbetering nemen.

Natuurlijk is het vervelend dat mensen ongevraagd deze enquête krijgen, maar het gaat om één envelop met een verzoek. Zelfs automobilisten die daar dagelijks rijden, zullen niet vaak zo’n brief krijgen verwacht ik. Je kunt verder nog aangeven dat je geen herinneringen of andere uitnodigingen voor het specifieke onderzoek wilt hebben, maar niet algemeen dat je nóóit meer uitgenodigd wordt. Dat is overigens in dit geval ook geen recht onder de AVG – het recht van bezwaar geldt niet bij de overheidstaak.

Arnoud

Ja, de politie mag illegale camerabeelden gewoon gebruiken als bewijs

| AE 10688 | Regulering | 58 reacties

De politie kan nu een beroep doen op bijna 200.000 vrijwillig aangemelde privécamera’s. Politievakbonden willen een verplicht register, zoals in België. Dat meldde het AD vorige week. Het register stelt de politie in staat om snel camerabeelden te verkrijgen van strafbare feiten en andere misstanden. Een punt van aandacht daarbij is dat het dan vaak gaat om beelden van de openbare weg, en vaak filmt zo’n camera illegaal die openbare weg. Van Amerikaanse televisieseries hebben we geleerd dat die beelden dan onbruikbaar zijn. In Nederland is echter niets minder waar.

Vorig jaar schreef ik over de politiedatabank, Camera in beeld geheten. Dit politiesysteem geeft alle (particuliere en overheids-)camera’s op een kaart weer. Het gaat in dat register dus alleen om contactgegevens van de eigenaar en gegevens over de locatie van de camera en wat er wordt gefilmd. Er komen geen beelden in de databank en er is ook geen login op afstand op die camera’s.

Op dit moment is aanmelding in die databank vrijwillig. Het lijkt redelijk populair om eraan mee te doen, maar nog lang niet iedereen heeft ervan gehoord – of heeft zin in het administratieve gedoe. Want het is toch weer een formulier dat je in moet vullen, zonder duidelijk voordeel voor jezelf.

Mogelijk dat ook meespeelt dat de camera’s er in strijd met de wet hangen. Vaak filmen camera’s immers ook een stuk openbare weg, of ontbreken de verplichte waarschuwingsborden. Dat is een probleem, want in principe hoort cameratoezicht tot eigen erf beperkt te zijn. Ik zeg in principe, omdat er situaties zijn waarin het wel kan – omdat je een gerechtvaardigd belang hebt dat de privacy van onschuldige passanten overstijgt, even kort door de bocht in AVG taal.

Voor de politie maakt dat echter niet uit. Zij mogen nog steeds die beelden opvorderen als er bewijs op staat van een strafbaar feit. Dat de beelden illegaal zijn gemaakt, maakt voor de bruikbaarheid als bewijs niet uit. Onrechtmatig verkregen bewijs is alleen een zorg wanneer het de politie is die het bewijs verkrijgt. Hun handelwijze moet conform de wet zijn, en anders kan het bewijs uitgesloten worden. De politie mag dus niet stiekem ergens een camera ophangen en die beelden als bewijs gebruiken. Die beelden zijn onbruikbaar. Maar een particulier die hetzelfde doet, heeft bruikbare beelden voor het bewijs. Geheel los daarvan kan hij beboet worden door de politie omdat hij een camera heeft hangen die in strijd met de wet filmt.

Arnoud

Mag mijn deurbel de buren filmen?

| AE 10644 | Privacy | 44 reacties

Een lezer vroeg me:

Onlangs installeerde ik zo’n deurbel met camera, waarmee ik op mijn telefoon dan beeld en geluid krijg als er wordt aangebeld. Ik kan zelfs terugpraten naar de bezoeker, handig als ik niet thuis ben. Maar mijn buurman maakt bezwaar: de cameralens lijkt ook naar zijn deur (we wonen in een portiek) en hij ziet dat als een overtreding van de AVG. Volgens de politie was het legaal. Hoe zit het nu?

Een deurbel met camera is legaal, wanneer de camera alleen beeld produceert na het aanbellen en daar weer mee ophoudt na een korte periode, zeg 30 seconden na dat aanbellen. Ik denk dat dat ook nog wel zo is als je de camera op commando aan kunt zetten, mits het dan gaat om alleen meekijken en wederom maximaal een seconde of 30.

