Rechter beveelt politie in te loggen op WhatsApp-account overleden slachtoffer

| AE 13326 | Regulering, Security | 3 reacties

Pexels / Pixabay

De rechter-commissaris in Den Haag heeft de politie bevolen om in te loggen op het WhatsApp- en Google-account van een overleden slachtoffer en zo de WhatsApp-communicatie en Google Takeout veilig te stellen voor zover die gegevens relevant zijn voor het onderzoek. Dat las ik bij Security.nl. Opmerkelijk, want de wet voorziet niet in een specifieke bevoegdheid hiervoor maar gezien de jurisprudentie zou het moeten kunnen.

Het slachtoffer is vermoedelijk door een misdrijf om het leven gekomen, en de politie had het vermoeden dat de WhatsApp- en Google Takeout communicatie relevant bewijs kon geven. Deze uit de telefoon van het slachtoffer halen lukte niet, omdat de telefoons onvindbaar waren. Een vordering bij WhatsApp-moederbedrijf Meta heeft geen zin vanwege de e2e encryptie, en Google zou volgens de officier makkelijk twee jaar over een rechtshulpverzoek doen en het dan waarschijnlijk afwijzen.

Blijft over de optie van de backup terugzetten. Daarvoor is technisch nodig dat je de sim van de verdwenen telefoon dupliceert (de provider kan dit), deze in een nieuwe telefoon plaatst en dan het WhatsApp-account herstelt. Alle backupdata wordt dan teruggezet, en daarna kun je deze lezen vanaf je nieuwe telefoon. Alleen, nergens in de wet is geregeld dat opsporingsambtenaren dit mogen doen. Je zou het zelfs een vorm van hacken kunnen noemen, binnendringen in andermans account bij WhatsApp immers.

De rechter-commissaris ziet in deze specifieke vorm van binnendringen weinig crimineels:

Het betreft stappen die een gebruiker zelf ook kan of zelfs moet zetten op het moment dat deze geen toegang meer heeft tot een account. Het terugzetten van een back-up (zoals bij WhatsApp) kan als een gebruikelijke handeling worden beschouwd, een back-up is immers bedoeld voor de situatie waarin er onverhoopt geen toegang meer tot de gegevens bestaat. Ook het moeten invoeren van bepaalde codes of het invullen van beveiligingsvragen om toegang te verkrijgen tot een account (zoals bij Google) is niet ongebruikelijk. … Het aanvragen van een duplicaat simkaart en het afvangen van een verificatiecode gebeurt niet alleen met toestemming van de nabestaande, maar valt naar het oordeel van de rechter-commissaris ook binnen de rechtmatige uitoefening van de politietaak gelet op artikel 3 van de Politiewet en de artikelen 141 en 142 Sv.
Het helpt natuurlijk zeer dat die nabestaande van het slachtoffer ook wilde wat er was gebeurd, en dus toestemming wilde geven. Of dat juridisch genoeg is om het binnendringen rechtmatig te maken, kun je over twisten: een nabestaande kan ook niet per definitie toestemming geven om een garagebox van de overledene open te breken. Maar de rechter-commissaris gebruikt het hier als een van de argumenten die maken waarom het binnendringen door de politie rechtmatig is.

Natuurlijk krijg je na deze actie toegang tot alle logs van alle chats, maar de vordering was beperkt tot bepaalde gesprekken in de elf dagen tot het overlijden. De overige data mag dus niet worden gebruikt.

Arnoud

Mijn manager wil de WhatsApp-logs van mijn zakelijke gesprekken, moet ik dat doen?

| AE 13321 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 18 reacties

Een lezer vroeg me:

Op mijn werk (ICT servicebedrijf) gebruiken we WhatsApp om met collega’s te overleggen, en ook wel om met klanten dingen te bespreken. Denk aan foto’s van problemen, overleg over werk bij de klant, afstemmen datums, dat soort dingen. Nu heeft onze manager bedacht dat we de logs van deze gesprekken centraal moeten bewaren “om te bewijzen wat er afgesproken is” en of we dus WhatsApp logging willen instellen op de bedrijfsclouddienst. Is dat legaal?
Mijn eerste vraag zou zijn: gaat het hier om WhatsApp op de eigen (privé) telefoon, of op het gebruik van deze chatdienst op een zakelijke telefoon? Dat maakt nogal uit, omdat de kern van het probleem hem zit in de scheiding tussen werkgesprekken en privéchats.

Ik zie op het eerste gezicht weinig bezwaren tegen het loggen van zakelijke gesprekken met klanten (of overleg tussen collega’s) zodat het later teruggelezen kan worden. Het kan geschillen voorkomen, of ze in ieder geval makkelijker uit te praten maken. Afspraken staan meteen genoteerd en ga zo maar door.

