Wat doen we met zijn profiel na overlijden? Facebook, Twitter en de digitale erfenis

| AE 11352 | Informatiemaatschappij | 9 reacties

Hoe ga je om met de berichten en foto’s van een dierbare na diens overlijden? Met die vraag opende de Volkskrant vorige week vrijdag. Sociale media gaan steeds vaker fungeren als online begraafplaatsen, je digitale nalatenschap. De journalist ging op onderzoek uit naar de vragen die dat oproept, waaronder dus juridische vragen en ik kreeg een klein beetje gekromde tenen van sommige antwoorden.

“Van wie zijn je berichten en foto’s nadat je overlijdt”, zo begint het eerste kopje bijvoorbeeld. Een redelijke clichévraag met volgens mij een bekend antwoord: van niemand, want data bestaat juridisch niet. Facebook is een butler met een ijzeren geheugen, en als de butler ontslag neemt krijg je nooit meer die mooie verhalen van wat opa allemaal uithaalde. Alleen dan met foto’s. Het is dus niet zo dat Facebook zich eigenaar maakt van je foto’s: het is gewoon data, en data gaat weg als de hostende partij dat wil. Of toegang ertoe gaat geld kosten. Juridisch niet raar, wel vervelend als je moet betalen om de foto’s van je ouders in de lucht te houden.

Een hele creatieve vond ik nog om alle chats en dergelijke van de overledene door een machine learning algoritme te halen, om zo een chatbot te maken die klinkt als die persoon. Technisch best een heel eind mogelijk, en die datasets kun je via de AVG te pakken krijgen (net als een kopie van de foto’s trouwens) dus zeker te doen. Maar toch zou ik het nogal raar vinden als mensen dat met mijn blogs gingen doen (postmortem.iusmentis.com, eh nee).

Ik zou niet weten wat ik juridisch daartegen zou kunnen doen. Met name omdat ik dan dood ben natuurlijk, maar er is ook niet echt een juridische remedie. Auteursrechtinbreuk is het volgens mij niet om teksten door zo’n learning algoritme te halen. En mijn privacy – mijn blogs zijn persoonsgegevens – houdt op bij overlijden: de AVG geldt alleen voor levende mensen, niet voor overledenen.

Voor accounts geldt overigens hetzelfde als voor data: je kunt niet zeggen dat die van iemand zijn, want het zijn slechts toegangskaartjes tot die butler. Het beheer van een account en wie er in mag, is dus niet een kwestie van “het is mijn account” of “ik heb het geërfd, laat me erin”. Het is een kwestie van afspreken, en de wet zegt niets over wat er in die afspraken mag staan. Er is van alles te verzinnen – zoals een specifieke machtiging voor je executeur via de notaris – maar praktisch gezien is het wachtwoord in een envelop ergens veilig bewaren een stuk handiger.

Arnoud

Wat moet je geregeld hebben als je als ICT-ondernemer komt te overlijden

| AE 11231 | Ondernemingsvrijheid | 10 reacties

Misschien een luguber onderwerp, maar wel iets waar je zakelijk over na moet denken als je een bedrijf hebt. Zeker als je ook personeel of partners hebt, want die worden dan geraakt in hun bedrijfsvoering. Natuurlijk speelt dit bij iedere ondernemer wel, en niet alleen bij ICT-ondernemers, maar er zijn wel een paar speciale aandachtspunten die voor ICT-dienstverlening uniek zijn. Maar het belangrijkste is: denk er over na en regel het ruim voordat het een issue zou kunnen gaan worden. Want anders is het voor je collega’s, personeel of nabestaanden een bijzonder complex, confronterend en ook duur traject.

Het hangt van de rechtsvorm af wat er gebeurt met je bedrijf als je overlijdt. Ben je een eenmanszaak, dan houdt deze op te bestaan na overlijden. Je kunt dat anders regelen, door in je testament op te nemen hoe het verder moet met de onderneming en de bijbehorende bedrijfsmiddelen. (Die zijn namelijk deel van je privévermogen.) Bij een vennootschap onder firma hoort in het VOF-contract te staan wat er gebeurt als een vennoot overlijdt. En bij een besloten vennootschap gaat het primair over de eigendom van je aandelen. Vaak is vastgelegd dat deze naar de andere vennoot gaan, al dan niet tegen een afkoopsom. Maar ga na hoe je wilt dat het verloopt, en leg dat vast.

Een speciaal punt van aandacht voor ICT-ondernemers is je auteursrecht. Wanneer je als directeur software maakt, of andere werken waar auteursrecht op rust, dan is niet gezegd dat die rechten aan je bedrijf toekomen. Je bent geen werknemer, dus de gewone regel “het is voor werk, dus het is van werk” gaat hier niet op. Heb je niets geregeld in je testament of in een aparte ondertekende akte, dan is het mogelijk dat je auteursrechten naar je erfgenamen gaan in plaats van naar de collega of partner die het bedrijf voortzet. Dat is natuurlijk bepaald onhandig.

