Gebruik van sjablonen (templates) in het auteursrecht

Geplaatst op in Intellectuele rechten, nog geen reacties

Wie heeft het auteursrecht op deze website, vroeg een kennis me laatst. Hij had in opdracht een site gebouwd, gebruikmakend van een door de opdrachtgever aangeleverd template. Ook foto’s, afbeeldingen en teksten had hij niet zelf hoeven ontwikkelen. Maar het eindresultaat was wel zijn werk. En freelancers hadden toch zelf auteursrecht op het werk?

Nou, niet helemaal. Er moet natuurlijk wel een auteursrecht zijn. Het product moet een eigen oorspronkelijk karakter hebben en bovendien het persoonlijk stempel van de maker dragen. Als alles aan het werk zonder enige creativiteit tot stand komt, en de ontwerper geen enkele eigen ruimte krijgt, dan zit er geen auteursrecht op die folder. En dat was precies waar het om ging in dit vonnis. De eiser (appellante) vond dat de door een freelancer gemaakte brochure niet auteursrechtelijk beschermd was:

Zij had vooraf al bepaald hoe de opmaak er uit zou moeten zien en de opmaak diende gelijkend te zijn op die van andere door [appellante] gehanteerde brochures. De brochure Novelties vertoonde daarmee dan ook een sterke gelijkenis. Ten aanzien van de opmaak had [geïntimeerde] geen artistieke vrijheid.
Maar daar ging het Gerechtshof niet in mee. Eiser noemt het zelf “opmaak” – en opmaken is een creatieve activiteit. Ook al is je creatieve ruimte beperkt, zolang die ruimte niet nul is, heb je auteursrecht op het resultaat.

Ook op de foto’s die op instructie van de opdrachtgever gemaakt waren, had deze niet het auteursrecht:

Het is heel wel mogelijk dat [appellante] de te fotograferen objecten aangaf, maar dat neemt niet weg dat in het algemeen de fotograaf een eigen creatieve inbreng heeft te leveren waar het gaat om de bepaling van opnamehoek, belichting en in het algemeen de keuze tussen de vele verschillende fototechnische mogelijkheden. Dat de daarbij te maken keuzes geheel door [appellante] werden voorgeschreven, is onaannemelijk: daarvoor neemt men geen professioneel fotograaf in de arm. De overgelegde opnamelijsten wijzen daar ook niet op. Zij geven slechts een (inderdaad tamelijk precieze) opgave van de te fotograferen objecten, maar houden niets in over de te maken fototechnische keuzen.

Als laatste redmiddel dan nog artikel 6 van de Auteurswet: Indien een werk is tot stand gebracht naar het ontwerp van een ander en onder diens leiding en toezicht, wordt deze als de maker van dat werk aangemerkt. Ik schreef al, dat gaat niet over opdrachtgevers van freelancers maar bijvoorbeeld architecten. En dus was er hier geen sprake van “leiding en toezicht” zoals de wet dat eist:

[appellante] mag in het ontwerp wel een zekere rol hebben gespeeld, maar haar leiding en toezicht waren zeker niet zo direct dat daardoor de creatieve rol van [geïntimeerde] verwaarloosbaar werd. [appellante] heeft zich er zelfs over beklaagd dat zij, toen zij op een dag contact met [geïntimeerde] wilde opnemen, moest ontdekken dat hij op dat ogenblik afwezig was en een medewerker de opnamen aan het maken was. Hoe belangrijk of onbelangrijk dat ook mag wezen, als zij dat op deze manier toevallig moest ontdekken, waren haar leiding en toezicht toch niet zo direct als zijn het wel wil doen voorkomen.

Kortom, de opdrachtgever had geen auteursrechten. U vraagt zich misschien af waarom die man zich daar zo druk over maakt: simpel, de ontwerpers hadden hun geld nog niet binnen en verboden verspreiding van de brochures op grond van hun auteursrecht totdat de facturen voldaan waren.

