Ben je aansprakelijk voor je open wifi?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 26 reacties

ziggo-modem-wifi.jpgEen lezer vroeg me:

Ik wil mijn privé-wifi open gaan zetten voor iedereen. Ik vind het zelf altijd prettig om een open wifi te vinden, dus vind ik dat ik dat zelf ook weer mogelijk moet maken. Alleen: ben ik dan aansprakelijk voor wat mensen via die wifi doen? En welke informatie moet ik bijhouden?

Wie de dienst van internettoegang aanbiedt, is niet aansprakelijk voor de inhoud of handelingen die over die internettoegang plaatsvinden. Dat staat in de wet (art. 6:196c BW) en is de basis waarom partijen als Ziggo of XS4All niet elke dag aansprakelijk worden gesteld voor klantgedrag.

In de wet staat niet dat dit beperkt is tot bedrijven die tegen betaling internet aanbieden. Daarom gelden deze regels ook voor particulieren. Ik weet dat men in Duitsland altijd zegt dat deze uitzondering niet geldt voor privépersonen of kleine ondernemingen die toevallig ook wifi aanbieden. Echter, men is daar nu bezig met een reparatiewet, waarvan onder meer is gezegd dat deze nodig is om aan de Europese regels voor aansprakelijkheid van providers te voldoen. Ik concludeer daaruit dat de Duitsers wel aanvoelen dat hun wet te streng was op dit gebied.

Je hoeft als aanbieder van internettoegang geen informatie te loggen. De Wet bewaarplicht is ongeldig verklaard in 2014, maar zelfs toen die gold, was er geen plicht om informatie actief te gaan loggen. Je moest bewaren wat je als gegevens kreeg in het kader van je bedrijfsvoering. Had je bijvoorbeeld geen namen en adressen nodig voor je bedrijfsvoering (internet via prepaidkaart) dan was dat prima. Maar had je die namen wel (uit de bankoverschrijvingen) dan moest je dat bewaren.

Dus nee, juridisch gezien is er weinig op tegen. Hooguit is er het punt dat je vaak je internetverbinding niet mag delen met derden buiten je familie- of huisgenotenkring, maar dat is iets tussen jou en je provider – en bovendien wordt daar voor zover ik weet nooit op gehandhaafd.

Natuurlijk kun je in de praktijk de nodige overlast krijgen, van mensen die de verbinding dichttrekken tot wangedrag bij sites die jouw IP-adres een blokkade opleveren. Of een politieteam aan de deur dat op basis van IP-adres denkt dat jij snode informatie hebt gedownload of geupload. Daar is weinig aan te doen.

Arnoud

Wifi-tracking rond winkels in strijd met de wet?

Geplaatst op in Privacy, 37 reacties

Het College bescherming persoonsgegevens heeft een van de grote aanbieders van wifi-tracking in Nederland op de vingers getikt, las ik bij Tweakers. Het bedrijf Bluetrace zou ten behoeve van wifi analytics mensen in en rond winkels via het wifi-signaal van hun smartphone volgen zonder hen daarover goed te informeren. In haar rapport meldt de toezichthouder dat er meer verzameld werd dan nodig, dat de gegevens te lang bewaard werden en dat ook mensen op de openbare weg gevolgd werden.

Wifi tracking is al een paar jaar in populariteit aan het toenemen. Kort gezegd meet een winkel dan langskomende wifi-signalen uit mobiele telefoons, om vervolgens te registreren waar die signalen heen gaan, hoe lang de telefoon ergens stilstaat et cetera. Via het MAC-adres zijn de metingen uniek te correleren aan één telefoon.

Het argument is dan altijd, dat is niet erg want het is maar je telefoon en ze weten niet hoe je heet. Maar het Cbp is daar snel klaar mee: dit zijn persoonsgegevens (want herleidbaar tot de eigenaar van de telefoon) en locatie-informatie is best wel gevoelig:

Omdat smartphones en tabletcomputers onlosmakelijk verbonden zijn met hun eigenaren, leveren de verplaatsingen van de apparaten een zeer intieme inkijk in het leven van hun eigenaren.

Dat je de náám niet weet van de persoon, doet er niet toe. Het is de vaste opvatting van de privacytoezichthouders dat het erom gaat dat de “gegevens via nadere stappen in verband kunnen worden gebracht met een bepaalde persoon.” Kort gezegd gaat het erom dat de gegevens over één persoon gaan.

