Foto Archieven - Pagina 5 van 17

Mag ons dorpsforum historische foto’s van het dorp publiceren?

Geplaatst op 9 november 20151 november 2015 in Intellectuele rechten, 33 reacties

forum-discussie-post-phpbb Een lezer vroeg me:

Wij hebben een forum over de geschiedenis van ons dorp. Hierop worden door veel mensen foto’s geplaatst, zonder na te denken over rechten of zelfs maar bronvermelding. Nu hebben wij een nieuwe forumgebruiker, die bij elke foto vraagt of de rechten wel geregeld zijn en of we ons wel realiseren dat we aansprakelijk zijn. Heeft hij gelijk en wat moeten wij hiermee?

In beginsel klopt het dat op iedere foto auteursrecht zit, tenzij de fotograaf daar afstand van deed of de fotograaf meer dan 70 jaar geleden overleed. Als er auteursrecht op een foto zit, dan moet er toestemming zijn voor het publiceren op zo’n openbaar forum.

Zo te lezen zit het forum dus fout om het zo fout te doen. Dat kan tot schadeclaims leiden, en dat gebeurt ook wel als het gaat om actuele foto’s of foto’s waarbij de rechten bij grote partijen zoals Masterfile liggen.

Bij historische foto’s kom ik dat eigenlijk niet tegen. Ik vermoed omdat daarvan veel minder bekend is waar de rechten liggen of de fotografen minder vaak professionele fotografen waren die geld willen verdienen door hergebruik aan te pakken. En zeker in de situatie van de geschiedenis van een dorp is de kans groot dat de foto’s van al dan niet reeds overleden particulieren komen, zodat de kans op claims erg klein is.

Dus het klopt wat deze nieuwe gebruiker zegt, maar of het in de praktijk ook problemen geeft, dat lijkt me sterk.

Arnoud

Is een screenshot een citaat onder het auteursrecht?

Geplaatst op 6 november 20152 november 2015 in Intellectuele rechten, 3 reacties

printscreen-screenshot Als je erop gaat letten, zie je het overal: sites (vooral kranten) die foto’s van elders publiceren in de vorm van een screenshot. De achterliggende gedachte is dat het dan een beeldcitaat zou zijn: een gebruik ter aankondiging of bespreking van de foto, waarbij de bronvermelding dan volgt uit het meegeshotte logo van de bronsite en het daar eveneens aanwezige onderschrift met naam fotograaf. Het idee is leuk, maar zo werkt de auteurswet niet. Er is geen automatisme dat zegt dat een screenshot dús een legaal citaat is.

Het gebruik van foto’s lijkt soms op het betreden van een bouwterrein. In principe gaat het goed, maar soms krijg je een blafbrief op je kop of trap je in een schadeclaim van enkele duizenden euro’s. Dat komt vooral omdat handhaving zo sporadisch is en heel veel beeldmateriaal gewoon gebruikt kan worden zonder problemen. Maar het komt ook omdat er allerlei vage mythes in omloop zijn over wat er wel en niet mag.

Een zo’n mythe is dat een screenshot legaal is als citaat. Een beeldcitaat is een uitzondering op het auteursrecht: je mag een foto herpubliceren (met bronvermelding) mits je dat nodig hebt voor een aankondiging of bespreking van die foto, of iets waar die foto een evident functioneel verband mee heeft. Denk aan het publiceren van de cover van een boek bij een bespreking van de inhoud van het boek; dat gaat niet letterlijk over de cover maar er is een duidelijk functioneel verband.

Een screenshot is een manier om een foto in zijn context te reproduceren. Je ziet meteen van welke site het komt en welke tekst en dergelijke er omheen staat. Dat is prima om bronvermelding te geven of de lezer sneller te informeren, maar dat is niet genoeg om het een citaat te mogen noemen. Er moet nog steeds een duidelijke eigen bijdrage zijn, waarmee je kunt onderbouwen dat sprake is van een aankondiging of bespreking of vergelijkbaar toegestaan doel voor je overname.

In een recent vonnis laat de rechter (voor het eerst, volgens mij) meewegen dat een screenshot, althans een foto van de voorpagina van een krant, is gebruikt. Het ging in die zaak om een foto van Volkert van der Graaf, die op de voorpagina van de Telegraaf stond in 2014. HP/De Tijd had die voorpagina gescreenshot bij een artikel over het spanningsveld tussen de privacy van Volkert en de vrijheid van meningsuiting.

