Natuurlijk komen er boetes op datalekken aan

Geplaatst op in Privacy, 5 reacties

Een lezer vroeg me:

Sinds 1 januari vorig jaar hebben we een Wet meldplicht datalekken, maar we zijn nu dus een jaar verder en ik heb nog geen boete gezien. Gaat het met deze wet net als met de cookiewet, veel gebrul maar weinig wol?

Dat verwacht ik niet, hoewel ik toegeef dat het allemaal wel wat sneller had gekund. Het lastige aan dit soort boetes is dat er altijd een heel onderzoekstraject aan vooraf gaat, en gezien de aard van de zaak kost dat altijd flink wat tijd.

We hébben eigenlijk al een datalekboete, zij het formeel onder een andere wet. Op 16 januari 2012 had een hacker ingebroken in een onderdeel van het netwerk van KPN. Daarbij kon toegang worden verkregen tot gegevens van abonnees zoals adres, woonplaats, telefoonnummer en bankrekeningnummer. Onderzoek liet zien dat de hackers (17 jaar oud) gebruik maakten van een bekend beveiligingslek. De software van de getroffen KPN-servers bleek niet tijdig van updates te zijn voorzien, een veel voorkomende fout van ICT-dienstverleners.

Na onderzoek besluit de ACM als telecomtoezichthouder in december 2013 een boete op te leggen aan KPN wegens schending van haar beveiligingsverplichtingen. Uit het onderzoeksrapport blijkt dat het geen geavanceerde hack betrof en dat de geconstateerde technische en organisatorische tekortkomingen van basaal niveau waren. Met andere woorden: een relatief eenvoudige zaak. Maar toch was er bijna twee jaar nodig om het onderzoek af te ronden. En daarna volgde nog een hele serie rechtszaken, met de laatste definitieve uitspraak pas in december 2016.

Het is ergens frustrerend dat het zo lang moet duren, maar ik vrees dat dat niet snel zal veranderen bij deze wet. De reden is volgens mij voornamelijk toch de technische complexiteit van de zaak, plus de wens het besluit zo zorgvuldig mogelijk te nemen zodat het bedrijf niet makkelijk in beroep bij de rechter kan gaan.

Ik zou eerlijk gezegd ook niet weten hoe dat anders zou kunnen. Onder de Privacyverordening wordt het misschien makkelijker: die bepaalt dat de verantwoordelijke de bewijslast draagt dat alles netjes wettelijk geregeld is (artikel 5 lid 2, lees maar na). Daarmee is een omgekeerde bewijslast dus te verdedigen. Oftewel, je had een lek, bewijs maar dat je er niets aan kon doen. Maar ook daar word je niet helemaal gelukkig van denk ik.

Arnoud

Mag je je dvd’s digitaliseren van de Auteurswet?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 44 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik ben bezig mijn oude filmcollectie te digitaliseren naar een home media player. Dus ik converteer nu elke dvd naar een modern formaat, en daarna kunnen die weg. Maar ik zie veel dvd’s met kopieerbeveiliging. Klopt het dat ik die niet mag kraken, ook niet voor dit eigen doel? Het is toch legaal, je dvd’s converteren?

Ja, het is legaal je dvd’s te converteren maar nee, het is niet toegestaan daarbij een kopieerbeveiliging te kraken.

In de Auteurswet staat (art. 16b en 16c) dat je een kopie mag maken van elk werk dat je uit legale bron verwerft, behalve (kort gezegd) boeken en standbeelden. Het maakt niet uit of je het koopt of huurt, de enige eis is dat je het uit een legale bron hebt verkregen. Een aangeschafte (of zelfs geleende) dvd is een legale bron, dus valt een kopie daarvan onder de thuiskopieregeling.

Vaak is een dvd beveiligd tegen kopiëren. En hoewel dat niet moeilijk te omzeilen is, is dit toch een probleem. De Auteurswet (art. 29a lid 2) zegt eenvoudigweg:

Degene, die doeltreffende technische voorzieningen omzeilt en dat weet of redelijkerwijs behoort te weten, handelt onrechtmatig.