Vervolgens moet Bluetrace maar aantonen waarom zij dit mag onder de Wbp. De enige reële optie is die van de eigen dringende noodzaak: het belang om de gegevens te verzamelen weegt zwaarder dan het privacybelang van de langslopende smartphone-eigenaren, én er is alles aan gedaan om de privacy zo veel mogelijk te waarborgen.

Op zich is het een legitiem belang om te willen weten hoe mensen door je winkel lopen. Maar de vraag wordt dan, moet dat dan wel op deze manier gemeten worden, kan het niet een onsje minder? Bijvoorbeeld door tijdens sluitingstijd de sensoren uit te zetten, of door in plaats van ruwe MAC-adressen hashes te bewaren die na 48 uur worden gewist.

Ook een probleem is dat men MAC-adressen vastlegt van mensen die langs de winkel lopen maar niet naar binnen gaan. “Ohooh een verwerking aan de openbare weg”, en dat mag dan categorisch niet. Nou nee, het ligt iets subtieler: je mag wel persoonsgegevens verzamelen aan de openbare weg maar je moet daar dan wel een specifiek belang voor hebben dat opweegt tegen dat privacybelang. En dat zal er zelden zijn. Welk legitiem belang ís er om te meten wie er over de weg loopt?

Verder ontbrak het aan adequate informatie over wat men doet met persoonsgegevens en hoe je als winkelbezoeker informatie kunt krijgen over deze gegevensvergaring.

Kort samengevat: leuk idee, mislukte uitvoering. Want het Cbp zegt letterlijk dat het zeker mogelijk is om legaal persoonsgegevens van smartphones te verzamelen om winkelbezoek te monitoren, mits je dat maar een stukje zorgvuldiger inkleedt. De pers maakt veel van het hashen van de MAC-adressen, maar dat is niet de kern: het gaat erom zo min mogelijk gegevens te verzamelen en dingen zo snel mogelijk weer weg te gooien.

Arnoud

“Google kan op afstand beveiliging smartphones uitzetten”

Geplaatst op in Regulering, 13 reacties

android-screen-lock-wachtwoord-passwordGoogle kan de schermbeveiliging van een Android-telefoon op afstand uitzetten als een rechter daarom vraagt, las ik bij de NOS. Een Amerikaanse district attorney onthulde dat onlangs. Dit schijnt nieuws te zijn, maar dan toch korte termijn: vanaf binnenkort hebben Androidtoestellen diskencryptie en dan heb je niets aan deze truc.

Het is op zich niet nieuw dat Google als leverancier van een product door Justitie gevraagd wordt dit product open te maken. Dergelijke procedures bestaan nu ook al, van de fabrikant van een brandkast vragen deze open te maken tot een portier vragen aan te wijzen waar kamer 613 zich bevindt.

Wel nieuw (voor mij) is dat Google dit ook op afstand kan. Juridisch lijkt me dat niet erg spannend; een brandkastfabrikant kan ook per telefoon melden wat de stappen zijn om die kluis open te maken, zou ik denken.

Spannender wordt het als we straks verplichte versleuteling hebben in Android (vanaf versie 6.0). Dan kan Google niet meer op afstand de code van het lockscreen wijzigen of toegang verschaffen tot de informatie. Tenzij ze een achterdeur inbouwen, iets dat weer ter discussie gesteld wordt naar aanleiding van Parijs – hoewel die aanslagen niets te maken hadden met sterke encryptie.

Helaas kan ik de tekst niet vinden van dit wetsvoorstel. Maar hoe dan ook, het fundamentele punt blijft: hoe ga je mensen dwingen hun wachtwoord af te geven als ze dat niet willen?

Als alternatief kun je natuurlijk zeggen, dan verplichten we dienstverleners om alleen nog encryptie met achterdeurtjes te bouwen. Dat idee zwerft ook al twintig jaar rond in de politiek, dus dat zal ook wel weer afgestoft worden bij dit soort voorstellen. Waarom mag Joost weten: iedereen snapt toch dat een dergelijk achterdeurtje gekraakt zál worden en dat het dus een heel slecht idee is?

Arnoud

Het moet perse gezellig zijn op ons forum!

