Tag: Boek

About Boek

Subscribe Feeds

Wanneer mag je pagina’s uit een boek op een forum posten?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 6 reacties

Een lezer vroeg me:

Is het wettelijk toegelaten om enkele pagina’s uit een boek te scannen en deze scans vervolgens met vermelding van bron en auteur te delen via digitale fora binnen een discussie of dient men dit over te typen en de auteursrechten vervolgens te melden? In het laatste geval, waar voldoet men dan de rechten?

Hoofdregel uit het auteursrecht is natuurlijk dat het reproduceren en publiceren van een werk niet mag zonder toestemming van de rechthebbende, tenzij het auteursrecht al is verlopen. Voor dat laatste is geduld nodig: dat gebeurt pas 70 jaar na de dood van de maker, of bij een uitgave zonder genoemde auteur 95 jaar na eerste publicatie. Dit geldt bij pagina’s uit boeken net zo goed als bij foto’s, muziek en andere werken.

De belangrijkste uitzondering op het voorgaande zou zijn als je een geldig beroep op het citaatrecht kunt doen. Dan zeg je, ik doe zelf een publicatie en daarvoor is het nodig dat ik deze pagina’s uit het boek presenteer aan mijn lezers. Dat kan ter onderbouwing zijn, of juist omdat je erop wilt gaan schieten, of gewoon omdat je wilt melden wat dit boek erover zegt, zoals bij een aankondiging.

Probleem met citaatrecht is wel dat je niet meer overneemt dan nodig is om je punt te maken, of dan nodig is voor de aankondiging. Bij een boek kan ik me dat moeilijk voorstellen als het gaat om enkele pagina’s. Ik zou zelf eerder denken aan een alinea of twee. Maar het is denkbaar dat juist die pagina’s als geheel gelezen moeten worden om te begrijpen wat de auteur zegt, voordat de kritiek of reactie daarop te volgen is.

Als je gaat zoeken op bepalingen over boeken in de auteurswet dan vind je ook een bepaling die zegt dat je boeken geheel mag kopiëren als ze niet meer in de handel zijn (art. 16b lid 2 Auteurswet). Dat is echter een regel die alléén gaat over reproduceren, dus over het maken van een kopie. Het publiceren van die kopie is echter niet toegestaan onder dat artikel, dus voor het publiceren op een forum heb je er niets aan. (En het komt vaker voor dat je denkt dat er iemand een claim legt voor een boek dat al lang niet meer in de handel is.)

Arnoud

Tot eigendom van data geregeld is, kun je maar beter goede backups maken

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 12 reacties

Wie data opslaat bij een online backupdienst, of gebruik maakt van een SaaS-dienst voor bijvoorbeeld boekhouding of klantenadministratie, zal al snel geneigd zijn te spreken van ‘zijn’ data. Logisch: die informatie is essentieel voor die persoon, en als hij het fysiek ergens opgeslagen had, dan waren die mappen of papieren ook gewoon zijn eigendom. Maar in de cloud is dat wezenlijk anders. Data is niets, juridisch gezien. Je kunt dus niet spreken van eigendom van data, en er is ook geen wettelijke manier om data op te eisen van een dienstverlener.

Dat data niets is, beschouw ik als het grootste juridische probleem binnen het internetrecht. Want we dénken allemaal van wel, omdat SaaS-diensten nu eenmaal zo duidelijk aansluiten bij de klassieke manier van werken. Data op onze laptops, daar kunnen we altijd bij; die is dus ‘van ons’ in het gewone spraakgebruik. En die data is essentieel voor wat we doen – of het nu bedrijfskritische gegevens zijn of onvervangbare foto’s van je opgroeiende kinderen. Die data moet dus ook van ons zijn. Maar als je hem in de cloud opslaat, heb je er juridisch geen claims meer op. Data is een bijproduct van dienstverlening, meer niet.

