Kan een forum zijn leden aansprakelijk stellen na een claim?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 42 reacties

Als je als forum aansprakelijk bent voor foto’s (of teksten) die je leden geplaatst hebben, dan kan dat een dure grap worden. Dat ondervond het Brandweerforum vorig jaar. Men werd toen met succes aansprakelijk gesteld door een fotograaf voor foto’s geplaatst door leden van het forum. Het forum was geen neutraal platform maar vervulde een “actieve rol” bij het laten plaatsen van de foto’s, aldus de rechtbank. Daarom moest men 50 euro per foto afrekenen, plus bijna 7000 euro proceskosten.

Het forumbeheer besloot vervolgens die claim te verhalen op haar gebruikers. Die hadden immers de foto’s geplaatst en daarmee de auteursrechten geschonden. Op grond van de forumregels was het immers verboden auteursrechten te schenden, en bij wanprestatie onder een contract kun je de schade verhalen op de wanpresterende partij. Maar de kantonrechter wijst (pdf, 1MB) de eis af omdat de forumregels niet duidelijk genoeg waren.

Dit was wat er exact in de regels stond:

Plaats geen berichten waarin een duidelijke overtreding van copyright wetgeving laatsvindt. Plaats niet zonder toestemming als je niet de auteur bent! Als je teksten, foto’s en of video’s van andere websites of uit kranten/bladen post, vermeld dan waar je de tekst vandaan heb gehaald …
Andere gebruikers kunnen zo de betrouwbaarheid en authenticiteit inschatten en het is wel zo netjes richting de schrijver van het artikel dan wel de maker van de foto of video. Wij zullen altijd een poging wagen om rechthebbende te achterhalen. …
Het forumlid blijft als enige verantwoordelijk en aansprakelijk voor de inhoud van zijn/haar berichten.

Op zich bekende clausules: geen rechten schenden, regel toestemming en vermeld zo nodig de bron. Plus je bent aansprakelijk. Maar het komt uiteindelijk wel aan op hoe je het exact formuleert, zo blijkt ook weer hier.

De rechter leest namelijk die tekst drie keer en concludeert dan dat er ruimte is voor “misvattingen omtrent de strekking”. In de tweede zin gaat het over ‘auteurs’ bijvoorbeeld: worden daarmee ook fotografen bedoeld, of zijn foto’s (gezien de derde zin) een andere categorie werken waar andere regels gelden? Gezien de zin over bronvermelding is verdedigbaar dat je bij teksten toestemming moet halen en bij foto’s alleen de bron noemen.

Maar zelfs als het wél allemaal over toestemming gaat en je dus ook bij foto’s de regels overtrad, dan nog komt de schade niet voor vergoeding in aanmerking. De fout moet je wel te verwijten zijn, en dat gaat hier niet op:

Gelet op de onduidelijkheid en inconsistentie van de tekst … acht de kantonrechter het niet onbegrijpelijk dat de forumleden zich van geen kwaad bewust waren en meenden te handelen volgens voorschrift.

Ook als je het gooit op ‘gewoon’ onrechtmatig handelen, kom je er niet:

De kantonrechter is van oordeel dat het geen feit van algemene bekendheid is dat het niet is toegestaan foto’s van anderen op internet te plaatsen.

Je kunt daarmee niet spreken van ‘bewust’ rechten schenden, wat wel vereist is aldu de rechter om de uiteindelijke schade bij de fotograaf bij de uploaders neer te leggen.

Nog los daarvan had het beheer de claim ook kunnen voorkomen door conform de wet meteen te reageren op het verwijderverzoek in plaats van het op een rechtszaak te laten aankomen. Die volg ik niet helemaal: het forum hád de claim niet kunnen voorkomen door snel de foto’s te verwijderen want juridisch gezien is verwijderen niet genoeg tegen aansprakelijkheid.

Ik denk dat de rechter dit bedoelt als: we kunnen niet (meer) vaststellen welk deel van de schade door de plaatsers komt en welk deel door het handelen van het beheer. En daarom ga ik niet 100% van de schade bij de plaatsers neerleggen.

De uitspraak verrast me een tikje, moet ik zeggen. Zó onduidelijk vind ik die regels nu ook weer niet, en dat men in het algemeen niet weet van auteursrechten is wel wáár maar voor een rechter toch een opmerkelijke constatering. We doen toch met z’n allen alsof wetten algemeen bekend zijn, ook als ze nul komma nul compatibel zijn met de maatschappij?

Arnoud

Mag je een heel boek fotograferen in de winkel met je smartphone?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 20 reacties

scanbook.pngEen lezer vroeg me

Laatst stond ik in een boekwinkel waar een man met zijn smartphone een heel boek aan het fotograferen was. Mag dat als thuiskopie of is het verboden? En wat nou als je dat in de bibliotheek doet?

Of je nu foto’s van de pagina’s maakt, het boek onder het kopieerapparaat legt of het gewoon overtypt, wat je krijgt is en blijft een kopie van het boek. En een kopie van een beschermd werk mag je alleen maken als je toestemming hebt of een wettelijke uitzondering op het auteursrecht weet te vinden die je dit toestaat.