Deze tekst maakt geen voorbehoud voor omzeilen voor een legitiem doel, zoals het maken van een toegestane thuiskopie. Dit werd namelijk bij invoering van dit wetsartikel geen probleem gevonden. En voor het geval er toch een probleem zou komen, is een optie toegevoegd:

Bij algemene maatregel van bestuur kunnen regelen worden vastgesteld die de maker of zijn rechtverkrijgenden er toe verplichten aan de gebruiker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst voor doeleinden als omschreven in de artikelen 15i , 16 , 16b , 16c , 16h , 16n , 17b en 22 van deze wet de nodige middelen te verschaffen om van deze beperkingen te profiteren, mits de gebruiker rechtmatig toegang tot het door de technische voorziening beschermde werk heeft. Het bepaalde in de voorgaande zin geldt niet ten aanzien van werken die onder contractuele voorwaarden aan gebruikers beschikbaar worden gesteld op een door hen individueel gekozen plaats en tijd.

Hiermee kan de minister dus snel (zonder een nieuwe wet aan te hoeven laten nemen) een uitzondering maken op artikel 29a voor legale kopieën onder artikel 16b of 16c. Maar totdat dat gebeurt, is het recht van thuiskopiëren van een dvd dus zuiver theoretisch. Zij het dat de kans nul is dat je wordt betrapt.

Dan nog de vraag wat ‘doeltreffend’ dan inhoudt. Want een beveiliging die zo makkelijk te kraken is, is die dan nog wel doeltreffend? Ja, blogde ik in 2013, hoewel er nog steeds maar weinig duidelijkheid is over de criteria die moeten worden toegepast.

In 2007 heeft een Finse rechter gezegd dat CSS niet doeltreffend (meer) was omdat die crack van Jon Johansen (DeCSS) zo wijdverbreid was dat iedereen ‘m kon vinden. Dat vind ik wel een aardige: het uitbrengen van een crack is dan onrechtmatig, maar als deze wijd beschikbaar is dan niet meer. Te laat.

Maar helaas: in hoger beroep werd dat teruggedraaid, met het argument dat het niet de bedoeling van de wet was dat een tool als DeCSS legaal zou zijn, dus is deze dat niet. Eh. Juist. Bovendien was er speciale software nodig, en dat bewijst dat de beveiliging normaal juist wel doeltreffend is. Alleen dat wat een gemiddelde consument “out of the box” en zonder hulpmiddelen zou kunnen omzeilen, is dan niet doeltreffend. En ik vermoed dat dit de bedoeling was van de wet. Dus ook hiermee ga je er niet komen.

Arnoud

Heeft Donald Trump het Privacy Shield opgeblazen?

Geplaatst op in Privacy, 8 reacties

De Amerikaanse president Donald Trump heeft vorige week potentieel het recent gesloten Privacy Shield opgeblazen, meldden diverse media vorige week. Dankzij Privacy Shield mochten Europese bedrijven weer gewoon persoonsgegevens opslaan of laten verwerken in de VS. Een executive order gericht tegen illegale immigranten lijkt hier inderdaad een bom onder te leggen.

Al sinds de jaren negentig schuurt het qua persoonsgegevens tussen de Europese Unie en de VS. De Europese regels over persoonsgegevens zijn de strengste ter wereld, en bepalen onder meer dat persoonsgegevens de EU niet uit mogen tenzij het derde land zelf een minstens zo goed niveau van bescherming heeft. Tot 2015 hadden we de Safe Harbor-regeling, maar die werd vernietigd door het Hof van Justitie. Haar opvolger het Privacy Shield werd in juni aangenomen en bevatte iets meer waarborgen voor Europese burgers.

