Vanaf vandaag mag je geen telefoon meer vasthouden op de fiets

Geplaatst op in Regulering, 51 reacties

De Nederlandse overheid waarschuwt dat het vanaf maandag 1 juli verboden is om tijdens het fietsen een smartphone, tablet, muziekspeler of camera vast te houden. Dat meldde Tweakers vrijdag. Wie dat toch doet riskeert een boete van 95 euro. Vanaf vandaag mogen ‘bestuurders van een voertuig tijdens het rijden’ niet langer een ‘mobiel elektronisch apparaat dat gebruikt kan worden voor communicatie of informatieverwerking’ in de hand houden. Stilstaan en appen of anderszins vasthouden mag nog wel, en de knopjes op je je Bluetooth-oortje mag je ook nog bedienen tijdens het fietsen. Het geldt ook voor paardrijders, maar ik weet niet zeker over steppende appers onder het verbod vallen.

Driekwart van de Nederlanders is voorstander van een verbod op het gebruik van smartphones op de fiets, bleek in 2017 uit onderzoek van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Niet heel raar: het is een zeer ergerlijke praktijk, en het leidt ontzettend af van het deelnemen aan het verkeer. Omdat het onschuldiger voelt, en er geen boete op staat, doen meer fietsers het dan automobilisten.

Maar er komen ongelukken van, en dan wreekt zich dat fietsers desondanks niet aansprakelijk voor de schade uit het ongeval zijn. Fietsers zijn zwakke verkeersdeelnemers, en daarom is in de Wegenverkeerswet (art. 185) opgenomen dat de eigenaar (of bestuurder) van een motorvoertuig in principe altijd aansprakelijk is voor schade aan de fiets of fietser. De uitzondering is bij overmacht, oftewel wanneer de bestuurder helemaal niets kon doen om het ongeluk te vermijden. Deze uitzondering is zéér beperkt: je kunt immers altijd remmen en je kunt altijd alle plotselinge bewegingen anticiperen, is de lijn in de rechtspraak. Er moet jou geen enkel verwijt te maken zijn.

Vandaar dus deze wetgeving. De tekst is breed opgesteld, dus het gaat niet alleen om appen op de smartphone maar ook om zeg schaken op je tablet, zelfs als die laatste niet aan internet verbonden is. Het apparaat verwerkt dan informatie, het doel waarvoor een tablet is gemaakt. De wet voegt aan de tekst nog toe:

Onder een mobiel elektronisch apparaat wordt in elk geval verstaan een mobiele telefoon, een tabletcomputer of een mediaspeler.

Daarmee kan er dus geen discussie meer ontstaan of bijvoorbeeld een MP3-speler onder het verbod valt.

Als je de telefoon vastmaakt in een houder (bestaan die eigenlijk, fietstelefoonhouders?) dan wordt het een ander verhaal. Het verhaal van onveiligheid op de fiets wordt een stuk zwakker met apparaten die vast aan je fiets zitten. Of aan je lijf, want een smartwatch heb je ook niet in de hand. Die mag je dus blijven bedienen tijdens het fietsen.

Arnoud

Wat doen we met zijn profiel na overlijden? Facebook, Twitter en de digitale erfenis

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 9 reacties

Hoe ga je om met de berichten en foto’s van een dierbare na diens overlijden? Met die vraag opende de Volkskrant vorige week vrijdag. Sociale media gaan steeds vaker fungeren als online begraafplaatsen, je digitale nalatenschap. De journalist ging op onderzoek uit naar de vragen die dat oproept, waaronder dus juridische vragen en ik kreeg een klein beetje gekromde tenen van sommige antwoorden.

“Van wie zijn je berichten en foto’s nadat je overlijdt”, zo begint het eerste kopje bijvoorbeeld. Een redelijke clichévraag met volgens mij een bekend antwoord: van niemand, want data bestaat juridisch niet. Facebook is een butler met een ijzeren geheugen, en als de butler ontslag neemt krijg je nooit meer die mooie verhalen van wat opa allemaal uithaalde. Alleen dan met foto’s. Het is dus niet zo dat Facebook zich eigenaar maakt van je foto’s: het is gewoon data, en data gaat weg als de hostende partij dat wil. Of toegang ertoe gaat geld kosten. Juridisch niet raar, wel vervelend als je moet betalen om de foto’s van je ouders in de lucht te houden.