De enige uitzondering die hier relevant is, is de thuiskopie: het is toegestaan voor eigen oefening, studie of gebruik enkele kopieën van een werk te maken. Je moet dat zonder winstoogmerk en als particulier doen. Een tekst fotograferen of kopiëren of scannen valt hieronder en is dus in principe toegestaan.

In principe, want specifiek bij boeken geldt er een uitzondering. Als een boek nog gewoon in de handel is, dan mag je daaruit alleen een gedeelte kopiëren. Niet het hele werk. (Bij muziek en films mag dat wél ook als ze nog gewoon in de handel zijn. De boekenlobby was destijds sterker dan de muzieklobby denk ik.)

De enige situaties waarbij je een boek integraal mag thuiskopiëren zijn bij

a. werken, waarvan naar redelijkerwijs mag worden aangenomen geen nieuwe exemplaren tegen betaling, in welke vorm ook, aan derden ter beschikking zullen worden gesteld;
b. in een dag-, nieuws- of weekblad of tijdschrift verschenen korte artikelen, berichten of andere stukken.

Een boek dat niet meer in de handel is, zou je dus als thuiskopie mogen digitaliseren bijvoorbeeld. Alleen, dat gaat per definitie niet op in de ahem boekhándel. Maar sta je bij het tijdschriftenrek dan zou je dus wel een kort artikel mogen fotograferen uit een tijdschrift dat je daar aantreft.

Of toch niet? Want we weten dat je geen thuiskopie uit illegale bron mag maken. Maar is de bron illegaal als je in een kiosk een nog niet gekocht tijdschrift openslaat? Het is (nog?) niet jouw tijdschrift. Maar die kiosk is ook weer geen Pirate Bay, die tijdschriften liggen daar legaal.

Het boek zou natuurlijk publiek domein kunnen zijn omdat de auteur al 70 jaar overleden is. Denk aan een uitgave van Shakespeare of Dickens. Maar waarschijnlijk zal de uitgever anno 2014 wel enige wijzigingen in het werk hebben aangebracht. Of hij heeft een mooie creatieve layout dan wel illustraties toegevoegd. En die neem je over als je alle pagina’s fotografeert. Dus dan kom je alsnog bij een auteursrechtinbreuk uit.

Maar jemig zeg, wat een gedoe. (En wie denkt er nu: beste man, torrent dat boek, veel sneller?)

Arnoud

Mag ik inbreken bij collega’s voor ons security-event?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Security, 5 reacties

security-beveiliging-ketting-slot-chainEen lezer vroeg me:

Mijn werkgever wil een security awareness event organiseren. Hiervoor ben ik gevraagd om bij diverse mensen in te breken op de werkcomputer en/of mail, gebruikmakend van simpele beveiligingsfouten of social engineering. Zo wil men concreet laten zien wat er mis kan gaan. Mijn manager zegt dat hij alle verantwoordelijkheid draagt en ik nergens voor aan te spreken ben. Maar is dat ook zo? Als hij zegt dat ik iemand moet doodschieten dan blijf ik toch gewoon aansprakelijk?

In principe ben je als werknemer niet aansprakelijk wanneer je een werkinstructie opvolgt. De werkgever bepaalt hoe het werk moet worden uitgevoerd, en als werknemer heb je het op die manier te doen.

Natuurlijk zijn hier grenzen aan, en de privacy van je collega’s is zo’n grens. Ook op het werk heb je privacy, ook wanneer het gaat om de werkmailbox of werkcomputer. Deze mogen niet zomaar worden doorzocht. Daar moet een goede reden voor zijn, zoals een concreet vermoeden van misbruik van de faciliteiten of overtreding van de regels.

Het verhogen van het securitybewustzijn binnen de organisatie is op zich een best goede reden maar de vraag is dan meteen hoe ver je moet gaan om die awwareness-sessie goed te kunnen geven.

Je zou bijvoorbeeld best via social engineering kunnen kijken of Jan van de postkamer zijn wachtwoord afgeeft, en dan melden hoe veel wachtwoorden je zo kon krijgen. Daarna ook in Jans mailbox kijken als ‘bewijs’ en dat op het grote scherm projecteren gaat me te ver. Dat komt wel heel dicht in de buurt bij Jan voor gek zetten.

Je zou het gesprek op kunnen nemen en achteraf Jan kunnen vragen of hij mee wil werken aan een film. Zegt hij ja (en hij moet vrijelijk nee kunnen zeggen) dan mag je de opname gebruiken. Zegt hij nee, dan gaat de opname onherroepelijk de bittenbak in. Een acteur inschakelen kan ook, maar komt minder echt over dan een collega.

En wat dat aansprakelijk betreft: de werknemer is aansprakelijk als sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid. Je moet je bewust zijn van het gevaar, van de schade die op kan treden. Bij een opdracht iemand te doden zal dat bewustzijn er wel zijn. Bij een hackopdracht is dat discutabel hoewel je er al snel aan zult zitten wanneer duidelijk is dat er geen dringende werkgerelateerde reden is om dit te doen.

