Mag ik zomaar mensen interviewen en op Youtube zetten?

| AE 6992 | Meningsuiting | 21 reacties

camera-foto-filmen-straat-openbare-weg.pngEen lezer vroeg me:

Voor een filmproject wil ik op straat mensen gaan filmen en interviewen met gekke vragen. Die film zet ik dan op Youtube en ik hoop dat hij viral kan gaan. Maar moet ik dan van iedereen een ondertekende portretrechtverklaring vragen of kan ik ze gewoon in beeld “dit mag op Youtube” laten zeggen? En wat als men zich achteraf bedenkt?

Je mag mensen op straat filmen, ook als ze herkenbaar in beeld komen. Zolang het gaat om gewoon straatbeeld, is dat volgens de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam geen schending van portretrecht. Filmen in genante of rare situaties kan wél tegen het portretrecht aanlopen.

Laat je mensen meedoen aan een video-opname, dan heb je eigenlijk toestemming nodig. En dat betekent ook vooraf uitleggen waar het over gaat. “Wilt u in een filmpje” is te kort door de bocht voor toestemming. “Het komt op Youtube” vind ik twijfelachtig. Enerzijds weten mensen best dat Youtube wereldwijd is, anderzijds weten ze niet wat het betekent als iets groots viraal gaat en waar het dán terechtkomt.

Het is verstandig toestemming op papier te krijgen (een quitclaim) omdat een ondertekend stuk papier als zwaar bewijs geldt. Maar een mondelinge gegeven en gefilmde toestemming is ook rechtsgeldig. Zolang maar duidelijk is waar men toestemming voor geeft.

Privacytoestemming kan in principe worden ingetrokken maar de reden voor intrekking moet wel redelijk zijn. Enkel je bedenken is niet redelijk; dat het viral gaat en een veel groter publiek bereikt dan je kon bedenken misschien wel. (En ik blijf twijfelen of artikel 5 Wbp, waar staat dat toestemming “te allen tijde worden ingetrokken” eigenlijk niet alleen gaat over toestemming betreffende kinderpersoonsgegevens.)

De vraag zal eerder zijn of mensen konden overzien waar ze toestemming voor gaven. Als je mensen zo’n vraag stelt en ze geven antwoord én ze weten dat dit op Youtube gaat, dan zou ik denken van wel. Maar als je iemand verrast met een camera en die persoon voelt zich overvallen en durft geen nee te zeggen, dan wordt het lastig.

Arnoud

Mag je docenten opnemen (en al dan niet op Youtube zetten?)

| AE 6476 | Arbeidsrecht, Privacy | 35 reacties

youtube-logo.pngEen lezer vroeg me:

Op onze hogeschool krijgen wij met enige regelmaat klachten van docenten over dat hun (hoor)college’s worden opgenomen. Meestal gaat het dan om mensen die een college opnemen voor studie (later terugluisteren), maar soms komen opnames ook op Youtube terecht. Mag een docent dit verbieden of hiertegen optreden?

Het opnemen van een college of les lijkt me niet snel verboden. De strafwet verbiedt het heimelijk opnemen van gesprekken (art. 139b Strafrecht), maar dat gaat volgens mij veel meer om privégesprekken dan om openbare hoorcolleges of lessen. Bovendien, heimelijk opnemen van gesprekken waar je deelnemer aan bent, valt sowieso buiten het strafrecht. En de luisteraar bij een college is toch een deelnemer, zou ik zeggen.

Een situatie die ik zelf wel eens meegemaakt heb, is dat iemand een opname-apparaatje neerlegt bij mijn lessenaar en dan weer weggaat “want ik heb nóg een college”. Die zou ik dan niet echt deelnemer willen noemen, maar als ik dat apparaatje dan laat liggen en laat opnemen dan mag je veronderstellen dat ik er stilzwijgend mee instem dat ik word opgenomen.

