Ius Mentis

Mag nu.nl ontkennen van klimaatverandering verbieden op haar nujij.nl reactiesite?

Geplaatst op 5 maart 201928 februari 2019 in Uitingsvrijheid, 87 reacties

Het ontkennen van klimaatverandering of de invloed van de mens daarop, is op NUjij niet langer toegestaan. Zo opende Nu.nl vorige week een bericht om haar nieuwe beleid omtrent dit onderwerp toe te lichten. NU.nl heeft een verantwoordelijkheid om bezoekers van betrouwbare informatie te voorzien, zo licht men toe: ook de reacties van haar miljoenen bezoekers vallen daaronder, omdat deze zo groots zichtbaar zijn krijgen ook deze een groot bereik. Nu.nl neemt daarom haar verantwoordelijkheid en verbiedt het verspreiden van deze onwaarheid. Wat me dus vele mails gaf met de vraag of dit censuur is, of Nu.nl dit mag et cetera.

Het flauwe en pedante antwoord is dat dit geen censuur is omdat die juridische jargonterm betekent dat de overheid voorafgaand toezicht op een uiting toepast. Nu.nl is geen overheid en kan dus niets of niemand censureren. Het bedrijf (Sanoma bv) beslist zelf wat er op haar site wordt gepubliceerd, en of ze iets weigeren omdat het klimaatveranderingsontkenning is of omdat het moeilijk leesbaar is, is dan hun eigen keuze. Huisregels mag je zelf verzinnen.

Of toch niet. Want juist bij grote clubs zoals Sanoma/Nu.nl zit je praktisch toch met een probleem: worden daar bepaalde berichte of onderwerpen geweerd, dan verdwijnen ze effectief van de publieke radar. Je kunt natuurlijk wel een eigen site beginnen of op een vaag Amerikaans forum je betoog vervolgen, maar geen hond die dat leest. Je wilt, nee je moet op Nujij zijn om je mening effectief te uiten.

Een discussie die al langer speelt, onder meer toen Volkskrantblog ging sluiten en vele mensen boos waren omdat ze hierdoor hun mening niet meer kwijt konden. Maar je hebt geen recht op meningsuiting bij een ander. In beginsel dan. Heel misschien kan dat anders liggen:

In de Europese Appleby-zaak wilde een groep demonstranten in een winkelcentrum ” ook een semi-openbare ruimte ” haar mening uiten. De (private) eigenaar verbood dit op grond van zijn eigendomsrecht. Het EHRM oordeelde dat dit in beginsel inderdaad toegelaten was. Het eigendomsrecht woog zeer zwaar en kon in beginsel slechts opzij gezet worden wanneer sprake was van “preventing any effectieve exercise of freedom of expression or [if] it can be said that the essence of the right has been destroyed (r.o. 47).”

De Nujij-klimaatveranderingsoorzaaksontkenners zouden dus alleen een punt hebben als je werkelijk nergens anders effectief je mening over dit onderwerp kwijt zou kunnen. Daar valt dus wat voor te zeggen als inderdaad “de reacties op NU.nl miljoenen keren per maand gelezen worden en dus een belangrijk onderdeel van ons informatieaanbod zijn” bij de bekendste nieuwssite van Nederland.

Tegelijk denk ik dat hier ook meespeelt dat dit nauwelijks nog een serieuze discussie te noemen is. De wetenschappelijke consensus is al vrij lang dat klimaatopwarming door de mens veroorzaakt wordt. Dus op dat punt nog willen debatteren over te ja dan te nee, is geen heel sterk rechtens te respecteren belang. Daar krijg je de rechter dan ook een stuk minder snel warm voor dan voor bijvoorbeeld jouw politieke visie over zeg het basisinkomen (stel dat Nu.nl dat zou weren).

Arnoud

Mag je van de GDPR geen cloud-based office dienst meer inzetten?

Geplaatst op 4 maart 201927 februari 2019 in Privacy, Regulering, 29 reacties

It is currently impossible for Sweden’s public sector to purchase web-based office services (word processing, email and text/video chat) that comply with the European General Data Protection Regulation (GDPR). Dat las ik bij de Open Source Observatory. Men ging af op een studie van de Zweedse National Procurement Services die focust op de impact van de US CLOUD Act, waarmee data vanuit Europa ineens opgevraagd kan worden door Amerikaanse diensten, en dat is dan in strijd met de AVG/GDPR. Dus einde van de cloud-based office in Europa? Nou, niet helemaal.

