Is een lijst van bekende roodharigen in strijd met de AVG?

| AE 12519 | Privacy | 37 reacties

Deze discussie kan ook alleen op Wikipedia: mag je een lijst van bekende mensen met rood haar publiceren in je online encyclopedie, of is dat in strijd met de AVG? (Dit speelde in januari, maar ik kom er pas net achter dankzij een tipgever.) Je kunt je natuurlijk afvragen hoe encyclopedisch zo’n lijst is, maar als je in de pers rondkijkt dan zie je ook regelmatig lijstjes met de tien langste mensen, tien beroemdheden met een tic en wat al niet meer. Dus waarom zou dit dan ineens een AVG probleem zijn?

Het eerste argument voor verwijdering is volgens mij ook het meest relevant: dit is eigen onderzoek (dus geen bronnen gebruikt) en het is alleen een opsomming, dat is niet encyclopedisch. Dat laatste is de kern van Wikipedia; het moet relevant voor het publiek zijn, waarom is dit nieuwswaardig, naslagwaardig of hoe je dat maar wil zeggen bij Wikipedia.

Het argument daartegen is dat er al vele lijsten rondzwerven van “famous redheads”, dus dat het kennelijk relevant voor het publiek is. Er zijn dan weer geen lijsten van “mannen met blauwe ogen” of “personen met behaarde voeten”, dus het is kennelijk een maatschappelijk relevant criterium, dat rood haar hebben.

En toen kwam de AVG in het spel:

De Autoriteit Persoonsgegevens is hier duidelijk over, mag niet tenzij je aan een van de uitzonderingen voldoet. Een lijst op Wikipedia voldoet niet aan de uitzonderingen. Is rood haar herleidbaar tot iemands ras/etniciteit? Ja, de connectie rood haar en ras/etniciteit is redelijk beschreven in de wetenschappelijke literatuur. Als je dat ook nog eens combineert met iemands land van herkomst en de geboortedatum, ja dan zegt dat zeker wat over ras en etniciteit. Dat maakt dat er toch wel gerede twijfel is of de lijst daarmee in lijn is met de AVG.
In iets juridischer taal is het argument dat “hebben van rood haar” een persoonsgegeven over etnische afkomst is, namelijk mensen wier oorsprong in Groot-Brittannië en Ierland ligt (de Kelten, met name). En dergelijke persoonsgegevens mag je eigenlijk niet verwerken, net zo min als medische gegevens, zonder – kort gezegd – uitdrukkelijke toestemming of een wettelijke regeling die zegt dat het mag. Aan allebei voldoet Wikipedia niet met die lijst.

Nou heb ik zelf de nodige twijfels of dít nu een “etnische afkomst” kenmerk is. Want allereerst is de koppeling tussen dat oorspronggebied en rood haar ondertussen wel behoorlijk vervaagd, als het al zo was dat rood haar primair uit die regio kwam. Want elders lees ik dat rood haar eigenlijk overal ter wereld wel gevonden wordt. En ten tweede heb ik niet het idee dat hiermee een groep wordt afgebakend, zoals de bedoeling is van dat kenmerk.

Maar belangrijker: Wikipedia heeft als encyclopedie iets meer ruimte onder de AVG. Haar publicaties zijn namelijk equivalent aan journalistiek: zij publiceert feiten, meningen en ideeën die van belang zijn voor het publiek. Weliswaar niet actueel, maar als naslag. En daarmee kwalificeert de vrije encyclopedie voor de uitzondering voor journalistieke doeleinden onder de AVG, wat als gevolg heeft dat ze wél bijzondere persoonsgegevens mag gebruiken in haar publicaties als dat relevant is.

Bij een lemma van zeg Geri Halliwell of James Joyce hun rode haar noemen lijkt me op zich wel relevant, gezien beiden daarmee opvielen binnen hun kringen van bekendheid. (Of Vladimir Lenin, ik las het en ik was verrast, dus kennelijk heeft het feit nieuwswaarde.) Dus zelfs als dat een etnisch kenmerk is, dan mag dat.

Een letterlijke lijst, zonder verder enig journalistiek oogmerk anders dan “dit zijn ze allemaal”, is dan weer een stuk twijfelachtiger. Daar is de uitzondering niet op van toepassing, en dan moet je dus wel de discussie gaan voeren of dit gewone dan wel bijzondere persoonsgegevens zijn.

Maar voor mij zou belangrijker zijn: is dit wel encyclopedisch relevant? Ik zie hem niet. Er zit niet eens een poging in om er wat van te maken, in tegenstelling tot de bekende roddelbladen en clickbaitsites met hun “Ook deze mensen waren redheads, van nummer zeven val je van je stoel” artikelen.