Ik zou dus eisen dat vooraf duidelijk is hoe je de privacy van de collega’s gaat beschermen, en hoe mensen worden ingelicht voordat ze op de beamer ten overstaan van het hele kantoor getoond worden als securityfaalhazen.

Arnoud

Het Facebookaccount van je tante erven, kan dat?

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 8 reacties

facebook-upload.pngErf het Facebook-account van je overleden tante, kopte het steeds Buzzfeedachtiger Webwereld vorige week. Het nieuwsbericht meldde dat de staat Delaware een wet heeft aangenomen waarin vastgelegd wordt dat je als ergenaam of nabestaande toegang tot (of vernietiging van) een dienstaccount kunt eisen.

De grote techbedrijven zijn boos: “De wet houdt geen rekening met de privacy van anderen, … kan zelfs gaan om patienten van overleden artsen en psychiaters.” Maar dat klinkt mij een beetje gezocht in de oren. Dat nabestaanden toegang krijgen tot je dagboek of tot de papieren post van je psychiater vinden we nooit echt een probleem, dus waarom bij online dagboeken of post wel?

Hoe zit dit in Nederland? We kennen deze problematiek en het standaardadvies is altijd, regel het zelf en zorg dat je wachtwoorden bij een vertrouwd persoon bekend zijn.

Juridisch gezien is het een open vraag of je een account bij zeg Facebook (of een Nederlandse dienst) kunt erven. De enige vergelijkbare situatie is die van de domeinnaam. Daarvan staat vast dat je die kunt verkopen of weggeven. Daarmee is het recht op die domeinnaam aan te merken als een vermogensrecht zoals dat heet, een niet-tastbaar goed binnen het recht. Dergelijke rechten kun je ook erven.

Principieel zie ik het verschil niet tussen arnoudengelfriet.nl en facebook.com/arnoudengelfriet. Beiden zijn identifiers bij diensten van derden waar ik een overeenkomst mee heb: SIDN en Facebook. Natuurlijk wérkt het anders, maar hoe iets technisch werkt bepaalt niet per se dat het juridisch anders is. Hooguit zou je je kunnen afvragen of de aanwezigheid van “facebook.com” in de tweede identifier relevant is. Ik denk van niet.

Belangrijk is wel: al die online dienstverleners zeggen allemaal dat hun contracten niet overdraagbaar zijn, terwijl SIDN zegt van wel. Overdraagbaarheid is een belangrijke eis om iets als een vermogensrecht aan te merken. Als het niet weg te geven is, is het niet te verhandelen. En als het niet te verhandelen is dan is het geen vermogen.

Maar stel Facebook zegt in haar EULA vanaf nu dat je wél je account mag overdragen. Of een rechter bepaalt dat wanneer er grootschalig gehandeld wórdt in accounts (zoals bij World of Warcraft) die regel niet meer geldig is want in strijd met staande praktijk. Of wij maken ook gewoon zo’n wet die het expliciet bepaalt én erbij zet dat overdraagbaarheid blokkeren niet mag. Dan zou het account dus geërfd kunnen worden. Zou dat werken?

Het voelt ergens gek, een Facebookaccount erven. Maar ik denk dat dat vooral is omdat we het niet gewend zijn. Dat je e-mail overneemt of een domeinnaam, dat voelt al logischer want de parallel met de echte wereld is er meer (een huis of post beheren/overnemen). Ik zou het erg gek vinden als iemand een Facebookaccount van zijn tante gaat runnen. Terwijl haar mail beheren een gewoon stukje afwikkeling van het overlijden is.

Arnoud

Tiradeweek: nog wat dingen waar ik me ook regelmatig kwaad om maak

Geplaatst op in Iusmentis, 72 reacties

rantweek-tiradeweekGoed. Elke dag een tirade gaat je niet in de koude kleren zitten. Ik sluit dan ook af met nog wat dingen die me gewoon dwars zitten en waarvan ik gewoon eens gezegd wil hebben dat we daarmee moeten káppen.