Er is veel onduidelijkheid over de US CLOUD Act, en dat is niet gek want die wet is er stilletjes en zonder al te veel voorafgaande discussie gekomen middenin het getouwtrek tussen Microsoft en de FBI over afgifte van data bij een Europese dochter van het Office-cloudbedrijf. Kort en goed zegt die wet, niet zeuren maar doen. Afgeven die hap, ook als die in het buitenland staat. Letterlijk (paragraaf 2713):

Electronic communication service providers and remote computing service providers must comply with the obligations of [this Act] to preserve, backup, or disclose the contents of a wire or electronic communication and any record or other information pertaining to a customer or subscriber within such provider’s possession, custody, or control, regardless of whether such communication, record, or other information is located within or outside of the United States.

Zo’n bevel kan aan Microsoft in Redmond, Washington worden gegeven. Die zou dan haar Duitse dochter kunnen opdragen die gegevens door te geven, want je zit nu eenmaal in een concern. Maar dat kan eigenlijk niet, want binnen de regels voor concerns kán een moeder niet direct bevelen wat een dochterbedrijf moet doen. Aandelen geven wel zeggenschap, maar geen bestuursbevoegdheid. Je moet dus het bestuur overtuigen, en dat kan eigenlijk alleen door te zeggen dat je het bestuur eruit gooit als ze niet doen wat je zegt. Dat zou nogal opvallen, en als in de statuten van die dochter ook nog vervelende dingen staan dan wordt dit helemaal een heilloze route.

Meer effect zou je als FBI hebben als je direct die Duitse dochter pakt en zegt, afgeven die hap, strikte geheimhouding en anders Gitmo for you. Maar ook dat wordt dan nog knap ingewikkeld, want dat mág helemaal niet. In de AVG is hier namelijk een specifiek artikel over opgenomen, artikel 48:

Elke rechterlijke uitspraak en elk besluit van een administratieve autoriteit van een derde land op grond waarvan een verwerkingsverantwoordelijke of een verwerker persoonsgegevens moet doorgeven of verstrekken, mag alleen op enigerlei wijze worden erkend of afdwingbaar zijn indien zij gebaseerd zijn op een internationale overeenkomst, zoals een verdrag inzake wederzijdse rechtsbijstand, tussen het verzoekende derde landen en de Unie of een lidstaat, onverminderd andere gronden voor doorgifte uit hoofde van dit hoofdstuk.

Een bevel onder de CLOUD Act voldoet niet aan die omschrijving. (Een rechtshulpverzoek aan de Duitse federale politie natuurlijk wel, maar die toetsen dan naar Duits recht en daar hoort iets meer openbaarheid en toetsing aan grondrechten bij.) Daarmee zou die Duitse dochter dus niet mee mogen werken op straffe van hoge boetes. Een vervelende spagaat; je moet iets afgeven op straffe van hoge boetes of zelfs celstraf, maar je mag het niet afgeven op straffe van minstens zo hoge boetes en dreiging van sluiting van je bedrijf (een verwerkingsverbod). Wat moet je dan doen als directie?

Arnoud

Waarom moeten artsen binnenkort hun BIG nummer op Twitter zetten?

Geplaatst op 1 maart 201927 februari 2019 in Regulering, 19 reacties

Huisartsen en andere zorgverleners zijn verbaasd over de manier waarop ze vanaf 1 april hun registratienummer moeten tonen. Dat las ik bij RTL Nieuws. Als voorbeeld noemen ze dat dit nummer onder meer bij hun Twitter-account moeten staan als ze zich daar als arts bekendmaken. Grote ophef en protest, niet alleen bij artsen maar ook bij fysiotherapeuten, verpleegkundigen en andere beroepsbeoefenaars die in het BIG-register zijn ingeschreven. Vanwaar deze consternatie?

De Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (‘Wet BIG’) bestaat al heel wat jaartjes en reguleert, inderdaad, beroepen in de gezondheidszorg. Een belangrijke component daarvan is het register, waar je als gereguleerde zorgaanbieder ingeschreven moet staan. Een beetje vergelijkbaar met de KVK voor ondernemers, maar strenger want als je eruit wordt gehaald dan mag je je beroep niet meer beoefenen.