Geplaatst op in Uitingsvrijheid, 12 reacties

megafoonEen lezer vroeg me:

Ik ben al enige tijd lid van een discussieforum maar de laatste tijd valt me op dat het beheer steeds vaker kritische opmerkingen weghaalt en streng modereert op negatieve uitingen. Geen strafbare dingen maar, zoals ze zelf zeggen, “het moet wel gezellig blijven hier”. Ik ben het daar niet mee eens, een vrije en kritische discussie is toch deel van de vrijheid van Nederland. Maar hoe krijg ik het beheer daarvan overtuigd?

Het klopt dat je in Nederland op grond van de vrijheid van meningsuiting kritisch mag zijn en mag zeggen wat je wilt. Dat gaat vrij ver: volgens de vaste rechtspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens is het toegestaan om te shockeren, beledigen en storende dingen te zeggen.

Vrijheid van meningsuiting is echter in principe iets dat alleen tegenover de overheid een argument kan zijn. Je kunt van de overheid eisen dat ze je niet hinderen bij het uiten van je mening, maar niet van particulieren. Laat staan dat je kunt eisen dat andere mensen naar je moeten luisteren in plaats van je weg te sturen. Dat bepaalde ook datzelfde Hof voor de mensenrechten:

[A]s a general rule, privately owned newspapers must be free to exercise editorial discretion in deciding whether to publish articles, comments and letters submitted by private individuals or even by their own staff reporters and journalists. The State’s obligation to ensure the individual’s freedom of expression does not give private citizens or organisations an unfettered right of access to the media in order to put forward opinions

Wat voor een krantenuitgever geldt, geldt natuurlijk ook voor de eigenaar van een website. (En zie ook deze uitspraak over het Elsevier-forum.)

In principe zei ik, want dit is recht en in het recht zijn er altijd uitzonderingen te verzinnen. Maar dat gaat hier wel heel moeilijk worden. De lat ligt namelijk zeer hoog; er moet sprake zijn van

preventing any effectieve exercise of freedom of expression or [if] it can be said that the essence of the right has been destroyed (r.o. 47).

Als de gezelligheidsban er dus toe leidt dat je op geen enkele manier meer je mening kunt uiten of op geen enkele manier de betreffende groep mensen kunt bereiken (en die groep is een maatschappelijk relevante groep) dan zou je heel misschien kunnen zeggen, het is een inbreuk op mijn vrije meningsuiting als ik niet meer mag posten. Maar dat is niet hetzelfde als “een willekeurige groep mensen op een forum kan mijn mening niet lezen”.

In de rechtszaak waar die uitspraak uit komt, ging het over een stel demonstranten die in een winkelcentrum geweerd werd. Op zich is dat een relevante groep mensen die je dan niet meer kunt bereiken: het winkelend publiek is een aardig grote groep en representatief voor de bevolking van een dorp of stad. Maar de demonstranten hadden ook de individuele winkeliers kunnen vragen om daar te mogen flyeren bijvoorbeeld, dus dit verbod kon niet een volledige blokkade van hun uiting genoemd worden.

Bij een gewoon forum lijkt het argument me vrijwel altijd kansloos. De groep mensen zal zelden groot genoeg zijn om de vergelijking met een winkelcentrum op te doen laten gaan. En zelfs als die groep groot genoeg is (en jouw belang bij een unban dus ook groot) dan nog zijn er vaak andere methoden genoeg. Heel misschien als we op het niveau Fok (voor Nederland) of Facebook (wereldwijd) uitkomen. Als je dáár categorisch geweerd wordt, dan is dat wel een erg stevige inperking van je uitingsvrijheid.

De vraagsteller zit met een iets subtieler probleem: hij wordt niet compleet geweerd, maar alleen bij het uiten van ongezellige dingen. Dat maakt de afweging niet echt anders: een mening weren wegens ongezellig is niet anders dan een mening weren wegens ermee oneens zijn.

Arnoud

Hoe kan ik een opensourcemodule opnieuw implementeren?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 18 reacties

software-disc-cd-dvd-dragerEen lezer vroeg me:

Ik werk aan een opensourceproject dat een kloon (fork) is van een groter project. Wij krijgen bij onze nieuwste module nu het verwijt hun auteursrechten geschonden te hebben omdat de code te veel lijkt. Maar wij hebben deze echt zelf geschreven, hoewel de module wel exact hetzelfde doet. Plegen wij nu inbreuk?

