Huh, in alle grote steden word je via je telefoon gevolgd?!

Geplaatst op in Innovatie, Privacy, 54 reacties

city-trafficMensen die in grote steden winkelen, worden gevolgd via het wifi- en bluetoothsignaal van hun telefoon. Dat las ik bij RTL Z. Het bedrijf Citytraffic werkt samen met dertig gemeenten, waaronder Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, en verzamelt gegevens van winkelend publiek in de stadscentra. Die gegevens worden gehasht en dan zou het geen overtreding van de Wbp meer zijn. Bovendien kun je op de website van het bedrijf (“We know where people GO”) nalezen hoe het werkt, want dat weet iedereen te vinden.

Dat kwam me bekend voor: in december werd Bluetrace op de vingers getikt door de toezichthouder, omdat ze MAC-adressen van winkelbezoekers (én langslopende passanten) gebruikte om vergelijkbare informatie op winkelniveau te vergaren. Dat ging te ver: die gegevens waren persoonsgegevens en ze werden voor onbepaalde tijd bewaard.

De Autoriteit Persoonsgegevens meldt tegen RTL Z dat wifi-tracking alleen mag worden uitgevoerd als dat wettelijk is toegestaan, bijvoorbeeld door toestemming aan mensen te vragen. Of – vul ik maar aan – als je een dringende noodzaak hebt en voldoende privacywaarborgen hebt ingericht. Het bijhouden van bezoeken zou best onder die grond te rechtvaardigen zijn als je het anoniem genoeg doet.

Citytraffic verzekert iedereen dat zij zich aan de wet houdt. Ik heb zo mijn twijfels. Het komt elke keer neer op dezelfde discussie: is een MAC-adres van je Wifi- of Bluetooth-chip een persoonsgegeven, en maakt het uit of je dat hasht. Het criterium is of je direct dan wel indirect het adres tot een persoon kunt herleiden, en ik neig naar wel: dat gegeven is aan jóuw telefoon gekoppeld, en telefoons zijn vandaag de dag een verlengstuk van mensen dus echt wel dat dat een persoon betreft.

Daar staat tegenover dat je niet weet hoe die persoon héét. Maar dat betekent alleen dat die persoon niet direct identificeerbaar is, en ook indirect identificeerbare gegevens zijn persoonsgegevens. Logisch ook: een persoon is meer dan een naam, en identificatie kan ook prima aan de hand van andere omschrijvingen. Zoals “de eigenaar van telefoon met MAC-adres 1::2”. (En ja natuurlijk zijn er telefoons en MAC-adressen die niet aan een persoon toebehoren, maar dat is de uitzondering en bovendien niet de doelgroep van Citytraffic.)

Dat hashen dan. Er heeft ooit iemand bij de toezichthouder wat gemompeld over dat een hash als niet-omkeerbare versleuteling wel eens gegevens buiten de Wbp kan plaatsen, dus nu is het een toverformule geworden (denk ik) dat als je hasht, er niets aan de hand is. Dat is onzin: wanneer je de hash in plaats van het MAC-adres gebruikt, houd je exact dezelfde informatie bij over een persoon. En je kunt vanaf een MAC-adres zo naar dat blokje informatie toe. Dus die zie ik niet. Ja, het is moeilijker om van het blokje informatie naar een MAC-adres te gaan, maar gezien de use case van Citytraffic komt dat niet voor. Het is altijd andersom: hee daar is MAC-adres 1::2 weer, wat weten we over die persoon.

Dus nee, alles bij elkaar blijf ik erbij dat het hier gewoon gaat om een verwerking van persoonsgegevens. Citytraffic moet dan dus voldoen aan de Wbp, en actief mensen informeren over wat zij doen. Bordjes in de Koopgoot dus, in plaats van een FAQ op de website. Toestemming vragen hoeft niet, mits ze het kunnen inkleden als een eigen dringende noodzaak én genoeg privacywaarborgen bieden. Een afmeldmogelijkheid is daarbij een vereiste, maar ook het snel wissen van individuele gegevens. De AP gaat zelfs zo ver dat ze zegt, bij gegevens op de openbare weg metéén anonimiseren. Dat betekent in feite dat Citytraffic geen, eh, city traffic mag bijhouden want als je meteen anonimiseert dan kun je geen verbanden leggen. Ik twijfel dus of dát niet wat te streng is.