Dezelfde soort redenering kun je dus voor een website hanteren. Alleen lag het bij de ontwerper uit de eerste alinea iets anders: hij kreeg een template (sjabloon) en hoefde dat alleen maar in te vullen met tekst en beeld. Daar zit geen creatieve ruimte in, dus dat knip&plakwerk levert geen auteursrecht op. Sorry Merijn. 😉

Via Volledig bericht, pardon Boek 9.

Arnoud

Verantwoord hacken van beveiligingen is legaal

Geplaatst op in Security, Uitingsvrijheid, nog geen reacties

Tweakers in de bocht: het testteam van Tweakers haalt de biometrische USB-stick BioSlimDisk Signature volledig uit elkaar, en ontdekt hoe men de beveiliging voor de gek kan houden. Ze deden dat al eens eerder trouwens. Maar het gaat me deze keer om hoe men omging met de bevindingen:

De lezer zal begrijpen dat we wederom verrukt waren met het resultaat; weer een stick bezweken. Zoals de regels van responsible disclosure vereisen, hebben we uiteraard voor publicatie contact opgenomen met de leverancier. De Nederlandse importeur verwees ons direct door naar de fabrikant. Deze nam vanuit het hoofdkantoor in Singapore contact op.

De fabrikant wilde de hack wel erkennen, maar gaf direct aan dat Tweakers.net een prototype getest had, een prototype dat niet op de markt zal verschijnen. In de definitieve stick zouden extra beveiligingen zijn aangebracht die de door ons uitgevoerde hack zouden moeten voorkomen.

En zo hoort het. Het is in Nederland toegestaan om de beveiliging te testen van je eigen apparatuur. Er zijn uitzonderingen, zoals het aanpassen van regio-restricties of het omzeilen of uitschakelen van kopieerbeveiligingen. En andermans systeem hacken “om de beveiliging te testen” mag natuurlijk niet zonder toestemming.

De interessante vraag is natuurlijk, wat mag je met het resultaat? Je hebt natuurlijk recht op vrije meningsuiting, ook (juist!) voor maatschappelijk relevante zaken als een onveilig systeem. Vandaar dat zo vaak gepleit wordt voor full disclosure: publiceer alle details over beveiligingsfouten, zodat iedereen er rekening mee kan houden.

Een nadeel van full disclosure is dat ook kwaadwillenden meteen leren van de fouten, en er gebruik van kunnen maken terwijl de fabrikant nog bezig is met de reparatie. Dat pleit dan weer voor geheimhouding. Alleen, ervaringen uit het verleden leren dat niet alle leveranciers even snel aan de slag gaan met gemelde beveiligingsfouten. Full disclosure is voor een deel dan ook een reactie op deze praktijk: publicatie dwingt de leverancier zo snel mogelijk aan de slag te gaan en met een reparatie (bug fix) te komen.

Een tussenvorm is responsible disclosure: geef de leverancier of fabrikant een redelijke tijd om de fout te repareren, en houd de fout geheim zolang er uitzicht is op een snelle reparatie. Blijkt de leverancier onwillig of duurt het onredelijk lang om tot een oplossing te komen, dan publiceer je de fout zodat mensen in ieder geval weten dat het probleem bestaat, en ze een lapmiddel kunnen verzinnen.

Hoe dan ook, publicatie van zulke resultaten mag. Een dergelijke publicatie moet wel duidelijk gericht zijn op een wetenschappelijk of journalistiek doel, en rekening houden met de redelijke belangen van de fabrikant. De publicatie mag niet ontaarden in een recept of instructies om het systeem te kraken, want dat dient geen legitiem doel en is er vooral op gericht de fabrikant schade toe te brengen. En dat mag niet.

Kortom, doe het zoals Tweakers

Wat overigens helaas niet uitsluit dat je toch juridische problemen tegen kunt komen. Dat ondervond Fox-IT bij het testen van een serie beveiligde USB-sticks. De bedrijven wier producten slecht uit de tests kwamen, begonnen over “smaad” en “reputatieschade”, en dreigden met advocaten. De bedrijven in kwestie hadden het rapport trouwens nog niet gezien toen een van de wel succesvolle firma’s al met een juichend persbericht naar buiten kwam. Dat was inderdaad niet zo netjes. De bedrijven allemaal op de hoogte houden is dus wel belangrijk.

