OM mag opnamen van geweldsincidenten tonen om daders te vinden

| AE 8151 | Privacy, Regulering | 11 reacties

dome-camera.jpgHet Openbaar Ministerie mag in de openbare ruimte opgenomen camerabeelden van ernstige publieke geweldincidenten in het openbaar tonen om zo dader(s) van dit geweld te kunnen opsporen, las ik (alweer een tijdje geleden) op Rechtspraak.nl. Sorry, ik loop wat achter. De Hoge Raad introduceert meteen maar een checklist met 7 factoren waarmee getoetst kan worden of het legitiem is om te publiceren uit camerabeelden die misdrijven vastleggen.

Het arrest komt uit de zogeheten kopschopper-zaak. In 2013 schopten acht jongens een ander tegen het hoofd bij een vechtpartij op de Eindhovense Vestdijk. Justitie koos ervoor beelden hiervan naar buiten te brengen in de hoop de daders te identificeren. Deze publicatie leidde bij het Gerechtshof tot strafvermindering vanwege “de “enorme media-aandacht” die aan het incident is gegeven en “de hetze die daardoor jegens hem in de diverse media, onder welke internet, is ontketend”.”

In cassatie moet het HR nu aangeven of en wanneer het publiceren van zulke camerabeelden toegestaan is. In beginsel is het publiceren van beelden een inbreuk op de privacy, ook als de beelden van de openbare weg komen. In de context van opsporing door het OM is publicatie toegestaan afhankelijk van deze factoren:

  1. het publieke dan wel private karakter van de plaats welke op het beeldmateriaal waarneembaar is waar of van de situatie waarin de betrokkene zich bevindt;
  2. de persoon van de betrokkene, waaronder diens leeftijd of bijzondere kwetsbaarheid;
  3. de hoedanigheid van de betrokkene, zoals de publieke bekendheid van de betrokkene, dan wel of hij verdachte is van een (ernstig) strafbaar feit;
  4. de mate van herkenbaarheid van de betrokkene op het beeldmateriaal en de aard en indringendheid van de informatie die door of in samenhang met het beeldmateriaal wordt verstrekt omtrent de identiteit, uiterlijke kenmerken of gedragingen van de betrokkene;
  5. het doel waarmee het beeldmateriaal is vergaard en geopenbaard, waarbij aan de orde kan komen of het gaat om opsporing of identificatie van verdachten van (ernstige) strafbare feiten en of voorzienbaar is dat het beeldmateriaal wordt gebruikt op een wijze die verder gaat dan hetgeen redelijkerwijze nodig is voor het te bereiken doel;
  6. de wijze van vergaring en openbaarmaking van het beeldmateriaal, waarbij aan de orde kan komen of het beeldmateriaal is gemaakt en gepubliceerd met toestemming van de betrokkene, of de beeldopnamen zijn gemaakt op publieke plaatsen waar opnameapparatuur normaliter wordt gebruikt met een gelegitimeerd en voorzienbaar doel, en of er sprake is van een naar tijd en reikwijdte beperkt gebruik dan wel dat de beelden integraal zijn vrijgegeven aan het algemene publiek;
  7. de mate waarin het beeldmateriaal in overeenstemming met de toepasselijke regelgeving is verkregen en verspreid.

Het is dus een factor of de beelden van de openbare weg zijn, maar niet de enige. Als het gaat om iets kleins, dan is publicatie van de beelden nog steeds een te zwaar middel. Wel vind ik een mooie (factor 6) dat de wijze van vergaring meeweegt: als je weet dat ergens camera’s normaliter hangen, dan kun je minder snel bezwaar maken als die beelden dan ook worden gepubliceerd. Maar ook weegt mee (factor 5) of de kans groot is dat de beelden worden misbruikt door langdurige herpublicatie op andere plaatsen (hoi Dumpert).

Verder bevestigt de HR dat een rechtbank rekening mag houden met de gevolgen van publicatie van de beelden, ook als deze publicatie op zichzelf niet tegen de regels was. Dat bevreemdt me een beetje. Als deze toets ertoe leidt dat het gebruik legitiem was, hoezo moet dat dan gevolgen hebben voor de straf?

Arnoud

Mag een verhuurder per camera meekijken en -luisteren met zijn huurders?

| AE 8106 | Security | 3 reacties

stadspartij-den-helder-bordje-cameratoezichtDe Stadspartij in Den Helder kan iedereen die het gebouw aan de Californiestraat huurt afluisteren en bekijken, las ik in het Noord-Hollands Dagblad. “Er hangt een camera waarmee zij alle bijeenkomsten van derden op afstand kunnen bekijken en beluisteren”, aldus ex-lid Carlo Assorgia. Enigszins verwarrend heeft het bestuur aangifte tegen diezelfde Assorgia gedaan wegens het afluisteren van dat bestuur middels die camera.

