Nee, een domeinnaam is geen maatwerk onder de Wet Koop op afstand

| AE 9310 | Domeinnamen | 30 reacties

Regelmatig zie ik bij domeinnaamverkopers en webhosters staan dat aangeschafte domeinnamen niet kunnen worden geannuleerd onder de Wet koop op afstand, omdat het om maatwerk zou gaan. Immers, je vult zelf in welke naam je wilt hebben. Maar een recent vonnis over maatwerkdomeinnamen laat zien dat dit écht niet klopt. Domeinnamen zijn diensten, en daarvoor geldt een ander (complexer) regime.

In deze zaak had een particulier bij een domeinnaamdienstverlener een domeinnaam gekocht, en een dag later de overeenkomst geannuleerd met een beroep op de Wet koop op afstand. Het bedrijf erkende dat niet: een domeinnaam aanvragen is een maatwerktransactie, bovendien werd deze transactie direct uitgevoerd. Dat leidde tot een rechtszaak, waarbij de rechter dan eindelijk eens een knoop hierover door moest hakken.

De Wet koop op afstand is in 2014 vervangen door een nieuwe serie wetsartikelen, maar voor het gemak blijf ik die artikelen gewoon Wet koop op afstand noemen. In essentie blijft het systeem van annuleren hetzelfde, hoewel de praktijk veel consumentvriendelijker uitpakt: een consument mag binnen 14 dagen iedere online transactie ongedaan maken, tenzij een van de wettelijke uitzonderingen van toepassing is.

De bekendste uitzondering is denk ik die van maatwerk, of zoals de wet het nu formuleert (art. 6:230p punt f sub 1 BW):

de levering van volgens specificaties van de consument vervaardigde zaken, die niet geprefabriceerd zijn en die worden vervaardigd op basis van een individuele keuze of beslissing van de consument, of die duidelijk voor een specifieke persoon bestemd zijn;

Het standaardvoorbeeld is het t-shirt dat wordt bedrukt met een door de consument aangeleverde foto. Die ‘zaak’ bestond nog niet en wordt vervaardigd op basis van een individuele keuze: deze ene foto en geen andere. Dit is wat bedrijven bedoelen met ‘maatwerk’ als ze zeggen dat maatwerk niet mag worden geannuleerd.

Je kunt inderdaad verdedigen dat een domeinnaam “volgens specificatie van de consument” is vervaardigd. Je typt inderdaad zelf de domeinnaam in die je wilt hebben. Alleen: een domeinnaam is geen ‘zaak’, geen fysiek object zoals de wet dat definieert. Daarom kan deze uitzondering niet worden ingeroepen bij domeinnamen.

Als iets geen zaak is, dan is de transactie er omheen een dienst. Daar is ook een annuleringsregeling voor, zij het dat die ingaat binnen 14 dagen na het sluiten van de overeenkomst (en niet na de dag van levering van de zaken). Deze regeling kent ook weer een uitzondering (art. 6:230p sub d BW):

een overeenkomst tot het verrichten van diensten, na nakoming van de overeenkomst, indien:
1°. de nakoming is begonnen met uitdrukkelijke voorafgaande instemming van de consument; en
2°. de consument heeft verklaard afstand te doen van zijn recht van ontbinding zodra de handelaar de overeenkomst is nagekomen;

De aanschaf van een domeinnaam mag dus wél worden geannuleerd, tenzij aan deze twee eisen (allebei dus) is voldaan.

De eerste eis is dat er met uitdrukkelijke voorafgaande instemming van de consument is begonnen met nakoming. In deze context betekent dat: er is expliciet gezegd “graag deze domeinnaam aanvragen en wel nu”. Dat komt uit het bestelproces van het bedrijf wel naar voren.

De tweede eis zegt dat als de levering afgerond is binnen die 14 dagen, de consument niet meer alsnog mag ontbinden. Direct vragen om levering, geleverd krijgen en dán nog zeggen “oh nee laat maar, graag geld terug” was net even te oneerlijk.