Regel dus expliciet (en met handtekening) dat de rechten bij de juiste entiteit komen te liggen. En let op: een algemene zin in je VOF- of managementcontract dat alle bedrijfsmiddelen of “resultaten van vlijt en inspanning” overgaan naar het bedrijf, is niet genoeg. Een auteursrecht draag je alleen over als concreet is vastgelegd om welk werk het gaat. En er moet een handtekening onder staan.

Daarnaast heb je als bedrijf vaak de nodige accounts bij diensten van derden. Dat kan iets simpels als de bedrijfs-Twitter zijn tot een SaaS-dienst waar je als bedrijf van afhankelijk bent. Misschien betaal je die nog steeds met je privé-creditcard, omdat dat handiger was toen je begon. Zet dat even om naar een zakelijke betaalmogelijkheid, net als het gekoppelde telefoonnummer voor accountherstel. En bedenk een manier om het wachtwoord veilig beschikbaar te hebben voor je zakenpartner(s) die met je bedrijf doorgaan.

Bij je zakelijke social media wil je misschien het wachtwoord niet delen. Wat moet een collega immers met jouw Linkedin? Maar wat moet er dan met die dienst gebeuren? Wie gaat namens jou dan het account bevriezen of opheffen? Er is een procedure voor maar misschien is het makkelijker om toch het wachtwoord ergens vast te leggen, zodat iemand bij overlijden snel het account weg kan halen, of juist een bericht kan plaatsen van overlijden.

Hebben jullie nog meer tips?

Arnoud

Duits Hof: Facebook-accounts gaan over op erfgenamen

| AE 10715 | Informatiemaatschappij | 4 reacties

Wanneer iemand in Duitsland sterft moeten Facebook en andere sociale media de erfgenamen inzage geven in de accounts van de overledene, aldus NRC vorige week op gezag van het Duitse Bundesgerichtshof, de hoogste Duitse rechter. Zo’n account bij Facebook is eigenlijk gewoon een stukje dienstverlening onder overeenkomst, en naar Duits recht wordt zo’n overeenkomst als deel van je vermogen gezien en gaat dus naar je erfgenamen. Daarmee hebben die recht op voortgezette dienstverlening, oftewel toegang tot het account.

In juni vorig jaar werd nog het omgekeerde gevonnist: het zou gaan om persoonsgebonden dienstverlening die eindigt met de dood van de afnemer. Het hoogste Hof oordeelt dus anders, het is ‘gewoon’ dienstverlening en die contractuele relatie erf je (“overgang onder algemene titel”) als erfgenaam.

In Nederland is dat in principe ook zo, artikel 7:410 BW:

De dood van de opdrachtgever doet de opdracht slechts eindigen, indien dit uit de overeenkomst voortvloeit, en dan eerst vanaf het tijdstip waarop de opdrachtnemer de dood heeft gekend.

Probleem is vervolgens wel dat als Facebook besluit het account te bevriezen, je daar weinig aan kunt doen. Dat is dan wat “uit de overeenkomst voortvloeit” en daar is dan geen juridisch argument meer tegen. En omdat een contract als dit geen vermogensrecht is, kun je ook niet spreken van een recht dat in de boedel (de erfenis) belandt en zo opgeëist kan worden.

Een interessant argument van Facebook vond ik nog dat zij weigerden omdat hiermee de privacy van de communicatiepartners van de overledene in gevaar zou komen. Die dachten immers met haar te mailen (directmessagen?) en hoefden niet te verwachten dat haar ouders de berichten zouden lezen. Het Hooggerechtshof gaat daar aan voorbij. Dubbel. Dat zou met brieven op haar kamer ook gebeurd zijn, maar het voelt wel raar.

Arnoud

Nu mag je ook al niet meer doodgaan van de algemene voorwaarden

| AE 10711 | Informatiemaatschappij | 5 reacties

De internetbetaaldienst PayPal heeft een vrouw die onlangs is overleden een brief gestuurd met de mededeling dat haar overlijden in strijd was met de regels. Dat meldde Nu.nl op gezag van de BBC. “You are in breach of condition 15.4(c) of your agreement with PayPal Credit as we have received notice that you are deceased…… Lees verder

Duitse rechter ontzegt ouders toegang tot Facebook van overleden tiener

| AE 9465 | Informatiemaatschappij | 23 reacties

Een rechtbank in Duitsland besluit dat de ouders van een overleden tiener geen toegang krijgen tot haar Facebook-account. Dat las ik bij Nu.nl. Het vijftienjarige meisje van wie het account is, overleed in 2012 na aanrijding met een trein. De ouders proberen vast te stellen of het om zelfmoord ging, maar de rechtbank oordeelt nu… Lees verder

Erfenis inclusief Hotmail-account?

| AE 456 | Informatiemaatschappij | 2 reacties

Kun je bits erven? Eva Visser, advocaat bij Stibbe, bespreekt de vraag of webmail-aanbieders verplicht kunnen worden tot afgifte van informatie uit een e-mailaccount, indien de gebruiker van dat account is overleden. Aanleiding voor de vraag was de Amerikaanse zaak Ellsworth vs. Yahoo, waarin de ouders van een overleden militair toegang wilden tot diens mailbox…. Lees verder