Door een wijziging in de wet BIG zijn BIG-geregistreerde zorgverleners per 1 april 2019 verplicht hun BIG-nummer actief bekend te maken, aldus de Rijksoverheid in februari. Die wetswijziging is vorig jaar aangenomen, en daarbij is dit punt niet echt onder de aandacht gekomen volgens mij. Ik denk dat dat komt omdat er in de wet alleen iets vaags stond:

Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald in welke gevallen en op welke wijze de beoefenaar van een beroep als bedoeld in artikel 3, eerste lid, het publiek kenbaar maakt onder welk BIG-nummer hij is ingeschreven.

Die informatie van de Rijksoverheid is voor zover ik kan nagaan niet op een AMvB gebaseerd, maar het ministerie van VWS loopt vooruit (aldus NVZ Kennisnet) met deze publicatie. En wat veel mensen helemaal overvalt, is dat dit zonder overleg met het veld en al per 1 april is besloten. Nog los van de algemene negatieve opinie dat dit niets toevoegt, zie bijvoorbeeld het t-shirt van huisarts Marco Blanker (topicfoto) die tegenwoordig als Twitternick zijn BIG-nummer heeft.

Het ministerie noemt als motivatie dat het transparanter voor zorgafnemers is om meteen het BIG-nummer te hebben. Je kunt dan meteen opzoeken wat voor kwalificaties iemand heeft (of heel basaal of een nepnummer is gebruikt), en dat gaat sneller dan alleen een achternaam of Twitternick. Achternaam en geboortedatum zou wel werken, maar veel zorgverleners vinden dat net iets privacygevoeliger, zo lees ik. En dan is dit nummer dat toch al openbaar is, misschien een betere oplossing. Tegelijkertijd heb ik geen idee welk probleem dit dan zou oplossen want het lijkt vrijwel niet voor te komen dat mensen zich met andermans BIG-nummer als arts voordoen, of dat patiënten werkelijk hun zorgverlener niet kunnen vinden.

Arnoud

Hoe generiek mag je privacyverklaring zijn onder de AVG?

Geplaatst op 28 februari 201926 februari 2019 in Privacy, 12 reacties

Een lezer vroeg me:

Een van mijn ‘leveranciers’ heeft in de Privacy Verklaring staan dat ze bij websitebezoek mijn IP-adres, Internetbrowser, besturingssysteem en apparaattype opslaan. Dat doen ze “Voor het onderzoeken van je (surf)gedrag op onze website, zo kunnen we bijvoorbeeld de website en onze tools nog beter maken.” Bij navraag blijkt dat ze zich beroepen op het gerechtvaardigd belang. Mag dat zo generiek? Als dat zo is, dan mag iedereen weer alles opslaan van de website bezoeker, want alles is bruikbaar voor verbetering van de website.

Het is inderdaad mogelijk om met een beroep op het gerechtvaardigd belang van alles te doen onder de AVG. Maar dat moet je wel onderbouwen, en een tekst als deze voelt wat magertjes.

Het eigen gerechtvaardigd belang is een grondslag voor de verwerking van persoonsgegevens. Als je je hierop beroept, heb je geen toestemming nodig maar alleen een gemotiveerde belangenafweging die in jouw voordeel uitkomt. Het is dus ten onrechte dat dingen “niet mogen” van de AVG of niet mogen zonder toestemming; deze grondslag (en er zijn er nog 4) is net zo goed als met toestemming werken.

Die belangenafweging is natuurlijk wel kern. Bij toestemming weet je dat het mag, omdat je hebt uitgelegd wat je gaat doen en de betrokkene daar expliciet mee instemt. Bij het gerechtvaardigd belang weet je dat niet, je moet zelf verzinnen wat men ervan zou vinden en hoe je de privacy van betrokkenen afweegt tegen jouw belang.

In de praktijk komt het erop neer dat je eerst op een rijtje zet wat je wilt doen en wat je daarvoor nodig hebt, en dat je daarna kijkt of het niet een onsje minder kan. In juridische taal: dat je privacybevorderende maatregelen neemt die eventuele inbreuken door jouw verwerking beperken of tot nul reduceren.

Bij de verwerking hierboven kun je je afvragen hoe lang daarbij is stilgestaan. Het is zeker een gerechtvaardigd belang om te kijken hoe je site wordt gebruikt zodat je deze beter kunt maken. Maar daarmee is niet gezegd dat je dus alles mag verzamelen. In dit geval vind ik wel dat inventariseren van besturingssysteem en apparaattype weinig kwaad kan, die gegevens zijn erg relevant in de aggregatie (moeten we Safari blijven ondersteunen, tablets gebruikt niemand meer) maar niet voor persoonsgebonden onderzoek (he daar heb je die Linuxgebruiker weer).