Doel van Privacy Shield is Amerika zich te laten committeren aan de Europese privacyregels wanneer Amerikaanse bedrijven data opslaan van Europese burgers. Toegang tot die data mag wel, maar alleen onder strenge voorwaarden en in gevallen van strafbare zaken, nationale veiligheid en dergelijke. Niet arbitrair of zonder reden of procedurele waarborgen. En daar leek de VS mee in te stemmen.

Artikel 14 van een recente Executive Order bepaalt echter iets vervelends voor het Privacy Shield:

Sec. 14. Privacy Act. Agencies shall, to the extent consistent with applicable law, ensure that their privacy policies exclude persons who are not United States citizens or lawful permanent residents from the protections of the Privacy Act regarding personally identifiable information.

Gezien de context lijkt dit te zijn geschreven voor overheidsinstanties die betrokken zijn bij immigratie. Deze mogen geen beleid maken over persoonsgegevens waarmee illegal aliens enige aanspraak op privacy kunnen maken. Doel daarvan lijkt me logisch: zo snel mogelijk al deze personen op te kunnen sporen, en geen last van rare privacyregels waarmee je niet in iemands database zou mogen.

Betekent dit nu het einde van Privacy Shield? Immers, ook Europese burgers zijn “persons who are not United States citizens or lawful permanent residents” en die vallen nu buiten de Amerikaanse privacywet.

Gelukkig niet. De Europese Commissie reageerde snel met de toelichting dat deze wet sowieso niet bedoeld is voor buitenlanders. Dat was de hele reden dat de EU US Privacy Shield-overeenkomst moest worden gesloten, aldus de commissie. In combinatie met de zogeheten Umbrella Agreement is zo apart geregeld dat data van Europese burgers veilig verwerkt mag worden.

Deze executive order verandert niets aan het Privacy Shield of bijbehorende afspraken. Het lijkt dus een storm in een glas water te zijn geweest.

Arnoud

‘Meeste bedrijfssites versturen gevoelige gegevens onveilig’

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 25 reacties

Honderdduizenden zakelijke websites laten gebruikers gevoelige informatie verzenden zonder dat daarvoor van een beveiligde verbinding gebruik wordt gemaakt, blijkt uit een onderzoek van domeinbeheerder SIDN en MKB Servicedesk dat woensdag wordt gepubliceerd. Dat meldde Nu.nl onlangs. De ‘gevoelige gegevens’ zijn meestal NAWE-gegevens, maar ook inloggegevens en wachtwoorden komen voor. Maar liefst 86% van de onderzochte sites doet dat zonder ‘slotje’, https dus. Maar is dat dan verplicht?

Het laten insturen van persoonsgegevens – ook triviale zoals naam en adres – via een website of andere internetdienst mag alleen als de eigenaar daarvan zorgt voor adequate beveiliging. Dat staat al sinds 2000 in de wet (artikel 13 Wet bescherming persoonsgegevens), maar nergens staat wat dat dan precies inhoudt. Er is dus geen eis dat je beveiliging gecertificeerd moet zijn of zelfs maar aan bepaalde specifieke eisen moet voldoen.

De vraag wat ‘adequaat’ is, is dus een lastige om in het algemeen te beantwoorden. Je moet een afweging maken van de risico’s bij een lek tegenover de kosten en moeite om maatregelen te nemen. Perfectie wordt niet verlangd, en het kan ook prima zo zijn dat je bij formulier A een andere beveiliging hanteert dan bij formulier B. Waar het vooral om gaat, is dat je kunt onderbouwen waaróm je voor die of die maatregelen hebt gekozen (of juist waarom je die hebt weggelaten).

Specifiek bij contactformulieren kun je je afvragen of het echt wel nodig is, een SSL-certificaat. Ik zie het nog steeds niet, dat risico. Daar staat tegenover dat SSL tegenwoordig best goedkoop is (zowel qua cpu als qua prijs) en dus eigenlijk een no-brainer zou moeten zijn om toe te voegen. Dus dan wordt het wel een beetje theoretisch verhaal, er kan weinig misgaan maar hoe moeilijk is de maatregel nou?