Arnoud

Nieuw op Iusmentis: Misbruik van een draadloos (Wifi) netwerk (in Beveiliging > Draadloos internetten @ iusmentis.com)

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Security, 9 reacties

Draadloze netwerken zijn eenvoudiger te misbruiken dan traditionele, bedrade netwerken. Via wardriving is een draadloos 802.11 (“Wifi”) netwerk eenvoudig op te sporen, en als het netwerk onvoldoende beveiligd is, kan iedereen er gebruik van maken. De beheerder kan hierdoor schade lijden. Kan hij deze vergoed krijgen?

In deze paper gaat jurist Jaap Timmer in op het thuisgebruik van Wi-Fi en de gevaren die verbonden zijn aan draadloze netwerken waardoor misbruik van computersystemen kan ontstaan. Misbruik van het draadloze netwerk en eventueel daardoor van het computersysteem van een particulier veronderstelt dat er sprake is van schadelijk gedrag. Schadelijk gedrag veronderstelt op haar beurt weer “schade” en “slachtoffers”. Als deze veronderstellingen met betrekking tot misbruik van een draadloos netwerk blijken te kloppen, rijzen de vragen welke schade deze vormen veroorzaken en of de slachtoffers die computermisbruik ondervinden, op enigerlei wijze hun schade vergoed kunnen krijgen.

In de eerste plaats doet de vraag zich voor of op de dader een civielrechtelijke verplichting rust om de veroorzaakte schade te vergoeden. Een dergelijke verplichting bestaat op grond van artikel 6:162 BW voor de pleger van een onrechtmatige daad die schade heeft veroorzaakt. Om de dader daadwerkelijk te kunnen aanspreken, moet het slachtoffer over voldoende identificerende gegevens van de dader beschikken. Dit is zeker in het geval van computermisbruik door misbruik van een draadloos netwerk erg lastig.

Als de dader al aansprakelijk gesteld kan worden, is er dan nog plaats voor eigen schuld aan de zijde van het slachtoffer die heeft nagelaten gebruik te maken van bepaalde beveiligingsmogelijkheden door bijvoorbeeld encryptie? Wellicht zijn er nog alternatieve wegen om tot vergoeding van de schade te komen en misschien is het onder omstandigheden mogelijk de Internet Service Provider (ISP) voor de schade aansprakelijk te stellen.

Lees verder in Misbruik van een draadloos (Wifi) netwerk (in Beveiliging > Draadloos internetten @ iusmentis.com).

Arnoud

De digitale junkie en de internetloze zondag

Geplaatst op in Iusmentis, nog geen reacties

Op Frankwatching een mooi artikel naar aanleiding van het artikel in NRC van Victor Frölke over de internetloze zondag:

We hebben allemaal een of meerdere kiemen van verslavend gedrag in ons, en het is de vraag of we aan verleidingen kunnen weerstaan. Het internet is de duivel die de appel aanreikt, is de koffieshop op iedere hoek van de straat, is de hoer die lonkt en lokt op alle even huisnummers, is de gokkast die ongevraagd in ieder huis naast de thermostaat wordt geïnstalleerd.

De digitale junkie bij Frankwatching.

Arnoud

Numerieke domeinnamen voor iedereen – behalve Bram Heerink

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 4 reacties

1337.nl komt eraan, als het aan Tweakers ligt. In januari 2008 gaat SIDN numerieke domeinnamen invoeren. Dan krijgen we dus echt 9292.nl en 10.nl. Maar zoals wel vaker gebeurt komt er eerst een sunrise: voorafgaand aan de “open” registratie biedt SIDN merkhouders de mogelijkheid om hun numerieke merknaam vast te leggen. Zo kan Radio 538 dus 538.nl vastleggen. Al vist Chanel er naast, omdat 5.nl niet mag – het nummer moet minstens twee cijfers tellen.