Natuurlijk kún je die gegevens ook voor heel persoonlijk volgen gebruiken (device fingerprinting) maar dat wordt hier niet genoemd en zou ook een hele andere belangenafweging eisen. Gegevens verzamelen voor doel X en dan inzetten voor niet-genoemd doel Y is AVG-technisch onder geen voorwaarde toegestaan (oké tenzij X en Y zeer dicht bij elkaar liggen), dus als jurist zou ik dan zeggen dat hier niets aan de hand is.

Ik had wel graag gezien dat in de privacyverklaring werd uitgelegd dát die gegevens alleen voor geaggregeerde gebruiksstatistieken werden ingezet. Dat had in ieder geval deze vraagsteller gerustgesteld vermoed ik.

Arnoud

Mag ik met mijn sitebezoekers meelezen voordat ze hun chatbericht sturen?

Geplaatst op 27 februari 201922 februari 2019 in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 27 reacties

Een lezer vroeg me:

We overwegen een chatdienst voor onze webshop, en kwamen Tidio Chat tegen. Leuk en aardig, maar toen las ik “Use the Live Typing preview to see what your customers are typing before they even hit the ‘send’ button!” Is dat wel legaal onder de GDPR?

Mijn eerste gedachte toen ik dat las: waarom zou je dat willen als ondernemer? Omdat je dan net 2 seconden sneller de vraag kunt beantwoorden? Dat voelt als een nogal marginaal voordeel ten opzichte van de heisa die je je op de hals haalt. Maar er zijn er meer dan toevallig dit bedrijf die het aanbieden, dus kennelijk is er vraag naar.

Onder de GDPR zijn er vrij weinig dingen die echt nooit mogen. Het gaat altijd over de voorwaarden waaronder en de reden waarom je het wilt doen. Bij een online game lijkt het me best handig dat iedere toets die je indrukt, meteen naar alle medespelers gaat. Maar bij een geheim-dagboek-brainstormsite die je belooft dat je offline schrijft wat je wilt en daarna publiceert wat je écht meent, zou ik het raar vinden als ieder teken naar de site gaat.

Kort en goed, je moet vooraf zeggen wat je doet en waarom, en daarnaast een grondslag hebben. Die grondslag zal bij webwinkels vaak de overeenkomst zijn, je chat met een winkel omdat je iets wilt bestellen of iets besteld hebt en daar wat over wilt zeggen. Het opsturen van je chatberichten is dan redelijkerwijs noodzakelijk. Over dat direct meelezen kun je twisten, maar als je daar een argument voor weet te vinden, dan zit je snor wat betreft je grondslag.

Blijft over de informatieplicht. Je moet expliciet, duidelijk en in eenvoudige taal aangeven dat je deze feature toepast. En wel zo dat mensen het weten voordat het gebeurt. Dat is meestal waar het misgaat, want het staat zelden tot nooit ergens behalve wellicht in een privacyverklaring met omfloerste taal. En dan ben je af, in GDPR taal.

Wil je dit toch legaal inzetten, dan zul je expliciet bij het chatvenster moeten zetten “Let op: wij lezen mee met elke letter die u intypt, ook voordat u op Verzenden klikt”. Dat is niet voor misverstand vatbaar.

En als je dan denkt, ja maar dan wil niemand meer met me chatten, dat vinden ze niet leuk, dan heb je dus geen onderbouwing voor je noodzaak. En dan mag het dus niet.

Arnoud

Mag een bedrijf gesprekken opnemen voor kwaliteitsdoeleinden?

Geplaatst op 26 februari 201922 februari 2019 in Privacy, 15 reacties

Een lezer vroeg me:

Ons bedrijf krijgt regelmatig van medewerkers en relaties de klacht dat er een storing op de telefoonlijn zit die stemmen vervormt. Onze telecomprovider wil dit onderzoeken maar moet daarom een aantal gespreksopnames beluisteren. Het personeel is hier echter negatief over, omdat niet vooraf is gemeld dat gesprekken worden opgenomen. Zij zijn bang voor boze klanten, en een aantal vindt het zelf ook niet prettig dat gesprekken worden opgenomen. Hoe kunnen wij nu toestemming krijgen van personeel en klanten?