Natuurlijk heb je ook privacy op het werk, maar uitgaande van een werkrelatie met de klant (en met collega’s) lijkt me dat hier geen belang dat zwaar onder druk komt te staan bij zo’n logging. Wel moeten er natuurlijk goede afspraken zijn over wie bij de logs kan en wanneer. Het maakt nogal uit of de collega dat doet als de klant klaagt dat er iets niet conform afspraak is gedaan, of dat de lijnmanager dat samen met HR doet als er een arbeidsconflict gevonden moet worden om van de vraagsteller af te komen.

Om dat goed te regelen, heb je een privacyreglement nodig, of een ICT-reglement. En bij organisaties met een OR moet die het vooraf goedkeuren. Bij een kleinere organisatie is duidelijkheid geven over wat je logt en waarom de sleutel.

Dit gaat allemaal uit van zakelijke telefoons waarbij je WhatsApp moest installeren als deel van het werk. De kans is groot dat we hier te maken hebben met de situatie waarin mensen op hun eigen telefoon chatten met klanten of collega’s, en dat dáár de manager ineens logs van wil hebben.

Die vind ik spannender, met name omdat je bij WhatsApp logs aan of uit kunt zetten maar niet per gesprekspartner instelbaar. Dan zouden dus álle logs, ook die met je partner of met de tandarts, centraal opgeslagen worden. En dat is natuurlijk een onoplosbaar probleem.

Arnoud

Consumentenbonden EU dienen klacht in tegen WhatsApp wegens ‘druk op gebruikers’

| AE 12784 | Innovatie, Ondernemingsvrijheid | 10 reacties

Verschillende Europese consumentenorganisaties hebben een klacht ingediend tegen WhatsApp, las ik bij Tweakers. Volgens de organisaties oefent de chatapp te veel druk uit op zijn gebruikers om de nieuwe gebruiksvoorwaarden en het vernieuwde privacybeleid te accepteren: ‘Je kunt niet volledig gebruikmaken van WhatsApp totdat je de updates aanvaardt. Voor een korte periode kun je nog wel oproepen en meldingen ontvangen, maar je kunt geen berichten lezen of verzenden via de app.’

Volgens de consumentenorganisaties zorgt de inhoud van de meldingen en herhaling voor onnodige druk op consumenten en belemmeren ze hun keuzevrijheid. Daarmee zijn ze in strijd met de Europese regels. Uit het persbericht:

Sandra Molenaar, directeur Consumentenbond: ‘WhatsApp dreigt consumenten de toegang tot de app te weigeren als ze de voorwaarden niet accepteren. Terwijl helemaal niet duidelijk is waar ze toestemming voor geven. WhatsApp beperkt consumenten in hun keuzevrijheid: als je niet accepteert, kun je Whatsapp niet meer gebruiken. De contractvoorwaarden zijn bovendien niet transparant. En dat is in strijd met de wet.
Dat riep vele vragen op, want hoezo mag je niet gewoon als dienstverlener je voorwaarden wijzigen en afdwingen dat men ermee akkoord gaat. Nou ja, in principe mág dat ook (contractsvrijheid) maar specifiek bij zo’n groot bedrijf die zo massaal nieuwe voorwaarden er doorheen drukt en dan ook nog eens bij consumenten, dan komt dat anders te liggen. Bij consumenten hebben we namelijk extra regels die deze zwakke marktpartij moet beschermen tegen grote kolossen zoals WhatsApp.

Het meest voor de hand ligt om het op de agressieve marktpraktijk te gooien (art. 6:193h BW):

Een handelspraktijk is in haar feitelijke context, al haar kenmerken en omstandigheden in aanmerking genomen, agressief indien door intimidatie, dwang, waaronder het gebruik van lichamelijk geweld, of ongepaste beïnvloeding, de keuzevrijheid of de vrijheid van handelen van de gemiddelde consument met betrekking tot het product aanzienlijk wordt beperkt of kan worden beperkt, waardoor de gemiddelde consument een besluit over een overeenkomst neemt of kan nemen, dat hij anders niet had genomen.
Dit is primair geschreven voor fysiek agressieve praktijken, maar zeg me dat WhatsApp niet het virtuele equivalent van deze doet:
De volgende handelspraktijken zijn onder alle omstandigheden agressief: … de indruk geven dat de consument het pand niet mag verlaten alvorens er een overeenkomst is opgesteld;
En dat is dan ook precies wat men in de formele klacht (p. 9) heeft genoemd als grond. Wat ze daarbij (terecht, denk ik) zwaar laten wegen is dat de gebruiker de melding niet weg kan klikken. Je krijgt een groot scherm met alléén een “Accepteer” knop, en afgezien van de app dan afsluiten heb je geen opties.