Arnoud

Betekent de #daohack het einde van slimme contracten?

Geplaatst op in Innovatie, 22 reacties

Vrijdagochtend bleek via de Ethereum-blockchain dat er ether (een soort bitcoins) weglekte van The DAO, waar mensen geld in stortten tijdens de crowdfundcampagne van deze organisatie. Dat meldde Tweakers dit weekend. The DAO is een systeem van slimme contracten op de blockchain van Ethereum, alleen daarin zat een fout waarmee een derde nu met dik 50 miljoen euro aan de haal dreigt te gaan. The DAO wil dit tegengaan door een fork, zeg maar een grote reset waarbij de betreffende transacties ongedaan gemaakt worden. Velen zijn tegen, want dan had je maar een slimmer contract moeten maken.

Oké, wacht, te veel nieuwe termen. Ik begin (ook voor mezelf, want ik snapte er weinig van) bij het begin. Blockchain is de naam voor technologie om berichten gedecentraliseerd en onvervalsbaar vast te leggen. Deze is populair geworden door de virtuele valuta Bitcoin, maar er kan veel meer mee. Je kunt bijvoorbeeld contractuele afspraken in zo’n bericht stoppen, dan ligt die afspraak ook onbetwistbaar vast. En je kunt zelfs die contracten ‘slim’ maken, zeg maar dat ze zelf nagaan welke bepalingen van kracht worden en dat uitvoeren ook. Bijvoorbeeld constateren dat het 1 juli is en bedrijf X nog steeds niet failliet, dan bedrag X betalen aan bedrijf X. (Wat we vroeger autonomous agents noemden.)

The DAO is een gedecentraliseerd investeringsvehikel dat opgezet is middels een berg van die slimme contracten, gebruik makend van de Ethereum-blockchainimplementatie. In een van die contracten staat een foutje, althans een onbedoelde feature, waardoor een hacker een zogeheten child DAO, zeg maar een dochtermaatschappij van DAO, op kon zetten waar hij eigenaar van is en waar hij vervolgens rustig geld heen kon pompen.

Ik zeg “foutje, althans onbedoelde feature” want hoewel het namelijk evident is dat The DAO dit niet heeft gewild, zijn er geen illegale hacks of dergelijke uitgevoerd. De hacker zegt zelf:

I have carefully examined the code of The DAO and decided to participate after finding the feature where splitting is rewarded with additional ether. I have made use of this feature and have rightfully claimed 3,641,694 ether, and would like to thank the DAO for this reward. It is my understanding that the DAO code contains this feature to promote decentralization and encourage the creation of “child DAOs”. I am disappointed by those who are characterizing the use of this intentional feature as “theft”. I am making use of this explicitly coded feature as per the smart contract terms and my law firm has advised me that my action is fully compliant with United States criminal and tort law.

Dit standpunt is niet meteen absurd; The DAO is opgezet als een systeem van slimme contracten waarbij de code van die contracten bepalend is voor wat er kan en mag. DAO zegt zelf:

The terms of The DAO Creation are set forth in the smart contract code existing on the Ethereum blockchain at 0xbb9bc244d798123fde783fcc1c72d3bb8c189413. Nothing in this explanation of terms or in any other document or communication may modify or add any additional obligations or guarantees beyond those set forth in The DAO’s code.

Bijgevolg is dus een clausule uit dat slimme contract kennelijk bindend, ongeacht wat er elders is gezegd of wat de bedoeling zou zijn geweest.

Althans, dat zou je denken want smart contracts, Ethereum en het splitten van gedistribueerde autonome organisaties, dat is wel nieuw maar gaatjes vinden in contracten, daar dealen juristen al zo’n 3000 jaar mee. En voor mij als jurist voelt het als standaardtruc 37 om in een contract te zeggen “alleen wat hier in het contract staat, is bindend en wel ongeacht bedoeling”. Daarmee win je echt niet volautomatisch het pleit.

Standaardclausule 37 in contractenland is namelijk:

This agreement contains the entire understanding of the parties hereto with respect to the transactions and matters contemplated hereby, from and after the effective date, and supersedes all previous agreements between the parties concerning the same.