Bij een login/wachtwoord voelt dat net anders. Daar is er voor mij geen excuus om zonder ssl te werken. Met dat account kun je allerlei dingen, en daarmee zijn er reële mogelijkheden voor fraude of overlast. Dan is de afweging snel gemaakt: no-brainer ter voorkoming van overlast, dat moet gewoon.

Arnoud

‘Driekwart Nederlanders voor verbod smartphonegebruik op fiets’

Geplaatst op in Regulering, 11 reacties

Driekwart van de Nederlanders is voorstander van een verbod op het gebruik van smartphones op de fiets, meldde Nu.nl onlangs. Dit bleek uit onderzoek van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, in de opmaat naar een wettelijk verbod op smartphonegebruik dan wel -vasthouden voor fietsers. De discussie gaat namelijk over dat laatste punt: moeten we het gebruik verbieden, of sowieso het vásthouden?

Op dit moment is het niet expliciet verboden om op de fiets een smartphone vast te houden of te bedienen. Er is natuurlijk de algemene regel (Koos z’n kapstok) dat je het verkeer niet in gevaar mag brengen (of potentieel in gevaar, staat er dan, wat volgens mij een pleonasme is). Maar tot dusverre heeft er nog geen rechter bevestigd dat smartphonen op de fiets daar onder valt.

Ditzelfde probleem hadden we destijds met telefoneren in de auto, en daar is dus een expliciet verbod tegen opgenomen. Gekozen is toen voor het verbieden van het vasthouden van de telefoon, ongeacht wat je ermee doet. Dit vanwege de bewijsproblematiek voor de politie, het is vrijwel onmogelijk om van buitenaf te zien of iemand specifiek zit te bellen, appen of wat dan ook. Maar vásthouden kun je wel zien.

Bij fietsers is misschien wél praktischer om te zien of iemand zit te appen of alleen maar de telefoon in zijn hand houdt (bijvoorbeeld omdat hij belt met een oortje in, of omdat hij superirritante muziek afspeelt). En om nou alle fietsers te verplichten een handsfreekit op het stuur te monteren is ook zo wat.

Een boete op telefoons vasthouden kan er dus zomaar komen. Maar of dat veel gaat opleveren, betwijfel ik. Natuurlijk zullen sommige fietsers dan minder (of niet meer) gaan appen en doen, maar een boete is onvoldoende prikkel daarvoor.

Het veel lastiger punt is dat fietsers zwakke verkeersdeelnemers zijn, en dat daarom in de Wegenverkeerswet (art. 185) is opgenomen dat de bestuurder van een motorvoertuig in principe altijd aansprakelijk is voor schade aan de fiets of fietser. De uitzondering is bij overmacht, oftewel wanneer de bestuurder helemaal niets kon doen om het ongeluk te vermijden. Deze uitzondering is zéér beperkt: je kunt immers altijd remmen en je kunt altijd alle plotselinge bewegingen anticiperen, is de lijn in de rechtspraak. Er moet jou geen enkel verwijt te maken zijn.

Je kunt dit alleen oplossen door de wet aan te passen: “in geval van overmacht of in geval de fietser door gebruik van “een apparaat dat bestemd is voor het gebruik van mobiele openbare telecommunicatiediensten” afgeleid was” of zoiets erin zetten. Maar daar zag de minister in 2015 nog geen heil in:

Smartphonegebruik, zowel bij automobilist als fietser, kan bijdragen aan ongeval. Dit geldt echter evenzeer voor rood licht negatie, zonder verlichting fietsen en snelheidsovertredingen. De mogelijkheid om schade te verhalen bij fietsers die dit gedrag vertonen is er nu ook al. Ik ben er daarom geen voorstander van om specifieke gedragingen, zoals appen op de fiets, in art. 185 WVW op te nemen.

Ik heb de tekst van het verbod nog niet gezien, maar kan me moeilijk voorstellen dat dit er nu ineens wel in gaat komen.