Een hele creatieve vond ik nog om alle chats en dergelijke van de overledene door een machine learning algoritme te halen, om zo een chatbot te maken die klinkt als die persoon. Technisch best een heel eind mogelijk, en die datasets kun je via de AVG te pakken krijgen (net als een kopie van de foto’s trouwens) dus zeker te doen. Maar toch zou ik het nogal raar vinden als mensen dat met mijn blogs gingen doen (postmortem.iusmentis.com, eh nee).

Ik zou niet weten wat ik juridisch daartegen zou kunnen doen. Met name omdat ik dan dood ben natuurlijk, maar er is ook niet echt een juridische remedie. Auteursrechtinbreuk is het volgens mij niet om teksten door zo’n learning algoritme te halen. En mijn privacy – mijn blogs zijn persoonsgegevens – houdt op bij overlijden: de AVG geldt alleen voor levende mensen, niet voor overledenen.

Voor accounts geldt overigens hetzelfde als voor data: je kunt niet zeggen dat die van iemand zijn, want het zijn slechts toegangskaartjes tot die butler. Het beheer van een account en wie er in mag, is dus niet een kwestie van “het is mijn account” of “ik heb het geërfd, laat me erin”. Het is een kwestie van afspreken, en de wet zegt niets over wat er in die afspraken mag staan. Er is van alles te verzinnen – zoals een specifieke machtiging voor je executeur via de notaris – maar praktisch gezien is het wachtwoord in een envelop ergens veilig bewaren een stuk handiger.

Arnoud

Kan de werkgever anno 2019 verwachten dat je beschikbaar bent op WhatsApp?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 34 reacties

Maandag blogde ik over de vraag of een werkgever je kan verplichten een smartphone aan te schaffen. Daarop kreeg ik een paar vervolgvragen, met name over WhatsApp dat in het mkb en onderwijs veel gebruikt wordt voor werkoverleg en andere zakelijke communicatie. Mensen ‘moeten’ dan hun 06 doorgeven, of dat wordt gewoon in de groep gezet en daarna kan iedereen het zien en met iedereen overleggen. Aangenomen dat je een smartphone hebt en WhatsApp al gebruikt, in hoeverre kun je daar dan nog nee tegen zeggen?

Het installeren van WhatsApp is praktisch gezien weinig gedoe en vergt niet veel van je telefoon, dus daar heb je alleen je privacy-argument nog over. Dat zei ik maandag. En dat geldt natuurlijk des te meer als je WhatsApp al hebt en gebruikt om te chatten – dan vind je de privacyzorgen rond WhatsApp dus kennelijk niet onoverkomelijk, en waarom zou dat bij je werkgever daar dan ineens wél een probleem moeten zijn?

Het enige argument dat ik dan nog overhoud, is dat je niet wil dat je privé 06 nummer bij collega’s terecht komt. Allereerst omdat ze je dan voor werkdingen gaan appen buiten werktijd, en niet iedereen stelt daar prijs op. En ten tweede omdat ze dan misschien dat privénummer voor niet-werkgerelateerde dingen gaan gebruiken, zoals de babbelgroep of gewoon “hee Wim kun jij zaterdag helpen verhuizen je woont in m’n buurt” wat je misschien niet wilt.

De werkgever moet in principe zorgen voor de gereedschappen, waaronder ook de communicatiemiddelen als communicatie op afstand deel van je werk is. Dus als de werkgever wil dat jij in een groepsapp chat, dan moet hij zorgen voor een smartphone met groepsapp. Maar als het gebruikelijk is dat mensen dat zelf meenemen (zoals de chefkok met zijn messenset) dan mag de werkgever verlangen dat een goed werknemer zijn smartphone meeneemt en de chatapplicatie aanslingert voor het werk. Gezien de dekkingsgraad van WhatsApp in Nederland vind ik het lastig daar wat tegenin te brengen.

Wel is het zo dat de collega’s dan netjes en alleen werkgerelateerd je 06-nummer mogen gebruiken. Buiten werktijd je benaderen mag alleen wanneer het überhaupt gerechtvaardigd is dat je buiten werktijd wordt benaderd (zouden ze je ook op je vaste lijn bellen?). Dat hangt af van je branche – is er een vergoeding voor overwerk, zijn er piketdiensten, heb je flexibele uren en ga zo maar door.