Dat de foto in de Telegraaf groot en pontificaal was, kwam als argument langs in dat artikel. Daarmee kon je namelijk zien hoe de foto was gebruikt, wat precies het punt was van het HP-artikel. En dat onderbouwt dat de foto een citaat was. Minder dan dit kón niet, als je de foto niet toont dan kun je moeilijk onderbouwen dat de foto erg groot was bijvoorbeeld. Dát maakte het een citat.

Het kan dus wel, maar een automatisme is het niet.

Arnoud

Kan een hyperlink met preview auteursrechtinbreuk zijn?

Geplaatst op 15 oktober 20159 oktober 2015 in Intellectuele rechten, 21 reacties

Een Twitter- of Facebookpreview met daarin een foto kan een auteursrechtinbreuk zijn. Dat maak ik op uit een recent vonnis in een zaak tussen een fotograaf en online kiosk Myjour. Eh, oeps, einde van het internet, al die dingen?

Bij een artikel in de Panorama was een foto van Willem Holleeder afgedrukt. Dit artikel kon digitaal worden gekocht via Myjour (er was dus een afspraak tussen Panorama en Myjour) en ter promotie deelde Myjour een link naar het artikel op diverse media, zoals Twitter en Facebook. Deze publiceerden de link inclusief previewtekst en verkleinde foto. Vervolgens meldde zich de fotograaf: dat was auteursrechtinbreuk want hij had nooit toegestaan dat de foto op internet kwam, dus graag betalen.

Myjour beriep zich op het Svensson-arrest: zij linkten alleen maar naar het artikel zoals dat legaal in hun kiosk te koop was, en boden de foto dus niet aan een nieuw publiek aan. De foto was gewoon deel van het artikel. Verder stelde men dat het Twitter en Facebook waren die de foto toonden, niet zijzelf. Maar dat wordt niet geaccepteerd: je kunt dat immers uitzetten als je een link deelt.

Het criterium uit Svensson is dat van een “nieuw publiek”. In die zaak stonden nieuwsberichten gewoon online, zonder toegangsbeperking of wat dan ook. Daar een link naar leggen, ook via embedden of frames, is dan geen inbreuk op het auteursrecht, aldus het Hof van Justitie. Het publiek was al die tijd al het gehele internet, daar verandert je link niks aan. Als de link wél een nieuw publiek opentrekt, dan ligt dat anders. Omzeil je met de link bijvoorbeeld een login, dan kunnen andere mensen erbij dan oorspronkelijk bedoeld.

Myjour heeft een afspraak met Panorama over herpublicatie. Het publiek dat bij Myjour klant is, wordt dus met toestemming bereikt. Maar is dat publiek hetzelfde als “heel internet”? Ik denk het niet, want de content staat dan achter een betaalmuur. De content die Myjour gratis publiceert (bijvoorbeeld, eerste alinea + kleine foto) zou voor mij dan voor “heel internet” beschikbaar zijn, en die foto embedden in een linkpreview zou dan geen nieuwe openbaarmaking zijn.

De zaak wordt wel complexer als je bedenkt dat die linkpreviewfoto vaak geen embedded link naar de bronfoto is maar een verkleinde kopie. Dat is logisch, want dan heb je op Facebook/Twitter geen last van traag ladende bronsites. Maar dan gaat het eigenlijk automatisch mis met de auteursrechten: je maakt een kopie en geen link. Daar kom je niet uit met het Svensson-criterium denk ik. Dus dat wordt nog een probleem de volgende keren dat dit zich voor gaat doen.

Wat mij betreft had dit via het citaatrecht opgelost moeten worden, dit is immers gewoon aankondigen van iets legaals en daarbij is een snippet+foto doodnormaal. Maar de rechter wil daar niet aan: de naam van de fotograaf staat er niet bij. Ja, klopt, dat moet, maar wel “voor zover redelijkerwijs mogelijk”. En ik ben daar dan vast een fotografenhater in, maar ik vind het niet redelijk om bij een thumbnail te verlangen dat je naam erbij gezet wordt.

Arnoud

Wanneer is het strafbaar met een nepnaam internet op te gaan?

