Mag Facebook optreden tegen gemeenten met nepprofielen?

| AE 12787 | Regulering | 21 reacties

Een lezer vroeg me:

In mei leerden we dat diverse gemeenten met nep-profielen actief zijn op sociale netwerken om burgers te volgen. Veel socialmedia hanteren echter een ‘real-name policy’ waarbij in de voorwaarden staat dat je je echte naam moet gebruiken. Hoe zit dat nu juridisch? Is de gemeente dan strafbaar (valsheid in geschrifte), is bewijs om die reden uit te sluiten en mag Facebook de accounts van die ambtenaren blokkeren?
Het maakte nogal wat los toen we in mei erachter kwamen dat gemeenten burgers volgen op sociale media en daarbij zelfs onder nepnamen (niet als opsporingsambtenaar herkenbaar) opereerde. Of dat legaal was, blijft voor mij de vraag. Gemeentes opereren namelijk niet onder het wetboek van strafrecht maar onder de Algemene wet bestuursrecht, en die lijkt meer ruimte te bieden.

Dat gezegd hebbende, natuurlijk overtreedt zo’n gemeente de regels van Facebook als ze een account maken dat niet op de eigen naam van de betreffende werknemer/ambtenaar aangemaakt is. Facebook mag dus dat account sluiten, en hoeft geen rekening te houden met de opsporingsbelangen van de gemeente. De Albert Heijn mag ook een volgauto van de sociale dienst van haar parkeerterrein wegsturen wanneer Janny daar btw fraude komt plegen, pardon boodschappen komt doen met gekregen geld.

Strafbaar is het niet om gebruiksregels te overtreden. Facebook bepaalt niet wat strafbaar is natuurlijk. In theorie zou Facebook de gemeente mogen aanklagen voor wanprestatie (in een civiele procedure dus) en schadevergoeding eisen, maar die schade lijkt me nihil. Want het is geen valsheid in geschrifte om een account op valse naam aan te maken. Voor dat misdrijf gaat het erom dat je iets vervalst dat bedoeld is als bewijsstuk (een diploma, een creditcard, een ondertekend contract), en dat is het account niet.

Als burger kun je hier echter niets mee. Het is iets tussen Facebook en de gemeente wat die dienstverlener doet met de nepaccounts van die ambtenaren. Jij kunt daar zeg maar geen rechten aan ontlenen, en het tast ook de bruikbaarheid van de constateringen (wat jij dus zei of deed op Facebook) in het geheel niet aan.

Arnoud

Mag een website admin mijn username afpakken?

| AE 12750 | Ondernemingsvrijheid | 12 reacties

Bij Tweakers las ik:

Al acht jaar zit ik op een grote commerciële website waar je ook kan reageren, hier ben ik actief en heb ik heel veel berichten gepost en mensen geholpen. Ook heel veel waarde toegevoegd. Nu willen de administrators mijn gebruikersnaam hebben en dreigen met dat als ik dit niet verander, zij dit binnenkort doen. Ik baal hier van, ik vermoed dat de site admin mijn naam wil hebben. Kan dit zomaar?
Praktisch natuurlijk wel: wie gaat er in hemelsnaam procederen over zoiets raars waar ook nog eens geen echt financieel belang bij te bedenken is? Dus het praktische antwoord is: ja, dat kan zomaar.

Maar laten we eens doen alsof je voor financiële bagatels wel naar de internetvrederechter zou kunnen stappen. Want dan wordt het interessant, het is namelijk net iets te makkelijk om te zeggen, hun forum hun regels of “als het in de voorwaarden staat dan mag het”.

De kern is natuurlijk mijn mantra dat online dingen dienstverlening zijn en geen producten. Je account is dus niets, zelfs niet een papieren bioscoopkaartje waarvan je nog kunt zeggen dat het zowel bewijs van toegang tot de dienst (voorstelling) is als een stukje papier dat je eigendom is geworden. Je account is een serie tekens dat wordt gebruikt om toegang aan te vragen en gegevens over jouw gebruik van de dienst bijeen te houden.

De enige zijdelings relevante wet is de AVG: een accountnaam is een persoonsgegeven, omdat deze gekoppeld is aan gegevens over de accounthouder. Of sterker nog: omdat dit een náám is van die betrokkene, en dus een direct identificerend gegeven is. (Het is een misverstand dat de AVG pas geldt als je gegevens kunt herleiden tot een paspoortnaam.) Alleen staat er in de AVG niets over het niet mogen wissen van persoonsgegevens omdat de betrokkene eraan gehecht is. Wissen moet als de gegevens verouderd zijn, wissen mag niet als je belangen nodeloos schaadt, maar geen van die situaties gaat hier op.