De Hoge Raad bepaalde in het Lundiform/Mexx arrest (2013) echter dat je er daarmee niet automatisch bent. De rechter kan en mag nog steeds kijken naar “verklaringen die zijn afgelegd dan wel gedragingen die zijn verricht, in het stadium voorafgaand aan het sluiten van de overeenkomst.” In jargon: mogen Haviltexen kan niet worden weggecontracteerd. Wat hadden partijen bedoeld toen ze dit zo opschreven (programmeerden?) in het slimme contract? Wat beoogde deze clausule te bereiken en hoe is deze ingezet? Lag dit voor de hand of is het een zeer vergezochte lezing die eigenlijk gewoon niet had gemoeten?

De clausule is natuurlijk wel een relevante factor. De rechter zal heus niet zomaar het hele contract wegmikken en zelf verzinnen wat partijen ongeveer bedoeld zullen hebben. Maar al te bijdehante lezingen van een contract, zeker als ze leiden tot hele rare conclusies en/of grote schade bij een partij, gaan al snel het raam uit, ongeacht wat er in het contract nu letterlijk stáát.

Maar goed, ondertussen zit die The DAO wel met de gebakken peren want deze transactie is juridisch lastig terug te draaien (vind de hacker maar eens) en binnen het netwerk lijkt men er niet aan te willen. Dan corrumpeer je het hele idee immers van betrouwbare slimme contracten; als één partij kan zeggen, sorry we gaan terug naar vorige week met alles, dan kun je dat netwerk niet meer decentraal noemen. Bovendien zou de hacker dan aangifte kunnen doen van diefstal bedenk ik me nu: zijn waardevolle ethers zijn hem ineens via eigenrichting ontnomen terwijl er een contract lag dat hem er recht op gaf.

Betekent dat nu het einde van slimme contracten in het algemeen? Dat denk ik niet. Voor dit soort zeer geavanceerde constructies zal nu een stuk koudwatervrees ontstaan, maar het idee is niet superspannend en de implicaties zijn gewoon te overzien als je er goed voor gaat zitten met een slimmecontractenschrijver (m/v).

Arnoud

Usenetproviders moeten gegevens van ebookuploaders verstrekken aan Brein

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Privacy, 54 reacties

scanbook.pngDe rechtbank in Haarlem heeft geoordeeld dat Eweka en Usenetter de gegevens van twee uploaders van ebooks moeten verstrekken aan Stichting Brein, las ik bij Tweakers. Het belang van Brein weegt volgens de rechter zwaarder dan het belang van de usenetproviders. En elke keer is iedereen weer verbaasd dat dat kan “zonder gerechtelijk bevel” en strijd met de e-Privacy richtlijn, oh hooh.

In 2006 bepaalde de Hoge Raad dat je als tussenpersoon (zoals hoster of toegangsprovider) verplicht bent om onder voorwaarden NAW gegevens af te geven aan klagende derden. Daarbij gelden vier eisen (inbreuk is aannemelijk, geen andere route, alternatieven uitgeput en belangenafweging). En wat iedereen dan zo gek vindt: dit is dus géén “kom maar met een gerechtelijk bevel dat aan deze eisen is voldaan”; nee, je moet zélf afwegen hoe dit zit. Is het nu werkelijk zo gek dat je als bedrijf geacht wordt een juridische afweging te maken? Dat doe je toch met wel meer dingen, zoals of een klant je algemene voorwaarden schendt?

Dan is er hier nog een argument gebaseerd op de e-Privacy richtlijn, de cyber-Wbp dus. Ik doe het vast onrecht maar het komt erop neer dat omdat we nu pas voor de rechter staan en die personen geen klant meer zijn, de klantgegevens allang weggegooid hadden moeten zijn en Brein dus verlangt dat men de wet overtreedt. Daar heb ik moeite mee: die gegevens werden gevraagd toen die personen nog klant waren. Dat het dan even duurt voor we eruit zijn dat ze echt afgegeven moeten worden, kan dan geen argument zijn tegen afgifte.

Kijk. Natuurlijk is het niet prettig dat klagende derden (en dan met name Brein, in de Facebookzaak lag dat anders) in je klantgegevens mogen snuffelen. Maar denk ik dan, er is wat te zeggen voor het afgeven áls er genoeg waarborgen zijn. En het raamwerk uit Lycos/Pessers is echt wel genuanceerd te noemen. Dus volgens mij zit de pijn hem echt in die gerechtelijke toets, en daar kan ik steeds moeilijker bij.