Geplaatst op 16 september 201514 september 2015 in Ondernemingsvrijheid, Privacy, Regulering, 16 reacties

Roel Stellinga (18) ontdekte vorige maand bij toeval dat zijn foto’s van Facebook werden misbruikt door ene ‘Oscar’. Dat las ik in het AD. Via dit nepprofiel – en dus met zijn foto’s – werden jonge meisjes benaderd. De les van Roels vader: “Als je je account niet goed afschermt, kan het blijkbaar toch vrij gemakkelijk gebeuren dat er misbruik wordt gemaakt van je foto’s.” Met aanverwant de vraag, hoe strafbaar is dat, een nepprofiel?

Op zich is het volgens mij niet strafbaar om een valse naam te gebruiken op internet. Sterker nog, dat is een goed idee vanwege de privacyproblemen die je tegen kunt komen als je onder je eigen naam online gaat.

Bij een naam hoort een plaatje, en als je naam vals is dan ligt het voor de hand om ook niet je eigen foto te gebruiken. Dat gebeurt evenzo massaal, en ook daar lijkt me (afgezien van auteursrecht van de fotograaf) weinig mis mee. Tenminste, zolang het plaatje evident niet de indruk wekt jouzelf af te beelden.

Gebruik je andermans profielfoto, dan wek je de indruk dat jij die persoon bent. Dan zou de vraag voor mij worden, kan jouw publiek die persoon herkennen en dus denken dat jij het bent? Het maakt nogal uit of je zoals hier een foto van een stadsgenoot gebruikt of van een willekeurige Amerikaan als je in Nederland actief gaat chatten en profielen. In dat laatste geval zie ik juridisch gezien niet echt een probleem.

Als je iemand anders identiteit aanneemt, dan heet dat juridisch identiteitsfraude en dat is strafbaar. De wet (art. 231b Strafrecht) bepaalt:

Hij die opzettelijk en wederrechtelijk identificerende persoonsgegevens, niet zijnde biometrische persoonsgegevens, van een ander gebruikt met het oogmerk om zijn identiteit te verhelen of de identiteit van de ander te verhelen of misbruiken, waardoor uit dat gebruik enig nadeel kan ontstaan, wordt gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste vijf jaren of geldboete van de vijfde categorie.

(‘Verhelen’ betekent ‘verhullen, achterhouden’.) Hiermee is het dus eenvoudiger geworden dan vroeger: toen was identiteitsfraude op zich niet strafbaar maar moest er ook een ander strafbaar feit worden gepleegd, zoals oplichting of smaad.

Die ander moet “enig nadeel” lijden door de fraude. Enkel chatten met andermans foto lijkt me niet snel ‘nadeel’, tenzij je zoals hier de grens van het strafbare grooming van minderjarigen opgaat. Dat kan immers afstralen op de geportretteerde persoon. Ook het mensen geld aftroggelen omdat ze je herkennen als die ander en bv. een schuld willen aflossen of jou iets lenen, is een vorm van “nadeel” dat onder deze wet strafbaar is.

De praktijk is natuurlijk buitengewoon weerbarstig bij dit soort zaken. Ik verwacht dat je weinig meer voor elkaar zult krijgen dan Facebook het profiel laten opdoeken – NAW-gegevens opeisen bij het sociale netwerk is een theoretische optie, maar vooralsnog niet heel succesvol. Aangifte kan, maar ik heb nog geen succesvolle verhalen daarover gehoord.

Wat zouden jullie doen als je in Roels positie verkeerde?

Arnoud

Fotobureau Getty claimt $868 en zwijgplicht bij sociaal gehandicapte pinguïn

Geplaatst op 8 september 20157 september 2015 in Intellectuele rechten, 38 reacties

socially-awkward-penguin De bekende fotosite Getty heeft bij een Duitse blog een claim van 868 dollar gelegd voor het gebruik van de Socially Awkward penguin meme, las ik bij BoingBoing. Ook moest de blog haar mond houden, “anders komen er advocaten bij”. De blog koos ervoor te betalen, maar weigerde akkoord te gaan met de geheimhoudingseis. Ook introduceerde ze een nieuwe sociaal gehandicapte pinguïn, zie hiernaast, die wél gratis onbeperkt gebruikt mag worden.