  1. Algemene voorwaarden en EULA’s die geen enkele rekening houden met de wederpartij. Een EULA die neerkomt op “ik hoef niets en jij moet betalen, oh ja ik ben niet aansprakelijk” is iets waar je je als opsteller diep voor moet schamen. Zo’n tekst is een afspraak met je wederpartij, en wie de afspraken zo eenzijdig maakt, is niet fair naar zijn wederpartij. Nee, ook niet bij gratis diensten. Je belooft mensen een dienst en ontzegt die in feite in de EULA. Dat is onfatsoenlijk. Neem ook beloftes en commitments voor jezelf op. Je klanten zijn klanten en de klant is koning. (Zei slager De Keizer altijd.)
  2. Mensen die zeggen dat rechters dom zijn als ze in een ICT-zaak de techniek niet correct interpreteren. Rechters zijn niet dom. De partijen bij de rechter die niet goed uitleggen hoe het zit, die zijn dom. Plus, vaak is er gewoon geen duidelijke oplossing of ontbreken er essentiële stukjes. En als rechter moet je er dan toch eentje verzinnen.
  3. Journalisten die over een rechtszaak schrijven zonder te linken naar het vonnis. Ik wil kunnen lézen wat de rechter gezegd heeft en niet alleen een halve samenvatting van een persbericht van een andere journalist die de perskamer had gebeld.
  4. Juristen die denken dat een parafrase van de wet genoeg is om uitleg te geven. Denk aan privacyverklaringen waarin men plechtig verklaart een adequaat niveau van beveiliging te hanteren. Nee. Wát doe je dan qua beveiliging? Of een webwinkel die de retourregels uitlegt door het wetsartikel daarover tot drie lopende zinnen te herschrijven. Als je naar niet-juristen communiceert, dient jargon en de wetstekst niet in je communicatie terug te komen.
  5. Auteursrechthebbenden die een discussie over grenzen aan dat recht platslaan door de wederpartij “dief” te noemen en iedere poging tot nuance bestrijden met “eigenlijk wil je mensen gewoon van hun inkomsten beroven”. Auteursrechtinbreuk is geen diefstal, auteursrecht is niet hetzelfde als eigendom en het publiek verdient gewon gebruiksrechten voor beschermd werk. Zeker als het gaat om massacultuur – die moet gewoon beschikbaar zijn voor verkoop door iedereen die dat wil.
  6. Politici die dingen aan de rechter willen overlaten of zeggen dat iets niet mag van de wet. Je bent politicus omdat je wetten máákt. Pas ze aan als de uitkomst je niet bevalt.
  7. Nieuwe diensten die roepen dat alle wetgeving die ze in de weg zit, verouderd is en afgeschaft moet worden. Soms zijn wetten voor een nuttig doel gemaakt, zoals bescherming van taxireizgers tegen oplichting. Dat je een app hebt, geeft je geen uitzonderingspositie onder die wet.
  8. Dat we nog steeds geen “transformerend gebruik”-uitzondering in de Auteurswet hebben. Wie iets moois en bijzonders remixt van andermans werk, en daarmee het origineel niet beconcurreert, behoort dat te mogen.

Ja, oké. Ik ben alweer rustig. Volgende week draai ik weer gewone blogs. Maar wat zijn jullie grootste ergernissen op juridisch gebied?

Arnoud

Tiradeweek: Toestemming vragen gaat ‘m echt niet worden bij privacydingen

Geplaatst op in Privacy, 16 reacties

rantweek-tiradeweekEen vervolg op mijn tirade van gisteren: wat te doen tegen het probleem dat niemand echt graag zijn privacy opgeeft. De gebruikelijke oplossing bij zulke situaties is dan mensen om toestemming vragen. Toon er een kort tekstje bij dat uitlegt wat we doen, en wie dan ja zegt die zal het wel vrijwillig willen. Zo doen we dat bij de dokter ook, toch?

Maar nee, dat gaat niet werken. En niet alleen omdat dat tekstje door Legal is opgesteld en waarschijnlijk zonder al te veel overleg met de technische mensen. Ook niet omdat het in de weg zit van wat mensen eigenlijk willen – als iets belangrijks in de weg zit, dan lezen mensen het echt wel. Het gaat niet werken omdat mensen er geen reden voor zien. Wat kan er immers misgaan? Blabla, waar gaat dit over. Boeien. Klik.

Is dat dom van die mensen? Misschien wel. Misschien moet je je wel eerst goed informeren en juridisch advies inwinnen alvorens je een website gaat gebruiken. Je moet tenslotte ook een rijbewijs halen voor je de weg op mag met bromfiets of auto. Je moet ook een schriftelijke en mondelinge toets afleggen voordat je in een winkelcentrum wat mag kopen. Oh wacht, nee dat hoeft niet. Wat is dan het verschil? Oh ja. Bij winkels gaan we er vanuit dat die winkels het goed geregeld hebben en dat duidelijk is wat daar kan gebeuren. Kan weinig misgaan dus, afgezien van dat je ineens thuiskomt met een paar schoenen dat je eigenlijk niet wil hebben.

En dáár zit hem het probleem: Facebook en consorten zien eruit als winkels, als gewone eerlijke dienstverleners net als de Albert Heijn en dat grappige eetzaakje op de hoek waar ze heerlijke koffie en gratis wifi hebben. We projecteren dus ons vertrouwensmodel op die online diensten. Onterecht, oké, maar het gebeurt wel en zo massaal dat je niet kunt zeggen dat iedereen dom is. Oké, dit is een tirade dus ik kan nu 90% van de mensheid dom verklaren maar ik ben eigenlijk bozer op die mensen en bedrijven die er geen been in zien om daarvan te profiteren door na een pro forma “mag dat”-bordje van alles te doen en schaapachtig te lachen dat men nu eenmaal “ja” gezegd heeft en maar niet zo dom moet zijn.

Ik zeg het wel vaker: wil je dat mensen geen gekke dingen doen met privacy of persoonsgegevens, dan maak je een wet die zegt: blijf met je rotpoten van andermans persoonsgegevens af. Vind je dat dat óók weer wat te ver gaat, dan ga je in de wet opnemen wat er wel en vooral wat er niet mag en hou je toezicht op de naleving. Wat je alleen vooral NIET moet gaan doen is zeggen: weet je wat, we gaan de burger opvoeden dat ze moeten lezen wat er gebeurt. En al helemaal niet met een popup of tekst die ze moeten accorderen waarna “het in orde is”.