Auteursrecht rust alleen op code zelf. Op functionaliteit of ideeën kun je geen auteursrecht claimen. Als persoon A een module van persoon B opnieuw implementeert zonder naar B’s code te kijken, dan heeft hij geen auteursrecht geschonden. Dit bewijzen is natuurlijk erg ingewikkeld als B’s code vrij op internet staat. Bewijs maar eens dat je die niet gezien hebt.

Mogelijk is er een beter argument. Als het écht zo is dat er maar één manier is om deze code te schrijven, dan kan er geen auteursrecht op rusten. Auteursrecht vereist creativiteit, en die kan niet bestaan als er maar één route is. Ik twijfel wel of het echt zo werkt. Vrijwel altijd zijn er alternatieven waaruit je kunt kiezen bij het schrijven van software. Al is het maar of een while() lus handiger is dan for() of dat je beter iets in een functie kunt stoppen.

Terug bij af dus. Bewijs maar dat je B’s code niet gezien hebt en er dus niet uit gekopieerd. Dat zal niet meevallen. De standaardtruc is clean room reverse engineering, maar dat werkt niet bij open source.

De enige optie denk ik is dat je heel veel tussentijdse versies publiceert om zo te laten zien dat je van nul bent begonnen met die module. Zeg maar elke keer met tien regels code erbij. Dan bewijs je dat je van nul af zelf schreef en dan heb je dus niet gekopieerd. Het lijkt me wel een heel gedoe.

Arnoud

Het nut van trage wetgeving voor innovatie

Geplaatst op in Innovatie, 14 reacties

trabant-innovatie-vooruitgang-ddr-communisme-baard.jpgDe wet kan de technologische innovatie niet meer bijhouden, en dat is een goed ding. Dat las ik bij Newsweek. Wetten worden altijd aangepast aan nieuwe ontwikkelingen, maar als je dat te snel doet dan hebben ze de neiging dingen dood te slaan. Als dat ook zo had gewerkt met ICT en innovatie, dan zaten we nu nog in te bellen bij Compuserve.

Wetten zijn bedoeld om de status quo te codificeren. Het komt slechts zeer zelden voor dat een wet wordt gemaakt expliciet om nieuw gedrag te stimuleren. Dat zou vereisen dat de wetgever weet welke kant een maatschappelijke ontwikkeling op moet, en dat is zeker in de technologie eigenlijk een onmogelijke eis.

Wanneer een technologie zich begint te ontwikkelen, kun je op zeker moment vaak wel zien waar het heen gaat. Met name omdat de gevestigde orde er last van begint te krijgen en gaat piepen dat er wat aan moet worden gedaan. En dan moet je wat als wetgever. Je kunt het gaan verbieden, of juist toestaan. Meestal laat de wet het een paar jaar op zijn beloop, waarna de rechtspraak probeert er wat van te maken. Op basis van die uitspraken wordt dan vaak uiteindelijk de wet gemaakt. Een prima mechanisme op zich, die rechtspraak identificeert de pijnpunten en mogelijke oplossingen, en dat werk je dan netjes uit.

De recente technologische innovaties hebben een bijzondere eigenschap: ze raken héél erg aan businessmodellen, die verstoord worden en daarmee grote problemen verzorgen in de sector. Het is vaak niet eens dat er geen wet is; er is wel een wet maar die is niet geschreven voor het nieuwe en verbiedt wat men van plan is. Filesharing, AirBNB, Uber, drones, internetgokken, noem maar op. Meestal is dat verbieden niet expliciet geregeld, zodat er mazen genoeg zijn om althans voorlopig vooruit te kunnen. Handhaving is ook zeldzaam, want de toezichthouder heeft wel wat anders aan het hoofd.

Een nieuwe wet is dan de oplossing – vanuit de status-quo gedachte in ieder geval. Verbieden die hap, roepen ze dan vanuit de gevestigde orde. En, uniek aan de huidige situatie: tegen de tijd dat we daaraan toekomen, is de technologie al zo ver dat er weinig anders meer te doen is dan het legaliseren. Want nu ineens zeggen, AirBNB mag alleen bij hotels, Uber wordt verboden zonder taxivergunning, filesharing is illegaal en drones alleen met pilotenbrevet, je maakt je alleen maar belachelijk. De maatschappij is er al aan gewend, je kunt niet meer terug.