De meme van deze pinguïn laat een veel voorkomend probleem van internet zien: plaatjes zijn de grondstof waarmee de digitale cultuur gevoed wordt, en vrijwel nooit wordt daar echt rekening gehouden met de auteursrechten van de maker van het origineel. Die is zelden ook echt bekend. Toevallig hier wel: het is een foto van George F. Mobley voor National Geographic, die via Getty te koop is. De pinguïnfoto kost € 765,00 voor gebruik gedurende één jaar op een commerciële digitale uiting.

Getty Images is berucht in de internetcommunity vanwege de torenhoge claims die men legt. Dat komt door hun berekenwijze, met name die “gedurende één jaar” factor. Het gaat dan hard als je een foto zoals gebruikelijk in een online archief wilt laten staan tot in de eeuwigheid. Nee, “per jaar” is absurd als factor voor een website maar praktische absurditeit heeft het nog nooit gewonnen van een licentiecontract. Je hóeft die foto toch niet te gebruiken, heet het dan?

Gebruik je hem toch, ja dan hang je. Want de wet zegt dat wie een auteursrecht schendt, de schade moet vergoeden. En die is gelijk aan de gebruikelijke licentievergoeding (plus 25% voor onkosten en overlast). Als een bedrijf dus een hoge vergoeding vraagt van zijn klanten, dan is ook de schadevergoeding bij inbreukmakers hoog. Dit is standaard bij het onrechtmatigedaadsrecht. Het staat los van de kwalijke praktijk van fotografen om even 200 of 300% opslag te vragen “omdat geen toestemming gevraagd is” en/of “dat in mijn algemene voorwaarden staat”.

Getty heeft echter bij mijn weten nog nooit doorgepakt met een fotoclaim, behalve één keer tegen de TROS, vrij kort nadat deze een uitzending aan Getty wijdde. Hierin werd overigens dat idee van opslag vragen naar de prullenbak verwezen. (Getty vroeg €3.399 en kreeg € 1.416,25.)

Op zich verbaast het dus niet dat Getty bij deze foto een bedrag van $868 vraagt. Dat klopt met wat ze normaal vragen, en je gewone tarief mág je vragen bij een inbreuk. Nou kun je natuurlijk schuimbekkend losgaan over dat het absurd is dat mensen achthonderd dollar betalen voor één jaar gebruik van één foto van een pinguïn “strutting its stuff”, wat het evident ook is, maar goed het is ook absurd om met een auto van drie ton rond te rijden – en bekras je die per ongeluk, dan betaal je de superhoge overspuitkosten omdat dat nu eenmaal de schade is.

Een juridisch tegenargument kan ik niet echt verzinnen. Citaat of parodie gaan hier niet op, de meme is nauwelijks een grap te noemen. En bij een citaat moet echt de naam van de fotograaf genoemd worden. “Fair use” bestaat niet in Duitsland (waar de blog vandaan komt), net zo min als bij ons. En of het in de VS als fair use zou tellen, is nog maar zeer de vraag. Wat is het punt van deze pinguïn gebruiken? Ik kan het moeilijk anders zien dan een versiering, er was een pinguïn nodig die er een tikje sociaal onhandig uitzag, dit was zo’n foto, gimpen die hap.

Wat wel verbaast, is de eis om de schikking geheim te houden. Allereerst zou je verwachten dat zo’n eis vooraf wordt gelegd en niet pas nadat je er al op de prijs uit bent, dat is gewoon elementair onderhandelingstactieken. Daarnaast: waarom in hemelsnaam? Er is geen gigantische korting gegeven of ander precedent geschapen dat niet openbaar mag worden.

Hoe dan ook, dit probleem gaan we nog vaker krijgen. En binnen het juridische systeem is er geen oplossing: dit mag gewoon niet, hoe algemeen aanvaard, leuk of bekend of nuttig of nietcommercieel het ook is om zo’n foto te gebruiken. En dat is een serieus maatschappelijk probleem, dat meer aandacht verdient dan een flauwe dooddoener à la “je moet gewoon niet stelen”. Foto’s zijn grondstof voor de internetcultuur, en vervullen daarmee een belangrijke rol in de moderne communicatie die je niet zomaar aan de kant kunt vegen omdat in het vórige communicatiemedium een ander afrekenmodel erg handig uitpakte.