Wie denkt van wel, mag eerst verdedigen waarom de cookiewet een mooi functionerend voorbeeld van dit standpunt is. En daarna hetzelfde bij de “U gaat dood van deze sigaret”-sticker op rookwaarverpakkingen.

Ik wil geen popups met uitleg over wat men gaat doen. Ik wil geen toestemming hoeven geven voordat de door mij gewenste diensten allerlei leuke dingen gaat doen. Ik wil niet hoeven nádenken over hoe ver de privacy-inbreuk mag gaan door de adverteerder van een dienst die ik gratis gebruik. Net zo min als ik wil hoeven nadenken over de hygiëne in de keuken van waar ik eet. Of de productveiligheid van de spullen die ik in de winkel koop. Dat wordt voor mij geregeld door mensen die daar verstand van hebben. En zo zou het ook moeten zijn bij privacyzaken.

Waarom mag ik er wel op vertrouwen dat producten mij geen fysieke schade toebrengen – maar niet dat diensten mijn privacy schade toebrengen?

Arnoud

Tiradeweek: Is het vrijwillig, je privacy opgeven bij online diensten?

Geplaatst op in Innovatie, 30 reacties

rantweek-tiradeweekEen mooie dooddoener in elke discussie over online privacy: waarom je druk maken over privacy en privacywetgeving – de mensen vandaag de dag geven toch al hun privacy op door alles op Facebook, Instagram en Twitter te gooien. Dus wat maakt het dan uit, die paar duizend securitycamera’s erbij en het dataminen op basis van bonuskaart, profiel bij je televisiezender en telefoon-MAC-adres terwijl je rondloopt?

Nou nee. Privacy is niet dood, in wat voor mooie kreten bigdataboeren dat ook mogen formuleren. Privacy is springlevend, het is alleen zo verdomde lastig om je privacy te claimen. Allereerst omdat je dan gelijk voor gek staat als een bitsoffreedomtshirthebbende wereldvreemde principiële gekkie. Ten tweede omdat privacy niet te automatiseren is en dus vaak niet of nauwelijks ingebouwd wordt in een dienst. En ten derde omdat data mining winstgevender is dan je gebruiker privacy beloven.

En wat die Instagrammende jeugd van tegenwoordig betreft: Generatie Z hecht net zo zeer aan privacy als X en Y. Het punt is alleen dat ze weinig keus heeft: de enige plekken waar Gen-Z actief kan zijn, zijn de privacyschendende virtuele ontmoetingsplekken als Facebook en Instagram, zoals aangetoond in het mooie onderzoek van danah boyd. De huidige jeugd ként het begrip privacy en wéét van datagraaien en verzamelen van persoonsgegevens. Ze hebben alleen geen keus: alle plekken waar zij geacht worden te zijn, alle plekken waar hun vrienden zijn, zijn massale datagraaiers. Net zoals de burger in de DDR geen keuze had dan door de Stasi gevolgd te worden. Zijn die mensen opgegroeid zonder begrip van privacy?

Oké ik chargeer een tikkeltje (hoewel Facebook meer van ons weet dan de Stasi destijds – sorry, doe ik het weer). Maar er is een wezenlijk verschil tussen weten dat je iets opgeeft en je daarbij neerleggen, en niet weten dat er zoiets als privacy kan bestaan. Het idee dat je wácht totdat je favoriete film begint, of dat je een serie één aflevering per week doet op het door de zendr bepaalde tijdstip, ja daar heeft GenZ geen enkel begrip voor, of zelfs maar kennis van. Maar het idee dat je ouders meekijken via het schoolportal, dat de politie bezoek aan je favoriete hangplek in een app bijhoudt, dat tientallen camera’s je de hele dag filmen, dat je verplichte online hangplek je dataminet en verkoopt aan de enahoogste bieder – dát weten ze heus wel. En dat vinden ze net zo eng als jij en ik. Maar ze hebben geen keus.

Wie nu zegt dat je niet op Facebook hóeft te zijn, lach ik keihard uit. (Tenzij ‘ie een bitsoffreedomtshirt aanheeft.) Ja het kan. Je kunt ook winkelen zonder ooit met pin te betalen. Je kunt de straat op zonder gefilmd te worden. En door heel Nederland komen op de fiets. Maar om nou te zeggen dat dat de standaardsituatie is, nee. Dus dat gaat de oplossing niet worden.

Meer algemeen is er vrijwel niemand die er echt voor kiest zijn privacy op te geven, een enkele performance artist met bodycam daargelaten. Verreweg de overgrote meerderheid doet méé met iedereen, en gaat er maar vanuit dat er geen al te gekke dingen gebeuren. Albert Heijn zal heus niet de bonuskaartdata verkopen aan verzekeraars. Facebook zal echt niet je foto’s gaan dataminen en gezichtsherkenning loslaten, of je timeline manipuleren voor wetenschappelijk onderzoek. Je bank gaat echt niet je pintransacties dataminen voor gerichte advertenties en aanbiedingen. En adverteerders bouwen heus geen gedetailleerde profielen waarmee je over een paar jaar meer betaalt dan de buurman. Echt niet.