Maar bij wijze van balans is wel weer vereist dat de consument apart verklaart afstand te doen van dat annuleringsrecht. En dat is waar het hier misging: nergens in het bestelproces moest de consument een vinkje zetten (of iets dergelijks, bij wijze van verklaring) bij een tekst als “Ik geef opdracht tot directe aanvraag van de domeinnaam en doe afstand van mijn recht deze aanvraag te annuleren onder de Wet koop op afstand”. Daarom mocht de consument deze aanschaf kosteloos annuleren.

Slecht nieuws dus voor het bedrijf , ze krijgen die 29 euro (aanschafprijs plus diverse kosten) waar de zaak over ging, niet terug. Ook voor andere domeinhandelaren is dit iets om zenuwachtig over te worden: ook zij kunnen dus geen beroep doen op de maatwerkuitzondering. Maar er is een sprankje hoop, want wie nu bovenstaande tekst met aanvinkvakje toevoegt in zijn bestelproces, kan een latere annulering eenvoudig pareren.

Natuurlijk geldt dit recht alleen voor consumenten; bedrijven (dus ook eenmanszaken) hebben géén rechten onder de Wet koop op afstand, en dus ook niet op het recht de aanschaf van een domeinnaam te annuleren. Tenzij ze zich kunnen beroepen op de zogeheten reflexwerking, waarbij ze kunnen aantonen dat zij voor deze transactie eigenlijk niet te onderscheiden zijn van een consument. Die zie ik eerlijk gezegd niet voor een domeinnaam, dat lijkt me typisch iets dat je écht bedrijfsmatig aanschaft.

Arnoud

Hoe verdeel je de eigendom van versgemaakte software?

| AE 6521 | Auteursrecht, Software | 11 reacties

software-code-binary-bits-bytesRegelmatig krijg ik vragen van softwareontwikkelaars en hun klanten over hoe om te gaan met het intellectueel eigendom op software die gemaakt is voor die klant. Hoe ga je daar nu mee om, hoe verdeel je die rechten op een manier waar beide partijen tevreden mee zijn.

Hoofdregel uit het auteursrecht is dat de partij die het werk maakt, de rechten daarop heeft. Huur je dus iemand in (een bedrijf of een freelancer), dan heeft deze de rechten. Niet de opdrachtgever. Ook niet als deze alle uren betaalt en/of als de software heel specifiek voor zijn situatie is ontwikkeld.

Wil je als opdrachtgever de rechten, dan moet je dat afspreken in de offerte. Achteraf opeisen kan ook, maar je staat dan een stuk zwakker. De ontwikkelaar hoeft dan niet akkoord te gaan met overdracht, dat was immers niet afgesproken. En iets verkrijgen dat niet afgegeven hoeft te worden, is onderhandelingstechnisch een lastige. Plus, wat moet dat kosten?

Een gebruikelijk compromis is maatwerk eigendom klant maken en het standaarddeel eigendom leverancier laten blijven. Zo kunnen zij door met het maatwerk, en kan de leverancier door met het standaardproduct naar andere klanten. Dit kan worden aangevuld met een verbod voor de leverancier om exact/vrijwel hetzelfde op te leveren voor een concurrent.

Nadeel voor de klant (en voordeel voor de leverancier) hiervan is dat de leverancier nu altijd nodig blijft om onderhoud aan de standaardsoftware te doen. Dat kan een leuke inkomstenbron zijn voor die leverancier, maar veel frustratie opleveren bij de klant. Zeker als de standardsoftware wordt uitgefaseerd of de ontwikkelaar gewoon geen zin meer heeft.

Van de ontwikkelaar eisen dat hij de rechten op de standaardsoftware afstaat, is niet redelijk. Hij maakte die immers om bij meerdere klanten in te zetten, en die optie wordt nu geblokkeerd.