Arnoud

Wanneer moet je als IT-dienstverlener backups maken bij je klant?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 14 reacties

Backup, backup, backup. Het mantra voor veel IT-bedrijven en dienstverleners. Zeker als je bij klanten dingen gaat wijzigen of toevoegen, dan maak je altijd eerst een backup. Want als er dan iets misgaat en de klant is zijn data kwijt, dan heb je alsnog iets om op terug te vallen. Een stukje zorgplicht.

In deze zaak

Een IT-bedrijf zou bij een huisartsenpraktijk de Office-infrastructuur komen herzien, waarbij gekozen was voor een simpele backupoplossing met usb-schijven omdat backups via internet veel te traag bleken. Een simpel scriptje dat elke nacht om drie uur een backup maakt, daar kan weinig mis aan gaan toch?

Op zeker moment daarna kwam de leverancier van het medisch pakket Promedico met een nieuwe versie, met in de nieuwsbrief de verstandige aanbeveling ‘Zorg voor een recente back-up.’ Het IT-bedrijf voerde de nieuwe versie door, maar na enige problemen in de werking werd Promedico zelf erbij gehaald en die deden een hernieuwde installatie met dataverlies. Eh oeps. En toen bleken die usb-schijven geen correcte backup te hebben. Dubbel oeps.

Wie is dit nu te verwijten? De huisartsen meenden het IT-bedrijf, maar die kon met zijn offerte (en vooral het afgekeurde stukje van de internetbackupdienst) dat pareren. Als de klant geen backupdienst wil, maar alleen drie usb-schijven, dan houdt het op zeker moment op voor je zorgplicht. Vooral de prijs gaf de doorslag: wie als ondernemer Office-diensten afneemt voor 219 euro per maand, moet weten dat daar geen volledige handjevasthouden-backupdienst bij zal zitten.

Wel had de IT-er een zorgplicht om te kijken of het gebruikte backupscript geen al te rare dingen deed. Daar is eerdere jurisprudentie over: je hebt gewoon een algemene zorgplicht, en daar hoort bij dat je de klant waarschuwt bij dingen die je weet of had moeten weten, of ze dat nu besteld hadden of niet. Maar dat maakt hier niet uit, want het script maakte geen rare fouten. (Wie kan uit het vonnis halen wat de configuratiefout was?)

Maar dan die installatie zonder voorafgaande aparte backup. Sowieso is dat al een best practice, maar als de softwareleverancier dat ook nog eens apart aanraadt, waarom zou je het dan niet doen?

Op zichzelf genomen lag het op de weg van [gedaagde] om als zorgvuldig IT-dienstverlener overeenkomstig het advies in de aanbiedingsbrief van Promedico (zie 2.6.) een back-up te maken alvorens de update te installeren. Een mogelijk aandringen van de zijde van [eiseres] c.s. om de update overdag in plaats van buiten werktijd te installeren, kan geen voldoende reden zijn om dat na te laten, mede gelet op het belang van de gegevens voor de praktijkvoering van [eiseres] c.s., tenzij [gedaagde] vóór de installatie [eiseres] c.s. erop heeft gewezen dat zij (om die reden) geen back-up zou maken. [gedaagde] heeft echter niet aangevoerd dat zij [eiseres] c.s. hierop heeft gewezen.

Iets lastiger ligt het verweer dat zo’n backup zou zijn gemaakt door gewoon dat backupscript even een keertje extra uit te voeren, zodat je dan alsnog een onbruikbare backup zou hebben. Zo backuppen ligt immers meer voor de hand dan apart handmatig uit te zoeken wat te backuppen en dat naar een ander medium te halen.

Het pakket Promedico bleek ook nog een eigen backupfunctie te hebben, en ik vermoed dan ook dat de IT-er geen eigen backup had gemaakt omdat hij er vanuit ging dat Promedico dat wel zou doen. Waarom die backupfunctie niet werkte, blijft even in het midden. Daarom gelast de rechter vervolgonderzoek naar in hoeverre dit nu uiteindelijk verschil had kunnen maken. Maar in het algemeen lijkt het goed af te lopen voor deze IT-leverancier.