Wie ook achter het net vist, is Bram Heerink van 112.nl. Door een opvallend brutaal staaltje lobbywerk is er in het reglement bepaald:

2.3 Daarnaast sluit SIDN de domeinnaam 112.nl uit van registratie via de sunrise-procedure. Dit domein wordt op uitdrukkelijk verzoek van de Nederlandse overheid door SIDN aan de overheid ter registratie aangeboden.

Bram Heerink was jarenlang de ongestoorde bezitter van www.112.nl, totdat in mei de Staat ineens een spoedeisend belang bedacht en de domeinnaam opeiste. Hangende het hoger beroep heeft Heerink beslag laten leggen op de domeinnaam.

Het is dan wel bijzonder vreemd als de Staat ineens een onderhandse afspraak met SIDN maakt dat deze 112.nl mag gaan gebruiken.

UPDATE (9 november) Arjan Dasselaar reageert in zijn column:

Ja, de overheid zorgt goed voor zichzelf, en gebruikt daarbij de wet vooral als het haar uitkomt. … Terwijl Heerink netjes het hoger beroep afwacht, stuurt de overheid dus een roedel ambtenaren langs bij de SIDN om op die manier te proberen de zaken even als ‘heren onder elkaar’ te regelen.

Arnoud

AIVD mag stofzuigeren naar persoonsgegevens (via Netkwesties)

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, Regulering, Security, nog geen reacties

Frank Kuitenbrouwer vertelt een mooie parabel over de AIVD:

Er was eens een klooster dat werd verlamd door een sluipend conflict onder de monniken waar de abt maar geen vinger achter kon krijgen. Ten einde raad riep hij de hulp in van een bevriende statisticus. Deze posteerde een waarnemer in de kloostergang voor de refter. Deze moest alleen maar turven wanneer de monniken kwamen en gingen, wie bij wie aanschoof, enzovoorts. Zonder dat er een naam aan te pas kwam liet de expert zijn analyse los op deze onschuldige stromingsgegevens met als resultaat dat de abt de aanstokers van de ruzie kon ontmaskeren.

Als het aan wetsvoorstel 30553 ligt, krijgt de AIVD straks namelijk de bevoegdheid om onbeperkt verkeers- en persoonsgegevens van providers op te vragen:

De diensten zijn bevoegd zich te wenden tot een aanbieder van een communicatiedienst met het verzoek gegevens te verstrekken over een gebruiker en over het communicatieverkeer dat met betrekking tot die gebruiker voor of op het tijdstip van het verzoek heeft plaatsgevonden dan wel na dat tijdstip zal plaatsvinden.

Lees verder in de column van Frank Kuitenbrouwer in Netkwesties.

Arnoud

Nieuw op Iusmentis: Usenet-gebruik juridisch bekeken (in Usenet > Technologie @ iusmentis.com)

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Iusmentis, nog geen reacties

Alhoewel downloaden van Usenet legaal is, is aanbieden van andermans werk op nieuwsgroepen inbreuk op auteursrecht. Publiceren van NZB-bestanden, of het onderhouden van gespecialiseerde zoekmachines of forums kan onrechtmatig zijn.

Usenet-nieuwsgroepen zijn al meer dan vijftien jaar populair. Niet alleen voor discussie, maar ook als medium voor de verspreiding van bestanden zoals muziek, films en software. Vaak wordt dat materiaal zonder toestemming verspreid (geupload) en gedownload. Mag dat? Jurist Gunnar Oudshoorn bekijkt de juridische aspecten van Usenet.

Voor de beantwoording van de vraag hoe uitwisseling via Usenet juridisch gekwalificeerd moet worden, moet eerst duidelijk worden welke spelers actief zijn in dit spel. In eerste instantie is dat uiteraard de gebruiker, daarnaast is ook de nieuwsserver een belangrijke schakel in het geheel. Ook moet er een blik worden geworpen op de NZB-zoekmachines en de usenet-communities.