Of mis ik iets fundamentelers?

Arnoud

Lycamobile krijgt boete van 196.000 euro voor te hoge roamingtarieven

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 8 reacties

lycamobile-sim-prepaid De Nederlandse mobiele provider Lycamobile krijgt een boete van 196.000 euro voor het berekenen van te hoge roamingtarieven in 2011 en 2012. Dat meldde Tweakers. De boete is hoog: 7 procent van de relevante omzet. Want ja, boetes mogen pijn doen.

Lycamobile heeft in een deel van 2011 en 2012 te hoge roamingkosten in rekening gebracht. Klanten die mobiel belden, gebeld werden of sms’jes verzonden in het buitenland betaalden hierdoor te veel. Ook rondde Lycamobile telefoongesprekken verkeerd af. De ACM kwam in actie na signalen daarover van Consuwijzer – dus hee, het werkt, signalen afgeven.

Het probleem was kort gezegd dat je bij Lycamobile gratis beltegoed kreeg bij elke aanschaf van beltegoed (2 minuten halen, 1 betalen, zoiets). Alleen mocht je dat gratis tegoed niet inzetten voor bellen in het buitenland (roaming), maar je kon achteraf niet zien wat je gratis tegoed was – alleen het totale tegoed was zichtbaar. Lycamobile had vervolgens een praktische oplossing bedacht: het roamingtarief voor sms- en beldiensten werd verhoogd met het kortingspercentage dat in de dan geldende actieperiode van kracht was. Hiermee werd bij de afrekening ook een deel van het gratis beltegoed afgewaardeerd. Desondanks kwam je netto boven de maximumtarieven voor roaming uit, vandaar het onderzoek en de boete. Overigens ook voor per minuut afronden en voor te hoge sms-tarieven voor het buitenland.

Uit de boetepublicatie blijkt dat Lycamobile geen serieus bezwaar tegen de boete heeft gemaakt. In ruil voor medewerking én voor het feit dat ze zelf al had geprobeerd de klanten schadeloos te stellen, kreeg ze strafverlaging: dertig procent minder boete dan normaal zou volgen. Desondanks is 7% van je omzet best een hoog bedrag, zeker als je bedenkt dat de winstmarges in de telecombranche eerder 3-5% zullen zijn.

Ik denk dan wel gelijk, wordt het niet eens tijd voor ook zulke boetes bij de cookiewet? Of zou dat minder pijn doen daar, 7% van je advertentie-gerelateerde omzet?

Arnoud

Huh, hoezo wil de EU gebruikers pesten met een hyperlinktax?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 11 reacties

ketting-chain-link.pngRed de Hyperlink! EU wil gebruikers pesten met linktax, meldde Webwereld afgelopen donderdag, en iedereen tipte me erover (dank, overigens). In het kader van Europese vernieuwing van het auteursrecht zou zijn voorgesteld dat nieuwsaggregators moeten gaan betalen voor links naar of snippets met nieuws. Zou zijn, want ik kan het nergens vinden.

Webwereld noemt een bron, een voorgesteld amendement van Angelika Niebler. Ik citeer:

57a. Calls on the Commission to evaluate and come forward with a proposal on how quality journalism can be preserved, even in the digital age, in order to guarantee media pluralism, in particular taking into account the important role journalists, authors and media providers such as press publishers play with regard thereto;

Nou ben ik heel wat vage juridische taal gewend, maar ik kan hier écht niet uit halen hoe de hyperlink of snippet hier op de korrel genomen wordt. Oké, in theorie zou zo’n voorstel kunnen omvatten dat zoekmachines en aggregators moeten gaan betalen om te linken naar kwaliteitsjournalistiek. En dat is ook wel voorgesteld, zo’n tax. Door diezelfde Niebler inderdaad. Dus dan is elke meelbal over oproepen goed na te denken wellicht verdacht. Maar het gaat mij toch een tikje ver.

Verder vraag ik me heel erg af hoe dat zou moeten werken, even los van dat het niet werkbaar is. Allereerst: wie komen er voor in aanmerking. Ga je dan het hele citaatrecht afschaffen? Of een onderscheid proberen te maken tussen Google News dat links met blurbs brengt en zeg een juridische blogger die steeds opent met een zin uit een bron gevolgd door “las ik bij”? Ik ben heel benieuwd hoe ik verschil van Google.