Het is een misverstand dat je onder de AVG altijd toestemming nodig hebt om een gespreksopname te maken. De AVG kent zes zogeheten grondslagen voor het verwerken van persoonsgegevens, en toestemming is er daar één van. Maar er zijn er meer; met name het eigen gerechtvaardigd belang is een alternatief voor dit soort situaties.

Dat je als bedrijf wilt dat je telefoonverbinding vrij is van storingen, lijkt me vrij evident een legitiem belang. Dat daar persoonsgegevens bij nodig zijn, is onvermijdelijk – je moet een gesprek beluisteren om te horen wat er misgaat. Dan is dus de vraag hoe ver je daarin mag gaan.

Ik zie hier een aantal factoren die in het voordeel van de werkgever spelen. Allereerst wordt de opname gemaakt door de telecomprovider, die verder geen belang heeft bij de inhoud van het gesprek. De werknemer hoeft niet bang te zijn dat het gesprek ineens op zijn functioneringsgesprek terugkomt, bijvoorbeeld. De werkgever kan dit expliciet vastleggen in een contract met de provider. Ten tweede zal waarschijnlijk zeer kort en beperkt worden geluisterd naar de opname, men zoekt het moment met de storing, luistert of dat informatie geeft -is het gepiep, vervorming, blikkerig geluid- en kijkt dan elders (bijvoorbeeld in logbestanden) naar mogelijke oorzaken. En ten derde gaat het slechts om een paar opnames, een of twee zouden al genoeg moeten zijn.

Een factor in het nadeel van de werkgever is natuurlijk dat niet vooraf is gezegd dat gesprekken kunnen worden opgenomen. Dat is een probleem, want je moet voor of bij het verwerken van de gegevens (hier dus: het opnemen van het gesprek) melden dat dat gebeurt (artikel 12 AVG). Ik zou dan ook adviseren om nu een paar gesprekken aan te wijzen en in overleg met het betrokken personeelslid deze op te laten nemen door de telecomprovider. In overleg – dus niet “met toestemming”, maar zodat je als goed werkgever weet dat er geen grote bezwaren bestaan.

Ook kun je als werkgever vaak terugvallen op de grondslag van de uitvoering overeenkomst: je hebt een contract met je personeel (of met je klant) en sommige dingen horen daar nu eenmaal bij. Als iets nodig is voor het werk, dan mag het van de AVG en is geen toestemming nodig. Natuurlijk kun je je afvragen of iets nu echt nodig is voor het werk – die GPS-tracker bij je handelsagenten lijkt me wat overdreven – maar het opnemen van een gesprek om een technische storing op te sporen, lijkt me een normaal deel van werk anno 2019. De inhoudelijke afweging wordt dan hetzelfde.

De klant zal dit ook gemeld moeten krijgen, omdat ook zijn of haar persoonsgegevens worden verwerkt. Dat zou eigenlijk vooraf moeten, dus de medewerker moet daar dan over worden geïnstrueerd. Dit is denk ik de oorsprong van de melding “opname voor gespreksdoeleinden”.

Ook bij de klant is echter overigens formeel geen toestemming nodig, ook in zijn relatie kun je een beroep doen op die andere grondslagen. Maar het lijkt me wel zo netjes en verstandig om het vooraf even te vragen.

Arnoud

Hoe belangrijk zijn emoji in een vonnis?

Geplaatst op 25 februari 201920 februari 2019 in Regulering, 11 reacties

Amerikaanse rechtbanken kunnen niet omgaan met emoji (emoticons), las ik bij The Verge. Santa Clara University law professor Eric Goldman heeft onderzoek gedaan naar emoji’s in vonnissen, en zag opvallend vaak dat deze gewoon maar werden weggelaten hoewel ze steeds vaker in zaken een rol spelen. Dat heeft een basale reden, de databanken waar vonnissen in opgenomen worden kunnen niet goed met niet-tekstuele gegevens omgaan. Dat is in Nederland gelukkig iets makkelijker, Rechtspraak.nl kan gewoon afbeeldingen in vonnissen opnemen. Maar hoe rechters emoji interpreteren, blijft een open vraag.