De volgende vraag is wélke wet je moet maken. We zagen dit laatst nog in de discussie over zelfrijdende auto’s. Wat voor wet ga je maken, welk algoritmisch gedrag ga je goedkeuren. Dat valt niet mee. Er is altijd een stevige lobby vanuit de incumbents om het zo veel mogelijk te laten wat het is. En vanuit de innovators is de wens meestal om geen nieuwe wetgeving te krijgen, omdat ze in het huidige systeem prima kan concurreren – vaak omdat zij net buiten de wettelijke regels valt die wel gelden voor de incumbents.

Is dit een probleem? Ja, ergens wel. Het is goed dat nieuwe dingen een tijd een kans krijgen om zichzelf te bewijzen ondanks bestaande wetgeving. Maar al te lang moet dat niet duren, want meestal is die wetgeving ook op een bepaald nuttig doel of streven gebaseerd, en verwacht de maatschappij dat ook de nieuwe daaraan moet voldoen. Niet te snel, want meestal sla je dan dingen dood. Maar zoals het nu gaat duurt het vaak wel érg lang.

Arnoud

Stichting Brein schikt met twee Nederlandse Popcorn Time-ontwikkelaars

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 19 reacties

popcorn-time-film-serieStichting Brein heeft twee Nederlandse popcorntime.io-ontwikkelaars aan banden gelegd, las ik bij Tweakers. De twee plaatsten ontwikkelingen op Github en deelden nieuws over hun vooruitgang op Reddit. Daarop werden ze door Brein getraceerd en overgehaald een onthoudingsverklaring te tekenen met een dwangsom van € 2.000,- per dag als zij doorgaan of opnieuw betrokken raken bij de ontwikkeling van de software. Wat diverse mensen me ongerust deed vragen: kan dat zomaar, mensen verbieden aan software te werken? Het is toch gewoon een opensourceproject?

Natuurlijk kun je in het algemeen niet worden verboden aan een softwareproject te werken. Een verbod kan alleen als duidelijk is dat je iets doet dat tegen de wet is. Dan kan de benadeelde partij (of zijn vertegenwoordiger, in dit geval dus Brein) je daarop aanspreken en eisen dat je stopt. Wil je dan niet stoppen, dan kunnen ze naar de rechter en daar een verbod op jouw activiteiten eisen, op straffe van een dwangsom als je het toch doet.

Is Popcorn Time nu illegaal? Geen rechter die zich daar al over heeft uitgesproken. Maar je kunt natuurlijk al wel zelf kijken hoe de bui ervoor hangt. En ik vrees dat de bui rond Popcorn Time toch niet al te best gaat worden. Popcorn Time is een softwareproject dat een gemakkelijke interface biedt voor het streamen van films en series via Bittorrent. Ik probeer het zo neutraal mogelijk te zeggen, maar ahem er zit een duidelijke component van toegang tot illegaal aanbod in het pakket.

Popcorn Time is niet het eerste pakket in een dergelijke situatie. Begin jaren nul hadden we Kazaa, een filesharingpakket waarmee het nodige werd uitgewisseld zonder toestemming van rechthebbenden. Dat werd tot aan de Hoge Raad aangevochten, en die besliste

In hoger beroep werd besloten dat Kazaa (pardon, KaZaA) niet illegaal bezig was omdat er een significant legaal gebruik was:

Het is ook niet zo, althans daarvan kan voorshands niet worden uitgegaan, dat het computerprogramma van KaZaA uitsluitend wordt gebezigd voor het downloaden van auteursrechtelijk be-schermde werken. Door KaZaA zijn in hoger beroep een groot aantal voorbeelden overgelegd (producties 17 en 18) van werken die hetzij met toestemming van de auteur met behulp van KaZaA worden verspreid, hetzij in het publieke domein zijn gevallen, hetzij geen auteursrechtelijke bescherming genieten of waarvan de verspreiding is toegestaan op grond van een wettelijke be-perking.