Arnoud

Creative Commons-licentie in VS gewoon bindend op fotograaf

Geplaatst op 3 september 201527 augustus 2015 in Intellectuele rechten, 14 reacties

Een serieus gevalletje dúh: een Amerikaanse fotograaf verloor een rechtszaak omdat de inbreukmaker zich kon beroepen op de Creative Commonslicentie die de fotograaf op zijn werk had geplakt, las ik bij Petapixel. De fotogebruiker handelde commercieel, tot consternatie van de fotograaf, maar bleef binnen de grenzen van de CC-BY-SA licentie en schond daarom geen auteursrechten.

De fotograaf had een foto op Flickr gezet van een rustieke locatie in Maryland. Enkele jaren later besloot een uitgever van landkaarten die foto op de cover van een boekje te zetten en die boekjes te verkopen. Dat was tegen het zere been van de fotograaf en die spande een rechtszaak aan wegens dit evident commercieel profiteren van zijn harde creatieve arbeid.

Alleen had hij de foto dus als CC-BY-SA online gezet, oftewel naamsvermelding verplicht en afgeleide werken ook weer Creative Commons maken. Het is me niet duidelijk of de fotograaf het commerciële aspect over het hoofd gezien had of gewoon dacht dat dít toch te ver ging. Dat laatste hoor ik wel vaker: ja, het op je site zetten met een advertentie erbij is toegestaan maar “echt” commercieel gebruik is toch niet de bedoeling. Maar zo werkt Creative Commons niet. Commercieel is commercieel.

Plaintiff repeatedly voices consternation in his pleadings about defendant’s distribution of the publication that displayed his work on its cover for profit, but of the many licenses available to choose from, plaintiff selected the one that specifically authorized commercial use.

De enige vraag was nog of de uitgever zich hield aan de voorwaarden. Aan naamsvermelding was voldaan: de fotograaf werd keurig achterin genoemd. De eis om de “Uniform Resource Identifier” van de licentie te noemen leek iets ingewikkelder. Er stond alleen “CC-BY-SA” en geen hyperlink of wat dan ook. Maar de rechter citeert Internet STD 66 over de URI en concludeert dat gezien de omstandigheden het genoeg is om die specifieke lettercode te noemen, want dat identificeert op een uniforme manier de licentie.

Dan de ShareAlike. Niets uit die uitgave mocht openbaar gemaakt of verveelvoudigd worden zonder toestemming van de uitgever, stond er (zoals gebruikelijk) bij. Maar ShareAlike zegt dat je afgeleide werken alleen mag verspreiden onder dezelfde CC-BY-SA licentie. Dus: is het boekje (of een deel daarvan) een afgeleid werk?

Nee, aldus de rechter. Een afgeleid werk is een transformatie, aanpassing of bewerking van de foto. De inhoud van het boek is bezwaarlijk als een aanpassing van de coverfoto te zien. Die twee hebben niets met elkaar te maken. Ook de cover an sich niet: dat is een samenstel van foto en tekst, geen bewerking van de foto. Hadden ze nu de foto paginavullend gebruikt en daar tekst overheen gezet, dan zou het waarschijnlijk wel als afgeleid te zien moeten zijn.

Het doet wat gek aan dat die fotograaf hierover een rechtszaak startte. Maar prettig is het wel: nu weten we een stuk beter wat “afgeleid” is bij Creative Commons, en natuurlijk dat het écht gewoon bindend is als je je werk onder zo’n licentie online zet.

Arnoud

“Ik wil niet worden gefilmd”, is dat rechtsgeldig?

Geplaatst op 15 juli 201510 juli 2015 in Privacy, 27 reacties

Vele lezers vroeg me:

Je hebt vast dit filmpje gezien over een terrasruzie. Die ruziemakende dames willen niet gefilmd worden, en zeggen dat ook heel duidelijk. Hoe zit dat juridisch, moet je dan stoppen met filmen?

Aan de openbare weg heb je in principe niets te zeggen over gefilmd worden. Alleen als je in een heel duidelijke privésituatie zit waar de cameraman doorheen breekt (hij loopt achter je aan de bosjes in waar je nodig moet plassen) zou dat anders zijn. Nee, ook niet op grond van portretrecht: dat gaat over het publiceren van beelden. Dáár zit een belangenafweging in, die kort gezegd neerkomt op de vraag of de publicatiewaarde hoger is dan de privacy van de gefilmde personen.