Als het allemaal zo transparant en vrijwillig is, waarom komt iedereen dan schreeuwend in opstand zodra een keertje duidelijk wordt wát men precies doet met persoonsgegevens? Waarom voelen advertentiebedrijven zich genoodzaakt steeds te spreken van “optimaliseren van de bezoekerservaring” in plaats van “een profiel met 800 kenmerken (waaronder uw gezondheid, geldbelustheid en emotionele zwakke plekken) opgebouwd door u langs alle 12.000 websites in ons netwerk te volgen en middels statistische analyse over tachtig miljoen mensen te vergelijken”?

Dit stoort me al een hele tijd. Het idee dat we vrijwillig kiezen voor onze privacy opgeven. Dat je kunt zeggen “nee nu gaat Facebook te ver, ik ga weg”. Het netwerkeffect is te groot. En niemand die echt kán begrijpen hoe al dat retargeting, profiling en targeting nu precies werkt. Het is ergens ook onvoorstelbaar dat elke keer als je naar zeg nu.nl gaat, er driehonderd advertentiebedrijven binnen een halve seconde live gaan bieden tegen elkaar om een banner te mogen laten zien, allemaal hun profielen over jou naar elkaar zwaaiend zodat de beste match mag winnen. Maar het gebeurt wel. Hoewel het eerder 900 dan 300 bedrijven zijn.

Nee, dit is geen pleidooi voor het verbieden van diensten als Facebook. Ze hebben nut en mensen hebben er veel plezier van. En het is logisch dat zulke bedrijven geld willen verdienen en dat advertenties beter werken als ze op de persoon zijn toegesneden. Maar het is ook een feit dát die diensten heel diep in andermans privé grabbelen en dat haar gebruikers dat eigenlijk liever niet hebben. Hier moet dus een oplossing voor komen. Alleen: hoe krijg je dan die balans tussen enerzijds geld verdienen met advertenties en anderzijds mensen hun privacy enigszins respecteren?

Arnoud

Tiradeweek: Nee, Google moet zich gewoon ook aan onze wet houden

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 105 reacties

rantweek-tiradeweekWeinig uitspraken van het Hof van Justitie hebben zo veel losgemaakt als het vergeetrechtarrest. Zoekmachines als Google dienen (op grond van de privacywetgeving) zoekresultaten op te schonen wanneer deze over personen irrelevante of verouderde informatie bevatten. Termen als censuur en de opmaat tot boekverbrandingen zijn nog de lichtste kwalificaties die ik hierover heb gelezen van boze commentatoren. Maar eh joehoe is het écht zo veel gevraagd dat een bedrijf zich aan de wet houdt?

Google heeft met haar fantastische zoekalgoritmen een revolutie ontketend in wat je op internet kunt vinden. Ik was jarenlang fan van Altavista en had altijd nog drie zoekmachines bij de hand, maar toen Google met haar kale homepage opkwam was ik binnen een week verkocht. Gewoon vinden wat je nodig hebt, en nog het meest relevante resultaat eerst ook.

Met haar zoekmachine is zo ongeveer alle informatie vrij beschikbaar. En wel zo makkelijk als nooit te voren. Dat is geweldig, maar heeft ook een keerzijde: niets is meer privé te houden En zelfs als je zélf denkt je informatie netjes af te schermen, is er altijd wel iemand die je tagt in een foto, je naam in een bericht opneemt of een oude databank met tijdschriften of krantenartikelen online gooit.

Maar uitingsvrijheid is niet het enige grondrecht, en ook niet het belangrijkste. Privacy is er ook nog, en is minstens zo belangrijk als uitingsvrijheid. Daar heb je dus rekening mee te houden als je uitingen gaat produceren. Net zoals je met dingen als smaad, racisme of bedreiging rekening moet houden. Maar hoewel die dingen allemaal bestaan, zie je zelden dat een informatie-aanbieder iets doet om rekening te houden met de privacy. Waarom toch?

Het enige dat ik kan bedenken is dat hier een sterke Amerikaanse invloed in zit. Daar is freedom of speech zo ongeveer absoluut, leer je in elke uitleg en cyberlawguide. Hooguit wordt wat lippendienst beleden aan smaad, maar voor smaad moet daar wel bewezen zijn dat de uiting onjuist is. Oftewel dat speelt vrijwel nooit en programmeer dus maar alsof alles dat openbaar is, vrij gebruikt kan worden. (En voor irritante auteursrechthebbenden doen we wel een DMCA formuliertje.)

Ik zie geen enkele reden waarom Google informatie zou moeten tonen die irrelevant is als je zoekt op een persoon. Want nee, Google is geen neutraal doorgeefluik. Ze zijn geen bakje in de bieb waar je zelf eens in snuffelt en ziet wat je wel interessant lijkt. Google is een speurneus die zélf bepaalt wat belangrijk is, en jou dat op een presenteerblaadje aanreikt. Google bepaalt wat relevant is.