Zo’n bel valt in eerste instantie onder het strafrecht: het is een aangebrachte camera en die moeten duidelijk zichtbaar zijn (art. 441b Strafrecht). Daar voldoet zo’n bel aan, immers je ziet de lens maar je weet dat hij pas gaat filmen als je aanbelt. Veel duidelijker dan dat krijg je ze niet, volgens mij. (Daarom twijfel ik dus over het op-commandogedeelte, ik zou dan minstens een rood lampje verwachten bij de lens.)

Daarnaast valt zo’n bel ook onder de AVG: het maken en opsturen van camerabeelden naar een smartphoneapp is een verwerking van persoonsgegevens, wanneer op de beelden mensen herkenbaar zijn. En dat is hier natuurlijk de bedoeling, tenzij je ‘m inzet om het honden- dan wel kattenluik op afstand te kunnen openen voor je huisdier. In tegenstelling tot een camera die ook de openbare weg filmt, valt dit duidelijk binnen de particuliere exceptie. Maar zelfs als dat niet zo is, dan is het legaal onder de AVG omdat het gaat om een eigen legitiem belang (het bewaken van je voordeur) en je daarvoor het werkelijk minimaalste filmt dat je je kunt voorstellen.

Arnoud

De strafbaarheid van een verborgen camera in de sauna

| AE 10449 | Privacy | 9 reacties

De politie en het Openbaar Ministerie (OM) doen onderzoek naar de openbaar gemaakte beelden van ontklede mensen in de Sauna & Beauty Oase in Nederasselt (gemeente Heumen). Dat maakte de politie onlangs bekend. Dit naar aanleiding van gelekte beveiligingscamerabeelden van de sauna, met onder meer een aantal bekende sporters in beeld. Het onderzoek onthulde onder… Lees verder

AP gaat vragen stellen over reclameschermen met camera’s op stations

| AE 9656 | Privacy | 36 reacties

De Autoriteit Persoonsgegevens gaat vragen stellen aan de NS over reclameschermen van ExterionMedia die camera’s bevatten, meldde Tweakers eergisteren. Digitale reclameschermen van het bedrijf op stations bevatten camera’s waarmee wordt waargenomen of passanten naar de advertentie kijken. Daarover is veel discussie ontstaan: valt dat nu onder de privacywet of zijn het “alleen maar enen en… Lees verder

Incassobureau dreigt wanbetaler met filmpje op YouTube

| AE 9543 | Privacy | 20 reacties

Incassobureau Straetus uit Flevoland dreigt wanbetalers en oplichters met het online zetten van beelden op YouTube. Dat meldde de NOS onlangs. De directeur van het bureau spreekt de wanbetaler aan op zijn schulden terwijl de camera het gesprek vastlegt. Met dat extra drukmiddel wil men betaling afdwingen, zo te lezen met name bij partijen die… Lees verder

Slimme vibrator met camera gekraakt door beveiligingsbedrijf

| AE 9362 | Privacy, Security | 29 reacties

De Svakom Siime Eye, een slimme vibrator met aan het uiteinde een camera, blijkt relatief eenvoudig te kunnen worden gemanipuleerd. Hierdoor zijn de gemaakte beelden ook op afstand door vreemden te bekijken, zo las ik bij Nu.nl na diverse tips (dank, iedereen). En ergens hoop ik dat dit faalproduct ten voorbeeld wordt gesteld aan alle… Lees verder

Belastingdienst mag camerabeelden met nummerplaatherkenning niet gebruiken

| AE 9286 | Privacy, Regulering | 8 reacties

De Belastingdienst mag de foto’s die langs de snelweg zijn genomen met camera’s die zijn voorzien van automatische nummerplaatherkenning niet gebruiken, oordeelt de Hoge Raad. Dat meldde Tweakers afgelopen vrijdag. Door te datagraaien in de nummerplaatinfo vastgelegd door deze zogeheten ANPR-camera’s kon de Belastingdienst achterhalen dat een aantal zakelijke rijders een onjuiste ritregistratie had opgevoerd…. Lees verder

De autodealer zette mijn naaktfoto’s op een datingsite!

| AE 9121 | Regulering | 13 reacties

Een stel uit Texas klaagt het bedrijf Toyota aan omdat een van haar medewerkers naaktfoto’s van hun telefoon had geplukt en geupload naar een swingers-website, las ik bij The Register. Ze hadden de telefoon afgegeven omdat daar een financieringsovereenkomst op getoond werd, en die moest even achter getoond worden aan de directeur. Maar bij thuiskomst… Lees verder