Duits Hof: Facebook-accounts gaan over op erfgenamen

| AE 10715 | Informatiemaatschappij | 4 reacties

Wanneer iemand in Duitsland sterft moeten Facebook en andere sociale media de erfgenamen inzage geven in de accounts van de overledene, aldus NRC vorige week op gezag van het Duitse Bundesgerichtshof, de hoogste Duitse rechter. Zo’n account bij Facebook is eigenlijk gewoon een stukje dienstverlening onder overeenkomst, en naar Duits recht wordt zo’n overeenkomst als deel van je vermogen gezien en gaat dus naar je erfgenamen. Daarmee hebben die recht op voortgezette dienstverlening, oftewel toegang tot het account.

In juni vorig jaar werd nog het omgekeerde gevonnist: het zou gaan om persoonsgebonden dienstverlening die eindigt met de dood van de afnemer. Het hoogste Hof oordeelt dus anders, het is ‘gewoon’ dienstverlening en die contractuele relatie erf je (“overgang onder algemene titel”) als erfgenaam.

In Nederland is dat in principe ook zo, artikel 7:410 BW:

De dood van de opdrachtgever doet de opdracht slechts eindigen, indien dit uit de overeenkomst voortvloeit, en dan eerst vanaf het tijdstip waarop de opdrachtnemer de dood heeft gekend.

Probleem is vervolgens wel dat als Facebook besluit het account te bevriezen, je daar weinig aan kunt doen. Dat is dan wat “uit de overeenkomst voortvloeit” en daar is dan geen juridisch argument meer tegen. En omdat een contract als dit geen vermogensrecht is, kun je ook niet spreken van een recht dat in de boedel (de erfenis) belandt en zo opgeëist kan worden.

Een interessant argument van Facebook vond ik nog dat zij weigerden omdat hiermee de privacy van de communicatiepartners van de overledene in gevaar zou komen. Die dachten immers met haar te mailen (directmessagen?) en hoefden niet te verwachten dat haar ouders de berichten zouden lezen. Het Hooggerechtshof gaat daar aan voorbij. Dubbel. Dat zou met brieven op haar kamer ook gebeurd zijn, maar het voelt wel raar.

Arnoud

Nu mag je ook al niet meer doodgaan van de algemene voorwaarden

| AE 10711 | Informatiemaatschappij | 5 reacties

De internetbetaaldienst PayPal heeft een vrouw die onlangs is overleden een brief gestuurd met de mededeling dat haar overlijden in strijd was met de regels. Dat meldde Nu.nl op gezag van de BBC. “You are in breach of condition 15.4(c) of your agreement with PayPal Credit as we have received notice that you are deceased… this breach is not capable of remedy.” meldde de brief. Nadat de weduwnaar de BBC had ingelicht, heeft Paypal de brief ingetrokken onder het maken van excuses. Maar wat krijgen we nou?

Het is me niet helemaal duidelijk welk artikel 15.4 precies wordt bedoeld. De voorwaarden van Paypal Credit zijn anders gestructureerd, en er is nergens een 15.4(c) te vinden. Gezien de context van de brief (een letter of default) gaat het waarschijnlijk om artikel 12, waar voorwaarden in staan waaronder je als klant in verzuim (default) wordt geacht te zijn. Paypal mag dan je krediet ineens opeisen en je account sluiten.

Dit artikel noemt enkele situaties die voor mij vrij standaard zijn, zoals niet tijdig betalen of failliet gaan, maar ook het doen van misleidende verklaringen of niet voldoen aan je informatieplichten. Oké, dat is ergens nog wel te begrijpen, maar dat doodgaan staat er dus ook tussen:

Pass away or become incompetent;

Ik vermoed dat de achterliggende gedachte is dat je iemands kredietovereenkomst op moet kunnen zeggen als die iemand overleden is, er is dan immers geen wederpartij meer. Het is dan ook logisch dat je al het geld terug wilt eisen.

