Bittorrent: inbreuk op auteursrecht in groepsverband?

Tijdens een discussie op Tweakers over de werkwijze van BREIN in 2007 kwam een deelnemer met een slimme opmerking over Bittorrent.

Bij de meeste file sharing netwerken download je het bestand van één iemand. Zijn er meerdere aanbieders, dan moet je er eentje kiezen en maar hopen dat die de beste snelheid levert (en ook nog eens een kwalitatief goed bestand). Heb je het twee keer half gedownload, dan heb je twee halve bestanden waar je niet zo veel mee kunt.

Bittorrent zit slimmer in elkaar. Elk bestand wordt in delen opgehakt, en elk deel wordt afzonderlijk verstuurd. Zodra iemand een deel heeft, deelt hij dat deel ook weer met iedereen die op zoek is naar dat bestand. Dit bespaart natuurlijk nogal wat bandbreedte.

Niemand verspreidt dus een geheel werk via Bittorrent. Iedereen verspreidt deeltjes, en de ontvanger zet de deeltjes in de juiste volgorde. Wie is nu aan te spreken voor de inbreuk, als het werk nu zonder toestemming op Bittorrent terechtkwam?

In het burgerlijk recht bestaat sinds enige tijd de constructie van “onrechtmatige daad in groepsverband“. Deze wordt vooral gebruikt bij zaken als mishandeling en vernieling, waar het vaak lastig is om aan te tonen wie van de groep nu precies welke klap uitdeelde of de steen wierp waardoor de ruit stukging. De wet (art. 6:166 BW) zegt dan:

Indien één van tot een groep behorende personen onrechtmatig schade toebrengt en de kans op het aldus toebrengen van schade deze personen had behoren te weerhouden van hun gedragingen in groepsverband, zijn zij hoofdelijk aansprakelijk indien deze gedragingen hun kunnen worden toegerekend.

De aanbieders van fragmenten van het werk kun je zien als een groep. Door hun gezamenlijk optreden is er schade ontstaan, namelijk een inbreuk op auteursrecht. En gebruikers van Bittorrent (moeten) weten dat als zij iets downloaden, het programma automatisch de fragmenten weer gaat aanbieden. Omdat verspreiden van zulk materiaal verboden is, hoor je het werk ook niet te downloaden via Bittorrent.

Degene die aangesproken wordt, hoeft dus niet degene te zijn die het werk voor het eerst op Bittorrent bracht (de “seeder”).

Waar ik nog over twijfel, is het eerste stuk van deze zin: er moet één iemand schade toegebracht hebben. Dat kun je dus lezen als “één persoon heeft het werk illegaal aangeboden”, en dan gaat dit artikel niet op voor Bittorrent. Als je er echter vanuit gaat dat zelfs maar een deel aanbieden al schade oplevert, dan is wel aan het artikel voldaan.

Roept u maar!

Arnoud

Nieuw op Iusmentis: Contracten met internetproviders

Om toegang tot internet te krijgen, is een internetprovider nodig. Het contract met de provider kan allerlei regels stellen. Het is dus zaak dit vooraf goed te bestuderen. Naast de prijs zijn met name datalimieten (fair use policy) en de opzegtermijn van belang.

Het Internet is zeker geen openbare weg, ook al wordt het soms de digitale snelweg genoemd. U heeft dus een provider nodig die u toegang verleent. Meestal is dat tegen betaling. Het is dus verstandig om het contract met de provider goed te bestuderen. Wat kost het en wat voor mogelijkheden biedt de provider?

De belangrijkste beperkingen zijn de datalimiet, een grens aan de hoeveelheid informatie (data) die u in een bepaalde maand mag ophalen. Sommige providers hanteren een harde limiet, met boetes als u daar overheen gaat. De meesten werken met een fair use policy: uw gebruik mag niet veel meer zijn dan andere gebruikers.

Ook belangrijk is de vraag wanneer u kunt opzeggen (de opzegtermijn) en wat u kunt doen als het internetten niet of niet goed werkt.