Daarnaast heeft het Hof van Justitie net een stapel jurisprudentie neergezet waaruit volgt dat hyperlinken naar (legale) publicaties géén inbreuk op auteusrsrecht is. Dus welke grondslag neem je dan om te zeggen, er moet worden betaald? Het voelt als te zeer een botte bijl om te zeggen, “vanaf nu is het per definitie toch inbreuk”.

Vervolgens de heffing zelf. Die moet verplicht worden, anders is er de kans dat Google zegt, doe afstand van je linktaksrecht anders nemen we je niet op. Die zie ik juridisch nog wel. Maar wie gaat die dan incasseren, de LinkBuma?

Nee, ik heb geen idee hoe dit zou moeten gaan werken. Nou is dat natuurlijk geen argument tegen een nieuwe wet (hoi cookiewet) maar in dit geval zie ik het écht niet.

Arnoud

Twitch-pestkop krijgt 50.000 dollar niet terug van streamers

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Regulering, 20 reacties

patent-trolEen achttienjarige internettrol op livestreamsite Twitch zal zijn gedoneerde 50.000 dollar (omgerekend zo’n 44.000 euro) niet terugkrijgen van streamers, nadat hij ze probeerde voor de gek te houden. Dat meldde Nu.nl onlangs. De grapjas doneerde mensen enkele honderden dollars (omgerekend enkele honderden euro’s) via Paypal, en annuleerde de transactie na dertig dagen zodat het geld werd teruggehaald. Wat nogal pijnlijk is als de ontvanger het in alle vrolijkheid had uitgegeven in de tussentijd. Oké, hilarisch. Maar mag het?

Een grap strafrechtelijk duiden valt nog niet mee. Natuurlijk, er zijn zaken zoals oplichting en identiteitsfraude maar die veronderstellen allemaal dat je zelf enig geldelijk gewin wilt halen uit je actie. Zo luidt de wettelijke definitie van oplichting:

Hij die, met het oogmerk om zich of een ander wederrechtelijk te bevoordelen, hetzij door het aannemen van een valse naam of van een valse hoedanigheid, hetzij door listige kunstgrepen, hetzij door een samenweefsel van verdichtsels, iemand beweegt tot de afgifte van enig goed, tot het verlenen van een dienst, tot het ter beschikking stellen van gegevens, tot het aangaan van een schuld of tot het teniet doen van een inschuld, wordt, als schuldig aan oplichting, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vijfde categorie.

Je moet dus jezelf of een ander willen bevoordelen. En daar gaat het al mis: welk (zakelijk) voordeel haal je uit deze grap? Je wilt de ander benádelen, door hem ongewild 250 dollar te laten uitgeven onder het voorwendsel dat hij die van jou gedoneerd kreeg.

Valsheid in geschrifte? Je zegt immers, hier is geld, en daarna is hier geen geld. Maar nee, het geschrift is echt, je zegt echt, hier is geld. En het geld komt er ook. Dat je het daarna weer weghaalt, maakt de mededeling niet ‘vals’. Hij is incompleet maar dat is nog niet hetzelfde als vals.

Ik kan zo ook geen ander wetsartikel bedenken dat dit strafbaar stelt. Natuurlijk kunnen benadeelden wel een civiele claim bij hem indienen, een schenking die geen schenking blijkt, lijkt me onrechtmatig en dus tot schadevergoeding verplichtend. Maar goed, ga je voor 250 dollar iemand aanklagen?

Paypal had een simpeler oplossing: die weigerde de transacties terug te rollen (haha, payrollen), waardoor de ouders van de jongeman ineens elfduizend dollar armer waren. Want donaties blijken uitgezonderd van het refund-beleid. Zo winnen de kleine lettertjes dan uiteindelijk.

Arnoud

Mag een browserextensie je waarschuwen voor oplichters?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Uitingsvrijheid, 20 reacties

chrome-zwartelijstAfgelopen maand heb ik in de avonduren een chrome extensie ontwikkeld die op elke webpagina zoekt naar IBAN, telefoonnummer, e-mailadressen, las ik (dank, tipgever) bij Gathering of Tweakers. De poster was slachtoffer van oplichting geworden en ontdekte dat hij dit had kunnen voorkomen door even dergelijke gegevens door Google te halen. Vandaar de extensie: de gegevens worden vergeleken met een blacklist van 10.000+ fraudeurs (die elke nacht wordt bijgewerkt) en je krijgt een waarschuwing. Oké, komt ie: mag dat?