Collega’s benaderen voor privézaken is een stuk lastiger. Enerzijds, dat is iets dat gebeurt (ook in de kantine kan Hans Wim vragen om te verhuizen, of hij stuurt een groepsmail naar alle kantooradressen). Anderzijds is dat nummer wel net iets meer privé dan de werkcommunicatiemiddelen. Als werkgever heb je dan een zorgplicht (ook vanuit de AVG, maar vooral vanuit goed werkgeverschap) dat die 06-nummers niet zomaar worden misbruikt. Ik zou dus zeggen dat een werkgever op klachten “ik krijg privéberichten van collega’s” moet ageren, en bij voorkeur dit vooraf al verbieden in zijn social media reglement.

Arnoud

Je ex-werknemer mag zo snel mogelijk van de bedrijfsbus af

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 13 reacties

Tot hoe lang na uitdiensttreding mag je als werknemer worden ingezet als ‘gezicht’ van het bedrijf? Die vraag stond centraal in een conflict tussen een oud-werknemer van een pakketbezorger en de werkgever. Deze foto werd gebruikt bij persberichten over de dienst, maar op zeker moment ook aangebracht als foto op bezorgbussen en vrachtwagens. Daar maakte de werknemer na uitdiensttreding bezwaar tegen, omdat hij toen niet meer met deze werkgever geassocieerd wilde worden. En dat recht heb je onder het commercieel portretrecht. Weg dus met die foto in de folder, en ga maar krabben op je bus.

Uit het vonnis haal ik dat de werkgever fungeert als onderaannemer voor PostNL Extra@Home, de speciale bezorgdienst voor grotere producten van PostNL waarbij ook een installatieservice kan worden afgenomen. Om dat te illustreren, had men een mooie foto gemaakt van twee installateurs bezig met het afleveren van een televisie, zie de thumbnail hiernaast. Maar na uitdiensttreding had de man er geen zin meer in dat zijn foto steeds maar gebruikt bleef worden. In eerste instantie verliep de discussie minnelijk: hij vroeg een vergoeding voor gebruik van zijn portretrecht, en het bedrijf onderhandelde daar zakelijk over, maar de discussies liepen na geruime tijd spaak. Enkele jaren later pakte de man het opnieuw aan via een advocaat, waarna de werkgever aangaf dat er al geschikt was en dus niets meer betaald hoefde te worden. Daarop stapte de man naar de rechter voor een verbod met schadevergoeding.

Uitgangspunt van de man was dat de foto’s specifiek waren gemaakt voor intern gebruik ten behoeve van een presentatie aan medewerkers over een nieuwe bedrijfstak van de werkgever en niet voor de promotionele of commerciële doeleinden waarvan in het onderhavige geval sprake is. De werkgever stelde daar tegenover dat hij als werknemer toestemming had gegeven voor het gebruik van zijn beelden, zonder dat er aan die toestemming beperkingen waren verbonden. Met dat stuk is de rechter snel klaar: er was geen duidelijk bewijs van toestemming, met name was er geen ondertekend stuk.

De rechtbank gaat vervolgens verder op het ‘redelijk belang’ uit het portretrecht (artikel 21 Auteurswet). Dit doet wat vreemd aan anno 2019, nu een foto een persoonsgegeven is en de AVG daarop van toepassing is. De AVG vervangt daarmee het klassieke portretrecht, omdat Europees recht immers nationaal recht vervangt. Maar allereerst dateert het gebruik van de foto van vóór de AVG, en ten tweede roept de man geen privacygrondslag in voor zijn argument: hij maakt bezwaar tegen de associatie met het bedrijf, hij wil niet langer het ‘gezicht’ van deze dienstverlening zijn. Dat is een aparte grond, los van de privacy.

Deze grond is al in 1997 apart erkend in het Discodanser-arrest (HR 2 mei 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2364, NJ 1997, 661). De Hoge Raad formuleerde hierin de norm dat een geportretteerde in beginsel steeds een redelijk belang zal hebben om zich te verzetten tegen gebruik van zijn portret ter ondersteuning van een commerciële reclame-uiting. De geportretteerde zal door het publiek immers geassocieerd worden met het betreffende product of de dienst, waarbij het publiek in het algemeen – en doorgaans terecht – ervan uit zal gaan dat het gebruik van het portret niet zal zijn geschied zonder toestemming van de geportretteerde en de opname van het portret in de reclame-uiting zal opvatten als een blijk van publieke ondersteuning van het product of de dienst door de geportretteerde. Op deze gronden is het op een dergelijke wijze gebruiken van een portret in beginsel aan te merken als een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de geportretteerde (strijd met artikel 8 EVRM).