Wat je vervolgens doet met die opname kan wél verboden (onrechtmatig of strafbaar) zijn. Ga je het thuis nog eens naluisteren bij de studie, dan zie ik het juridische probleem niet. Dat zijn in feite audio-aantekeningen dan. Zelfs delen met je studiegenoten zou ik nog net legaal vinden, mits die het ook maar voor studie inzetten. Er geld voor vragen voelt ergens verkeerd, hoewel het zelden zo is dat iets legaal is als je het gratis doet maar illegaal als je er geld voor vraagt.

Zet je de opname op internet, dan loop je al snel tegen het portretrecht van de docent aan. Zeker wanneer je hem of haar gaat afkraken of te kijk zet voor anderen. Hoewel een college normaal openbaar is, trek je het zo een heel andere context in en dan kan de docent op grond van zijn portretrecht daartegen optreden. Ook de school of universiteit kan daar dan wat tegen doen: als goed werkgever moeten ze waken over de privacy van hun werknemers, als die door werkgerelateerd handelen in gevaar komt.

Een school kan in haar reglementen natuurlijk een clausule opnemen over het al dan niet mogen opnemen van colleges. Ik zou daar wel wat moeite mee hebben, omdat het vergaren van informatie een grondrecht is (deel van de vrijheid van meningsuiting) en een opleidingsinstituut die vrijheid niet zomaar even aan banden mag leggen. Als het wordt gekoppeld aan specifieke vervelende toepassingen van de opname (bv. publiceren op Youtube) dan lijkt het me wel legaal, maar gewoon categorisch “Zonder toestemming docent mag geen opname van het college worden gemaakt” zou ik niet legaal vinden.

Eerlijk gezegd weet ik niet goed wat het bezwaar kan zijn tegen opnemen van een college om dit later af te luisteren bij het studeren. Jullie wel?

Arnoud

Kan een Youtuber me verbieden zijn films te embedden op mijn site?

| AE 5251 | Auteursrecht, Contracten | 12 reacties

youtube-logo.pngEen lezer vroeg me:

Op mijn site bied ik diverse filmpjes aan met relevante informatie voor mijn bezoekers. Deze embed ik vanaf Youtube, met de gewone code die Youtube daarvoor biedt. Nu kreeg ik gisteren een boze mail van een Youtuber dat ik dit niet mocht, omdat hij me als concurrent zag en hij niet met mij geassocieerd wilde worden. Maar kán hij dat wel?

Ik denk niet dat hij dit kan. Embedden is een feature van Youtube, en wie die feature aanzet (je kúnt embedden uitzetten) kiest ervoor toe te staan dat een ieder die embedded player opneemt.

De voorwaarden van Youtube zijn nogal generiek, maar embedden van wat daar de “YouTube Player” heet lijkt me echt gewoon toegestaan. En daarbij is er geen ruimte voor onderscheid van het soort “behalve door een concurrent” of “totdat ik hem mail en zeg, kap daar eens mee”. De grenzen liggen meer op het gebied van “concurreren met Youtube zelf”: je mag geen advertenties rondom een filmpje zetten bijvoorbeeld, of geld vragen voor een overzichtspagina met alleen filmpjes.

Volgens mij geef je dus als Youtuber gewoon iedereen een licentie om je video te bekijken én om deze te embedden, als je dat aan hebt staan. Maar toen ik dit terugmailde naar de boze Youtuber, kreeg ik een snauw terug dat ik maar eens moest lezen dat de Auteurswet dit via de persoonlijkheidsrechten geregeld had. Eh, oké.

De persoonlijkheidsrechten zijn rechten die je als maker altijd hebt, zelfs als je je auteursrecht afstaat. Met deze rechten wordt je integriteit en goede naam als maker beschermd, geheel los van eventuele commerciële rechten op je content. Zo kun je altijd eisen dat je naam wordt vermeld bij een publicatie van het werk, en dat het werk niet mag worden gewijzigd – voor zover dat niet in strijd met de redelijkheid is. Die rechten kun je opgeven, maar dat moet wel apart en expliciet worden bepaald.