Bij verlies van data heb je juridisch gezien gewoon dikke pech. Die data is weg, en een claim wegens wanprestatie is buitengewoon ingewikkeld. Toon maar eens aan dat de clouddienstverlener zijn best niet heeft gedaan, om te beginnen. En daarnaast: waarom had jij geen backup van die data, als die zo belangrijk was voor je? Het aansprakelijkheidsrecht kent het concept van “eigen schuld”, waardoor een schadevergoeding kan worden verlaagd. Met dat argument kreeg een consument in 2013 het deksel op de neus toen hij zijn Powerbook had laten repareren, waarna de harde schijf sneuvelde. Hij moest de helft van de schade zelf dragen.

Een oud spreekwoord luidt: beter voorkomen dan genezen. In juridische termen: beter backuppen dan aansprakelijk stellen. Een backup maken van clouddata lost het hele probleem op van dataverlies, tenminste als je de backup ook weer netjes ergens bewaart.

Een goede dienstverlener zal zijn klanten de gelegenheid geven alle geüploade data ook weer te downloaden, zodat de klant deze elders kan gebruiken als de overeenkomst wordt beëindigd, of bij calamiteiten natuurlijk. Sommige bedrijven doen dit liever niet, omdat ze bang zijn dat iemand dan naar de concurrent gaat. Maar het omgekeerde blijkt waar: als je weet dat je snel weg kunt, blijf je langer zitten. Het belangrijkste voor de klant is in ieder geval: máák die backup, en bij voorkeur iedere dag. Want een backup heb je pas nodig als je merkt dat de dienst het ineens niet meer doet. En dan is het te laat om hem nog te downloaden.

Arnoud<br/> PS: dit is een voorpublicatie uit editie 2017/18 van De wet op internet, en de voorintekening is geopend!

Hoe veel overgangsrecht krijgen we bij de Privacyverordening?

Geplaatst op in Privacy, 8 reacties

Een lezer vroeg me:

Op 25 mei volgend jaar treedt de Privacyverordening in werking, las ik. Dus vanaf dan krijgen we al die strenge nieuwe regels over toestemming, privacyverklaringen en datalekken, met boetes tot een paar miljoen per overtreding. Maar wat ik nergens kan vinden, is hoe veel overgangsrecht we dan krijgen om onze systemen en dergelijke aan te passen. Hoe veel jaar is dat?

Dit is misschien een tikje pijnlijk maar het ding is al in werking en we zitten al in het overgangsrecht. Op 25 mei vorig jaar werd de Privacyverordening aangenomen, en twee jaar daarna wordt hij “van kracht” oftewel dan gelden al die regels écht. Die twee jaar is de overgangsperiode.

Volgens mij beseffen nog maar héél weinig mensen dit. En ik durf nu al wel te voorspellen dat we straks in 2017 een heleboel boze berichten gaan lezen dat men zich overvallen voelt door die nieuwe wet en alles dat daarvoor “ineens” moet worden gedaan, inclusief hernieuwde toestemming vragen, bewerkersovereenkomsten herzien en de documentatie voor alles op orde hebben.

Maar wie het goed wil doen, kan beter nú al aan de slag. Een paar aandachtspunten:

  • Is je toestemmingsvraag losgekoppeld van andere vragen (dus niet “Ik bestel en wil de nieuwsbrief”) en kan toestemming net zo eenvoudig worden ingetrokken als gegeven?
  • Is je toestemmingsvraag specifiek? Wordt ieder beoogd gebruik duidelijk genoemd?
  • Kun je bewijzen dat iedere betrokkene toestemming heeft gegeven? En hoe lang bewaar je dat bewijs?
  • Zijn je privacyverklaringen al herschreven in duidelijke taal die geschikt is voor de doelgroep? Of heb je nog steeds dat typische wollige privacyjargon dat wij juristen prettig leesbaar vinden?
  • Heb je al gekeken of je een privacy officer nodig hebt?
  • Heb je al je processen nagelopen op verwerkingen van persoonsgegevens, en per verwerking vastgelegd wat er gebeurt en waarom dat niet een onsje minder kan?
  • Heb je daar ook bij gezet of je het risico verhoogd inschat, en zo ja een privacy impact assessment uitgevoerd?