Arnoud

Hoe veel overgangsrecht krijgen we bij de Privacyverordening?

Geplaatst op in Privacy, 8 reacties

Een lezer vroeg me:

Op 25 mei volgend jaar treedt de Privacyverordening in werking, las ik. Dus vanaf dan krijgen we al die strenge nieuwe regels over toestemming, privacyverklaringen en datalekken, met boetes tot een paar miljoen per overtreding. Maar wat ik nergens kan vinden, is hoe veel overgangsrecht we dan krijgen om onze systemen en dergelijke aan te passen. Hoe veel jaar is dat?

Dit is misschien een tikje pijnlijk maar het ding is al in werking en we zitten al in het overgangsrecht. Op 25 mei vorig jaar werd de Privacyverordening aangenomen, en twee jaar daarna wordt hij “van kracht” oftewel dan gelden al die regels écht. Die twee jaar is de overgangsperiode.

Volgens mij beseffen nog maar héél weinig mensen dit. En ik durf nu al wel te voorspellen dat we straks in 2017 een heleboel boze berichten gaan lezen dat men zich overvallen voelt door die nieuwe wet en alles dat daarvoor “ineens” moet worden gedaan, inclusief hernieuwde toestemming vragen, bewerkersovereenkomsten herzien en de documentatie voor alles op orde hebben.

Maar wie het goed wil doen, kan beter nú al aan de slag. Een paar aandachtspunten:

  • Is je toestemmingsvraag losgekoppeld van andere vragen (dus niet “Ik bestel en wil de nieuwsbrief”) en kan toestemming net zo eenvoudig worden ingetrokken als gegeven?
  • Is je toestemmingsvraag specifiek? Wordt ieder beoogd gebruik duidelijk genoemd?
  • Kun je bewijzen dat iedere betrokkene toestemming heeft gegeven? En hoe lang bewaar je dat bewijs?
  • Zijn je privacyverklaringen al herschreven in duidelijke taal die geschikt is voor de doelgroep? Of heb je nog steeds dat typische wollige privacyjargon dat wij juristen prettig leesbaar vinden?
  • Heb je al gekeken of je een privacy officer nodig hebt?
  • Heb je al je processen nagelopen op verwerkingen van persoonsgegevens, en per verwerking vastgelegd wat er gebeurt en waarom dat niet een onsje minder kan?
  • Heb je daar ook bij gezet of je het risico verhoogd inschat, en zo ja een privacy impact assessment uitgevoerd?

De AVG kent natuurlijk nog véél meer aandachtspunten, maar als je deze op orde hebt dan moet je een heel eind komen.

(Terzijde: in ons boek De Algemene Verordening Gegevensbescherming lees je exact wat elk artikel van de Privacyverordening betekent voor de praktijk. Het verschijnt in februari, dus teken nu in!)

Arnoud

In ons bedrijfshandboek staat dat e-mail als bedrijfspost geldt!

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 24 reacties

Een lezer vroeg me:

In het bedrijfshandboek van mijn kantoor staat dat e-mail dient te worden beschouwd als het elektronisch equivalent van zakelijke post, en dat de directie derhalve zich het recht voorbehoudt e-mail te lezen als zij daar aanleiding toe ziet. Oftewel, ze mogen je mail lezen als ze willen. Kan dat zomaar?

Dat bedrijfshandboek gaat wat kort door de bocht. E-mail is wezenlijk anders dan gewone post. Waar je bij post nog kunt zeggen, dat zal 99% zeker weten zakelijk zijn, is dat bij e-mail echt heel anders. Mensen zien dat als persoonlijker, informeler en daarmee moet je dan rekening houden als werkgever.