In theorie is het mogelijk om die inbreuk te rechtvaardigen met beroep op een ander grondrecht. Dit zal meestal de uitingsvrijheid (artikel 10 EVRM en artikel 7 Grondwet) zijn. In dit geval is dat niet sterk, het gaat om een reclame-uiting en geen redactionele boodschap. Daarbij is niet van belang of de foto’s al dan niet schadelijk zouden zijn voor zijn reputatie en/of dat de werknemer een verzilverbare populariteit geniet of niet. Bovendien had de werkgever dit niet nader onderbouwd.

Welke lessen zijn hier nu uit te trekken? Allereerst natuurlijk dat je als werkgever duidelijke afspraken moet maken én op papier moet zetten. Daarbij zal al snel het argument te berde komen dat onder de AVG werknemers geen toestemming kunnen geven, vanwege het ontbreken van het ‘vrije’ karakter vanwege de afhankelijkheidsrelatie tot de werkgever. Dit vonnis danst daar mooi omheen: het gaat om een niet-persoonsgegevens gerelateerde kwestie, namelijk het commercieel portretrecht. Daarbij staat een belangenafweging voorop, en toestemming is een factor binnen de belangen die moeten worden afgewogen. De mate van vrijheid bij die toestemming kan daarin worden meegenomen, maar is niet in zijn eentje doorslaggevend.

Wel denk ik dat in het algemeen het ophoudt zodra de werknemer uit dienst gaat. Het kan niet waar zijn dat een werkgever goede sier blijft maken met een foto van een ex-werknemer. Zo dat al niet volgt uit privacy of portretrecht, zal het toch volgen uit gewoon de open norm van goed werkgeverschap. Zoiets doe je niet. (Eventuele historische documenten zoals oude brochures of een reeds gepubliceerd filmpje met datum daargelaten.) Als werkgever zul je dus altijd een plan paraat moeten hebben om dergelijke uitingen te vervangen wanneer de gefilmde werknemers uit dienst gaan.

Arnoud

Sinds wanneer is een lootbox hetzelfde als een verrassings-ei?

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 22 reacties

Electronic Arts vindt in-gameaankopen met een willekeurige uitkomst ethisch en schaart deze niet onder de noemer lootboxes. Die uitspraak van Electronic Arts’ legal counsel Kerry Hopkins las ik bij Tweakers. Volgens haar lijken de aankopen op ‘veel andere producten waar veel mensen op een gezonde manier van genieten en het verrassingselement kunnen waarderen’. Ze vergelijkt deze praktijk met onder meer de chocoladeverrassingseieren van Kinder of Hatchimals. Ik heb vast iets gemist over gokverslaving bij Kinder-eitjes.

Een loot box is de vakterm voor een item in een game dat je kunt openen om dan een niet vooraf bekende inhoud te krijgen. Meestal moet je betalen om dat te mogen doen, waardoor er dus een verrassings- of gokelement in het spel komt. Dat kan leuk zijn (welk cadeautje zal er in mijn ei zitten) maar als je er geld voor moet betalen dan komt ook de kansspelwetgeving om de hoek kijken. Volgens de Wet op de kansspelen is namelijk sprake van een kansspel wanneer

de aanwijzing der winnaars geschiedt door enige kansbepaling waarop de deelnemers in het algemeen geen overwegende invloed kunnen uitoefenen

In theorie kun je natuurlijk zeggen, zo’n ei is hetzelfde want je ‘wint’ dan de inhoud die je niet vooraf kent. Maar zoals ik vorig jaar blogde, de Kansspelautoriteit legt dit zo uit dat de prijs van het kansspel iets van verhandelbare waarde moet hebben. Voor de Kinder-speeltjes is die er niet (de enkele liefhebber die ze compleet verzamelt – hoi Wim – daargelaten). Voor voetbalplaatjes ook niet. Maar in-game items die je met zo’n lootbox krijgt, die wel.