En vanuit dat perspectief is het héél gek dat de privacy van personen uit broninformatie niet wordt meegewogen bij de bepaling van die relevantie. De oplossing van het Hof van Justitie is dan ook zo gek nog niet. De broninformatie mag netjes blijven staan. Daar is niks mis mee (anders zouden we van smaad of laster spreken, een heel ander soort probleem) en bronarchieven zijn van grote waarde. De bron mag gerust ontsloten worden door zoekmachines als Google moet zorgen dat die broninformatie niet ontsloten wordt wanneer deze irrelevant is voor de zoekopdracht.

Natuurlijk is het een hele lastige om te bepalen óf informatie irrelevant dan wel verouderd is. En de vraag waarom Google dat moet beslissen, is dan ook een goeie.

Je zou kunnen zeggen dat de vraag beter bij een instantie als het Cbp neergelegd zou moeten worden. Logisch. Dat zijn professionals die objectief kunnen inschatten of iets wel of niet tegen de wet is. Alleen, dan wordt het weer gelijk zo’n zelfde circus als bij de rechter: discussies met advocaten, een heel gedoe, plus een grote kans dat de beslissing dan openbaar moet worden want rechtspraak moet dat nu eenmaal. En als er iets is dat niet handig is, dan is het wel het openbaar maken van een verzoek om iets privé te houden.

Het antwoord is dan overigens niet om in persberichten bekend te maken dat vooral rare snuiters hun verleden willen oppoetsen: verwijderverzoeken van oplichters, pedofielen en andere criminelen krijgen ruim de aandacht als je Google vraagt hoe het nu gaat met het vergeetrecht. Ook geen antwoord is bij zoekresultaten te zeggen “we hebben dingen weggelaten vanwege privacy” met een grote knop “Zoek op onze andere site waar je wél die dingen krijgt”. Dat soort grappen noemen ze in de VS “contempt of court” en het is stuitend dat een megabedrijf als Google dat niet inziet bij een uitspraak van de hoogste Europese rechter. Zijn grondrechten alleen belangrijk als ze je bedrijf goed uitkomen?

Arnoud

Rantweek: kappen met “had je de voorwaarden maar moeten lezen”

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 47 reacties

rantweek-tiradeweekAls je er een beetje op let, dan zie je het dagelijks: advertenties die van alles beloven en dat in piepkleine letters toch weer wat nuanceren. Dat moet gewoon maar eens afgelopen zijn. Extreem voorbeeld, alweer wat ouder maar waargebeurd. Een app met “Vriendenradar: zie live waar je vrienden zijn” die een radarscherm toont met daarop puntjes waaraan een legenda met namen van zelf gekozen vrienden. In de EULA, pagina 18: “Let op: fictieve weergave, laat niet werkelijk zien waar mensen zijn”. Ehh.. wtf.

Of, iets dichter bij huis: onbeperkt bellen roepen in je advertentie en dat corrigeren naar twaalfhonderdvijftig units (minuten en smsberichten) per maand. Sorry, 1250 minuten is niet onbeperkt. Of “gratis legaal onbeperkt films en series kijken” en dan een Raspberri Pi opsturen met “hint: Bittorrent, succes verder” in de handleiding. En zo kan ik nog wel even doorgaan. (Voorbeelden? Gooi ze in de comments.)

Natuurlijk, zo zal het verweer luiden – dit is immers een juridische blog – kun je dan de algemene voorwaarden erbij pakken. Daar “staat het immers in” en die “had je maar moeten lezen”. Nee. Dat hóeven mensen niet van de wet, en het is ook staande praktijk dat niemand dat doet. Het is dan op zijn zachtst gezegd schandalig dat verkopers hiermee proberen weg te komen. Wie “GRATIS PROEFPAKKET*” in 72 punts Arial op zijn poster zet en verderop in 8-punts lichtgrijs “na eerste pakket krijgt u er autom. 12 à 59 euro”, is misleidend bezig. Punt.

En ja, dit komt erop neer dat advertentie-aanbiedingen eigenlijk geen algemene voorwaarden nodig behoren te hebben. Je aanbod is je aanbod en dat is wat de mensen willen. Dus dat moet je ze dan maar geven. Krijg je je aanbod dan niet in drie grote kreten op je poster, dan heb je een probleem. Dat probleem mag je niet met algemene voorwaarden bij de consument leggen. Ongeacht wat de wet daarvan vindt: dat is misleiding, want je belooft het ene en je geeft iets anders.

Wat mij betreft wordt het verboden reclame-uitingen te doen die pas volledig begrepen kunnen worden als de algemene voorwaarden erbij gepakt worden. Wie “onbeperkt” wil aanbieden, mag dus geen enkele beperking opleggen tenzij hij die in de advertentie zelf kan noemen. Wie proefabonnementen stilzwijgend wil omzetten in betaald, moet op de poster daar maar ruimte voor zoeken. En wie zijn aanbiedingen niet zonder een sloot kleine lettertjes en nuances kan formuleren, mag een andere baan gaan zoeken.

Arnoud

Gastpost: Videogames na Usedsoft v. Oracle

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 13 reacties

pacman-spelletjes-gewelddadig.pngOmdat ik met vakantie ben deze week een aantal bijdragen van vaste bezoekers. Vandaag wederom jurist Bas van der Geld over tweedehands verkoop van videogames versus het auteursrecht.