Goldman zag de termen ‘emoji’ en ‘emoticon’ sinds 2004 opkomen, de laatste paar jaar exponentieel toegenomen ten opzichte van het begin. In allerlei soort zaken, van moordzaken en overvallen tot vervolgingen wegens pooierij of zelfs een contractenzaak:

In 2017, a couple in Israel was charged thousands of dollars in fees after a court ruled that their use of emoji to a landlord signaled an intent to rent his apartment. After sending an enthusiastic text confirming that they wanted the apartment, which contained a string of emoji including a champagne bottle, a squirrel, and a comet, they stopped responding to the landlord’s texts and went on to rent a different apartment. The court declared that the couple acted in bad faith, ruling that the “icons conveyed great optimism” that “naturally led to the Plaintiff’s great reliance on the Defendants’ desire to rent his apartment,” according to Room 404.

Ik denk dat dit in Nederland ook wel zo zou uitpakken. Ik heb echter gezocht maar kon weinig vinden aan vonnissen waarin emoji’s, emoticons of smileys een rol speelden. Er zijn vele zaken met treffers maar vrijwel altijd vals positief: allerlei drugs wordt verkocht met smileys erop, bijvoorbeeld.

De enige echte zaak die ik ken waarin een smiley meegewogen werd, was de Balkenende-bedreiging uit 2010 op ‘jongerenmedium’ Hyves:

ey bolle vet zak met je kanker bolle kanker bril je gaat died bitch ik kom je halen

Klinkt agressief, nietwaar? Maar de ontvanger van deze krabbel – toenmalig ministerpresident Balkenende – hoefde zich niet bedreigd te voelen:

Gelet op de gebruikte bewoordingen, het feit dat het bericht afkomstig was van een jongerennetwerk en het feit dat aan het bericht vijftien, verschillende soorten ‘smileys’ waren toegevoegd, komt het hof tot het oordeel dat een dergelijke vrees in redelijkheid niet bij [minister-president] heeft kunnen ontstaan.

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat berichten met smileys nooit en te nimmer strafbaar kunnen zijn. In deze arbeidsrechtzaak las ik bijvoorbeeld een ongepaste chat tussen twee werknemers waarin een smiley een bericht een dubieuzere toon gaf dan de tekst alleen. En ik zou me kunnen voorstellen dat bij een dreigtekst een emoji van een pistool de lading ook een stuk ernstiger maakt dan een hartje of een emotieloze tekst.

Wie de mooiste zaak vindt, wint een gratis exemplaar van De wet op internet!

Arnoud

Geen nieuwe Linux-versies meer van aangiften LH en Vpb, mag dat?

Geplaatst op 21 februari 201913 februari 2019 in Informatiemaatschappij, 20 reacties

Gebruikt u voor het doen van de aangifte loonheffingen of vennootschapsbelasting de Linux-versie? Met ingang van volgend jaar kan dat niet meer. Dat las ik bij de Belastingdienst. “We hebben besloten geen Linux-versies meer te maken, omdat deze bijna niet gebruikt worden.” zo gaat het verder. Linuxgebruikende ondernemers zullen dus een Windows- of Mac-emulator moeten installeren of blijven hobbelen met de huidige versie, tenzij ze een accountant hebben die wel met Windows of Mac kan werken. Hoewel het dus kennelijk maar een kleine groep is, lijkt het me wel behoorlijk vervelend. En ik dacht dat de overheid het gebruik van open source wilde stimuleren?

Sinds 2012 is het voor ondernemers verplicht om digitaal belastingaangifte te doen. Het gaat daarbij onder meer om de aangifte omzetbelasting, de loonheffingen, de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting. Ontheffing is daarbij niet mogelijk, ongeacht reden (dus ook niet als je internet een poel des verderfs vindt).

Helaas maakt de wet niet duidelijk op welke manier dat ‘langs elektronische weg’ precies wordt ingevuld. Dit wordt dan ook aan de Belastingdienst overgelaten. Die doet haar best om de bekendste platforms te ondersteunen, en daar rekende zij lange tijd Linux ook onder. Maar al in 2007 was het probleem dat daar nauwelijks gebruik van gemaakt werd. Toen ging het om 6.589 van 5.7 miljoen particulieren, helaas kan ik nu geen cijfers vinden over dat gebruik.

Omdat er dus geen harde eis is over welke platforms te ondersteunen, is het in principe een vrije keuze van de Belastingdienst om te bepalen voor welke platforms zij haar software wil aanbieden. En het lijkt me redelijk dat je zegt, een platform dat vrijwel niet wordt gebruikt (aantoonbaar met je historische aangiftestatistieken) dat ondersteunen we niet meer, dat kost meer dan het oplevert. Dat strookt niet met het streven om open source te populariseren, maar als je het jaren probeert en niemand gaat met je mee, dan moet je er misschien mee stoppen?