Lees verder in Contracten met internetproviders (in Internetproviders @ iusmentis.com).

Arnoud

Andermans website nabootsen kan onrechtmatig zijn

Andermans website nabootsen kan onrechtmatig zijn, zo besliste de rechtbank in Leeuwarden afgelopen woensdag. Het ging hier om slaafse nabootsing van een website en een bedrijfsplan van de franchisegever.

Het bedrijf Monkey Town BV biedt anderen de mogelijkheid om een spelconcept (indoor speeltuinen voor kinderen) in franchise te nemen. De zoon van een Leeuwardse franchisenemer vond dat hij het net zo goed zelf kon doen, maar bleek daarbij de nodige tekst uit het ondernemingsplan en van de website van Monkey Town overgenomen te hebben.

Nu lijkt het me duidelijk dat als je andermans (in vertrouwen verkregen) bedrijfsplan overschrijft, je fout bezig bent. Naast schending van geheimhouding is dan ook sprake van inbreuk op auteursrecht. Maar ook van de website was het nodige overgenomen. Volgens het vonnis (LJN BC1569) ging het hierom:

Verder is de volgorde van behandelde onderwerpen op de website van Jungle City nagenoeg dezelfde als in het bedrijfsplan van Monkey Town. De website van Jungle City maakt voorts, evenals de website van Monkey Town, gebruik van een blauwe achtergrondkleur, van afbeeldingen van dieren in elementaire kleurstellingen, van hetzelfde lettertype en van dezelfde template.

Elk van die keuzes ligt redelijk voor de hand gezien de doelgroep en het onderwerp van de site. Op zich niets mis mee dus. Maar de combinatie van al die keuzes, plus het overnemen van teksten, was voor de rechter aanleiding om Jungle City toch te veroordelen:

Naar het oordeel van de voorzieningenrechter is in dit geval sprake van het in hoge mate nabootsen van de producten (bedrijfsplan en website) van Monkey Town waardoor verwarring bij het publiek valt te duchten. Nu [gedaagde sub 2]. evengoed, zonder afbreuk te doen aan de deugdelijkheid en bruikbaarheid van de website van Jungle City, een andere weg had kunnen inslaan, handelt hij hierdoor onrechtmatig jegens Monkey Town.

Arnoud

Verplicht kijken: Steal This Film II

Anti-anti-piraterijIs het goed of juist slecht dat je informatie steeds minder in doosjes kunt verpakken? Met die vraag opent deel twee van de vrije film Steal This Film. Zoals ze bij Cirocco zeggen:

De film geeft een blik in misschien wel de grootste revolutie die de wereld ooit gekend heeft. Het verdwijnen van intellectueel eigendom en de democratisering van het produceren, reproduceren en herbewerken van content. Internet is het meest geniale medium tot nu toe. Het heeft een organische structuur die lijkt op onze natuur.

De film schetst de trend die al vanaf de uitvinding van de boekdrukkunst werd ingezet. Informatie werd steeds makkelijker te verspreiden, en dat was een bedreiging voor wie gewend was aan controle op informatie. Om die reden voerden de Britten in 1709 de Statute of Anne in, waarin drukkers het exclusieve recht (“copy right”) kregen boeken te drukken – en de koning daarmee een handige mogelijkheid van censuur.

US patent 167841Crux van de film is dat internet wezenlijk anders is dan eerdere kopieermechanismen. Dat zit hem in het gebrek aan centrale controle. Toezicht op een gilde van drukkers lukt nog wel. En een stuk of wat televisie- en radiostations is ook nog wel in de gaten te houden. De mogelijkheid van toezicht zat van nature ingebouwd in het systeem. Maar op internet kan iedere computer alles doen. Er is geen centraal toezicht, en er is geen toestemming van anderen nodig om iets te gaan aanbieden. En dat is, zacht gezegd, even wennen.