Nog een hele mooie is wat men in de Richtlijn oneerlijke bedingen uit 1993(!) wist te vinden:

In het geval van overeenkomsten waarvan alle of bepaalde aan de consument voorgestelde bedingen schriftelijk zijn opgesteld, moeten deze bedingen steeds duidelijk en begrijpelijk zijn opgesteld. In geval van twijfel over de betekenis van een beding, prevaleert de voor de consument gunstigste interpretatie.
U ziet daar “duidelijk en begrijpelijk” en u moet meewarig lachen, dit is niet echt een op internet gehandhaafde regel zullen we maar zeggen. Maar het staat er en is gewoon bindend Europees recht. Dus als de update van WhatsApp (inclusief haar uitleg met mooie wollige taal) niet voldoet aan die eis, dan is die niet rechtsgeldig.

Arnoud

Mijn kinderen staan tegen mijn wil op de Whatsapp profielfoto van mijn ex

| AE 12740 | Privacy | 22 reacties

Een lezer vroeg me: Sinds kort heeft mijn ex-partner een nieuwe profielfoto op WhatsApp, waar deze poseert met onze twee kinderen. Die zijn zo herkenbaar voor iedereen. Ik wil dat niet, gezien hoe wij uit elkaar gegaan zijn. Welke juridische opties heb ik om dit aan te pakken? Juridisch gezien zou het eenvoudigste zijn als… Lees verder

Duitse privacywaakhond verbiedt Facebook om WhatsApp-data te gebruiken

| AE 12663 | Ondernemingsvrijheid, Regulering | 11 reacties

De Hamburgse privacytoezichthouder heeft Facebook verboden om WhatsApp-data van Duitse gebruikers voor eigen doeleinden te gebruiken. Dat meldde Tweakers afgelopen vrijdag. Het besluit van de Hamburgse commissaris met de onuitsprekelijke afkorting HmbBfDI heeft te maken met de gewijzigde gebruiksvoorwaarden van WhatsApp, die een dergelijke koppeling zouden autoriseren. Tegelijk was bij de overname van WhatsApp door Facebook nadrukkelijk… Lees verder

Mag een gemeente WhatsApp-reclamebordjes ophangen ter buurtpreventie?

| AE 12653 | Informatiemaatschappij | 50 reacties

Via Twitter: Het logo van WhatsApp op de borden [met “Attentie buurtpreventie” zie hiernaast] heeft geen enkele functie bij het attenderen van burgers op de aanwezigheid van buurtpreventie. Het is dus weldegelijk reclame. Dit haakt in op een discusssie de de Piratenpartij Delft voerde met de gemeente, naar aanleiding van diens oproep om een vragenlijst… Lees verder

Als werknemers gaan WhatsAppen met elkaar, is dat dan privé of een datalek?

| AE 12371 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 18 reacties

Een lezer vroeg me: In ons bedrijf zien we dat veel werknemers elkaar ‘op de app’ hebben, ze hebben op hun (vaak zakelijke, maar soms privé) telefoons WhatsApp geïnstalleerd en voegen elkaar toe. Dat is vaak werkoverleg, afstemmen van afspraken en dergelijke, soms ook privégebabbel. Nu is bij één werknemer het WhatsApp account gekaapt en… Lees verder

Mag je contactgegevens via WhatsApp doorgeven of is dat ook al een AVG probleem?

| AE 12287 | Privacy, Uitingsvrijheid | 20 reacties

Een lezer vroeg me: Er zijn beperkingen bij het doorgeven van het e-mailadres aan derden. Maar contactgegevens doorgeven via WhatsApp is een standaard feature. Het zijn weliswaar geen e-mailadressen, maar kan dat volgens de wet zo maar? Voor het doorgeven van e-mailadressen, 06-nummers en alle andere contactgegevens van personen (ook indien voor zakelijk contact) gelden gewoon dezelfde… Lees verder

Mag je WhatsApp-screenshots met anderen delen?

| AE 12238 | Privacy, Uitingsvrijheid | 26 reacties

Interessante vraag op Reddit: Een kennis stuurt vaak screenshots heen en weer van privé WhatsApp gesprekken naar andere vrienden van die kennis, waarbij niet om toestemming gevraagd wordt. Kan deze persoon hiervoor legale consequenties voor ondervinden worden jegens schending van privacy? Legaal gezien, pardon juridisch gezien maakt het niet heel veel uit met welk technisch middel… Lees verder

Dus je kunt worden ontslagen door appjes die je baas stiekem meeleest op de desktop Whatsapp

| AE 12059 | Ondernemingsvrijheid | 39 reacties

?Een Amsterdams hotel heeft een assistent-manager op staande voet ontslagen, omdat zij loog dat ze ziek was. Dat meldde het AD vorige week. Het kwam uit omdat de werkgever zonder haar medeweten kon meelezen met haar whatsapp-berichten. Daaruit bleek glashard dat ze haar ziekte simuleerde – en sterker nog, dat ze ging solliciteren bij een… Lees verder