Wanneer is mijn reclamemail voor “gelijksoortige” producten toegestaan zonder opt-in?

| AE 12531 | Ondernemingsvrijheid, Regulering | 12 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik heb een webwinkel en wil meer reclame maken. Nu las ik dat je daarvoor normaal toestemming nodig hebt, maar niet als je “soortgelijke” producten adverteert aan je klant. Wanneer is het volgens de wet “soortgelijk”?
Voor veel ondernemers is deze uitzondering interessant, omdat het verzamelen van toestemming voor reclame toch vaak best pittig blijkt. Maar het is een heel beperkte, en ik denk dat je er weinig aan hebt. Zeg ik maar even vooraf.

De wet (art. 11.7 Telecommunicatiewet) staat toe om klanten (dus mensen die jou betalen) reclame te sturen zonder opt-in als het gaat om “eigen gelijksoortige producten of diensten” volgens de wet. Er is nooit een rechtszaak geweest waarin definitief hét criterium is toegelicht. Dat is ergens ook wel logisch, want wat zou dat dan moeten zijn in het algemeen? Je komt dan niet verder dan synoniemen voor die term.

De ACM heeft in haar richtsnoeren gezegd dat je vooral moet kijken naar de verwachting van de ontvanger: zou die gek opkijken als hij voor dát product reclame krijgt gezien zijn bestelling? Dat vind ik wel een mooie. Het idee van “gelijksoortig” is immers dat je iets relevants, iets logischerwijs erbij horends meestuurt.

In de Memorie van toelichting van de wet is gezegd dat je ook moet meewegen wat er is gecommuniceerd, hoe de winkel zich presenteert. Ben ik een brillenwinkel dan is reclame voor schoenen raar, ben ik de Bijenkorf dan kan het wel. Dan gaat het immers om mode in het algemeen, en bij een bril is een bijpassend paar schoenen niet zo raar als advies in een modewinkel.

De angel zit hem bij deze constructie in een ander aspect: je mag weliswaar zonder toestemming mailen, maar je moet het bij de bestelling hebben gemeld op het formulier en een áfmeldmogelijkheid (optout) hebben geboden. Dus na een paar jaar bedenken “ik wil meer reclame maken” is gewoon niet genoeg, je hebt dan nooit mensen dit gezegd laat staan ze een afmeldmogelijkheid gegeven. En dan kun je je niet op deze uitzondering beroepen.

Deze uitzondering is dan weer wel de reden waarom de “Ik wil de nieuwsbrief ontvangen”-aanvinkvakjes vooraf aangevinkt mogen zijn bij bestelformulieren. Het weghalen van dat vinkje is dan de opt-out.

Arnoud

ING gaat persoonlijke aanbiedingen doen op basis van bij- en afschrijvingen, en ik weet niet waarom dat mag

| AE 11316 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 28 reacties

ING gaat klanten ‘persoonlijke aanbiedingen’ doen op basis van hun bij- en afschrijvingen, las ik bij Tweakers. Het gaat om aanbiedingen van ING zelf, dus niet van externe partijen, en klanten kunnen zich er voor afmelden. Dat mag, zegt de bank: “Volgens de AVG moet er een wettelijke grondslag zijn voor het gebruik van persoonsgegevens. Gerechtvaardigd belang is ook een wettelijke grondslag die gebruikt kan worden voor direct marketing.” Maar is daarmee de privacyrechtelijke kous af, gezien de boosheid en het onbegrip van veel klanten dat hier niet met opt-in oftewel toestemming wordt gewerkt?

Het is veel mensen een doorn in het oog, maar het klopt juridisch dat je zonder toestemming oftewel opt-in mensen reclame onder de neus kunt duwen. De enige situatie waarin dat niet kan, is bij e-mailreclame: de Telecommunicatiewet eist gewoon altijd opt-in oftewel toestemming (behalve bij mailings aan klanten, daar is het dan weer opt-out). Maar wat ING hier doet, is geen e-mailreclame voor zover ik kan zien, dus niks met de Telecomwet te maken.

De AVG kent naast toestemming (opt-in) nog vijf redenen om iemands persoonsgegevens te mogen verwerken – juridische taal voor onder meer “iemand langs elektronische weg een reclameboodschap vertonen die op hem toegespitst is”. De door ING ingeroepen reden is het eigen gerechtvaardigd belang, wat vereist dat je een eigen belang aandraagt dat legitiem is en een belangenafweging (al dan niet met invoering van privacybeschermende maatregelen) maakt waarom jouw belang wint van de privacy van je klanten of andere betrokkenen.