Minstens zo belangrijk is de invloed die dit heeft op cultuur. Mensen ontwikkelen nieuwe gewoontes door nieuwe technologie. Door de videorecorder kon ik een televisieprogramma kijken wanneer ik dat wilde. En door internet kan ik downloaden wat ik wil, wanneer ik dat wil. Mensen zijn gewend aan het idee “klik ergens op en je krijgt het; meteen en gratis”. Dat idee wordt alleen maar versterkt door diensten als Flickr en Youtube en ja, ook Napster, Kazaa en Bittorrent.

En dat is natuurlijk niet zo fijn als je business model bestaat uit het gecontroleerd verkopen van een doosje met informatie.

De film is te downloaden via Bittorrent, maar staat ook in vijf delen op Youtube (deel 1, deel 2, deel 3, deel 4, deel 5). Veel pratende hoofden, waarvan eentje computergegenereerd, maar absoluut de moeite van het kijken waard!

Arnoud<BR/> (Pro-piraterij logo door Nick Schaffner, publiek domein)
(drukpers afkomstig uit US patent 167841)

Opgenomen gesprekken publiceren

Via mijn referer log vond ik deze vraag op een forum over bijstand, onder het kopje Onterecht beschuldigd van agressie!! De vraagsteller had telefonisch geklaagd over een “bitse reactie” van een medewerkster van de Sociale Dienst, en de persoon aan de andere kant had dit verstaan als “die bitch z’n reactie”. Wat aanleiding was om maatregelen tegen de vraagsteller te nemen. Die schrijft:

Ik heb een opname van het gesprek (en ja ik heb uitgezocht dat het legaal is om je eigen gesprekken op te nemen), mag ik dit als bewijs invoeren bij dat gesprek om aan te tonen dat het gaat om een misinterpretatie van het gezegde? Of moet ik een officieel bezwaarschrift indienen?

Inderdaad mag je je eigen telefoongesprekken opnemen. Het is pas strafbaar als je een gesprek opneemt waar je geen deelnemer aan bent. Je hebt dus geen toestemming nodig om je eigen gesprekken op te nemen, en je hoeft het zelfs niet te melden (al is dat wel netjes).

Maar, zoals verderop in de discussie naar voren kwam, je mag niet zomaar gesprekken publiceren zonder toestemming van je partner. Die verwacht dat zo’n telefoongesprek vertrouwelijk is, en publicatie zal dus al snel schending van zijn of haar privacy opleveren.

Of dat hier ook opgaat? Ik denk het niet. De medewerker van de sociale dienst heeft zelf de inhoud van het gesprek doorgegeven om te klagen over het taalgebruiker van de beller. Zij kan er dan moeilijk bezwaar tegen maken als de beller laat horen wat er werkelijk gezegd is.

Arnoud

Domeinnaambedrijf Network Solutions ‘kaapt’ domeinnamen

Domeinnaambedrijf Network Solutions ‘kaapt’ domeinnamen, meldt NU.nl. Network Solutions is één van de grootste bedrijven voor het registreren van domeinnamen. Als je echter op hun website gaat kijken of de domeinnaam nog vrij is, registreert Network Solutions vervolgens snel de naam om deze voor vijf dagen vast te houden. De geïnteresseerde kan de naam dan alleen nog bij Network Solutions registreren en niet meer bij een concurrent.

Dit is bepaald niet netjes natuurlijk. Als ik iemand vraag om te kijken of de Bijenkorf nog dat ene shirt heeft hangen in mijn maat, verwacht ik niet dat hij het dan snel zelf koopt om mij vervolgens het dubbele van de nieuwprijs te rekenen. Maar legaal is het in principe wel. Het is een kwestie van vertrouwen wanneer je iemand vraagt om iets voor je na te gaan dat die persoon er geen misbruik van maakt. Er gaan al jarenlang geruchten dat malafide internetbedrijven deze praktijk, domain name frontrunning, hanteren, maar dit is de eerste keer dat zo’n zaak aan het licht komt. En dan ook nog eens met één van de grootste en bekendste internetbedrijven.