De AVG kent natuurlijk nog véél meer aandachtspunten, maar als je deze op orde hebt dan moet je een heel eind komen.

(Terzijde: in ons boek De Algemene Verordening Gegevensbescherming lees je exact wat elk artikel van de Privacyverordening betekent voor de praktijk. Het verschijnt in februari, dus teken nu in!)

Arnoud

Gastbloggers gezocht, en onderwerpen voor mijn nieuwe boek!

Geplaatst op in Iusmentis, 10 reacties

boek-wetopinternet-arnoudengelfriet.jpgZoals elk jaar ga ik deze zomer er een paar weken tussenuit, en ik nodig dan ook hierbij graag mensen uit die een gastblog willen schrijven. Vrees niet, de tiradeweek blijft erin (suggesties welkom). Het onderwerp mag alles zijn zolang er maar een link met internetrecht is. Is het vergeetrecht dikke onzin, hoe beteugel je online trollen en is bitcoin een hype of juist een revolutie? Of: waarom bestaat internetrecht eigenlijk niet. Leef je uit – maar zonder voetnoten als het even kan.

Verder is mijn boek (De wet op internet) écht aan een update toe. De laatste editie is uit 2013 immers. En dan denk ik gelijk, een úpdate, kan ik niet beter een nieuw boek beginnen. Is dat version 2.0-syndroom of gewoon een goed plan, de focus in het internetrecht is immers een aardig eind verschoven. De hyperlinks- en filesharingruzies zijn wel zo ongeveer beslecht, online privacy wordt belangrijker en we zitten met een internet der dingen die zomaar uitgezet worden. Slimme contracten onderhandelen zichzelf en netneutraliteit blijft onder druk staan.

Welke onderwerpen zouden jullie willen lezen in een actueel boek over internetrecht?

Arnoud

Mag je Mein Kampf opnieuw uitbrengen nu het auteursrecht vervallen is?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Regulering, 32 reacties

verbodEen lezer vroeg me:

Het auteursrecht op “Mein Kampf” van Adolf Hitler is per 1 januari verlopen. Mag je dat boek dan nu in Nederland uitbrengen?

Hoofdregel van het auteursrecht is dat dit recht vervalt op 1 januari 70 jaar na het sterfjaar. Bij overlijden in 1945 kom je dus inderdaad uit op 1 januari 2016. Dat geldt voor “Mein Kampf” net zo goed als voor andere werken. De Nederlandse vertaling “Mijn Kamp” van Steven Barends is nog wél auteursrechtelijk beschermd, omdat die auteur pas in 2008 overleed. (Bij het dagboek van Anne Frank ligt dit complexer, omdat dit dagboek pas na overlijden van de auteur voor het eerst gepubliceerd werd.)

Het auteursrecht op de Duitse tekst is dus verlopen. In beginsel mag je dit boek dan nu uitgeven zonder toestemming van de ex-rechthebbenden. Ook het maken van een vertaling en die uitgeven is nu in beginsel legaal. Met publiek domein werken mag je doen wat je wilt.

In beginsel, want in Nederland is dit boek verboden om te verhandelen. In 1987 bepaalde de Hoge Raad dat het boek aanzette tot haat en geweld tegen bevolkingsgroepen (art. 137e Strafrecht) en daarom van de markt moest. Dat verbod staat dus los van auteursrechten en vervalt dus ook niet enkel omdat de auteursrechten nu vervallen zijn.

Echter, hoe sterk dat verbod nog is, valt te bezien. In 2014 werd een antiquair vrijgesproken onder dit artikel. Zijn verkoop van een oud exemplaar van het boek was niet strafbaar, hoewel de rechtbank opmerkt dat het aanbieden van dit boek “in beginsel” strafbaar kan zijn. Echter, de rechtbank ziet dat de maatschappelijke ontwikkelingen sinds het verbod uit 1987 flink veranderd zijn. Het boek is via internet makkelijker beschikbaar, er waren plannen voor wetenschappelijke edities, de Tweede Kamer stemde zeven jaar eerder vóór vrijgave van het boek en bovendien ging het hier om één oud exemplaar aangeboden aan verzamelaars. De kans dat die verkoop zou leiden tot verder haatzaaien of geweld, is daarmee marginaal.