Het recht om je te verzetten tegen verminking – en daar doelde de boze Youtuber op – kan niet worden opgegeven:

het recht zich te verzetten tegen elke misvorming, verminking of andere aantasting van het werk, welke nadeel zou kunnen toebrengen aan de eer of de naam van de maker of aan zijn waarde in deze hoedanigheid

En de boze Youtuber las dit als “als mijn filmpje op die vage site verschijnt, wordt mijn goede naam aangetast”. Of zoiets. En nee, dat klopt niet natuurlijk. Want het enkele embedden van een film is nog geen “misvorming, verminking of aantasting” van die film.

Natuurlijk is het in zijn algemeenheid verboden een valse indruk te wekken dat je geaffilieerd bent met een ander, zeker als die ander een directe concurrent van je is. Maar als je ‘gewoon’ een filmpje opneemt waarin men iets uitlegt, zie ik niet hoe die indruk kan ontstaan. Dus *bzzt* dat was fout, u bent af.

Arnoud

Wanneer mag je nou op straat filmen (en dat op Youtube zetten)?

| AE 2144 | Meningsuiting, Privacy, Strafrecht | 71 reacties

Naar aanleiding van GeenStijl’s berichtje van gisteren kreeg ik een hoop vragen over wat er nou wel en niet mag met filmen van mensen op de openbare weg. Ik geef dan ook maar even een samenvatting. Hoofdregel is dat filmen en fotograferen op de openbare weg mag, omdat dat valt onder de vrijheid van informatiegaring… Lees verder

Naaktfotodief krijgt in hoger beroep strafverlaging

| AE 2089 | Auteursrecht, Beveiliging | 12 reacties

Het publiceren van naaktfoto’s op internet is op zichzelf genomen geen belediging. Dat blijkt uit een arrest van het Hof Leeuwarden van vorige week. De zaak was het hoger beroep in de Manon-Thomaszaak van vorig jaar april, waarin de verspreiding van foto’s en filmpje van de presentatrice naast auteursrechtenschending ook een belediging jegens haar werd… Lees verder

Naaktfotodief Manon Thomas krijgt taakstraf

| AE 1544 | Auteursrecht, Privacy | 10 reacties

De man die anderhalf jaar geleden naaktfoto’s van Manon Thomas verspreidde, is donderdag door de rechtbank in Leeuwarden veroordeeld tot een taakstraf van 180 uur en een maand voorwaardelijke gevangenisstraf. Dat meldde nu.nl, dat overigens in april zelf op de vingers getikt werd door de Raad van de Journalistiek voor het linken naar de foto’s…. Lees verder

Geld verdienen met Youtube filmpjes, mag dat? (2)

| AE 1229 | Auteursrecht | 24 reacties

Vaste lezers opgelet: voor geld verdienen met Youtube-filmpjes gelden nu andere regels. Een lezer wees me erop dat Youtube haar voorwaarden heeft aangepast. Men is nu veel strenger over verboden commercieel gebruik. De voorwaarden vermelden nu expliciet: Het is u niet toegestaan om zonder de voorafgaande schriftelijke goedkeuring van YouTube ten behoeve van zakelijke toepassingen… Lees verder

Nieuw licentiemodel auteursrechten vrijwaart embedder (mits niet commercieel)

| AE 1221 | Auteursrecht | 5 reacties

Ik loop een beetje achter geloof ik. Ik las het vrijdag pas bij 3Voor12. Emerce had het al op 4 september. Gelukkig ben ik niet de allerlaatste: Buma/Stemra zelf heeft het nog steeds niet op de site staan (wie het kan vinden, mag het melden). In ieder geval, Buma/Stemra heeft een nieuw licentiemodel ontwikkeld voor… Lees verder