Allereerst de vraag: hoe komt deze extensie aan zijn gegevens? Als ik het goed begrijp, dan scant hij webpagina’s op e-mailadressen, bankrekeningen en adressen en matcht hij die tegen een lijst. Zo’n extensie kan die gegevens makkelijk uitlezen, en een lijst binnenhalen met brongegevens is ook niet heel moeilijk. Ik zie alleen niet wat de beheerders van die lijsten daarvan vinden. Dat zóu een probleem met databankrecht kunnen zijn, want op lijsten met verdachte gegevens als deze kan databankrecht zitten als de beheerder er substantieel in geïnvesteerd heeft. Dus even navragen (en een bronvermelding) lijkt me wel verstandig.

Belangrijker is echter de vraag, mag dat wel van de Wbp? Want hoe logisch het ook klinkt dat je nu gewoon een Google-opdracht in een extensie stopt, de Wbp ziet zulke dingen altijd anders. Als jij zelf gegevens gaat verwerken, dan moet jij dat verantwoorden en “Google doet het ook” is géén verantwoording. Waarom heb jij het recht die gegevens zo te ontsluiten?

Meer specifiek ziet de toezichthouder zwarte lijsten als deze als een soort verwerking waar voorafgaand verlof voor nodig is, vanwege de impact die zulke lijsten kunnen hebben. Je zult eens door een paar boze klanten als oplichter worden aangemerkt en dan levenslang via zulke extensies worden gehinderd.

Oh ja, en ik lees nog dat mensen dan bezwaar kunnen maken bij de extensie-beheerder: haal mij van de lijst. Maar het is zeker geen automatisme dat mensen op grond van de Wbp bezwaar kunnen maken tegen opname op zo’n lijst. Ik zie zo’n openbare lijst als een stukje vrijheid van meningsuiting, mensen willen waarschuwen voor oplichting is een legitiem doel en de Wbp mag daar niet zomaar doorheen fietsen.

Dus nou ja, mag het? In principe niet, want een zwarte lijst vereist toestemming. Maar als je de lijst kunt verantwoorden als aan de kaak stellen van misstanden, dan mag het denk ik wél.

Belangrijkste zal zijn dat je de lijst actueel en juist houdt, want wie achterhaalde gegevens als zwarte lijst inzet, heeft een probleem.

Arnoud

Gastbloggers gezocht, en onderwerpen voor mijn nieuwe boek!

Geplaatst op in Iusmentis, 10 reacties

boek-wetopinternet-arnoudengelfriet.jpgZoals elk jaar ga ik deze zomer er een paar weken tussenuit, en ik nodig dan ook hierbij graag mensen uit die een gastblog willen schrijven. Vrees niet, de tiradeweek blijft erin (suggesties welkom). Het onderwerp mag alles zijn zolang er maar een link met internetrecht is. Is het vergeetrecht dikke onzin, hoe beteugel je online trollen en is bitcoin een hype of juist een revolutie? Of: waarom bestaat internetrecht eigenlijk niet. Leef je uit – maar zonder voetnoten als het even kan.

Verder is mijn boek (De wet op internet) écht aan een update toe. De laatste editie is uit 2013 immers. En dan denk ik gelijk, een úpdate, kan ik niet beter een nieuw boek beginnen. Is dat version 2.0-syndroom of gewoon een goed plan, de focus in het internetrecht is immers een aardig eind verschoven. De hyperlinks- en filesharingruzies zijn wel zo ongeveer beslecht, online privacy wordt belangrijker en we zitten met een internet der dingen die zomaar uitgezet worden. Slimme contracten onderhandelen zichzelf en netneutraliteit blijft onder druk staan.

Welke onderwerpen zouden jullie willen lezen in een actueel boek over internetrecht?