Dit betekent niet dat het verbod nu van tafel is. Het komt sterk neer op de omstandigheden: met welk doel verkoop je het boek, is het een herdruk of een oud exemplaar en hoe maak je reclame?

Ik heb nog geen concrete plannen gezien van mensen die het boek willen gaan verkopen. Jullie wel?

Arnoud

Mag je een heel boek fotograferen in de winkel met je smartphone?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 20 reacties

scanbook.pngEen lezer vroeg me

Laatst stond ik in een boekwinkel waar een man met zijn smartphone een heel boek aan het fotograferen was. Mag dat als thuiskopie of is het verboden? En wat nou als je dat in de bibliotheek doet?

Of je nu foto’s van de pagina’s maakt, het boek onder het kopieerapparaat legt of het gewoon overtypt, wat je krijgt is en blijft een kopie van het boek. En een kopie van een beschermd werk mag je alleen maken als je toestemming hebt of een wettelijke uitzondering op het auteursrecht weet te vinden die je dit toestaat.

De enige uitzondering die hier relevant is, is de thuiskopie: het is toegestaan voor eigen oefening, studie of gebruik enkele kopieën van een werk te maken. Je moet dat zonder winstoogmerk en als particulier doen. Een tekst fotograferen of kopiëren of scannen valt hieronder en is dus in principe toegestaan.

In principe, want specifiek bij boeken geldt er een uitzondering. Als een boek nog gewoon in de handel is, dan mag je daaruit alleen een gedeelte kopiëren. Niet het hele werk. (Bij muziek en films mag dat wél ook als ze nog gewoon in de handel zijn. De boekenlobby was destijds sterker dan de muzieklobby denk ik.)

De enige situaties waarbij je een boek integraal mag thuiskopiëren zijn bij

a. werken, waarvan naar redelijkerwijs mag worden aangenomen geen nieuwe exemplaren tegen betaling, in welke vorm ook, aan derden ter beschikking zullen worden gesteld;
b. in een dag-, nieuws- of weekblad of tijdschrift verschenen korte artikelen, berichten of andere stukken.

Een boek dat niet meer in de handel is, zou je dus als thuiskopie mogen digitaliseren bijvoorbeeld. Alleen, dat gaat per definitie niet op in de ahem boekhándel. Maar sta je bij het tijdschriftenrek dan zou je dus wel een kort artikel mogen fotograferen uit een tijdschrift dat je daar aantreft.

Of toch niet? Want we weten dat je geen thuiskopie uit illegale bron mag maken. Maar is de bron illegaal als je in een kiosk een nog niet gekocht tijdschrift openslaat? Het is (nog?) niet jouw tijdschrift. Maar die kiosk is ook weer geen Pirate Bay, die tijdschriften liggen daar legaal.

Het boek zou natuurlijk publiek domein kunnen zijn omdat de auteur al 70 jaar overleden is. Denk aan een uitgave van Shakespeare of Dickens. Maar waarschijnlijk zal de uitgever anno 2014 wel enige wijzigingen in het werk hebben aangebracht. Of hij heeft een mooie creatieve layout dan wel illustraties toegevoegd. En die neem je over als je alle pagina’s fotografeert. Dus dan kom je alsnog bij een auteursrechtinbreuk uit.

Maar jemig zeg, wat een gedoe. (En wie denkt er nu: beste man, torrent dat boek, veel sneller?)

Arnoud

Koop ik nou een dvd of een licentie?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 28 reacties

Een lezer vroeg me:

Als ik een dvd koop, mag ik dan een kopie van diezelfde film downloaden? Ik wil die film graag op mijn laptop kijken maar ik hb geen dvd-lezer waarmee dat kan. Plus, downloaden is sneller. En ik had ooit gehoord dat je eigenlijk niet de dvd koopt maar betaalt voor een licentie. Die geldt dan toch ook voor de gedownloade kopie?