Blijven dan alleen de huisregels over? Nee. De wet bevat namelijk een algemene regeling over hoe een contract of overeenkomst. Art. 6:248 BW, lid 1:

Een overeenkomst heeft niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen, maar ook die welke, naar de aard van de overeenkomst, uit de wet, de gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien.
Dingen die je niet afgesproken hebt maar die wel normaal zijn in jouw branche (“gewoonte”) zijn dus gewoon ook afspraak bij jou, bijvoorbeeld. Idem voor wat gewoon redelijk is, dat geldt dan ook voor jou. Daar kun je in principe omheen met een expliciete afspraak, maar daar zit ook weer een grens aan, lid 2:
Een tussen partijen als gevolg van de overeenkomst geldende regel is niet van toepassing, voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.
Met ‘onaanvaardbaar’ wil de wetgever aangeven dat het niet alleen maar “raar” of “ongebruikelijk” of zelfs “sterk nadelig voor één partij” is. Het moet echt onacceptabel zijn, echt niet kunnen.

Speciaal bij websitevoorwaarden waarbij gewone mensen (“consumenten”) de klant zijn, geldt nog een extra regel (art. 6:233 sub a BW):

Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar … a.indien het, gelet op de aard en de overige inhoud van de overeenkomst, de wijze waarop de voorwaarden zijn tot stand gekomen, de wederzijds kenbare belangen van partijen en de overige omstandigheden van het geval, onredelijk bezwarend is voor de wederpartij
(Websitevoorwaarden zijn algemene voorwaarden in de ogen van de wet, of ze nou bij de KVK liggen of niet en ongeacht hoe je ze noemt.) Dit criterium is iets lichter dan het “onaanvaardbaar” uit 6:248 BW, het is goed mogelijk dat een algemene voorwaarde onredelijk bezwarend is terwijl die niet óók naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Ook geldt dat een AV meer abstract getoetst wordt, omdat bij art. 6:233 niet staat “in de gegeven omstandigheden”.

Het Europese Hof van Justitie heeft in 2013 een arrest gewezen (Aziz) waar een heel mooi criterium in staat of een beding “onredelijk bezwarend” is (in EU-termen “een oneerlijk beding”):

de nationale rechter [dient] na te gaan of de verkoper redelijkerwijs ervan kon uitgaan dat de consument een dergelijk beding zou aanvaarden indien daarover op eerlijke en billijke wijze afzonderlijk was onderhandeld.
Dan wordt de vraag in dit geval dus: als je als beginnend poster had gesproken over “wat als het beheer het account wil”, was je dan in alle eerlijkheid en goede trouw uitgekomen met “prima, mag je hebben, ook als ik acht jaar postgeschiedenis en goodwill heb opgebouwd”? Dat lijkt me niet heel sterk. Daarmee zou een dergelijke eis dus onredelijk bezwarend zijn, en als lid mag je dat dan naast je neerleggen.

Complicatie is natuurlijk dat een beheerder wel vrij snel in zijn recht staat als deze je account wist inclusief alle bijdragen. Zeker bij een bedrijfsovername is dat geen onlogische stap. Dus dan wordt je account niet overgenomen maar wel weggegooid, een tikje zuur.

Blijft natuurlijk de vraag, waaróm wil het beheer dat? Uit de draad wordt het mij niet duidelijk. De suggestie komt langs dat de naam erg lijkt op die van het forum: “Ik heb Smurf en zij hebben Smurf!, daar komt het op neer.” Ik kan me iets voorstellen bij een beheerder die denkt, waarom heeft deze meneer een naam die 83,3% gelijk is met onze merknaam. Maar als je dat acht jaar laat gaan, dan vind ik dat niet heel sterk meer (en als je het juridisch speelt dan is je merkenclaim ondertussen wel verjaard, art. 3:310 lid 1 BW).

Een andere mogelijkheid kan zijn dat het met de fusie te maken heeft: men wil forums samenvoegen en ontdekt dan meerdere gebruikers met dezelfde naam. Daar smurf, pardon moet je iets mee, maar dan is “Smurf_Oudforum” ook een prima optie lijkt me.