Arnoud

Rechter Richard Posner zeer geërgerd door juridisch jargon

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 41 reacties

us-supreme-court-rechtbank.jpgDe bekende Amerikaanse hogerberoepsrechter Richard Posner ergert zich dood aan het juridisch jargon waar zijn collega’s mee smijten, meldde de Wall Street Journal onlangs. “Judicial opinions are littered with stale, opaque, confusing jargon,” schreef hij in een recent arrest. “There is no need for jargon, stale or fresh. Everything judges do can be explained in straightforward language—and should be.”

De discussie over jargon is natuurlijk niet uniek voor het recht. Elk vakgebied kent jargon, en dat is logisch. Jargon helpt je sneller communiceren met vakgenoten. Als ik zeg dat je ook bij een akte gewoon kunt haviltexen, dan begrijpt iedere jurist wat ik bedoel. (Tegen een klant zou ik zeggen dat je ook bij een getekend contract nog steeds niet alleen vast zit aan de letterlijke tekst, maar dat je ook de bedoelingen van partijen mee moet nemen voor zover ze die over en weer konden weten, en dat de Hoge Raad die bedoelingen-norm ooit in het Haviltex-arrest formuleerde.)

Het probleem bij rechten is dat de producten daar direct relevant zijn voor de hele maatschappij. Een wetenschappelijk paper komt hooguit zeer indirect in de krant terecht, maar de impact merk je pas als iemand er een product van maakt of als we besluiten dingen anders te gaan doen door het nieuwe inzicht uit dat paper. Maar een vonnis of een nieuwe wet heeft direct impact.

Regelmatig wordt er dan ook gepleit voor vonnissen in gewone taal. Al in 2007 werd bijvoorbeeld in het strafrecht het Promis-vonnis geïntroduceerd: het Project Motiveringsverbetering in Strafvonnissen. Ook in civiele zaken zie je diverse rechters proberen het net even wat gewoner te doen dan de juridische frases. Een mooi streven, zoals ook Dijkstra vond.

Maar gaat het werken? Ik twijfel of het écht alleen een kwestie is van nodeloos jargon dat we uit gemakzucht copypasten zodat we ons eerste concept kunnen inleveren zonder te hoeven herschrijven (wel een goeie trouwens). Een belangrijke voor mij is dat dingen vaak zo héten. Is het jargon om te spreken van reflexwerking? Ik kan het wel metconsumentengelijkgesteldwording noemen, maar daar wordt het niet duidelijker op.

Natuurlijk zal er veel jargon worden gebruikt uit luiheid of omdat juristen niet loskomen van hun bronnen dan wel ivoren toren. Maar er zit óók wat diepers. Veel discussies worden vertroebeld zodra je juridische zaken gaat simplificeren of vertalen. Er is dan altijd een nuance of detail waar je op ‘gepakt’ kunt worden. Zo was ik daarnet bij dat Haviltex-verhaal vergeten te zeggen dat de maatschappelijke kringen en de rechtskennis van partijen meewegen. Bij een consumentencontract kun je dus met letterlijk dezelfde contractsclausule ergens anders uitkomen dan bij een grootzakelijk contract.

Om zulke discussies te vermijden, hebben mensen dan al snel de neiging gewoon maar de juridische norm te plakken. Dan heb je in ieder geval geen detail daarvan vergeten. Ik zie dat veel in politieke discussies: in een lobbygevecht eindigt men vaak met een copypaste van een wet of juridische definitie om maar te voorkomen dat een partij roept dat je afwijkt van afspraak A of verdrag B. Ditzelfde speelt ook bij vonnissen. Een belangrijke grond om in hoger beroep teruggefloten te worden, is een onjuiste norm hanteren bij het beoordelen van de zaak. Om dat te voorkomen, is een simpele truc om in ieder geval de norm even letterlijk te kopiëren. Niemand die dan kan zeggen dat je vanaf de verkeerde plek bent begonnen.

Mooi voorbeeld: ik was ooit bij een congres waarin deurwaarders discussieerden over de tekst van hun juridische stukken (zoals exploten en aanzeggingen) die de meeste mensen niet begrijpen. Ze hebben daarom nu bijsluiters ontwikkeld, maar waarom zou je dan niet de bijsluiter gebruiken in plaats van de ouderwetse officiële tekst? De conclusie was, als ik me het goed herinner, dat je dan als deurwaarder mógelijk een gaatje openliet om het stuk ongeldig verklaard te krijgen. Terwijl de ouderwetse tekst meer dan 100 jaar stresstests overleefd had.