In diverse voorbeelden vragen mensen of domeinnamen met merknamen nog vrij zijn, en ook die registreert Network Solutions dan vrolijk. Is het merkinbreuk om iemands merknaam te registreren, zonder dat je er ook werkelijk een website aan hangt?

In Nederland is één keer iets dergelijks aan de orde geweest. In de zaak KLM & Alitalia – Trading House Morellino had de laatste de domeinnaam “klm-alitalia.com” geregistreerd maar niet in gebruik genomen. Toch vond de rechter dat hier sprake was van merkinbreuk:

Als er geen actieve website aan een domeinnaam is gekoppeld blijft toch de dreiging van een merkinbreuk bestaan. Het gereserveerd houden van de domeinnaam klm-alitalia.com wordt aangemerkt als een gebruik voor waren waarvoor de merken zijn ingeschreven en daarmee als inbreuk op die merken.

Enigszins opmerkelijk, omdat je aan een domeinnaam zelden kunt zien voor welke dienst deze gebruikt gaat worden. Maar in dit specifieke geval lijkt het me duidelijk dat deze domeinnaam alleen voor vliegreizen en aanverwante diensten geschikt is. Het zou kunnen dat er een pizzeria is waarvan de eigenaar Kaspar Luigi Massimo heet en die al haar ingrediënten uit Italia haalt, maar dat lijkt me toch ietwat onwaarschijnlijk.

Network Solutions reageert alsof er niets aan de hand is:

In response to customer concerns about Domain Name Front Running (domains being registered by someone else just after they have conducted a domain name search), we have implemented a security measure to protect our customers. The measure will kick in when a customer searches for an available domain name at our website, but decides not to purchase the name immediately after conducting the search.

Een nogal merkwaardige reactie: om klanten te beschermen tegen mensen die zomaar hun gewenste naam registreren, registreren wij deze namen zelf maar.

Domain Name News meldt nog dat dit tegen de reglementen voor domain name registrars is:

Registrar shall not (i) submit any application for the registration, renewal, transfer, modification or cancellation of a Domain Name registration or any other request or transaction relating thereto purportedly on behalf of any Person when it is not in fact so authorized, or on behalf of a non-existent Person; (ii) accumulate or warehouse Domain Name registrations with which Registrar or such Person has no reasonable connection, for the purpose of removing them from availability for others, transferring them for immediate or deferred direct or indirect gain or profit or for any other reason whatsoever, nor shall it knowingly participate in any such undertaking.

Arnoud

Wanneer mag je iemands berichten van je forum verwijderen?

De beheerder van een forum mailde mij:

Een van onze leden heeft gigantische ruzie gemaakt met zo ongeveer iedereen en daarbij onze huisregels zwaar overtreden. Wij hebben hem dan ook geband (verbannen). Maar de berichten hebben we laten staan, want mensen moeten kunnen lezen wat er is gebeurd. Hij eist nu dat wij alle berichten van en over hem verwijderen. Kan hij dat?

Uit de privacy-richtsnoeren blijkt dat de privacywet hier mogelijkheden biedt voor het met ruzie vertrokken ex-lid.

Elk bericht dat hij plaatste, is namelijk een “persoonsgegeven” omdat het te herleiden is tot deze specifieke persoon. Hij heeft dus het recht te beslissen wat er met dat bericht mag gebeuren.

Door het bericht te plaatsen, gaf het forumlid toestemming voor deze “verwerking” van persoonsgegevens. Anderen mochten het bericht, het persoonsgegeven dus, lezen en in hun reacties verwerken. Tot zover geen probleem.

Die toestemming kan echter op elk moment worden ingetrokken, en dat betekent dat men met de verwerking moet stoppen. Je kunt niet in het huisreglement iemand verbieden deze toestemming in te trekken. De door het ex-lid geplaatste berichten moeten dus in principe worden verwijderd als hij daarom vraagt. De enige reden om het te mogen laten staan, is als er een “eigen gerechtvaardigd publicatiebelang” is.