Direct marketing staat letterlijk in de AVG genoemd als een voorbeeld van een eigen belang. Daarmee is het dus in principe mogelijk om direct marketing zonder toestemming te doen, mits je de belangenafweging met privacy rond krijgt. En daar zit hem natuurlijk de kneep, want wat zijn je argumenten dan? Enkel “wij hebben zin in marketing dus dat gaan we doen” voelt wat mager, maar ik kan niet ontkennen dat marketing als deel van de vrijheid van ondernemen (een grondrecht) aan te merken is. Net zoals journalistiek of kunst ook mag zonder toestemming.

Het zal dus neerkomen op de privacy-afweging. Hoe ernstig is het gebruik van de gegevens, en hoe belangrijk is het marketingbelang in deze context? Daar heb ik in dit geval wel een mening over. Want we hebben het hier niet over zomaar wat gegevens van willekeurige personen, maar over toch behoorlijk privé aanvoelende gegevens, namelijk je financiële handel en wandel. Niet voor niets is het eigenlijk altijd een datalek als je financiële informatie kwijt raakt over iemand. Daar marketing op bedrijven is dan wel behoorlijk invasief.

En ja, dan is het leuk dat je een opt-out biedt en dat het alleen eigen producten zijn. Dat zijn argumenten om de belangenafweging naar je voordeel toe te trekken. Want eigen producten zijn minder erg dan verkoop aan derden, en een opt-out is zeg maar de best practice bij direct marketing op basis van eigen belang. Maar die maatregelen kun je bij iedere vorm van marketing met alle mogelijke gegevens inzetten, en daarom vind ik ze niet sterk. Verder lees ik geen echt inhoudelijke argumenten (“70% van onze klanten geeft in een trial aan deze reclame waardevol te vinden”, kijk dat was nou eens een bevinding geweest) en daarom concludeer ik dus eigenlijk meteen al dat dat helemaal niet mag.

Daarnaast kun je nog andere stevige bezwaren aan laten rukken: die financiële gegevens zijn verstrekt voor het doel van de bancaire dienstverlening, en marketing van andere producten heeft volgens mij niets te maken met de eigenlijke dienstverlening. Kun je dan wel spreken van doelbinding, alleen hergebruiken voor verwante doelen? De AVG (artikel 6.4) is nogal strikt bij hergebruik voor andere doeleinden, en eist onder meer dat je expliciet rekening houdt met het verband tussen origineel en nieuw doel, de aard van de gegevens en de relatie tussen betrokkene en bank. Ook vanuit die hoek zie ik niet hoe je het argument rondkrijgt dat je gewoon marketingboodschappen mag gaan genereren. (Oh, en je schijnt ook nog iets te moeten met privacy by default van de AVG: waarom zou je deze optie net net zo goed standaard uit kunnen zetten.)

Alles bij elkaar kan ik me dus niet voorstellen dat dit overeind blijft. De AP heeft al gemeld dit te gaan onderzoeken.

Arnoud

Mag een vereniging haar leden ongevraagd mailings toesturen?

| AE 11162 | Regulering | 7 reacties

Via Twitter: Databank en nieuwsbrief NOvA Tuchtrecht Updates gelanceerd en verplichte nieuwsbrief. Inderdaad, de Orde van Advocaten verzorgt elke twee weken een nieuwsbrief met tuchtrechtelijke uitspraken, iets waar advocaten ongetwijfeld meer over willen weten. Maar het verbaast wel dat er geen opt-in wordt gevraagd, zomaar nieuwsbrieven sturen is juridisch gezien een tikje twijfelachtig zal ik maar zeggen. Toch denk ik dat er in deze situatie meer mag dan in het algemene geval van “bedrijf wil reclame sturen aan mogelijke klanten”.

De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) lanceerde onlangs haar website Tuchtrecht Updates, met daarop uitspraken van alle tuchtcolleges voor de advocatuur gerangschikt naar onderwerp, instantie en datum. Daaraan gekoppeld een nieuwsbrief, want:

De NOvA vindt het voor een behoorlijke uitoefening van de praktijk belangrijk dat alle advocaten van deze uitspraken kennisnemen. Alle advocaten ontvangen daarom elke twee weken van Boom Juridisch per e-mail een nieuwsbrief met de meest relevante disciplinaire uitspraken. Zo bent u altijd op de hoogte van de belangrijkste tuchtrechtelijke ontwikkelingen.