Sommige spelaanbieders verbieden de handel in in-game objecten. Dat is echter niet genoeg. Het gaat er onder de wet niet om of je van de spelaanbieder mág handelen in die objecten, maar of er daadwerkelijk en legitiem gehandeld wórdt in die objecten. (Anders zou je als gokaanbieder gewoon in je algemene voorwaarden zetten dat gewonnen prijzen niet tweedehands doorverkocht mogen worden, om zo de Wet op de kansspelen te omzeilen.) En het is legitiem omdat dergelijke objecten juridisch gezien in eigendom overgedragen zijn, analoog aan de digitale aanschaf die je bij een online koop van spellen en dergelijke goederen doet. Dan is het betekenisloos de handel daarin in je voorwaarden te verbieden.

De juriste van EA noemt dit soort dingen “zeer lokale wetgeving”, een transparante poging om je te verschuilen achter zogenaamd Europees recht of dat het zo moeilijk is al die wetjes te kennen. Maar als dit soort taal er komt, is het wel duidelijk dat men enigszins in angst zit over de toekomst van lootboxen. En terecht.

Arnoud

Mag je werkgever je verplichten een smartphone met chatapp te kopen?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 36 reacties

Een lezer vroeg me:

Mijn werkgever wil dat ik mobiel bereikbaar ben, niet alleen om te bellen maar ook via een chat-app. Ik heb geen smartphone en wordt dus zo gedwongen die te kopen én een account bij Apple of Google te nemen. Kan een werkgever me dit werkelijk verplichten?

Anno 2019 is dit niet 100% duidelijk. In de kern moet de werkgever aan de werknemers de gereedschappen beschikbaar stellen voor het werk, maar als het in de branche gebruikelijk is dat die het zelf meeneemt, dan kan de werkgever zich daarop beroepen. Dit speelt bijvoorbeeld bij kappers en chefkoks die eigen scharen en messen meenemen zodat het het beste bij hun hand past. Een restaurant kan dan zeggen, bij ons krijg je geen eigen messen, die moet je zelf meenemen.

Het gaat voor mij echter te ver om te zeggen, koop als ‘gewone’ werknemer maar een smartphone van vele honderden euro’s en zet daar onze app op. Een dergelijke investering kun je niet verlangen van werknemers. En ja, ik weet dat messensets ook duur kunnen zijn maar dat zijn werknemers die ook navenant beloond worden en unieke skills hebben. Als je als werknemer in een met chefkoks vergelijkbare situatie bent én het normaal is dat iedereen met eigen smartphones rondloopt, dan wil ik dit standpunt nog wel herzien.

De meeste mensen hebben een eigen smartphone, en dan kun je dat ‘duur’ argument natuurlijk niet meer gebruiken. Dan gaat het in de praktijk vooral over het gedoe rondom die chat-app en wat er nog meer bij komt kijken. Het installeren van WhatsApp is praktisch gezien weinig gedoe en vergt niet veel van je telefoon, dus daar heb je alleen je privacy-argument nog over. Een custom chat-app inclusief MDM en remote wipe optie is op zich alweer een hele burden voor de werknemer.

Dat privacyargument is wel iets wezenlijk extra’s ten opzichte van die messen- of scharenset. Daar gaat die vergelijking dan ook scheef op, wat mij betreft. Je kunt denk ik best verlangen dat mensen eigen spullen meenemen die hen op het lijf zijn gesneden, zeker als iedereen dat al jaren doet, maar eisen dat ze ook bij jou hun privacy te grabbel gooien is volgens mij geen goed werkgeverschap.

Arnoud

Twitch klaagt trollen aan die video’s van aanslag plaatsten

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 5 reacties

Livestreamwebsite Twitch is in de Verenigde Staten naar de rechter gestapt om een groep anonieme gebruikers aan te klagen. Dat meldde Nu.nl onlangs. De gebruikers plaatsten enorme hoeveelheden ongepaste video’s, waaronder de beelden van de aanslag op een moskee in het Nieuw-Zeelandse Christchurch. Het bleek zo veel dat Twitch tijdelijk geen nieuwe gebruikers toeliet en veel werk had om alles weer te verwijderen. Zo veel dat ze nu een juridisch novum willen realiseren: een schadeclaim bij die kwaadwillende gebruikers, zeg maar de kosten van het opruimen van de rotzooi. Een bijzonder geval.