Hier lopen een paar dingen door elkaar. Je koopt wel degelijk de dvd, en je krijgt inderdaad een gebruiksrecht oftewel licentie op de inhoud daarvan. Maar dat gebruiksrecht zit verknocht aan het gekochte exemplaar.

De koop betreft de materiële drager, het stuk polycarbonaat met putjes dus plus het doosje en de andere dingen die bij het product ‘dvd’ horen. Je wordt eigenaar van die drager en mag daarmee doen wat je wilt. In je dvd speler stoppen, als onderzetter gebruiken, aan de muur hangen, leef je uit.

Wat de inhoud betreft is het lastiger: daar zit auteursrecht op en daar word je géén eigenaar van als koper van de drager. Je krijgt daarop alleen een gebruiksrecht, plus natuurlijk wat je wettelijk gezien mag met auteursrechtelijk beschermd werk. Je mag die dvd afspelen en voor eigen gebruik kopiëren, je mag eruit citeren en je mag het werk parodiëren.

Soms worden er grenzen gesteld aan die licentie. Zo zie je vaak dat er op een dvd staat dat deze alleen gelicentieerd is voor thuisgebruik en niet voor verhuur of vertoning in bioscopen e.d. Het openbaar vertonen van een werk is iets waar je toestemming voor moet hebben, en op deze manier wordt die toestemming je dus ontzegd.

Die licentie is echter onlosmakelijk gekoppeld aan de kopie die je krijgt. Raak je de dvd kwijt, dan heb je dus geen recht op een gratis digitale kopie van die film. Je licentie is met de dvd verloren gegaan.

Wel is het zo dat je voor eigen gebruik muziek en films mag downloaden, ook uit illegale bron. Dus via die route kom je er alsnog – en sterker nog je hóeft dan niet de dvd gekocht te hebben. (Maar let op: bij Bittorrent heb je het punt dat je zelf aan het uploaden bent tijdens het downloaden, en uploaden mag niet.) Maar het is wel zo netjes natuurlijk om uit legale bron te downloaden en/of de dvd te kopen.

Het zou ergens wel mooi zijn als je een licentie koopt die universeel inzetbaar is om toegang tot het werk te krijgen. Maar ik vrees dat dat alleen administratief al onwerkbaar is.

Arnoud

De voorintekening voor ons boek “Reclame” is geopend!

Geplaatst op in Iusmentis, 19 reacties

Het is ons meest uitgestelde boek ooit: al in 2011 stond het op de site. Maar nu gaat het dan toch echt gebeuren, ons boek Reclame: Deskundig en praktisch advies gaat uitkomen als een echte gebundelde stapel papier. (Ja, het ebook komt ook.) Welke wetten en regels gelden er voor reclame op internet, van spamwetgeving tot cookiegebruik en adverteren op andermans merknaam.

Het boek telt zeven hoofdstukken:

  • Eisen aan reclame-uitingen
  • Promoten van bijzondere producten
  • Gebruik van merken
  • Reclame per mail en telefoon
  • Privacy en profielen
  • Tracking en cookies
  • Recensies en reputatie

Het boek wordt op 24 september 2013 verwacht en kost € 19,95 inclusief BTW. Wie voorintekent, krijgt het boek zonder verzendkosten geleverd.

Teken nu in!

Quizvragen voor wie wil weten of het boek de prijs waard is:

  1. Waarom is deze Burger King-reclame verboden?
  2. Hoe controleer je als slijterijwebwinkel of je koper wel oud genoeg is om alcohol te mogen kopen?
  3. Mag je iemand een nieuwsbrief sturen als ‘ie op je site een gratis IQ-test komt doen en dat adres opgeeft om Magde uitslag te krijgen?
  4. Is het toegestaan jezelf Porschespecialist te noemen als je geen dealer bent?
  5. Mag je in advertenties bij dit sojaproduct een kaasschaaf tonen?