Mogelijk bedoelt het beheer iets anders: men wil niet zozeer de usernaam als wel alle posts die aan die naam hangen. Bij een verkoop is het hebben van alle rechten op alle berichten immers van groot belang. Maar dan had ik verwacht dat dit met een algemeen bericht was medegedeeld, en niet gericht op één specifieke poster. Dus voor mij blijft het een raadsel.

Arnoud

Kan Twitter straffeloos Trump van haar dienst weren?

| AE 12438 | Ondernemingsvrijheid, Uitingsvrijheid | 44 reacties

Twitter heeft de ban op de account van de Amerikaanse president Trump, @realDonaldTrump, een permaban gegeven.  Dat meldde heel internet, waaronder Tweakers, afgelopen weekend. Aanleiding voor de aangescherpte handhaving op de account van de president is de bestorming van het Capitool door pro-Trump-demonstranten, op 6 januari. Voor velen riep dit vragen op, met name of dit voor Twitter gevolgen heeft in haar aansprakelijkheid. Het hele punt van die beperkte aansprakelijkheid voor dienstverleners (“Section 230”) was toch dat je niet zou gaan filteren?

De dienst licht haar redenen toe in een uitgebreide blogpost. Ook lijkt mee te hebben gespeeld dat honderden medewerkers hier heel hard om hebben gevraagd, en dat het gevoel was dat het toch al uit was met Trump zodat repercussies vanuit het Witte Huis niet meer te verwachten waren. (En wellicht het idee als mede-samenzweerder voor een gewapende revolutie gezien te worden.)

Maar hoe zit dat dan met die aansprakelijkheid? Volgens de Amerikaanse wet, de fameuze Section 230, is een dienst als Twitter niet aansprakelijk voor wat anderen ermee communiceren:

No provider or user of an interactive computer service shall be treated as the publisher or speaker of any information provided by another information content provider.
Hierna volgt een grote dikke punt. Oftewel: je bent als Twitter gewoon niet aansprakelijk voor wat je mede ‘providers’, je gebruikers dus, aanleveren aan informatie. Niet “mits je neutraal modereert” of “tenzij je je inhoudelijk gaat bemoeien met wat er wel en niet in mag”.

Dat is ook logisch, want het hele punt van Section 230 was om providers (met name hosting en internettoegangsdiensten, maar zeker ook BBS’en, chatdiensten en forums) een zorgvrije toekomst te geven. De wet komt uit een tijd dat een aantal rechtszaken leken te suggereren dat je als hostingprovider of forumdienstverlener wél aansprakelijk was voor wat er gebeurde.

Weliswaar staat er het nodige over modereren en ingrijpen, maar ook die staat er in beschermende zin voor de provider. Er ontstaat géén aansprakelijkheid bij

any action voluntarily taken in good faith to restrict access to or availability of material that the provider or user considers to be obscene, lewd, lascivious, filthy, excessively violent, harassing, or otherwise objectionable, whether or not such material is constitutionally protected;
En let op dat “considers to be… objectionable”: als de provider zélf vindt dat iets niet kan, dan mogen ze dus ingrijpen.

Ik zet dat even in een aparte alinea, want bij veel mensen bestaat de indruk dat dit alleen geldt als de provider neutraal is over waar ze op ingrijpen, of als ze alleen ingrijpen op basis van vooraf gepubliceerd beleid (de infameuze Terms of Service). Dat is dus niet waar. (Ook bij ons niet; art. 6:196c lid 3 BW eist dat je “prompt de nodige maatregelen neemt om de informatie te verwijderen of de toegang daartoe onmogelijk te maken” maar niet dat die neutraal zijn, uit beleid volgen of consistent met eerdere beslissingen zijn.)

Wel is het zo dat je alleen een ‘provider’ bent als je niet “responsible, in whole or in part, for the creation or development” van de betreffende content bent. Maar die uitzonderingssituatie (bij ons equivalent onder het L’Oréal/eBay arrest van het Hof van Justitie) is zeldzaam. Enkel modereren of een account blokkeren valt er zeker weten niet onder.

Het is natuurlijk een hele nobele statement om te maken, dat je als informatiedienst neutraal wil zijn en geen partij wil kiezen. Maar het is echt zwaar overdreven dat je net als een krant of televisiestation behandeld gaat worden (want die zijn immers wél inhoudelijk aansprakelijk voor wat ze publiceren, ook bij ingezonden stukken) wanneer je inconsistent modereert, een politieke bias zou hebben of ingrijpt bij “verheerlijking van geweld”, zoals Twitter het in haar policy noemt – de regel die Trump overtreden heeft, aldus het bedrijf. En de grap is dus: als Twitter víndt dat sprake is van verheerlijking, dan is dat reden genoeg voor ingrijpen.