En dat is vaak ook waar het om gaat, dat stresstesten. Je wilt niet alleen dat iedereen het begrijpt, je wil ook je gelijk halen met die tekst. En aangezien juristen getraind zijn om zwakheden te vinden in argumenten van de wederpartij, sta je met een simpele rechttoe rechtaan formulering zwakker. Je vergeet die nuances, je laat ruimte voor een uitzondering, je gaat wel kort door de bocht gezien het Weens Koopverdrag, et cetera. Net zoals bugbestendige software zelden echt móói is, is een onverslaanbare juridische tekst dat dus ook.

Arnoud

Filmproducent Klaas de Jong gaat internet aanklagen wegens films downloaden

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Regulering, 34 reacties

adsl-filter-internet-censuur.pngProducent Klaas de Jong, mede verantwoordelijk voor bioscoophits als Michiel de Ruyter en Verliefd op Ibiza, heeft aangifte bij de politie gedaan tegen Ziggo, Telfort, KPN en Vodafone, zo las ik bij het Parool. Hij meent dat die strafrechtelijk aan te pakken zijn omdat ze downloadsites toegankelijk maken. Nope, nee, nada, kansloos, vergeet het maar.

Naar de letter van de wet heeft De Jong een punt: art. 31 Auteurswet stelt opzettelijke inbreuk strafbaar (zes maanden cel) en omdat het misdrijven zijn (art. 33), zijn ook medeplichtigen strafbaar. En dat ben je als je opzettelijk gelegenheid en middelen verschaft. Als je dan zegt, die providers wéten van de toegankelijkheid van die sites, dan zou je kunnen spreken van opzettelijk middelen (internettoegang en routering richting die sites) verschaffen kunnen spreken.

Alleen, er speelt meer dan alleen die letter van de wet (en dan negeer ik art. 54a Sr nog even, dat bepaalt dat providers niet worden vervolgd voor doorgifte van informatie van en naar klanten). Het beleid van het OM telt namelijk óók, en dat beleid is hier vrij simpel: er wordt niet vervolgd tegen inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten zoals auteursrechten. Daarop zijn maar vier uitzonderingen:

  1. Bedreiging van de volksgezondheid of de veiligheid van de samenleving.
  2. Grootschalige namaak en piraterij, gepleegd in beroep of bedrijf, die de markt verstoren.
  3. Het bestaan van aanwijzingen van betrokkenheid van criminele organisaties of georganiseerde criminaliteit.
  4. Recidive.

Alleen uitzondering 2 zou misschien op kunnen gaan. Echter, het moet dan gaan om

grootschalige en zeer verspreid voorkomende inbreuken die dermate omvangrijk zijn dat civielrechtelijk optreden ernstig bemoeilijkt wordt, terwijl de inbreuk grote economische schade aan de rechthebbende toebrengt, omdat de afzet van zijn producten en de daaraan verbonden goodwill ernstig bedreigd worden.

Bij online auteursrechtinbreuken en het faciliteren daarvan is dit niet aan de orde.

Dat beleid staat al sinds 2006 en heeft de status van ‘recht’: handelt het OM in strijd met dat beleid, dan is ze niet-ontvankelijk. In december 2010 werd het OM niet-ontvankelijk verklaard in een strafzaak over twee e-Donkey indexeringsites; Releases4U en ShareConnector. In het arrest werd bepaald dat vervolging nooit had gemogen, want:

Volgens het hof blijkt uit het dossier niet dat er op het moment waarop de officier van justitie besloot tot de toepassing van dwangmiddelen jegens de verdachten sprake was van een redelijk vermoeden van schuld overeenkomstig de criteria als opgenomen in die Aanwijzing. Daarnaast heeft het hof vastgesteld dat niet is gebleken dat na ontvangst van de dossiers van stichting Brein door of op last van het openbaar ministerie nader onderzoek heeft plaatsgevonden voordat het openbaar ministerie besloot tot strafrechtelijke handhaving over te gaan.

Door toch te vervolgen, werden “de beginselen van een behoorlijke procesorde geschonden”. Dat klinkt heftig maar betekent gewoon dat dit niet had gemogen, einde rechtszaak.

Die aangifte is dus volslagen kansloos.

Arnoud