Verder is het zo dat een werknemer ook op het werk gewoon recht heeft op (enige) privacy. Niet zo veel als thuis, maar ook niet nul. Daarom mag je als werkgever niet zomaar in de e-mail kijken.

Het eerste dat je nodig hebt om werknemersmails te lezen is een reglement dat uitlegt wanneer en waarom dat gebeurt. “Altijd en als wij zin hebben” is daarbij niet genoeg, dat houdt namelijk geen rekening met de privacy van de werknemers. Geef maar criteria: collega’s als die waarnemen bij ziekte, de ICT-er bij technische problemen of virussen, de directie bij wanfunctioneren of vermoeden van diefstal, et cetera.

Daarnaast moet de reden wel sterk genoeg zijn om het lezen te kunnen rechtvaardigen. De voorbeelden uit de vorige alinea zijn vrij standaard, maar ik zie ook wel bedrijven die zeggen “als je output op een dag onder de X zakt” of “als je meer dan X mails naar externe partijen stuurt”. Dat gaat een beetje ver natuurlijk.

Je mag ook niet méér lezen dan nodig is voor het doel. Die ICT-er mag bijvoorbeeld een virusscanner loslaten op je mailbox en de mails bekijken waar deze op afgaat, maar niet handmatig alles lezen of je wellicht rare dingen binnenkrijgt. Een twijfelaar is voor mij alle berichten met bijlage openen om te zien of de extensie iets van .jpg.exe is.

Een handboek gaat hier niets aan veranderen. Privacy is een grondrecht, en daar doorheen gaan vereist sterke rechtvaardigingen. Die kun je niet op voorhand met standaardzinnen claimen. Het handboek is wel nódig, want zonder uitgewerkte regeling mag er niets. Maar de regeling moet binnen de wet passen.

Ik blijf het vragen: wat is dat toch met e-mail en ICT, dat mensen meteen “ik kan alles, dus ik mag alles” denken?

Arnoud

Moet je je klacht weghalen als het probleem is opgelost?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 14 reacties

Een lezer vroeg me:

Een tijd geleden had ik een klacht gepost op een bedrijvenrecensiesite, en tot mijn (positieve) verrassing kwam de winkelier gelijk met een oplossing. Nadat dat was afgehandeld, begon hij steeds dringender te eisen dat ik de klacht weg zou halen. Ik heb er toen een positief stukje als update bijgevoegd, maar dat was niet genoeg “want zoekmachines zien dat niet”. Moet ik nu de klacht weghalen?

Nee, dat hoeft niet – aangenomen dat de klacht legitiem was toen je hem plaatste, natuurlijk.

Een klacht over een bedrijf of een aankoop valt gewoon onder de vrijheid van meningsuiting. Als jij in het openbaar wilt klagen, dan is dat je goed recht en het bedrijf kan daar niets aan doen. Natuurlijk is het niet perse aardig om in het openbaar te klagen in plaats van tegen het bedrijf, maar de wet gaat niet over aardig zijn.

Afhankelijk van de klacht moet het bedrijf er wat mee, of niet. Als het probleem bijvoorbeeld een nonconform product is, dan is de winkelier verplicht dat op te lossen. Het voegt dan weinig toe om in het openbaar te klagen, maar het blijft je recht. Dat de oplossing dan misschien langzamer gaat (boze winkeliers rennen minder hard), is dan een onvermijdelijk gevolg. En als de klacht over iets subjectiefs gaat (de bezorger was onaardig) dan hoeft de winkel er natuurlijk niets mee. Misschien is dan de klacht in het openbaar juist beter, om het bedrijf juist in beweging te krijgen.

Dat een klacht is opgelost, maakt de klacht niet meer of minder legitiem. En daarom hoeft deze niet te worden weggehaald na het oplossen. Onder de wet wordt een bericht beoordeeld op legaliteit op het moment dat het bericht werd geplaatst. De vraag is dus, had je recht van klagen toen je de klacht plaatste, staan er smadelijke zaken in et cetera. Het is natuurlijk wel netjes om de klacht te voorzien van een update dat een en ander naar tevredenheid is opgelost. Verplicht is dat niet.