Lees verder in Usenet-gebruik juridisch bekeken (in Usenet > Technologie @ iusmentis.com).

Arnoud

Mag ik mijn geld terug als ik Windows niet wil bij mijn nieuwe laptop?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 19 reacties

Gelukkig zijn er in Nederland winkels die je zonder problemen een softwareloze laptop verkopen. Je moet alleen wel flink zoeken soms. Maar wat nu als je er eentje koopt met Windows er al op, en je wilt dat niet? Een rechtszaak wegens ongeoorloofde koppelverkoop door een haar machtspositie misbruikend Microsoft is een optie, maar duurt wat lang. Je kunt ook Microsoft’s eigen EULA inroepen. Want wat staat er in die licentie:

You agree to be bound by the terms of this EULA by installing, copying, or otherwise using the Software. If you do not agree, do not install, copy, or use the Software; you may return it to your place of purchase for a full refund, if applicable.
Een Italiaan stapte met deze bepaling naar Hewlett-Packard en vroeg om die refund. Daar voelde HP weinig voor: die tekst was eenzijdig door Microsoft geschreven, en daarom achtte HP zich niet gebonden aan de overeenkomst. Bovendien stond in de algemene voorwaarden van HP dat hardware en software onlosmakelijk verbonden zijn, zodat alleen het retourneren van beiden mogelijk zou zijn.

De Italiaanse rechter vonniste (PDF, Italiaans) dat de klant mag afgaan op de juistheid van de Microsoft EULA, en veroordeelde HP tot het terugbetalen van 90 euro voor Windows XP en 50 euro voor Microsoft Works. Met de opmerking dat HP misschien haar contractuele relatie met Microsoft zou willen herzien.

Andere Italianen die hun geld terug willen, kunnen via consumentenorganisatie ADUC een standaardbrief downloaden.

Je moet trouwens wel hard kunnen maken dat je inderdaad de EULA geweigerd hebt te accepteren na de aanschaf van de computer. Een slimme Brit wilde het zekere voor het onzekere nemen en fotografeerde elke stap:

“I booted the laptop, then photographed every step of the boot process up to and including clicking on the XP ‘no I don’t accept’ button. I also scrolled through each page of the EULA, taking a photo of each page,” he wrote in an e-mail interview.

UPDATE (3 november): geen idee of Arda Gerkens van de SP mijn blog leest, maar ze stelt wel nu net Kamervragen over precies dit onderwerp, zo meldt Tweakers:

Volgens Microsoft is er in Nederland wel een procedure om een ongebruikte – of ongewenst meegeleverde – Windows-licentie vergoed te krijgen, maar ligt de verantwoordelijkheid hiervoor bij de verkoper waar de consument zijn systeem heeft gehaald. Volgens deze verkopers wordt een systeem op dat moment echter maatwerk, waardoor dezelfde hardware uiteindelijk duurder uit zou komen dan met het meegeleverde Windows-besturingssysteem.

Arnoud

Neem een optie op een octrooi

Geplaatst op in Innovatie, Intellectuele rechten, nog geen reacties

Een Amerikaanse octrooiaanvraag van IBM beschrijft een wel zeer creatieve manier om je octrooiportfolio te licentiëren: neem een optie op een X aantal octrooien, en bepaal welke je nodig hebt op het moment dat dat relevant wordt. Bijvoorbeeld als de concurrent langskomt met zijn octrooi en je iets nodig hebt om je onderhandelingspositie te versterken. Een soort van opties op octrooien dus.

Beta News schrijft:

If the company from which these traders could buy IP options were, say, IBM, you can see how that could be very attractive to, say, small (or even large) software companies in the open source community. It becomes much easier to fight a lawsuit from, say, Microsoft, if you can tap into IBM’s patent portfolio to counter-sue, than it would be to stand and fight on the basis that the patents being asserted were not valid. In fact, having such options could well persuade, say, Microsoft, not to sue in the first place.

Via de blog van Intellectual Asset Management.

Arnoud