De exacte aanleiding voor de flood is me niet helemaal duidelijk, maar rond 25 mei zou een groep van zo’n 100 trollen zijn begonnen met allerlei schokkende rotzooi te posten in een lege categorie van de streamingsite. Het zou gaan om copyrighted films, maar ook gewelddadige en haatzaaiende inhoud, inclusief dus video’s van de Christchurch-aanslag. Allemaal in overtreding van de gebruiksvoorwaarden, staat er dan ook. Joh.

Daar komt bij dat de plaatsers met elkaar samenwerkten om de video’s te promoten, onder meer door elders de videos inclusief logo van Twitch te vertonen en met dat logo reclame te maken. Zo hoopte men kennelijk de algoritmes van Twitch te manipuleren (gezien woensdag moet ik zeggen: de inputdata van Twitch te vervuilen) om zo deze video’s hoger te krijgen en zo andere mensen weg te jagen die dan ineens troep aanbevolen kregen.

In eerste instantie dacht ik dat het Twitch erom ging dat de beelden ongepast waren. Dat zou wel een verrassing zijn ja, je gebruikers aanklagen om de regels te overtreden. Dat kan, maar komt zeer zelden voor. Vooral omdat er weinig te halen valt, wat is immers je schade als je al vaste medewerkers hebt die abuse bestrijden en je geen financiële claims van derden hebt?

Hier gaat het wel een stapje verder, echt dingen moeten ombouwen en twee dagen je registratie-deuren moeten sluiten is natuurlijk van een andere orde. Desondanks zie ik het niet echt gebeuren dat hier geld uit komt, maar het is natuurlijk wel een stevig signaal naar andere trolfiguren: we weten je te vinden als het moet.

Arnoud

Advocaat VS die fraudeerde met gedeelde pornofilms krijgt celstraf

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 6 reacties

Een Amerikaanse advocaat die online fraudeerde met gestolen en eigen porno, krijgt een gevangenisstraf van veertien jaar. Dat meldde de NOS onlangs. De advocaat, bekend onder de handelsnaam Prenda Law, deelde pornografische films en klaagde downloaders aan vanwege het schenden van auteursrechten die zogenaamd bij zijn cliënten zouden berusten. Een lucratieve business, in een slordige drie jaar verdiende hij zo’n 11 miljoen euro. Alleen dacht ik al toen ik het net hoorde, hoe dácht je hiermee weg te komen. Maar misschien is downloaden van porno in de VS net iets meer een stigma dan bij ons?

Prenda Laws werkwijze was even simpel als brutaal. Haal ergens een zooi pornofilms vandaan, deel die op filesharingnetwerken en registreer de IP-adressen van partijen die het downloaden en/of verder verspreiden. Achterhaal via de ISP vervolgens hun naam- en adresgegevens, en stuur ze een blafbrief zoals alleen advocaten die kunnen schrijven. Dreig met honderdduizenden euro’s aan schadevergoeding en statutory damages, en bied aan om te schikken voor slechts drieduizend euro. Een hoop mensen deden dat, getuige de drie miljoen die in het vonnis worden genoemd.

Natuurlijk klopt daar niks van, weliswaar mag je als advocaat best stevig blaffen maar er moet wel een cliënt met een auteursrecht achter je zitten. En die was er niet – geen cliënt en geen auteursrecht dat men mocht vertegenwoordigen. De zaak ging dan ook mis toen een aantal aangeschreven partijen naar de rechter stapten, en zeker toen diverse geïnteresseerden zoals advocaat Ken White zich ermee gingen bemoeien. Allerlei onregelmatigheden kwamen aan het licht, zoals vervalste handtekeningen, ontbrekende machtigingen en niet-bestaande rechthebbenden. Een zeer uitgebreide Wikipedia-pagina documenteert de volledige zaak.

Ik hoor vaker dat auteursrechtclaims frauduleus zouden zijn, en dit soort zaken helpen natuurlijk niet om het beeld van rechthebbenden te veranderen. Maar dit is wel een hele hoge uitzondering, ik ken in Europa eigenlijk geen zaken waarin advocaten werkelijk zo brutaal en frauduleus te werk gaan. Ik vind het dan ook altijd wat twijfelachtig om nadrukkelijk een punt te maken van “bewijs maar dat je de rechthebbende vertegenwoordigt”. Ik heb nog nooit meegemaakt dat dat niet bewezen kon worden, en je staat sterk achter als dat je voornaamste argument was.