Een alternatief kan zijn om te eisen dat de ontwikkelaar alleen werkt met open source. Daarvan is immers niet echt een eigenaar aan te wijzen, en bovendien heeft de klant dan altijd genoeg gebruiksrechten om er zelf mee te kunnen werken. Hij is dan leveranciersonafhankelijk. Maar lang niet iedere ontwikkelaar kan of wil werken met open source van derden.

Sommige juristen stellen dat je zou kunnen zeggen dat het totaalpakket eigendom van de klant kan worden, zonder dat de leverancier daarmee de onderliggende rechten verliest. Vergelijk dat iemand foto’s levert voor in een boek: de rechten op de foto blijven van de fotograaf maar het auteursrecht op het boek is van de uitgever daarvan. De uitgever mag het boek dan herpubliceren in bewerkte vorm zonder aparte toestemming van de fotograaf. Die analogie gaat echter niet helemaal op, want foto’s hoeven in een boek zelden aangepast te worden en bij standaardsoftware (zoals een CMS of framework) moet dat juist wél kunnen. Misschien als je zegt, het gaat hier om de ‘foto’ zoals aangepast voor maatwerkproduct X van klant Y. Een standaardpakket zal altijd iets moeten worden aangepast voordat het werkt bij klant Y.

Hoe dan ook, maak alsjeblieft vóóraf afspraken. En vraag door als klant: menig ontwikkelaar denkt dat als je zegt “je wordt eigenaar van de software” de klant daarbij begrijpt “behalve natuurlijk het framweork/cms dat ik erbij krijg, dat spreekt voor zich”.

Arnoud

Valt een nieuwe auto onder de Wet Koop op Afstand?

| AE 2394 | Contracten, Webwinkels | 56 reacties
Let op: op 13 juni 2014 is de consumentenwetgeving ingrijpend veranderd. De onderstaande blog is daarom mogelijk verouderd. Voor actuele informatie zie Webwinkelrecht.nl.

Een lezer wees me op Auto.nl waar je goedkoop nieuwe auto’s kunt kopen. (Ik reis altijd per OV, vandaar dat ik ’t niet zelf gezien had.) Origineel concept: een nieuwe auto via internet. En dan komt de juridische vraag: valt dat dan onder de Wet Koop op Afstand? Oftewel, mag je die auto dan binnen zeven werkdagen na ontvangst terugsturen (terugrijden?) naar de webwinkel?

Ik zou zeggen van wel. Een auto is een product als ieder ander, en bij de koop van een (nieuwe) auto gelden geen bijzondere wettelijke regels (behalve dan rond het kentekenbewijs maar dat is hier niet relevant). En het artikel over het recht van retour (art. 7:46d BW) noemt wel een aantal uitzonderingen, maar geen die over auto’s gaan.

De enige die relevant kan zijn, is de “maatwerk-exceptie”: zaken die “zijn tot stand gebracht overeenkomstig specificaties van de koper”. Bij een nieuwe auto is het gebruikelijk dat je bepaalde opties kunt afnemen. Wanneer die opties wijzigingen aan de auto impliceren (lichtmetalen velgen, een ingebouwde GPS-navigatieunit, stoelen in bepaalde kleur) dan is de auto daarmee maatwerk geworden en mag de aankoop niet meer worden geannuleerd. Een auto die compleet standaard is, is echter geen maatwerk. Ook niet als hij speciaal besteld wordt bij de importeur.

Een twijfelgeval treedt op bij de kleur. Dat is ook iets dat bij meubels speelt: als je mag kiezen uit tien voorgedefinieerde kleuren, dan lijkt me er geen sprake van maatwerk. Dat meubel of die auto wordt dan niet gemaakt op jouw kleur. Maar als je een kleur zelf opgeeft (“PMS kleur 282 alstublieft”), dan is sprake van jouw specificatie en dus een maatwerk-bank of -auto. Ik ben er nog niet uit wat er gebeurt als men niet tien maar tienduizend kleuren voordefinieert (bv. een kleurenwaaier of colorpicker). Is dan sprake van maatwerk?

Arnoud