Als videogame liefhebber was ik na de uitspraak in Usedsoft v Oracle aangenaam verrast. Ik was in de veronderstelling dat net als software, nu ook videogames mochten worden doorverkocht. Anders dan bijvoorbeeld e-books en digitale muziekbestanden zijn videogames namelijk software, toch?

Nee, volgens het Hof van Justitie zijn videogames meer dan software. Videogames zijn namelijk:

complex materiaal dat niet alleen een computerprogramma bevat, maar ook grafische en geluidselementen die, hoewel zij in computertaal zijn gecodeerd, een eigen scheppende waarde hebben die niet tot deze codering kan worden beperkt.

Men zou verwachten dat de auteursrechtelijke bescherming van het computerprogramma onder de Softwarerichtlijn (Richtlijn 2009/24) valt. Dat digitale audiovisuele elementen beschermd worden op basis van de Auteursrechtrichtlijn is niet verwonderlijk. Maar hoe zit het dan met de auteursrechtelijke bescherming van de videogame in zijn geheel?

Voor zover de delen van een videogame, in casu de grafische en geluidselementen, bijdragen aan de oorspronkelijkheid van het werk, worden zij samen met het volledige werk auteursrechtelijk beschermd op grond van de bij richtlijn 2001/29 ingestelde regeling.

Bepalend zijn de audiovisuele elementen van de videogame en de mate waarin zij bijdragen aan de oorspronkelijkheid. De gehele videogame wordt beschermd op grond van de Auteursrechtrichtlijn (Richtlijn 2001/29), zelfs het computerprogramma. Juist op dit punt knelt de toepassing van het Usedsoft arrest met het doorverkopen van videogames. Terwijl het hof bepaalt heeft dat software mag worden doorverkocht op basis van de Softwarerichtlijn, bestaat er nog veel onzekerheid over de doorverkoop van zaken die onder de Auteursrechtrichtlijn vallen. Denk hierbij aan de zaak Tom Kabinet over het doorverkopen van e-books. Hoe merkwaardig ook, laat het nu net zo zijn dat videogames in het geheel onder dezelfde richtlijn vallen.

Zo bevestigde ook de Duitse rechter in een geschil tussen de Duitse consumentenbond en videogame platform Steam. In een procedure beriep de consumentenbond zich op het Usedsoft arrest om de doorverkoop van videogames op Steam mogelijk te maken. Wijzend op het unieke karakter van videogames bepaalde de rechter dat de Auteursrechtrichtlijn van toepassing was. Uitputting van het auteursrecht zoals in het Usedsoft arrest was volgens de rechter beperkt tot software onder de Softwarerichtlijn. Zodoende werd de consumentenbond in het ongelijk gesteld. Ook in een Duitse zaak over e-books en digitale muziekbestanden werd uitdrukkelijk gewezen op het onderscheid tussen beide richtlijnen.

Met spanning wacht ik momenteel de bodemprocedure in de zaak Tom Kabinet af. Ik hoop dat in deze zaak de reikwijdte van het Usedsoft arrest eindelijk duidelijk wordt. In tegenstelling tot de Duitse rechter, die simpelweg de werking van Usedsoft op de Auteursrechtrichtlijn afwees, realiseerde de Nederlandse voorzieningenrechter dat:

op dit moment niet met zekerheid kan worden gezegd wat de reikwijdte van het UsedSoft arrest is en of de betekenis van dit arrest zich ook uitstrekt tot de handel in e-books.

Daarbij, het:

Voor de hand ligt dat, zoals Tom Kabinet ook heeft betoogd en in een op onderdelen vergelijkbare bodemprocedure voor de rechtbank te Den Haag mogelijk zal geschieden, hierover in een bodemprocedure prejudiciële vragen worden gesteld.

Tot het HvJ zich uitlaat over de toepassing van Usedsoft op andere zaken dan software, bestaat er onzekerheid over het doorverkopen van videogames. Toch heb ik na het Usedsoft arrest wel een omslag geconstateerd in de benadering van videogame ontwikkelaars/platforms ten opzichte van digitale “eigendom”. Zo stelde Blizzard, tot een aantal maanden geleden, spelers in staat virtuele goederen (of ja licenties) voor echt geld te verhandelen. Daarnaast biedt het zojuist besproken Steam sinds kort de mogelijkheid om via haar online platform videogames uit te lenen. Een handeling die voorheen alleen in traditionele eigendomsverhoudingen denkbaar was.

Met de woorden van Neelie Kroes, vice-president van de Commissie (Digital Agenda), zou ik graag afsluiten:

the legal framework needs to take account of the needs of society. Users’ interest and expectations matter alongside creators’ rights. Rules cannot be impractical, uncertain, or unreasonable for ordinary users.

Bas van der Geld is recent afgestudeerd in de master Nederlands recht aan de Universiteit Maastricht. Hij is gefascineerd door intellectueel eigendom en IT, zowel op juridisch als technisch vlak. Met een achtergrond in Europees recht, houdt hij de Europese ontwikkelingen in deze rechtsgebieden nauwkeurig in de gaten. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar ontwikkelingen op het gebied van videogames.