Dat gaf dus wat boosheid, want hoezo stuurt men zonder voorafgaande opt-in aan de leden van deze organisatie zomaar nieuwsbrieven?

Of het netjes is, laat ik in het midden maar ik denk dat het juridisch wel mag. De regel dat nieuwsbrieven opt-in vereisen is gebaseerd op artikel 11.7 Telecommunicatiewet (het spamverbod) en dat is nadrukkelijk beperkt tot “ongevraagde communicatie voor commerciële, ideële of charitatieve doeleinden”. Andersoortige communicatie mag ongevraagd worden verstuurd.

Een nieuwsbrief met de laatste aanbiedingen is natuurlijk commerciële communicatie, maar een nieuwsbrief met relevant nieuws voor je vereniging vind ik echt een heel ander verhaal. Zeker als de Orde zich op het standpunt stelt dat je deze informatie gewoon moet weten als advocaat. Dan kom je op het niveau van de aankondiging van de ALV van de schaakvereniging of de melding van Ziggo dat dit weekend het internet eruit gaat voor werkzaamheden (het servicebericht). Daar is echt geen opt-in voor nodig.

Arnoud

Moet je bij een Linkedin-wervingsbericht een opt-out opnemen?

| AE 10517 | Privacy | 18 reacties

Een lezer vroeg me: Onder de AVG ben je verplicht om bij alle direct marketing uitingen mensen apart te wijzen op het recht van opt-out (verzet). Hoe pakt dat uit bij Linkedinberichten, waar immers het doel van de dienst bestaat uit het contacteren van mensen voor (in mijn geval) bijvoorbeeld personeelsbemiddeling? Het is volstrekt ondoenlijk… Lees verder

Moet ik voor de AVG al mijn opt-ins opnieuw om toestemming vragen voor de nieuwsbrief?

| AE 10433 | Privacy | 28 reacties

Een lezer vroeg me: Ik heb al jaren goedlopende nieuwsbrieven, waar ik aan verdien met affiliatelinks. Ik heb altijd netjes confirmed opt-in gehanteerd, maar ik lees nu overal dat toestemming on der de AVG veel strenger wordt. Ook zou er geen coulanceregeling zijn voor bestaande opt-ins. Klopt dat? Moet ik echt al mijn opt-ins opnieuw… Lees verder

Mag je mensen nog verplicht op nieuwsbrieven laten abonneren onder de Privacyverordening?

| AE 9508 | Privacy | 25 reacties

Een lezer vroeg me: Is het straks onder de Privacyverordening (AVG of GDPR) nog toegestaan om gratis e-book of deelname aan een quiz of iets dergelijks te koppelen aan een verplichte opt-in voor een nieuwsbrief? Het is een populaire manier van nieuwsbriefbuilding: bied een ebook of factsheet of andere interessante download aan, maar alleen nadat… Lees verder

Hela, volgens de nieuwe polisvoorwaarden mogen ze me reclame mailen?

| AE 7143 | Privacy | 13 reacties

Een lezer vroeg me: Bij mijn nieuwe zorgpolis zat een tekst in kleine lettertjes en ik vroeg me af of dit wel legaal is?<br/> Het verzamelen en verwerken van uw persoonsgegevens is nodig voor het aangaan en uitvoeren van de verzekering(en). De doeleinden waarvoor uw persoonsgegevens worden gebruikt, zijn uitgebreid. Wij kunnen uw gegevens ook… Lees verder

Acht ton boete voor reclamemails wegens ontoereikende toestemming

| AE 7011 | Privacy | 4 reacties

De Autoriteit Consument & Markt (ACM, voorheen OPTA) heeft acht ton boete opgelegd aan affiliatenetwerk Daisycon voor haar betrokkenheid bij het op grote schaal versturen van spamberichten. Het bedrijf had tussen oktober 2009 en juli 2011 enkele miljoenen reclamemails verstuurd op basis van de bekende zin “aanbiedingen van dit bedrijf en (geselecteerde) partners”. En de… Lees verder

Hoe sneaky kun je zijn met je verstopte aanvinkvakjes?

| AE 6761 | Privacy | 10 reacties

Een lezer (dank S) stuurde me het onderstaande screenshot van de Nederlandse Spoorwegen, waar opt-in wordt gevraagd per e-mail. Oh en niet alleen dat, kijkt u zelf even? Inderdaad, daar staat in de privacybeleidstekst nog een aanvinkvakje voor offline spam. Mag dat juridisch? Tsja. De wet zegt niets over papieren spam, dus je mag mensen… Lees verder