Interessant wordt het nog als het bedrijf zegt, we komen u graag tegemoet maar op voorwaarde dat de klacht weggaat. Als er geen wettelijke grond is voor de klacht, dan hoeft het bedrijf immers deze niet op te lossen en kan ze dus eisen stellen. Ik twijfel alleen of deze eis gesteld kan worden. Het voelt ergens onredelijk als een klacht legitiem is om te verlangen dat deze weggehaald wordt. Aan de andere kant, als het bedrijf niet hóeft te reageren wat is er dan op tegen als ze zeggen, we doen alleen iets als u het weghaalt?

Arnoud

Kun je als freelancer de aansprakelijkheid voor je werk afschuiven op de opdrachtgever?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Ondernemingsvrijheid, 8 reacties

Een lezer vroeg me:

Sel dat je als freelancer aan een (software)project werkt voor een opdrachtgever, en om de een of andere reden is wat je aan het bouwen bent niet legaal. Misschien niet heel evident maar je ziet wel twijfels. Moet je daar dan nader onderzoek naar doen, juridisch advies inwinnen of kun je dat bij je opdrachtgever neerleggen in bijvoorbeeld de opdrachtbevestiging of algemene voorwaarden?

Dit is zo heel algemeen natuurlijk lastig te zeggen. Je kunt in een zakelijke overeenkomst veel doen, inclusief aansprakelijkheden voor van alles en nog wat verleggen naar je opdrachtgever. Je zult daar wel expliciet over moeten zijn en het is natuurlijk maar de vraag waarom je opdrachtgever daarmee akkoord zou gaan.

Voor mij zou een belangrijke zijn of wat je aan het bouwen bent nooit legaal kan zijn of juist soms. Een goksite kan illegaal zijn, maar als de opdrachtgever keurig een vergunning weet te krijgen, dan is er niets aan de hand. Als de opdrachtgever je vraagt iets te maken om zijn ex permanent te kunnen volgen, dan is de legale optie iets minder goed voorstelbaar.

Ook zou het nogal uitmaken hoe ernstig de illegaliteit is. Als een webwinkelier zijn btw-nummer niet op de site wil (dat is immers ook zijn BSN), dan is dat een wetsovertreding maar dat is van een iets andere orde dan die spyware. Ik zou daar minder moeite mee hebben om in mee te gaan als ontwikkelaar.

Hetzelfde geldt voor de vraag wiens idee het was, die illegale feature. Standaard het btw-nummer weglaten omdat het de klant zijn privacy raakt (het is immers zijn BSN) vind ik heel wat anders dan op klantverzoek en na discussie dat nummer weglaten. Of bij implementatie van iemands analytics geen cookietoestemming vragen omdat de cookiewet idioot is en toch niemand het leest. Dat mag je vinden, maar dat is een beslissing van je klant.

In de security-wereld kennen ze dit probleem al langer: veel security-onderzoek botst tegen de grijze randjes van computervredebreuk aan. Hiervoor is het instrument van de pentest waiver uitgevonden, waarin de opdrachtgever kortweg zegt dat het onderzoek mag en dat hij van iedereen toestemming heeft en je vrijwaart van claims van de hele wereld.

Het belangrijkste lijkt me om in zulke twijfelgevallen vast te leggen wat de zorg is, hoe daarover gesproken is en wat de conclusie was. Dat sluit ook aan bij je zorgplicht als opdrachtnemer (art. 7:400 BW). Als een opdrachtgever willens en wetens een bepaald risico neemt, dan kan hij daarna moeilijk nog een claim bij de ontwikkelaar leggen. Het vergt dus meer dan alleen een zin “alle aansprakelijkheid op het resultaat ligt bij de klant”.

Hebben jullie wel eens een opdracht gehad waarvan je dacht, dit lijkt me niet legaal?

Arnoud