Arnoud

Hoe McDonald’s haar merk BIG MAC verloor (maar dit waarschijnlijk ook weer terugkrijgt)

Geplaatst op 20 februari 201913 februari 2019 in Intellectuele rechten, Ondernemingsvrijheid, 16 reacties

De Ierse fastfoodketen Supermac’s had last van het merk van een van de hamburgers van McDonald’s, namelijk de BIG MAC hamburger. Dat las ik bij de blog van Van Diepen van der Kroef advocaten. Supermac startte daarop een rechtszaak om dat merk van tafel te krijgen, en tot verbijstering van de hele merkengemeenschap werd dat nog toegewezen ook. De Big Mac mag dan een wereldwijd bekend merk zijn, volgens het Europese Merkenbureau kon McDonald’s niet aantonen dat het merk daadwerkelijk in de praktijk werd gebruikt. Iedereen die wel eens een Big Mac heeft besteld, zal hier de nodige vraagtekens bij hebben. Wat ging hier mis?

Je leest vaak dat bedrijven hun auteursrechten moeten handhaven “omdat ze anders vervallen”. Dat klopt niet, maar voor merken klopt dat wel. De merkenwet bepaalt dat wie een merk vastlegt, maar niet daadwerkelijk gebruikt, dit kwijtraakt na vijf jaar. Dit om te voorkomen dat allerlei grapjassen bergen merken gaan deponeren in de hoop dat een ander er dan veel voor komt betalen.

Nu heeft McDonald’s natuurlijk hun merk BIG MAC niet vastgelegd als een soort merkenkaperij, het is hun bekendste product dat al sinds 1967 verkocht wordt onder die naam, aldus Wikipedia. Je zou zeggen dat het dan ook vrij makkelijk moet zijn om aan te tonen dat hier de afgelopen jaren daadwerkelijk mee gehandeld is. Toen de eis tot vervallenverklaring binnen kwam, had McDonald’s dan ook snel haar bewijs klaar:

– drie beëdigde verklaringen met betrekking tot de verkoopaantallen van de BIG MAC in de periode van 2011 tot en met 2016;
– brochures en reclameposters met betrekking tot BIG MAC uit de periode van 2011 tot en met 2016 en kopieën van (McDonald’s)websites uit achttien verschillende landen betrekking hebbende op de jaren 2014 tot en met 2016;
– een kopie van de Engelse Wikipedia-pagina over de BIG MAC hamburger.

Redelijk overtuigend, zou je denken. Maar juridisch niet. Die beëdigde verklaringen waren afkomstig van eigen franchisenemers, en dergelijk ‘partijbewijs’ wordt niet heel zwaar gewogen. Je eigen mensen verklaren natúúrlijk dat er veel verkocht is, als je ze dat vraagt. Dat overtuigt dus niet.

Mijn bloed ging een beetje koken bij de gemakzuchtige manier waarop Wikipedia afgeserveerd werd: iedereen kan dat wel editten, dus dat bewijst helemaal niets. Dit is wat mij betreft een zwaar achterhaalde opvatting in het tijdperk van fakenews: Wikipedia is een van de weinige bronnen die zich actief inzet voor het behoud van feitelijke informatie en een gebalanceerde presentatie van bronnen en overzichten. Iedereen die zegt, dat kan iedereen wel aanpassen: probeer het eens en kijk of het een dag blijft staan.

Afijn. Ik ben alweer rustig. Wat dus overbleef waren die brochures en posters, alleen daar blijken geen verkoopcijfers uit. Leuk dat je reclame maakt, maar je gebruikt een merk pas actief als je ook dingen verkoopt en daar resultaten van kunt laten zien. En daarmee was het dus einde oefening voor de Big Mac®.

Dit is zeker niet het einde van het verhaal. McDonald’s mag met andere cijfers komen, zoals objectief gemeten bezoekersaantallen op hun sites of wellicht beëdigde accountantsverklaringen over de verkoop. De uitspraak is dan ook vooral een tik op de gemakzuchtige vingers van McDonald’s. Als je werkelijk wereldberoemd bent, dan mag je best even lopen om dat aan te tonen.

Arnoud