Dus vanwege sociale media mag de krant een ophefmakende naam niet noemen?

Geplaatst op in Privacy, 50 reacties

NRC mag de naam van een ex-hoogleraar arbeidsrecht die zich schuldig maakte aan grensoverschrijdend gedrag niet publiceren, meldde de krant onlangs. Deze uitspraak in kort geding volgde op een uitgebreide en onderbouwde onthulling van de krant over dit wangedrag gedurende meerdere decennia, wat ondertussen al ontslag voor de man tot gevolg had. “[G]ezien de grote vlucht die de social media hebben genomen en alle commentaren die in de regel op uitingen van deze aard via internet te vinden zijn” vond de rechter het voldoende aannemelijk dat de man vervolgens aan de schandpaal genageld zou worden, zeker omdat NRC een kwaliteitskrant is en iedereen dus aanneemt dat het waar is wat daarin staat. Eh, wacht, die leggen we nog een keer uit.

Het recentste artikel van NRC beschrijft de gehele affaire, zo ongeveer beginnend in de studententijd van meneer B en ik kon mijn klompen bij het vuil zetten toen ik klaar was met lezen, zo vaak braken ze. Neem even de tijd en een goede kop koffie, of misschien een valium want het is niet goed voor je bloeddruk om dit zo allemaal te lezen.

De korte versie is dat NRC ontdekte dat de man al decennia grensoverschrijdend gedrag vertoonde naar studentes en vrouwelijke medewerkers toe, en dat dat gedrag breed geaccepteerd werd aan de Universiteit van Amsterdam. Vrouwen durfden geen klacht neer te leggen of konden daar nergens mee terecht, en iedereen die wat had kunnen doen, deed er het zwijgen toe. Pas naar aanleiding van de #MeToo beweging kwam daar verandering in, en toen ging het snel: neerleggen van zijn bijfunctie als raadsheer bij het gerechtshof, ontslag (pardon, bijzonder verlof) als hoogleraar et cetera. Over schuldbesef of verantwoordelijkheid nemen lees ik echter niets.

De publicatie van NRC zou ook de naam van de man noemen, wat me vrij logisch lijkt gezien zo’n schandaal van iemand in zo’n hoge positie. En dat past ook in de jurisprudentie rond journalistiek en privacy: namen noem je als ze relevant zijn, en bij een public figure zal dat al vrij snel zo zijn. “De bekende politicus Mark R. met een hoge functie in de ministerraad, maakte gisteren bekend..” nee kom nou.

De man stapte echter naar de rechter om nu juist vermelding van zijn naam te voorkomen. En het argument daarbij was de gevolgen die dat zou hebben: het verhaal gaat gekoppeld aan zijn naam rondzingen op social media, en omdat NRC zo’n kwaliteitskrant is zal niemand twijfelen aan de juistheid. Maar er is nog geen veroordeling geweest, dus is die rondzang disproportioneel. Bovendien:

Bovendien, zelfs – of juist – als hij verdachte zou zijn van een strafbaar feit, zouden de meeste media volstaan met vermelding van slechts zijn initialen en zou zijn portret in de regel onherkenbaar (moeten) worden gemaakt. Niet goed valt in te zien waarom de bescherming van de privacy van eiser in dit geval minder ver zou moeten gaan.

Met deze redenering heb ik wel de nodige moeite. NRC doet niet enkel verslag van een aanhouding en rechtszitting van een verdachte zonder verder de feiten te kennen. Dat je dan zegt, wees even terughoudend met naam en toenaam, dat kan ik ergens nog billijken. Maar dit was eigen onderzoeksjournalistiek met stevig onderbouwde feiten. Als je dan publiceert dan ben je lijkt mij behoorlijk zeker van je zaak, en dan is die naam plus verdachtmaking dus zo goed als een feit. Dat moet je toch kunnen melden bij iemand in zo’n positie?

Arnoud

Mag je van de AVG een foto met kenteken van een parkeerovertreder Twitteren?