Zo’n belang kan bijvoorbeeld zijn dat door de verwijdering de discussie onbegrijpelijk wordt. In dat geval, zo zeggen de richtlijnen, kun je volstaan met de naam van de plaatser vervangen door [VERWIJDERD] of iets dergelijks. Tenzij de inhoud van het bericht zelf nog informatie over de plaatser bevat, dan zou die informatie moeten worden geschrapt.

Een advertentie op b.v. Marktplaats zou dus door het bedrijf verwijderd moeten worden als de plaatser daarom vraagt. Iemands recensie van een film op een forum voor filmliefhebbers ook. Zulke berichten kun je verwijderen zonder dat andere berichten daardoor onbegrijpelijk worden, en als dat kan, dan moet het ook.

Informatie verwijderen die in andermans berichten verwerkt is, is heel erg lastig. Deze verwerking was in het kader van een vrije meningsuiting. Verwijderen mag dan alleen als het echt absoluut de enige manier is om de inbreuk op de privacy van de originele poster (het ex-lid dus) te beëindigen. En dat zal vrijwel nooit het geval zijn.

Arnoud

Wie is de eigenaar van een community? (bij Netters.nl)

Voor Netters.nl schreef ik een kort artikel over eigendom van community sites:

Mijn site is van mij. Logisch, ik heb alles zelf geschreven, tot en met de PHP scriptjes aan toe. Weliswaar heb ik de foto’s van een stockfoto-site gehaald, maar dat is allemaal keurig contractueel geregeld. Ik ben dus nog zo’n ouderwets figuur dat in zijn eentje een site onderhoudt.

Hoe zit dat met Netters? Er staat keurig “© 2006-2007 Erik-Jan Bulthuis & Ulco & Arjan Snaterse” onderaan elke pagina. Dat is maar gedeeltelijk waar. Netters is een community-site: iedereen mag meedoen en zijn eigen content leveren. In de vorm van berichten, vragen, reacties, discussies en ga zo maar door.

Lees verder in Wie is de eigenaar van een community? bij Netters.nl.

Arnoud

Nieuw op Iusmentis: Internetten en mailen op het werk

Ook op het werk bestaat privacy. Werkgevers mogen niet zomaar bijhouden wat werknemers doen, ook niet bij privé-gebruik van internet, e-mail of telefoon. De regels over wat wel en niet mag, en wat de werkgever kan controleren, moeten in een reglement worden vastgelegd.

Privacy houdt niet op bij de voordeur. Ook op de werkplek heb je recht op bescherming van je persoonlijke levenssfeer. De werkgever moet dus zorgvuldig omgaan met het registreren van persoonsgegevens en andere gevoelige informatie over werknemers. Dit speelt in het bijzonder bij privé-gebruik van internet en e-mail.

Het is natuurlijk niet de bedoeling dat je bedrijfsmiddelen, zoals computers of netwerkverbindingen, gebruikt voor privé-doeleinden. Aan de andere kant mag een werkgever niet zonder goede reden tot in detail in de gaten gaan houden wat werknemers doen met die bedrijfsmiddelen. Om te monitoren of te loggen moet hij persoonsgegevens bijhouden, en dat mag niet zomaar.

De regels omtrent internet- en e-mailgebruik op het werk moeten vastgelegd zijn in een duidelijk reglement.

Lees verder in Internetten en mailen op het werk (in Internet @ iusmentis.com).

Arnoud

Ingebrekestelling per e-mail is rechtsgeldig

Een ingebrekestelling per e-mail mag ook, zo besliste de rechtbank in Amsterdam eind december. Dit is opmerkelijk, omdat de wet (art. 6:82 BW) eist dat zo’n ingebrekestelling schriftelijk moet gebeuren.

Wat is het nut van iemand in gebreke stellen? Menno Weij, die het vonnis vond, legt uit:

Het doel van een ingebrekestelling is om de andere partij (hier: de leverancier)nog een redelijke termijn te gunnen om alsnog aan een contractuele verplichting te voldoen – het kunnen “zuiveren” van een tekortkoming. Gebeurt dat niet, dan is die andere partij na verstrijken van die redelijke termijn juridisch in verzuim, en treden voor de ingebrekestellende partij (hier: de gebruiker) bepaalde rechtsmiddelen in, zoals bijvoorbeeld het recht tot schadevergoeding en/of het recht op beëindiging van het contract.