Arnoud

Politiek wil waakhond op algoritmes, maar ik heb liever een keurmerk voor de trainingsdata

Geplaatst op in Innovatie, 14 reacties

De Nederlandse politieke partijen D66 en CDA roepen het kabinet dinsdag in een motie op toezichthouder op te zetten die het gebruik van algoritmes bij de overheid in de gaten houdt. Dat las ik bij Tweakers maandag. De macht van algoritmes is een steeds grotere angst aan het worden: ze zijn niet transparant, ze kunnen al snel discrimineren of oneerlijk behandelen en ambtenaren voelen zich vaak verplicht om te doen wat het algoritme zegt in plaats van hun eigen afwijkende opvatting over de zaak door te zetten. Een loffelijk idee, alleen vergeten ze weer waar het eigenlijk om gaat: it’s the data, stupid.

Aanleiding voor het voorstel is eerdere berichtgeving van de NOS over de macht van algoritmes. Schokkend vond ik vooral dat niet duidelijk was waar en hoe men geautomatiseerde besluitvorming toepast, de NOS had vele wob verzoeken nodig om een en ander een tikje inzichtelijk te krijgen. De richtlijn moet duidelijk maken in welke gevallen gebruik van algoritmes wel of niet gerechtvaardigd is. Of er een volledig nieuwe toezichthouder moet komen of dat bijvoorbeeld de Autoriteit Persoonsgegevens extra bevoegdheden krijgt, moet nog worden besloten.

Een algoritme is een reeks instructies die door een computer wordt uitgevoerd, zo meldt de NOS netjes. Alleen hebben we het hier niet over algoritmes in klassieke zin, zoals in het stroomschema hier rechtsboven. Een klassiek algoritme is als een taartrecept: doe eerst dit, als de temperatuur hoog genoeg is doe dan dat, doe daarna zus tenzij X want dan zo. En computers gaan dat dan rechtlijnig uitvoeren. (Kennen jullie die van de programmeur die totaal uitgeput uit zijn douche werd gehaald? Op de shampoofles stond namelijk: haren natmaken, shampoo aanbrengen, uitspoelen, herhalen.)

Dergelijke algoritmes worden top-down ontworpen. Begin met de hoofdlijnen, zoek de simpele randgevallen en voeg daar uitzonderingen voor toe, draai het een paar keer en voeg extra uitzonderingen of bijzondere regels toe. Dat groeit door de tijd heen, maar in principe is elke stap bewust genomen en iedere uitbreiding weloverwogen. In theorie is daarmee iedere stap uit te leggen.

De algoritmes waar dit voorstel over gaat, zijn echter geen klassieke algoritmes. Ik zou dit haast kunstmatige intelligentie noemen maar het is gewoon machine learning: het zoeken naar trends en verbanden op basis van grote bakken met data. Eigenlijk gewoon statistiek: in deze bak data zijn dit de fraudeurs en dit niet, en dan flink doorrekenen wat die gemeenschappelijk hebben om zo een voorspellende functie te bedenken die voor een nieuwe aanmelding zegt of deze fraudeur is.

Die voorspellende functie, geladen met die data, is dan een algoritme in de zin dat het een reeks instructies is – maar praktisch gezien is het onvergelijkbaar met die klassieke algoritmen. Sterker nog: ik durf wel te zeggen dat die functie an sich totaal niet interessant is. Daar zijn er genoeg van, en hoewel ieder deep neural net vast zijn eigen prachtige theorie en implementatie heeft, is dat niet waar het om gaat. Laad datzelfde net met nieuwe data en je krijgt iets compleet anders.

Het gaat dus om die data en niets anders. Welke data gaat erin, hoe is die samengesteld en hoe wordt geborgd dat dit een eerlijke en objectieve samenstelling is? Want dáár komt al die ellende van. Vaak is data uit beperkte bron geselecteerd, of ergens aangekocht, en in ieder geval is ‘ie niet getest op representativiteit en actualiteit. Daar gaat het dan meteen mis, want met slechte brondata ga je natuurlijk nooit goede voorspellingen doen. Maar het enge is, het lijken bij het testen best goede voorspellingen want je houdt altijd een stukje van je brondata apart om eens mee te testen. En ik geloof onmiddellijk dat je dan goede uitkomsten krijgt. Logisch, het is dezelfde bron en op dezelfde manier gecategoriseerd.