Een terras is openbare weg, en behoorlijk openbaar ook. Iedereen kan daar zitten en iedereen kan je zien zitten. Net als in de bus of op het plein. Sommige terreinen zijn iets minder openbaar: een afgezonderd plekje achter een boom in het park, een douchehokje aan het strand. Dat is technisch misschien wel ‘openbaar’ maar daar gaan filmen vind ik toch wel dubieus.

Wat nu als je zegt dat je niet gefilmd wil worden? Dat is niet doorslaggevend. Toestemming is een factor bij die belangenafweging: wie nee zegt, hecht meer waarde aan zijn privacy dus dan moet er een hoger belang tegenover staan. Maar het is niet doorslaggevend. Als het nieuws is, dan is het nieuws ook als het object van het nieuws niet in beeld wil.

Is er in dit geval sprake van iets belangwekkends? Drie mensen krijgen ruzie op een terras: hoe hard loop je naast je schoenen als je eten terugstuurt omdat er een haar in zit, of waar bemoei je je mee als andere mensen een discussie met de ober hebben? En dan nog iets over Amsterdam versus Hengelo. Weinig verheffend allemaal, maar is dit nu nieuws, moet dit worden gemeld?

Heel belangrijk lijkt het me niet, en ruzie maken voelt ergens wel als een privékwestie. Aan de andere kant: je kúnt bij een ruzie ervoor kiezen even uit de openbare ruimte weg te lopen, dus vanuit dat perspectief is het een vrije keuze dat je blijft zitten op een openbare plek. Of niet? Als je aangevallen wordt, wordt je ineens gedwongen om jezelf te verdedigen en dan zou je ook nog eens weg moeten gaan van je terrasplekje? Dat voelt ook weer unfair.

Arnoud

Wanneer is het overnemen van een foto een citaat?

Geplaatst op 10 juli 20159 juli 2015 in Intellectuele rechten, 31 reacties

Via Twitter: mag je bij een artikel over een Bekende Nederlander een foto van diezelfde BN’er tonen? Recent publiceerde coach Aad Brinkman een (twitterbio-)foto van royaltywatcher Marc van der Linden op zijn blog nadat diezelfde royaltywatcher de Twitterbiofoto van Brinkman had doorgeplaatst. Van der Linden stuurde daarop een factuur, want hij had de auteursrechten op die foto en gebruiken = betalen. Net zoals ik dus nu een factuur zou mogen verwachten omdat ik diezelfde foto hiernaast toon. Of niet?

Niet dus, want een kleine foto van een persoon overnemen bij een artikel over die persoon is al heel snel een citaat. Een citaat van beeld is immers toegestaan wanneer je dit nodig hebt om je punt te maken of te illustreren. In mijn geval: kijk, beste lezers, het ging om díe foto van Van der Linden die door Brinkman werd overgenomen. Oké, ik moet dan nog even “Foto: Twitterbio Marc van der Linden / copyright Royalty Shop BV” zeggen om het formeel af te tikken, maar dat is een detail.

Van der Linden was het daar niet mee eens: foto overnemen is betalen, wat zullen we nou krijgen. Dat gaf een leuke twitterdiscussie, waarbij en passant dan een paar pareltjes voorbij kwamen qua misverstanden over auteursrecht, zoals deze:

citaatrecht kan alleen bij nieuwsfoto’s. Maar ook dan zal een redelijke vergoeding betaald moeten worden.

Dit is volstrekt onjuist. Je mag elke foto citeren die je vindt, mits je aan de inhoudelijke eisen van citaatrecht voldoet (niet meer dan nodig, functioneel relevant, bronvermelding). En je hoeft geen cent te betalen als je iets citeert. De wet zegt namelijk dat citeren een uitzondering op het auteursrecht is, en bij uitzonderingen hoeft niet te worden betaald (tenzij dat erbij staat, zoals bij de thuiskopie).

Dat misverstand “je moet toch nog betalen” hoor ik vaker. Ik heb geen idéé waar het vandaan komt, afgezien van een soort van verbijstering dat ze soms zomaar je werk mogen jatten. Dan denk ik dat mensen dat rechtpraten met “ja óvernemen mag wel maar dat wil niet zeggen dat het dan gratis is, belachelijk natuurlijk”. Maar het klopt niet.