Ik herinner me opmerkingen als zou het gaan om een derde van alle verkeer, maar kan daar zo geen bron van vinden. In ieder geval zal het nooit op exacte percentages aankomen maar eerder op een inschatting: is het legale verkeer/legale gebruik significant, vinden we dit reëel en acceptabel of is het een schaamlapje net als die Linux-distro’s op The Pirate Bay?

Bij Popcorn Time krijg ik niet het idee dat er veel legaal aanbod is. Logisch, want het gaat om toegang tot recente films en series en het meeste daarvan is niet legaal vrij beschikbaar. Maar dat zou wel betekenen dat Popcorn Time geen legitiem doel dient. En dan is het onrechtmatig om mee te werken aan die software. Voor het butter project zou dat anders liggen, dit project heeft als doel alleen legale content toegankelijk te maken. Dat zou dan goed moeten gaan.

Dit staat verder los van de licentie. Of je dus aan een opensource- of closedsource-project werkt, maakt niet uit. De vraag is, is het resultaat van het project legaal of niet.

Hoe komen we erachter hoe veel content legaal via Popcorn Time wordt ontsloten?

Arnoud

‘Auteursrecht Anne Frank nog jaren van kracht’

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 81 reacties

copyright-symbol-printed.pngHet auteursrecht op het dagboek van Anne Frank verloopt niet binnenkort, maar is nog decennia van kracht, las ik in de Volkskrant. Het Zwitserse Anne Frank Fonds stelt dat Annes vader Otto medeauteur van het dagboek is, en aangezien Otto Frank pas in 1980 overleed, zou het verval van het auteursrecht pas vanaf die datum berekend worden in plaats van vanaf 1945, Annes overlijdensjaar. Bij Torrentfreak vraagt Falkvinge zich af waarom niemand zich daar boos over maakt. Ja, goeie vraag.

De duur van het auteursrecht is vrijwel iedereen een doorn in het oog. Ik moet de eerste jurist nog tegenkomen die kan uitleggen waarom het een goed idee is dat het auteursrecht zo lang duurt – en de eerste die de verlengingen van die auteursrechtduur kan rechtvaardigen al helemaal. Want met enige regelmaat wordt de duur van het auteursrecht een stukje opgerekt; volgens boze tongen omdat er dan muizen met geld in diverse wetgevende gremia rondspoken.

Dit verhaal riekt naar hetzelfde. Het idéé dat de dagboeken van Anne Frank niet door haar geschreven zijn, of dat haar vader er mede aan geschreven heeft, overleeft de giecheltoets niet. Had dat éven iets eerder gezegd, dan had de wereld geweten dat we niet een oprecht dagboek van een knap schrijvend meisje met een zeer tragisch leven lazen, maar een coproductie. Zoals BoingBoing zeggen ze het zo:

[B]y claiming that Otto Frank is co-author (rather than “compiler” or “editor”) of his daughter’s diaries, the Foundation is arguing that the diaries don’t represent Anne’s views and thoughts, but rather, that they have been intentionally distorted by her father to the point where they can no longer be said to be a faithful rendition of her diaries.

Los daarvan: waarom zeg je dat nú, in plaats van bij alle uitgaven van het dagboek sinds, eh, de eerste uitgave van dat dagboek? Waarom al die tijd Otto Frank zijn auteurschap ontzegd?

En het ergste is – men doet het niet eens uit kwade wil, om het publiek domein te perverteren of de mensen iets af te nemen. Auteursrecht is een mensenrecht, dat boek hóórt gewoon beschermd te worden want zo is er controle op wie er wat mee doet, en ga zo maar door. Het idéé dat er een publiek domein is, en dat het goed is dat werken daarin terechtkomen, dat ontbreekt volledig.

Dit verklaart ook waarom discussies over uitzonderingen op het auteursrecht zo raar lopen. Wie ze verdedigt, is éigenlijk een beetje een piraat en een auteursrechtdief, die met mooie praatjes iets recht wil praten wat krom is. En als er al eens een rechter in meegaat, dan is dat in principe een misslag waar we het bij de volgende zaak nog maar eens over moeten hebben. Zie de continue discussie over de hyperlink-uitzondering van het Hof van Justitie. Terwijl vonnissen waarin iets wél onder het auteursrecht valt, vanaf dag 1 vaste jurisprudentie worden.