De reden om dit schriftelijk te moeten doen, is omdat dit een belangrijke eerste stap op weg naar een rechtszaak is. Het is dan wel zo handig als die netjes vastgelegd is. Is een ingebrekestelling per e-mail dan wel wenselijk? Met andere woorden, mag je “schriftelijk” bij een ingebrekestelling wel zo uitleggen dat e-mail er onder valt?

De rechter is in dit vonnis erg kort: aan alle voorwaarden is voldaan met deze e-mail, zo schrijft hij. Ik kan alleen nergens vinden waarom. Toen dit wetsartikel werd ingevoerd, dacht nog niemand aan e-mail. In de parlementaire behandeling wordt alleen de telex en het telegram genoemd als mogelijke “geschriften”, maar (natuurlijk) geen e-mail.

In de Tekst en Commentaar, het handboek voor juristen zeg maar, staat echter simpelweg dat “schriftelijk” mede omvat een fax, telex of e-mail. De vorige versie (uit 2004) noemt alleen fax en telex. Wat is er tussen 2004 en 2007 gebeurd dat men het zo vanzelfsprekend vond dat e-mail nu zonder verdere uitleg of bronvermelding bij dit rijtje mocht?

Bij overeenkomsten met schriftelijkheidsvereiste was het nodig om een apart wetsartikel (art. 6:227a BW) in te voeren waarin staat dat die overeenkomsten ook elektronisch mogen.

Bij de behandeling van het wetsvoorstel waar dit werd ingevoerd (28197, nr. C) legde de minister uit dat dat artikel 6:227a alleen voor overeenkomsten geldt, omdat de Europese Richtlijn alleen eiste dat men dit voor overeenkomsten invoerde. Nederland gaat dan niet alvast ook de regels van andere rechtshandelingen aanpassen. En daarna zei hij dit:

Het gevolg daarvan is dat voor andere rechtshandelingen dan (verbintenischeppende) overeenkomsten vooralsnog aan de hand van de bestaande bepalingen zal moeten worden bezien of en onder welke voorwaarden de desbetreffende rechtshandeling ook langs elektronische weg rechtsgeldig kan worden verricht. Het enkele feit dat in de wet het woord «schriftelijk» of een daarvan afgeleid woord is gebruikt, behoeft daaraan overigens niet steeds in de weg te staan.

De minister sluit dus niet op voorhand uit dat een elektronische ingebrekestelling ongeldig is enkel omdat hij elektronisch is. Maar om van daar naar een categorisch toestaan van elektronische ingebrekestellingen, gaat me nogal ver.

Iemand enig idee hoe dit zit?

UPDATE (12:12) Menno Weij van Solv reageert: “ja, een ingebrekestelling per e-mail moet kunnen”. En wel hierom:

Omdat er naar mijn smaak niet veel verschil zit tussen enerzijds telegram (bestaat dit fenomeen trouwens nog?) telex en fax, en anderzijds e-mail. Ten tweede kunnen partijen naar mijn smaak contractueel anders bepalen – het vereiste in artikel 6:82 BW is met andere woorden dus geen dwingend recht. Daar komt bij dat er voor de ontvanger van de mail enige bescherming bestaat op de voet van 3:37 BW – de verzender van de e-mail (met daarin dus de ingebrekestelling) dient aan te tonen dat de e-mail de ontvanger ook daadwerkelijk heeft bereikt.

Update (23 oktober 2011) soms kunnen ook mondelinge klachten als ingebrekestelling tellen. Formeel gezegd: een mondelinge mededeling van een medewerker “dat het niet gaat lukken” mag de klant opvatten als mededeling van het bedrijf (6:83 onder c BW). Dan is ingebrekestelling niet meer nodig.

Arnoud