Arnoud

 

 

Mag je watermerken van Wikipedia-foto’s verwijderen?

| AE 8858 | Intellectuele rechten | 31 reacties

wikipedia-recht.pngStukje ophef bij Wikipedia: een fotograaf zou sluikreclame toevoegen aan zijn vrijgegeven foto’s, omdat hij een watermerk met zijn naam opneemt in elke foto. Een andere Wikipediaan uploadde daarop aangepaste foto’s met het watermerk eraf, waar de fotograaf bezwaar tegen maakte op grond van zijn intellectuele eigendom. Maar wacht even, alle foto’s zijn toch Creative Commons daar?

Als een fotograaf een werk vrijgeeft onder een CC-BY-SA licentie, dan is het in beginsel toegestaan om het werk aan te passen. Dat staat immers in die CC licentie. Ook als daarmee de naam van de auteur wordt weggehaald. De CC licentie kent geen voorbehoud op dit punt. Alles mag, mits men de aangepaste versie maar ook weer CC-BY-SA maakt.

In beginsel, want specifiek met een aanpassing die namen verwijdert, is wat bijzonders aan de hand. De CC-BY-SA licentie zegt in artikel 4(c) dat naamsvermelding onder meer wil zeggen: “alle auteursrechtvermeldingen met betrekking tot het Werk te laten staan.” Dus of je nu een watermerk met dergelijke informatie mag verwijderen, is geen automatisme. Ik ben geneigd te zeggen dat dit niet zomaar mag.

Wel moet het gaan om een auteursrechtvermelding, dus als ik dan even de formele pietlut speel dan moet er het woord “copyright” of het (C)-teken bij staan. Bij de vermelding van fotograaf Keijsers op bijvoorbeeld deze foto staat dit niet. De tekst “Peter Keijsers Art & More” is een naamsvermelding maar geen auteursrechtvermelding. Deze mag er dus uit. Had er “(C) Peter Keijsers Art & More” gestaan, dan niet.

En er is nog iets bijzonders aan de hand: een naamsvermelding in een werk telt als ” elektronische informatie betreffende het beheer van rechten” in de zin van artikel 29b Auteurswet. Hieronder verstaat de wet:

alle door de maker of zijn rechtverkrijgenden verstrekte informatie welke verbonden is met een verveelvoudiging van een werk of bij de openbaarmaking van een werk bekend wordt gemaakt, die dient ter identificatie van het werk, dan wel van de maker of zijn rechtverkrijgenden, of informatie betreffende de voorwaarden voor het gebruik van het werk

Deze informatie mag niet worden verwijderd als men daartoe niet gerechtigd is. Een vermelding van de maker (ook zonder (C)-teken) valt hieronder, want dat is “identificatie van de maker”. Die mag er dus niet uit, tenzij de licentie toestemming heeft gegeven daarvoor. En ik denk dat de licentie die toestemming geeft, omdat het dus niet gaat om een auteursrechtvermelding.

Alles bij elkaar denk ik dat een ieder het recht heeft deze tekst te verwijderen omdat de foto CC-BY-SA is. Echter, zou de maker een copyright-teken toevoegen aan het watermerk dan is het vanaf dat moment verboden dat watermerk te verwijderen, af te knippen of onleesbaar te maken.

Arnoud

Museum claimt copyright op foto’s van schilderijen zonder auteursrecht

| AE 8227 | Intellectuele rechten | 42 reacties

blackboard-zwarte-lijst.jpgSoms denk je: nee, al die rants over auteursrecht, ik overdrijf. Het is gewoon een recht als alle andere, en het is internetgekkigheid waardoor het allemaal zo raar lijkt soms. En dan lees je “Een Duits museum klaagt Wikimedia aan omdat daar foto’s op staan van schilderijen zonder auteursrecht. Het museum is het niet eens met opname van deze foto’s in de Wikimedia Commons, en stelt dat de foto’s wél onder auteursrecht rusten omdat, eh, ja waarom eigenlijk?

Auteursrecht verloopt 70 jaar na de dood van de maker. Wat je daar ook van vindt: een portret uit 1862, geschilderd door de in 1886 overleden Caesar Willich, is nu in het publiek domein. Daar is geen twijfel over mogelijk.

Toch vindt het Mannheimer Museum dat zij rechten heeft op de foto’s die Wikimedia heeft opgenomen. Er zit meer achter dan alleen “auteursrecht want wij verdienen geld in de souvenirshop”: Heise meldt dat men de “Lichtbilder”-regeling uit het Duitse auteursrecht inroept (72 Urhebergesetz) dat bepaalt dat op foto’s een termijn van 50 jaar na eerste publicatie zit. (Dat mag van Berne.) En die foto’s zijn nog geen 50 jaar oud.