Het is dat afgekaderde denken, dat idee dat auteursrecht een vanzelfsprekend recht is waar eigenlijk niet aan getornd kan worden, waar ik me zo aan erger. Auteursrecht ís geen vanzelfsprekendheid. Het is geen natuurrecht zoals eigendom. En kom me niet met het Anhauser Busch-arrest aan dat het eigendom noemt: vergelijkbare arresten noemen ook pensioenaanspraken eigendom. En nee, ook artikel 27 lid 2 UVRM beslecht dat pleit niet. Grondrechten zijn principes, goede ideeën die nader uitgewerkt moeten worden. Geen harde regels.

Maar goed. Ik voel me weer cynisch worden, en daar wordt het meestal niet gezelliger van. Het is een discussie waar je niet uitkomt. Ik zou graag de nuance zoeken, hoe vullen we een auteursrecht in zodat recht wordt gedaan aan de auteur én het publiek kan profiteren van werken die dankzij het auteursrecht worden geschapen. Maar (zoals trouwens bij vrijwel elke politieke discussie tegenwoordig) ruimte voor die nuance is er gewoon niet. Je bent óf maximalist óf auteursrechtafschaffende piraat. En dat is een bloody shame.

Arnoud

Mag een groepsblog met mijn artikelen worden verkocht?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 18 reacties

Suske en Wiske en de Sinistere SiteEen lezer vroeg me:

Ik ben dichter en schrijf op een groepsblog dat is gegroeid tot een respectabele omvang. Nu kreeg de beheerder een aanbod van een uitgever om de gehele site te verkopen, en zij is daarop ingegaan. Wij krijgen echter geen cent, ondanks dat het werk door ons als gebruikers is geleverd. Zij zegt dat ze eigenaar is van alle gedichten omdat het haar site is. Maar hoe zit dat nu juridisch?

Er is een zeer hardnekkig misverstand dat zegt dat een website eigenaar kan zijn van content die gebruikers plaatsen omdat dat in de algemene voorwaarden, TOS, EULA (of hoe het maar heet) staat. Dat is onjuist. Tenzij je schriftelijk en met handtekening hebt gezegd “u wordt eigenaar” blijf je zelf eigenaar van alle content die je plaatst.

De auteurswet zegt dat de rechten toekomen aan de partij die een werk maakt, in dit geval aan de dichters dus. Door plaatsing op een site geef je de site een licentie, en die kan conform de voorwaarden behoorlijk uitgebreid zijn. Maar eigenaar blijf je, tenzij je dus een handtekening zet dat je afstand van je recht doet.

Dat recht kan zó uitgebreid zijn dat men het mag overdragen, of anderen licenties verlenen (sublicenties). Dat moet er wel expliciet staan, maar het is mogelijk dat op te eisen. Dan ben je dus weliswaar nog steeds eigenaar, maar de website kan anderen toestaan je gedicht te publiceren in een bundel, het op mokken af te drukken en ga zo maar door. Om die reden is het dus verstandig om de voorwaarden te lezen voordat je uitgebreid dingen gaat plaatsen op een site.

Ik zit nog te denken of dit wel redelijk is. De meeste mensen doen niet mee aan een site met de gedachte “dit wordt over een paar jaar keihard juridisch verkocht allemaal”. En dan kom je in een leuk uithoekje van het recht terecht: de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid (art. 6:248 BW). Meer specifiek:

Een overeenkomst heeft niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen, maar ook die welke, naar de aard van de overeenkomst, uit de wet, de gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien.

Je zou dan kunnen zeggen, het is de gewoonte op internet dat je je content publiceert op die site en dat men geld verdient met toegangsgeld en/of advertenties. Maar iedereen begint te steigeren als die content ineens in boekvorm verkocht wordt of als de hele site voor $veel verkocht wordt zonder iets aan de auteurs te geven, dus dát is kennelijk in strijd met de gewoonte. Dat doe je niet, dat hoort niet. Of, anders gezegd: dat is onredelijk.

En het leuke is dan, als het inderdaad onredelijk is dat mensen dat doen, dan mág het dus niet. Dan kan het wel in het contract staan, maar dan is die bepaling in strijd met de redelijkheid. Die bepaling moet je minder breed lezen, er is weliswaar een recht bedongen tot commerciële exploitatie maar dat gaat niet verder dan advertenties en premiumabonnementen.