De drie best gemotiveerde antwoorden winnen een gratis exemplaar. Dus kom maar op! 🙂

Arnoud

Wanneer is overnemen plagiaat?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 12 reacties

twee-boekenIs het heruitgeven van een bewerking van een studieboek met alleen je eigen naam erop een vorm van plagiaat? Nee, oordeelde het College van Bestuur van de Universiteit van Amsterdam in een zaak over een basisboek rechten. Een hoogleraar had een leerboek, samengesteld door zijn voorganger, grotendeels overgenomen, onder een andere titel uitgegeven met alleen zijn eigen naam als auteur erop. Dat was “onzorgvuldig handelen” maar geen plagiaat. Of sprake van inbreuk op auteursrechten is, blijft in het midden. En dat is niet zo gek, want plagiaat heeft niets te maken met inbreuk op auteursrechten.

Het ging in deze kwestie over het boek Inleiding in de rechtswetenschap, waarvan twee derde letterlijk, zin voor zin, woord voor woord, terug te vinden is in het eerder verschenen leerboek Recht, een introductie. (Héé, dat boek heb ik ook nog gebruikt toen ik rechten studeerde.) Dat eerdere boek was aan een update toe, en het plan om er een reader van te maken met losse aanvullingen liep een beetje uit de hand, waarop de hoogleraar besloot -na overleg met de uitgever van het oude boek- in eigen beheer het werk als boek uit te geven.

Maar mocht dat wel? Hij meende van wel: de uitgever had in zijn visie toestemming gegeven, zodat hij er vanuit mocht gaan dat hij vrijelijk kon beschikken over de teksten. Maar het College wijst erop dat de man had moeten weten dat de uitgever dat helemaal niet mócht toezeggen. In het contract stond dat alleen al voor hergebruik van onderdelen aparte toestemming nodig was van de auteurs, dus voor integraal hergebruik dan helemaal. Daarmee zou het nieuwe boek best eens inbreuk op de auteursrechten van de oude auteurs kunnen zijn, hoewel de meesten daarvan werknemer zijn bij de UvA en het dus niet gezegd is dat zij nog auteursrechten hébben.

De vraag of iets plagiaat is, staat echter helemaal los van auteursrechten. Je kunt plagiëren zonder auteursrechten te schenden (en andersom). Plagiaat is vooral een wetenschappelijke doodzonde – een handelen in strijd met de mores van de beroepsgroep. (Net zoals er verschil is tussen ‘spam’ in de zin van de netiquette en ongevraagde elektronische communicatie in de zin van de Telecommunicatiewet.)

Volgens NRC heeft de actie geen verdere consequenties, maar wordt wel een goed gesprek ingepland met de hoogleraar. En wat mij betreft mag dat beginnen met de vraag: wat was u dénkende toen u dacht, ik haal al die auteurs eraf? Zó moeilijk voorstelbaar is het toch niet dat die mensen dat niet leuk gaan vinden?

Arnoud

Is “De wet op internet” nog wel actueel? Ja, en het ebook is nog gratis ook nu

Geplaatst op in Iusmentis, 33 reacties

Tsja, ik had er dus nooit een jaartal op moeten zetten. Want het is nu 2012 en nu denkt iedereen dat mijn boek De wet op internet zwaar verouderd is, omdat er “editie 2010” op staat. Praktisch gezien is het nog geen anderhalf jaar oud, want de tekst is afgesloten in september 2010 en we zitten pas net in januari. Maar ja, jaartal is jaartal.

Internetrecht verandert snel, dat is waar. Op deze blog komt ongeveer elke dag wel een nieuwtje of een nieuw (een groot nieuwtje) voorbij. Maar bij een boek is dat wat lastiger. Zelfs als je met print-on-demand werkt; het bijwerken van teksten kost meer tijd dan je denkt. De grote lijnen van het internetrecht veranderen echter niet zó snel dat ik dat echt nodig vind bij het boek.

We hebben wel eens discussies gehad over een losbladige editie maar dat blijkt nogal begrotelijk, met name de verzendkosten elke keer zouden dit commercieel niet aantrekkelijk maken.

Wat ik wél kan doen is het ebook gratis maken: alstublieft. 😀

Arnoud