Leuk geprobeerd natuurlijk, maar er zit nog wel één voorvraag bij: is er enige creativiteit te ontwaren in de foto? Want zonder eigen intellectuele creatie van de maker is het onmogelijk een auteursrecht te claimen, zo bepaalde het Hof van Justitie alweer een paar jaartjes terug. Onze geschriftenbescherming sneuvelde om die reden – het enige criterium daarvoor was “het staat op schrift” en dat mag niet van het Europese auteursrecht.

Waar is de creativiteit in een foto van een schilderij? De handboekjes auteursrecht roepen bij die vraag standaard enigszins plichtmatig dingen als lichtinval, hoek, schaduw of sluitertijd en dat geloof ik graag maar bij een foto van een schilderij met niets meer of minder dan het schilderij? Een foto die identiek zou zijn aan een vergelijkbare foto van een ander? Nee, dat gaat hem niet worden. Deze foto’s zijn publiek domein, punt.

(RTL zet dan weer © Wikimedia Commons bij een plat screenshot met een foto van een publiekdomeinschilderij, wtf.)

Arnoud

Mag Wikipedia beschermde bronnen overtypen?

| AE 6088 | Intellectuele rechten | 18 reacties

Een lezer vroeg me: Ik zat laatst te bedenken hoe er heel veel informatie op wikipedia wordt samengesteld uit andere bronnen en deze vervolgens op wikipedia worden gepubliceerd onder een “Creative Commons Attribution-ShareAlike License”. Een voorbeeld is de landencodelijst ISO 3166 die zomaar op Wikipedia staat. Mag dat zomaar, integraal zo’n lijst overnemen als je… Lees verder

Waarom doet Wikipedia niet aan citaatrecht?

| AE 2569 | Intellectuele rechten | 27 reacties

Regelmatig krijg ik vragen als deze van verwarde Wikipedianen: Bij een wijziging aan een Wikipedia-lemma wilde ik een citaat toevoegen om de tekst te verduidelijken en te onderbouwen waarom het is zoals ik het beschreef. Dat citaat werd weggehaald met als argument dat ik daarmee auteursrechten zou schenden omdat het geen vrije bron was. Maar… Lees verder

Eindelijk: Wikipedia gaat naar Creative Commons (min of meer)

| AE 1608 | Innovatie, Intellectuele rechten | 4 reacties

Wikipedia is eruit: met driekwart van de stemmen is vóór een dubbel licentieregime gestemd. De inhoud van de vrije encyclopedie is binnenkort onder zowel de GFDL (boe!) als de Creative Commons Naamsvermelding-Gelijkdelen (jeuj!) licentie beschikbaar. Hierover werd al sinds november vorig jaar gediscussieerd. De GFDL werd vorig jaar aangepast om het mogelijk te maken om… Lees verder

Wikipedia als bron van rechtspraak

| AE 1521 | Informatiemaatschappij | 10 reacties

Wikipedia is geen bron, maar een startpunt. Zo gaan de meeste academische instellingen om met de vrije encyclopedie met de rare licentie. Maar de site raakt flink ingeburgerd, en wordt daarmee toch gewoon zelf als bron gezien. Onderzoeker Maurice Schellekens van de Universiteit van Tilburg ging eens op zoek naar Wikipedia-bladerende rechters en deed wat… Lees verder

Mag je op Wikipedia citeren uit beschermde bronnen?

| AE 1476 | Intellectuele rechten | 6 reacties

Doe je een keer mee aan Wikipedia, geloven ze niet dat je het echt bent. Eind deze week kreeg ik een mail van een Wikipediaan naar aanleiding van een gedichtje van drie regels dat was overgenomen als virtueel bedankje. Dat zou namelijk een auteursrechtenschending zijn. Ik zag daar weinig kwaads in, en mailde terug dat… Lees verder

Mag je jezelf nuweggen op Wikipedia?

| AE 1455 | Privacy | 9 reacties

Je eigen OP nuweggen, mag dat? Of beter: wat betekent dat? Dit Wikipedia-jargon komt neer op de vraag “mag je de pagina waarop andere gebruikers met jou overleggen over je bijdragen aan de vrije encyclopedie zomaar weghalen”. En die discussie kwam aan de orde naar aanleiding van een zelfverwijdering van een Wikipediaan. De vraag of… Lees verder

Bob Sijthoff blijft in Wikipedia, althans voorlopig

| AE 1367 | Ondernemingsvrijheid, Uitingsvrijheid | 6 reacties

Wat een leuk verjaardagskadootje! Bob Sijthoff mag in Wikipedia blijven staan, vonniste de rechtbank Utrecht gisteren. Eind november spande de zakenman een rechtszaak aan tegen de Nederlandse Wikimedia vereniging en stichting met als eis dat zijn vermeend onrechtmatige lemma uit de vrije encyclopedie verwijderd zou worden. Sijthoff legde de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van Wikipedia… Lees verder