Geplaatst op in Privacy, Uitingsvrijheid, 22 reacties

Via Twitter: mag je van de AVG een foto met leesbaar kenteken op Twitter plaatsen om zo een verkeersovertreding te tonen? In dit geval ging het om een persoon die parkeerde op een gehandicaptenplaats, zonder een vergunning daarvoor te hebben. “Wie kent de eigenaar van deze auto ? Hij mag onze #invalideparkeerkaart hebben als hij ook de #HuntingtonsDisease van mijn man erbij neemt.” aldus de Twitteraar, inclusief hashtags van de locatie. En dus het kenteken herkenbaar. Daar kwamen -naast vele steunbetuigingen- ook een aantal kritische noten: mag dat wel van de AVG? Een kenteken is immers een persoonsgegeven, en zo schend je die persoon zijn privacy onnodig.

Ja, onnodig, want je had ook aangifte kunnen doen. Op de foto was zelfs al een parkeerboete te zien (380 euro, zo laat ik me vertellen) dus deze eigenaar is al gestraft. Wat is dan nog de toegevoegde waarde van alles herkenbaar op Twitter zetten?

Volgens mij is “toegevoegde” hierin een foute term. Het gaat niet om iets toevoegen, iets erbij doen. Een publicatie als deze zie ik als een meningsuiting, een schandaal(tje) aan de kaak stellen dat in dit geval ongetwijfeld een veel voorkomende ergernis van de Twitteraar is. Je mening geven is niet iets dat je “bij” andere dingen doet, of alleen maar mag doen als je geen andere opties meer hebt. Je uitingsvrijheid is een grondrecht, en dat mag je inzetten wanneer je wilt.

Binnen de grenzen van de wet natuurlijk, en de AVG is een wet die ook geldt bij journalistieke uitingen. Weliswaar zijn een aantal zaken niet van toepassing (zoals het inzage- en correctierecht en het recht te worden vergeten, en de registerplicht) maar ook bij een journalistieke verwerking moet je een grondslag hebben en zorgvuldig te werk gaan, zo staat in de AVG. Effectief komen die regels neer op hetzelfde kader als waar journalistieke uitingen altijd al aan getoetst werden. Het is niet zo dat de AVG de vrijheid van meningsuiting inperkt, dat je sinds 25 mei 2018 minder mag zeggen dan voorheen.

Maar ben je wel journalistiek bezig eigenlijk? Ja, is het korte antwoord. Ook als particulier die los staat van een of ander persmedium. Dat is vaste jurisprudentie, iedereen mag zich journalist noemen. Het gaat er niet om of je een perskaart hebt, maar of het relevant om te melden is wat je doet. Feiten, meningen of ideeën aan het publiek bekend maken, dat is de definitie.

Daar staat tegenover dat de Autoriteit Persoonsgegevens heeft gezegd dat je alleen journalistiek publiceert als je aan vier eisen voldoet:

  1. Objectieve informatieverzameling
  2. Regelmatige bezigheid
  3. Maatschappelijke strekking
  4. Recht van repliek
Waar deze eisen op gebaseerd zijn, weet ik echter niet. In de AVG staan ze in ieder geval niet, noch in de jurisprudentie over wat een journalistieke verwerking is of wanneer sprake is van een legitieme meningsuiting. In Nederland kennen we bijvoorbeeld dat recht van repliek helemaal niet, het is vaste prik dat je als journalist geen weerwoord hoeft op te nemen voor een rechtmatige perspublicatie. Ik vermoed dat de AP hier het criterium “verwerking voor journalistieke doeleinden” en de uitwerking van de grondslag “legitiem belang [bij publicatie]” samenvoegt voor het gemak.

Arnoud

Help, mijn marketeers zetten klanten op de foto op Linkedin!

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 10 reacties

Een lezer vroeg me:

Recent kreeg ik als commercieel directeur bij een IT-adviesbureau een klacht van een klant: die zag zichzelf terug op een groepsfoto op Linkedin, gepost door een van mijn marketing/sales-medewerkers. De foto was gemaakt op een intern event bij ons waar ongeveer 40 klanten bij aanwezig waren. Weliswaar was het event openbaar toegankelijk en waren mensen alleen vanaf de rug gefotografeerd, maar deze klant had toch niet verwacht zichzelf zo terug te zien. Hebben wij nu de AVG overtreden, kan de klant een schadeclaim indienen? En wat kan ik doen naar de medewerker, ik heb geen reglement of protocol over sociale media.