De specifieke uitwerking in dit artikel 12 is een beetje een vieze hack, een soort operator overloading eigenlijk. Artikel 12 regelt wanneer jij iets doet dat niet mag, op grond waarvan Paypal dan mag opzeggen. Dat artikel wordt nu gebruikt om ook de situatie na overlijden te regelen, want de uitkomst is hetzelfde. Maar als side effect gaat er dan een ingebrekestelling uit met als grondslag dat je overleden bent, en dat is natuurlijk weer niet de bedoeling.

Daar is vrij zeker gewoon niet over nagedacht, ook niet toen iemand het sjabloon voor die brief samenstelde en “Pass away” las en daar “you are deceased” van maakte. Het zou me niets verbazen als die zinnen door iemand anders zijn gemaakt dan de persoon die het sjabloon maakte.

De uitkomst (en die brief dus) is complete onzin, maar hoe het kon gebeuren is volkomen logisch.

Arnoud

Duitse rechter ontzegt ouders toegang tot Facebook van overleden tiener

| AE 9465 | Informatiemaatschappij | 23 reacties

Een rechtbank in Duitsland besluit dat de ouders van een overleden tiener geen toegang krijgen tot haar Facebook-account. Dat las ik bij Nu.nl. Het vijftienjarige meisje van wie het account is, overleed in 2012 na aanrijding met een trein. De ouders proberen vast te stellen of het om zelfmoord ging, maar de rechtbank oordeelt nu dat zij geen rechten hebben op het account omdat het hier gaat om persoonsgebonden dienstverlening die eindigt met de dood van de afnemer. Pijnlijk, maar wederom: dat krijg je ervan, van die diensteneconomie.

We denken over dingen als accounts vaak als eigendom, als fysieke dingen. Maar gebruik van Facebook is een dienst, en het account is niet meer dan een bioscoopticket: het bewijst dat je recht hebt op gebruik van die dienst.

Er is geen algemene regel dat een contract eindigt met je dood. Je moet echt per type contract gaan kijken wat de wet daarover zegt. In dit geval komen we dan uit bij de overeenkomst van opdracht, en daarover zegt art. 7:410 BW:

De dood van de opdrachtgever doet de opdracht slechts eindigen, indien dit uit de overeenkomst voortvloeit, en dan eerst vanaf het tijdstip waarop de opdrachtnemer de dood heeft gekend.

In principe loopt een Facebook-dienstcontract dus door tenzij in het contract staat dat het eindigt door overlijden van de gebruiker. Echter, de Facebook TOS, het betreffende contract, zegt niets over die situatie. Er is wel een FAQ daarover maar die noemt alleen de opties van omzetten naar een Memorial pagina of het opheffen van een account.

Dat lijkt me dan leidend: de dienst loopt juridisch dus door na overlijden als je de Memorial-optie hebt gekozen, maar wel binnen de daarop van toepassing zijnde beperkingen. De belangrijkste daarbij is dat niemand meer in kan loggen op het account, dus voor toegang tot berichten en dergelijke is dit niet genoeg. Maar zoals wel vaker gezegd: data is niets, dus ook berichten op Facebook niet. Je hebt geen recht op toegang tot die berichten tenzij contractueel afgesproken.

Dus nee, ik zie geen optie voor deze mensen om (naar Nederlands recht) bij die berichten van hun kind te kunnen. Dit is waar een social media testament (een wachtwoordenboekje met “Te openen in geval van mijn dood”) van belang voor is, maar dat is in de relatie ouder-kind denk ik lastig te realiseren.

Arnoud

Erfenis inclusief Hotmail-account?

| AE 456 | Informatiemaatschappij | 2 reacties

Kun je bits erven? Eva Visser, advocaat bij Stibbe, bespreekt de vraag of webmail-aanbieders verplicht kunnen worden tot afgifte van informatie uit een e-mailaccount, indien de gebruiker van dat account is overleden. Aanleiding voor de vraag was de Amerikaanse zaak Ellsworth vs. Yahoo, waarin de ouders van een overleden militair toegang wilden tot diens mailbox…. Lees verder