Oké. De politieke verwikkelingen even daargelaten: er hing dus een beveiligingscamera (met microfoon) in een gebouw van de Stadspartij. Anderen mochten dat pand huren, en kennelijk bleef die camera dan aan. Logisch voor een beveiligingscamera, en er zou ook een bordje bij de ingang hangen met “Dit pand wordt beveiligd c.q. bewaakt door MGB beveiligingen”, zo lees ik bij Den Helder Actueel. Dat lijkt via Street View de eenregelige tekst rechtsonder op het raam te zijn, maar ik houd me aanbevolen voor beter beeld.

Is dat genoeg? De wet eist dat er duidelijk wordt gewaarschuwd voor cameratoezicht (art. 139f Strafrecht). Een bordje is dus genoeg, maar het moet wel duidelijk in beeld (haha) komen voordat je gefilmd wordt. Een sticker ergens rechts op de rand van je pand lijkt me niet aan die eis voldoen. Een groot bord op de deur zelf zou ik wat anders vinden.

Verder, als de beelden opgeslagen worden dan heet dat een verwerking van persoonsgegevens. Dat vereist dan een reglement cameratoezicht, waarin uitgelegd is voor welke doelen de beelden worden opgeslagen, wie ze mag uitkijken en hoe lang ze worden bewaard. En uiteraard mag je dan niet buiten die vastgelegde doelen en regels treden.

Voor geluidsopnamen geldt in principe hetzelfde. Gesprekken afluisteren of opnemen in besloten ruimtes is verboden tenzij je partij bent bij het gesprek. Daarbij geldt wel één belangrijke uitzondering: de eigenaar van een pand mag opnemen zonder partij te zijn gesprekken in zijn pand opnemen, zolang dat maar niet heimelijk gebeurt (art. 139a lid 2 Strafrecht). Dus ook hier: bordje ophangen, en wel graag iets duidelijker dan “dit pand wordt beveiligd”.

En dan val ik van mijn stoel als ik lees “Drie personen konden via een app op hun telefoon de beelden en het geluid van de camera volgen en eventueel opnemen.” Als je meldt dat een beveiligingsbedrijf cameratoezicht toepast, dan is dat tot daar aan toe – maar als de verhuurder dan ook zélf bij de beelden kan, dan doe je het verkeerd met je bordje.

Arnoud

Trajectcontrole A2 schendt de privacy van automobilisten niet

| AE 7670 | Privacy | 27 reacties

a2-trajectcontrole-privacyHet trajectcontrolesysteem op de A2 is rechtmatig en schendt de privacy van automobilisten niet, las ik bij NRC. Iets preciezer: de eventuele inbreuk op de privacy van gebruikers is dusdanig gering dat het belang van de overheid het mag winnen. Dat besliste de rechtbank Utrecht gisteren in een zaak aangespannen door stichting Privacy First.

De voorzitter van de stichting had een boete gekregen voor 8km te hard rijden op de A2 binnen het trajectcontrolegebied. Hij ging in beroep bij de rechtbank, omdat deze trajectcontrole impliceert dat men alle kentekens van alle passerende auto’s fotografeert en daarmee de privacy van alle automobilisten schendt.

Daarvoor had hij een belangrijk argument: er moet ergens een wetsartikel zijn dat zegt dát men persoonsgegevens (kentekens) mag verzamelen. Een specifiek wetsartikel is er niet, sterker nog dat wordt nu gemáákt vanuit de behoefte dingen te kunnen doen met deze trajectinformatie.

Echter, de rechter ziet die basis in artikel 3 Politiewet, de algemene grondslag voor de politie om haar werk te doen (“daadwerkelijke handhaving van de rechtsorde”). Dat artikel staat inderdaad in principe alles toe, maar vereist echter wel dat er bij het handhaven geen schending van grondrechten plaatsvindt. En dat is volgens de rechter hier niet het geval:

Daarbij neemt de kantonrechter uitdrukkelijk in overweging dat er naar zijn oordeel sprake is van een geringe mate van inbreuk, dat de registratie bij niet-overtreders binnen 72 uur wordt gewist en dat weggebruikers door bebording op de hoogte worden gesteld van het bestaan van de controle en zich daarmee bewust kunnen zijn van de plaatsvindende registratie.