Of wat te denken van deze, in reactie op mijn tweet dat citaatrecht toch echt een wettelijk recht is:

De rechthebbende heeft dan nog altijd auteursrecht. Citaatrecht zou einde beroepsgroep fotografie betekenen. Er zijn héél veel zaken geweest over gebruik foto en altijd gewonnen door eigenaar

Inderdaad betekent citaatrecht niet het verval van auteursrecht. En ja, er zijn veel zaken geweest waarin een fotograaf het won van de partij die een foto overnam op zijn website. Maar wie een geldig beroep op citaatrecht kan doen, schendt geen auteursrecht. En de beroepsgroep bestaat nog steeds, ondanks arresten als deze waarin een foto bij een topicstarter op een forum werd gebruikt. Of vonnissen als deze waarin een foto werd gebruikt bij een verwijzing naar een interview:

Juist is dat ook dan een beeldcitaat eerst redelijkerwijs geoorloofd is wanneer het inhoudelijk relevant is en slechts een klein onderdeel uitmaakt van het werk. Het betreft dan de gehele publicatie waarin het beeld is opgenomen. Het beeld moet ook een duidelijk functioneel verband hebben met het werk waarin het wordt gebruikt. Dienaangaande kan worden vastgesteld dat sprake is van een voldoende duidelijk verband tussen de foto en de inhoud van het interview.

Meer algemeen geldt al sinds het Damava/Trouw-arrest van de Hoge Raad uit 1992 dat je écht beeld mag citeren (en niet hoeft te betalen) als je aan de inhoudelijke eisen van citaatrecht voldoet. In die zaak werden tekeningen van Damava getoond bij een boekbespreking. Hoewel de tekeningen uit het boek kwamen, werden ze op zich niet besproken in de boekbespreking. Toch was dit toegestaan, omdat de afbeelding samen met de tekst ertoe strekte om aan de lezer een indruk van het betreffende boek te geven.

Wat dan weer niet mag, is je artikel opfleuren met gewoon een leuk fotootje over het onderwerp (een willekeurige molen bij een artikel over molens). Als die foto uitwisselbaar is voor iedere andere foto van een molen, dan is die per definitie niet functioneel relevant en dus geen citaat. De jurisprudentie noemt dat ‘versieren’ van je artikel, en wie dat doet, moet toestemming van de fotograaf hebben voor het ophangen van die versiering.

Arnoud

Gaat het recht van panorama verdwijnen in het nieuwe Europese auteursrecht?

Geplaatst op 2 juli 20152 juli 2015 in Intellectuele rechten, 24 reacties

Het recht van panorama dreigt in het gedrang te komen door Europese regelgeving, meldde onder meer de Automatiseringgids (met twee s’en en geen drie, trouwens). Op 9 juli stemt het Europese Parlement (EP) over een hervorming van de Europese auteursrechtelijke regels. In de huidige tekst is een vergaande inperking opgenomen op het recht om foto’s in de openbare ruimte te nemen: wie dat voor commercieel oogmerk doet, moet alle rechthebbenden betalen wiens werk op de foto staat. Terwijl dergelijk fotograferen nu (in Nederland) volstrekt legaal is.

Fotograferen aan de openbare weg is in principe legaal, maar zoals altijd in het recht zijn daar uitzonderingen op. Eén zo’n uitzondering heeft te maken met wat er moet gebeuren als die foto een auteursrechtelijk beschermd werk op de foto zet. En dan gaat het niet om toevallig een t-shirt met Mickey® erop, maar om bijvoorbeeld een gebouw onder architectuur of een standbeeld van een beeldhouwer die nog lang niet dood is. Zo’n foto is dan een verveelvoudiging onder het auteursrecht, dus in principe auteursrechtinbreuk. Je profiteert dan immers van andermans creatieve inspanning, en dat mag niet.

In principe, want zoals altijd in het recht zijn daar dus uitzonderingen op (jaja, uitzonderingen op de uitzonderingen). Op grond van de informatievrijheid mag je foto’s maken van alles dat je aan de openbare weg aantreft. Oké, wacht even, hier komen we zo niet uit. Er zal een knoop moeten worden doorgehakt, en dat is ook precies wat er zo’n tien jaar geleden in de Europese auteurswetgeving is gebeurd: landen mogen in hun auteurswet een uitzondering opnemen die bepaalt dat je werken die bestemd zijn voor de openbare ruimte, op de foto mag zetten zonder toestemming.