Wat vinden jullie? Is die gewoonte er, of is het doodnormaal dat de website-eigenaar binnenloopt op content van zijn gebruikers en moet je daar maar tijdig op bedacht zijn?

Arnoud

Hoe programmeer je een zelfrijdende auto bij botsingen?

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 50 reacties

google-zelfrijdende-autoEentje voor de vrijmibo: hoe programmeer je wat een zelfrijdende auto moet doen in het geval van een botsing? Dit onderwerp kwam ik tegen bij Technology Review. De vraag is natuurlijk een specifiek voorbeeld van de meer algemene discussie hoe je een zelfrijdende auto programmeert, maar het is een prangende vraag omdat de impact ervan zo enorm is.

Wanneer een mens een ongeluk krijgt met een auto, zien we dat in principe als overmacht. Pas als blijkt dat de bestuurder dingen verzaakt heeft (verkeerstekens genegeerd, gedronken, met zijn telefoon zitten spelen) komen er juridische processen op gang en kun je wellicht spreken van dood door schuld of misschien zelfs doodslag door voorwaardelijk opzet (bewust de aanmerkelijke kans nemen dat je iemand zou doden). Maar dat zijn uitzonderingen. Hoe pijnlijk ook, in veel gevallen is zo’n ongeval echt een ongeluk, overmacht.

Bij zelfrijdende auto’s is dat veel lastiger voor te stellen. Daar is het niet een mens die uit instinct handelt, of van wie je onmogelijk kon verwachten dat hij in een halve seconde koos tussen zelf tegen een vrachtwagen aan knallen of dat kind op de stoep omver rijden. Maar een computer heeft geen instinct, en voor een computer is een halve seconde ruim voldoende om een paar honderd scenario’s door te rekenen.

Daar sta je dan als programmeur. Er moet nu een algoritme bedacht voor deze situatie, graag maandag af want dan willen we gaan experimenteren op de weg.

Simpele gedachte: de auto moet de keuze maken die het minst aantal mensen verwondt (of laat overlijden, wat ik maar even als extreme verwonding zie). Logisch, zou Spock zeggen, the need of the many outweigh the need of the few. Echter, logischerwijs kom je dan al heel snel uit bij een keuze waarbij de bestúúrder komt te overlijden. Rijd maar tegen die vrachtwagen (de chauffeur daarvan overleeft het wel) of van die brug af. Dat is één leven versus meerdere – die groep fietsende kinderen naast je.

Leuk, maar wie koopt er een zelfrijdende auto wetende dat hij opgeofferd wordt zodra er twee buitenstaanders naast hem fietsen en er iets gebeurt? Het onderzoek dat Technology Review citeert, laat zien dat mensen daar best wat in zien – zolang anderen de zelfrijdende auto maar besturen, en zijzelf het stuur vasthouden bij een ouderwetse auto.

De bestuurder uitzonderen van die keuze is echter ook zo wat. U kunt vast de krantenkoppen al verzinnen: auto bleek geprogrammeerd voor fietsersmoord. Misschien dan niet uitzonderen maar zwaarder laten wegen? Dan ga je dus een getal zetten op mensenlevens of ongeluk.

De typische ICT-oplossing is dan de gebruiker maar laten kiezen. Instellingen > Geavanceerd > Incidentbeheer, knop “Wijzig instellingen”, disclaimer wegklikken en dan kiezen uit drie profielen of handmatig de registry tweaken of je fietsers belangrijker vindt, of de verwachte aanwezigheid van airbags bij de andere auto een factor is, of de motorrijder een codicil met RFID-chip heeft, en ga zo maar door.

Ik zie het zomaar gebeuren. Alleen: dan rijd ik dus in een auto die ik heb geprogrammeerd om tot maximaal vijf fietsers aan te rijden alvorens mezelf op te offeren bij een ongeluk. Volgens mij noemen ze dát moord met voorbedachte rade (en voorwaardelijke opzet). Dat is ook weer niet de bedoeling.

Maar wat dan? Het enige dat ik nog kan bedenken, is dat de auto een rand()-muntje opgooit en op basis van de uitkomst beslist wie er aangereden moet worden. Dan programmeer je overmacht als het ware in, en zijn we weer comfortabel terug bij de situatie die we nu ook al hebben. Maar het voelt niet echt bevredigend.

Arnoud