Natuurlijk kun je je afvragen of het wel wenselijk is dat Twitter zó machtig is, dat ze effectief de president van het machtigste land ter wereld de mond kunnen snoeren. (Negeer even dat als de president de #msm belt voor een persconferentie, ze allemaal integraal uitzenden wat hij zegt.) Maar dat is zeker niet hetzelfde als dat men juridisch verplicht zou zijn om het account actief te houden, ongeacht wat er vanaf dat account wordt gezegd.

Een van de ingewikkeldste vragen vind ik dan, hoe consequent moet Twitter dan zijn. Want dat klinkt natuurlijk leuk maar elke situatie is toch weer anders, zeker door de jaren heen.

Neutraal dan? Dat vind ik ook een erg hoge lat. En vooral: waarom? Dat eisen we van kranten of tv zenders toch ook niet? (Bij toegangsproviders ligt dat anders maar die merken ook weinig van de kleur van de bijdragen van hun klanten.)

Arnoud

“Als u uw account opheft, wordt alle informatie publiek zichtbaar’

| AE 12314 | Ondernemingsvrijheid | 5 reacties

Vreemde mededeling bij hippepresentatiemaakdienst Prezi: Wie komt er nou op het idee om te zeggen, als je je betaalde abonnement wilt opzeggen dan worden alle presentaties die je hebt gemaakt automatisch openbaar? Dat riekt naar, eh hoe zeg je dat netjes, een verwarrende UX beleving. Prezi is een aantal jaar geleden groot geworden als online… Lees verder

Man verliest Microsoft-account (en alle data) vanwege gedoe over onbetamelijke foto

| AE 12267 | Ondernemingsvrijheid | 57 reacties

Je krijgt ongevraagd een onbetamelijke foto toegestuurd, waarna Microsoft je levenslang verbant van al haar diensten. Dat meldde NRC afgelopen zondag. Want dat is terecht, zo vonniste de rechtbank: een man had een kort geding daartegen aangespannen maar krijgt zijn bestanden niet terug en mag ook zijn Microsoft-account nooit meer gebruiken. Althans, voor nu –… Lees verder

Rechter dwingt ex-werknemer om wachtwoord Facebookpagina af te staan

| AE 11562 | Ondernemingsvrijheid | 14 reacties

Een voormalig medewerkster van een dierenopvangtehuis moet het wachtwoord en beheer van een Facebookpagina overdragen aan haar voormalige werkgever, meldde Security.nl onlangs. Dit op gezag van de rechtbank Gelderland die dat bepaalde, versterkt met een dwangsom van 1000 euro per dag dat ze dit niet. De Facebookpagina was tijdens haar dienstverband aangemaakt en draagt de… Lees verder

Ben ik strafbaar als ik per ongeluk inlog bij mijn ex?

| AE 11314 | Privacy, Regulering | 27 reacties

Een lezer vroeg me: Recent heb ik mijn ex de deur uit getrapt omdat ze was vreemdgegaan. Wij deelden alles, dus ook telefoonwachtwoorden en zo kwam ik per toeval erachter. Nu heb ik recent per ongeluk nog eens ingelogd op haar Instagram, omdat dit wachtwoord onthouden was door mijn browser. Zij heeft nu aangifte gedaan… Lees verder

Een Facebookpagina is van de vrijwilliger die hem aanmaakt

| AE 11193 | Intellectuele rechten, Uitingsvrijheid | 12 reacties

Wanneer een vrijwilliger uit eigen beweging een Facebookpagina (of groep) aanmaakt, dan is die van hem en niet van de vereniging. Dat maak ik op uit een recent vonnis uit Rotterdam over de beheerrechten (“eigendom”) van een Facebookpagina van een lokale politieke partij. Die had een geschil met een ex-lid die de officiële verenigingspagina en… Lees verder

Valt mijn account onder de fiscale bewaarplicht?

| AE 10363 | Ondernemingsvrijheid | 17 reacties

Een lezer vroeg me: Bij een webwinkel heb ik gevraagd mijn account te verwijderen, omdat ik er al tijden niets meer koop. Zij weigeren dit met het argument dat de gegevens nodig zijn voor de fiscale bewaarplicht. Klopt dat? Iedere ondernemer is wettelijk verplicht zijn administratie 7 jaar te bewaren, zo omschrijft de Belastingdienst de… Lees verder