De reden dat er destijds niet gekozen is voor een “in alle landen mag dit”-oplossing, is dat men het simpelweg niet eens kon worden over of het nu moest mogen. Landen als Nederland hadden hier minder moeite mee dan bij voorbeeld België, waar het Atomium fotograferen nog steeds goed is voor een forse rekening van de SABAM. Via Medium vond ik een mooi overzicht per land.

Nu staat er een forse aanpassing van het Europese auteursrecht voor de deur, waarbij onder meer is voorgesteld die regels over panoramavrijheid eindelijk eens gelijk te trekken: in heel Europa volledige vrijheid van panorama, fotografeer maar raak. En dát was dan weer aanleiding voor fors lobbywerk vanuit het andere kamp: niks zomaar een beetje andermans werk fotograferen, betalen zul je, vuige piraat.

Het lijkt me buitengewoon sterk dat deze beperkende regel het gaat halen, maar als het wel gebeurt dan is dat een búitengewoon slecht idee. Beiden om dezelfde reden: in de meeste Europese landen is er al enige vorm van panoramavrijheid, en de afgelopen tien jaar (sinds de laatste wetswijziging dus) is het aantal mensen dat foto’s op straat maakt zo explosief gegroeid dat ieder maatschappelijk draagvlak voor “dat mag je niet fotograferen, want daar zit auteursrecht op” allang door het afvoerputje is weggegleden (een vlak dat wegglijdt, wacht wat – afijn). Dit in de wet zetten is dus een goede manier om het auteursrecht te ondermijnen. Dat kan toch ook weer niet de bedoeling zijn.

Arnoud

Filmen van agenten is hinderen in hun taakuitoefening?!

Geplaatst op 4 juni 20151 juni 2015 in Security, 63 reacties

Vorige week hebben politieagenten een 19-jarige man aangehouden in Culemborg; hij weigerde weg te gaan en belemmerde agenten bij een mogelijke aanhouding. Dat las ik in een politiepersbericht. De man filmde de aanhouding, wat de verdachte niet zo leuk vond. Omdat dit extra gedoe gaf voor de agenten, werd de filmer gesommeerd daarmee op te houden. Toen hij dat niet deed, werd hij aangehouden. Eh, wacht, wat?

Laten we even juridisch helder zijn: je mág aan de openbare weg filmen wat en wie je ziet. Ook als het agenten zijn, ook als het verdachten zijn. En oh ja óók als mensen zeggen dat ze niet in beeld willen, want op de openbare weg héb je dat niet te willen.

Natuurlijk mag je mensen niet hinderen, dus pontificaal voor ze lopen met een camera of er tussen springen met je mobieltje mag niet. Maar de hinder zat hem hier niet in het feit dat de filmer in de weg liep of zo. Nee, volgens het persbericht:

Twee omstanders filmden dit waartegen de aangesproken man bezwaar maakte. Hierdoor werd het werk van de politie bemoeilijkt, waarop het duo is gezegd weg te gaan. Toen ze dit niet deden vorderden de politiemensen beide filmers om weg te gaan. De aangesproken 19-jarige bleef weigeren en is daarop aangehouden.

Oftewel: de gearresteerde persoon werd boos omdat hij gefilmd werd, en daardoor werd zijn arrestatie lastiger dan verwacht. Het niet ophouden met filmen maakte de situatie dus erger, waardoor de politie de vordering tot weggaan gaf. Omdat deze niet werd opgevolgd, werd hij aangehouden. Daar is een wettelijke grond voor (art. 185 Strafrecht): als je “opschudding veroorzaakt” en niet op bevel daarmee ophoudt, dan ben je strafbaar.

Ik heb er alleen grote moeite mee dat énkel het filmen (van een afstandje) kwalificeert als “opschudding veroorzaken”. Dat een ander op mij reageert, is toch in eerste instantie niet mijn schuld?

Natuurlijk, je kunt vanuit fatsoen zeggen “die man wordt boos en die agent krijgt daar last van, ik stop even met filmen” maar tegelijk, je doet iets dat volstrekt legaal is en dan moet jij ophouden omdat iemand anders het niet wil, terwijl die het niet te willen hééft. Dat steekt me toch wel een beetje. Maar misschien is dit waar de jurist een stapje opzij moet doen voor de ethicus?

Arnoud