Ik zou er dus hard voor willen pleiten om geen tijd te verspillen aan die algoritmes, maar juist de problemen bij de bron te bestrijden: geen data de overheid in tenzij met keurmerk. De data moet kloppen, eerlijk zijn en volledig. Dáár een toezichthouder voor lijkt me een prima idee.

Arnoud

Natuurlijk is het lezen van 150 privacy policies een totale ramp. Laten we ermee ophouden

Geplaatst op in Privacy, 13 reacties

Wij lazen 150 privacy policies en ze waren echt een totale onbegrijpelijke brij, aldus de NY Times vorige week. Het ging uiteraard om Amerikaanse sites; de policies stonden vol met juridisch jargon en braaftaal, met alles drie slagen om de arm en het taalgebruik zo moeilijk dat alleen Emmanuel Kant’s “Critique of Pure Reason” pittiger te lezen was. De strekking: deze dingen zijn niet bedoeld voor gewone mensen, maar voor bedrijven om zich in te dekken als ze weer eens je data verkopen of andere rare dingen doen waar wij gewoon niet op zitten te wachten. Inderdaad een totale ramp, en inderdaad zullen we daar gewoon mee ophouden?

De privacy policy is een raar ding. Waarom alle websites precies zo’n ding hebben is me nooit duidelijk geworden, maar al sinds jaar en dag loopt iedereen er mee te leuren. Het is waarschijnlijk te herleiden tot de FTC Fair Information Act, die eist dat je als eerlijk handelaar transparant bent over wat je doet met privacy en persoonlijke informatie. Dat gaan we dan even opschrijven, zal wel de gedachte zijn geweest.

Maar dan krijg je dus vrij massaal dat mensen lappen tekst posten (want niemand die eist dat het allemaal logisch en leesbaar moet zijn) en dat vervolgens niemand die leest. Totdat het misgaat, en dan is “ja maar in de privacyverklaring stond We respect your privacy en We may use data for certain purposes dus dan had u moeten begrijpen dat” een prima reactie in de praktijk.

In Europa hadden we altijd de eis van een informatieplicht onder de privacyrichtlijn (Wbp), en die is uitgebreid in de AVG: duidelijk en transparant, en in eenvoudige taal aangeven wat je doet met persoonsgegevens, waarheen waartoe en hoe lang. En stom genoeg zijn we dat allemaal gaan uitvoeren door privacyverklaringen te gaan (her-)schrijven. “Wees concreet”, zegt de wet. “Ik geef het woord nu aan mijn jurist”, zegt de ondernemer. Precies.

Wat mij betreft is het vrij simpel: zo’n onleesbare privacyverklaring is niets waard, en ik zou het werkelijk fantastisch vinden als de AP gewoon boetes van 5000 euro het stuk uitdeelt voor elke privacyverklaring die volgens een objectieve taalredacteur niet taalniveau B2 is. Zo moeilijk is dat niet. (Waarom maar 5000? Omdat in beroep gaan dan weinig zin heeft en de administratieve rompslomp voor de toezichthouder daardoor minder is.)

Nog geweldiger zou ik het vinden als we gewoon zouden stoppen met privacyverklaringen. Waarom moet je eigenlijk überhaupt een apart document hebben dat van alles gaat vertellen? Leg het gewoon uit op het moment dat het aan de orde is. Zet op je bestelformulier onder elk veld waarom je het nodig hebt (“Je geboortedatum gebruiken we voor een verjaardagscadeau en om je demografisch te kunnen categoriseren”) en je bent er eigenlijk al. Krijg je het verhaal daar niet rond, dan heb je meteen een check dat je het anders moet gaan aanpakken.

Dat laatste is denk ik nog het belangrijkste: door een aparte privacyverklaring te schrijven, koppel je het verhaal daaruit los van wat je werkelijk aan het doen bent. Dan krijg je indekken, braaftaal en slagen om de arm. Terwijl je op het moment zelf concreet moet zijn: waarom vragen wij eigenlijk om het geslacht van onze klanten?

Arnoud