Ook het argument dat onschuldige, keurig-zich-aan-de-snelheid-houdende burgers ook worden aangetast in hun privacy mocht niet baten. Dat is immers niet erg, want de computer werkt nu eenmaal zo:

Het is immers inherent aan het succesvol kunnen inzetten van het gebruikte systeem dat alle kentekens bij binnenkomst van het traject en bij het verlaten ervan worden geregistreerd. Dat daarbij, voor zolang als nodig voor de uitvoering van deze taak, gegevens van niet overtreders worden opgeslagen, is dan ook onontkoombaar en maakt bedoelde koppeling niet onjuist.

Wàt. Echt wàt. Omdat het nodig is voor het systeem, is het geen inbreuk op grondrechten?

Oh ja, en een trajectcontrole is minder erg dan een flitspaal omdat bij trajectcontroles je per auto (aan de hand van RDW-gegevens) kunt vaststellen wat zijn maximumsnelheid is en op die basis gericht kunt beboeten. Dus een auto met aanhanger zou een boete krijgen bij 100 rijden, en een motorfiets niet. Handig, maar hoe dat relevant is voor de privacy van de burger ontgaat me.

Het voelt voor mij als een gevalletje “leuk bedacht, bijdehante bezwaarmaker, maar dit gaan we echt niet doen”. Misschien als gevolg van het feit dat half Nederland de hobby heeft om geautomatiseerd bezwaar te maken tegen verkeersboetes met de vreemdste argumenten. Ook hier gaat dan gelden: je krijgt de schijn tegen. En ik ben bang dat dat nu Nederland z’n autorijdende privacy heeft gekost.

Arnoud

Mag je kentekenregistratie toepassen als recreatiepark?

| AE 7099 | Privacy, Security | 24 reacties

Een lezer vroeg me: Ik ben beheerder van een recreatiepark in Drenthe. Na een aantal vervelende incidenten overwegen wij kentekenregistratie door te voeren: we filmen bij de slagboom (met duidelijk bordje) en registreren kentekens in een databank op basis van de opnames. Zo weten we beter wie er zich in het park bevinden en kunnen… Lees verder

Gastpost: Cameratoezicht goed bekeken

| AE 6841 | Security | 18 reacties

Omdat ik met vakantie ben deze week een aantal bijdragen van vaste bezoekers. Vandaag IT-er Sander van Loosbroek over cameratoezicht vandaag de dag. Het gebruik van beveiligingscamera’s door onze overheid is aan duidelijke regels gebonden. Voor burgers zijn er striktere regels van toepassing maar een gebrek aan kennis over de technische mogelijkheden van camera’s bij… Lees verder

Gemeente mag binnenkort mobiele camera’s en drones inzetten voor toezicht

| AE 6534 | Privacy, Security | 14 reacties

De Tweede Kamer heeft een wetsvoorstel van Minister Opstelten aangenomen waardoor een gemeente voortaan zelfstandig kan bepalen of er mobiele camera’s, waaronder drones, ingezet mogen worden. Dat meldde Security.nl onlangs. Het toezicht moet wel proportioneel zijn want “in het algemeen kan worden gesteld dat -vanwege de ruimere mogelijkheden en de inherente privacygevaren- de inzet van… Lees verder

Kun je met een toestemmingsbordje boeven vangen en op internet zetten?

| AE 5983 | Privacy, Security | 24 reacties

Een lezer stuurde me bijgaande foto (klik voor groot) en vroeg zich natuurlijk af, “mag dat”. Een bordje in je winkel met “Winkeldieven opgelet! Wij hebben camera’s. Als u hier steelt geeft u toestemming om de beelden te plaatsen op boevenvangen punt nl”, een creatieve truc om privacyschendingen te omzeilen. Op “dé opsporingssite van Nederland”… Lees verder

Mag je abusievelijk open staande webcams bekijken?

| AE 5413 | Privacy, Security | 10 reacties

Een lezer wees me op een site waar je open webcams kunt bekijken. Al deze webcams zijn op afstand te bekijken, omdat ze hun video-opnames live streamen via het web. Configuratiefoutje of over het hoofd gezien door de eigenaar, waarschijnlijk. Mag dat? Laten we even aannemen dat de eigenaar er niet bewust voor gekozen heeft… Lees verder

Je personeel bespioneren met camera’s, wanneer mag dat?

| AE 5392 | Ondernemingsvrijheid, Security | 24 reacties

Media Markt heeft in vijf vestigingen in Nederland personeelsleden met geheime camera’s gefilmd, las ik bij z24. Een ‘mystery shopper’ met verborgen camera filmde zijn interactie met het personeel, en achteraf werden werknemers hiermee geconfronteerd. In het artikel verdedigt de Media Markt zich met het argument dat men de beelden alleen voor “interne trainingsdoeleinden” zou… Lees verder