Zonder toestemming iemands gezicht/postuur online zetten is niet heel netjes, inderdaad. Ik zou bij klantenevents altijd aan mensen vragen of ze dit goed vinden, en zo niet expliciet de foto zo maken dat deze mensen niet in beeld zijn. Gewoon, omdat mensen dat van je verwachten en klanten nu eenmaal belangrijk zijn voor je bedrijf. (Voor de nitpickers: leveranciers zijn óók belangrijk dus ook daar het vragen. Bij personeel heeft vragen geen zin, die kun je alleen maar verplichten op de foto te gaan.)

Ik denk niet dat juridisch gezien toestemming echt nodig is. Gezien deze context (een openbare lezing) en het feit dat men op de rug is gefotografeerd waardoor herkenning onwaarschijnlijk wordt, plus dat de foto bestemd was voor een journalistiek doel (een verslag van de bijeenkomst) acht ik het rechtmatig om deze publicatie te doen. In AVG-taal: een legitiem eigen belang waarbij de privacy van de betrokkenen in lage mate geschonden wordt. En omdat het journalistiek is, hoefde je de klanten niet te informeren dat je dit ging doen (artikel 43 lid 2 Uitvoeringswet).

Op deze manier naar de klant reageren lijkt me echter niet handig. Ik zou dan ook zeker kijken of ik als bedrijf duidelijke instructies kan geven aan mijn mensen, die de klanten/relaties zullen begrijpen en die toch de PR- en marketingvoordelen halen waar mijn mensen op uit zijn. Ik kom dan al snel uit bij “altijd zeggen dat je dit gaat doen en bezwaren serieus nemen” of zelfs “altijd toestemming vragen en anders een paar collega’s voor publiek laten spelen”.

Dergelijke instructies nemen veel onduidelijkheid en potentieel voor conflicten weg. Je mag dat als werkgever gewoon zeggen, jij bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd. En je mag natuurlijk dingen verbieden zelfs als de wet zegt dat die dingen gewoon mogen.

Een protocol lijkt me hiervoor niet nodig, je hebt rechtvaardiging genoeg in het feit dat klanten piepen. Dat kost je de klant (in theorie) dus dat is rechtvaardiging genoeg om gewoon te zeggen dat het anders gaat vanaf nu. Wel zou ik zo’n regel eerst even in de groep voorleggen, omdat ik weet dat een “oekaze” van bovenaf over Linkedin vaak veel weerstand oplevert.

Arnoud

Onder afwitvlakjes spieken in een PDF bestand kan juridisch problematisch zijn

Geplaatst op in Regulering, 11 reacties

De gemeente Barneveld mag ‘onzichtbaar’ gemaakte informatie van een grondverwerkingsbedrijf niet gebruiken, las ik bij Security.nl. De rechtbank bepaalde dat hoewel de witte vlakjes in de aangeleverde PDF bestanden met de informatie weg te halen waren, de intentie van het bedrijf was om die informatie niet te geven. Daarom mag de gemeente dat dan ook niet doen.

Het bedrijf kwam in de picture omdat er een partij verontreinigd zand zou zijn gebruikt bij een bouwproject in de gemeente. Een rapport van die strekking kwam op zeker moment in de media terecht, waarna de gemeente een onderzoek instelde. Daarbij werden onder meer twee onafhankelijke bureaus ingeschakeld, die gemengde signalen afgeven (de een: alles schoon; de ander: een lichte verontreiniging maar niet problematisch).

De gemeente wilde toen een stap verder en vroeg om gegevens over de leveranciers, zodat zij de herkomst van de grond nader kon onderzoeken. Dat wilde het bedrijf niet, want dat zou in strijd zijn met de privacywet en bovendien een schending van haar bedrijfsgeheimen (Wet bescherming bedrijfsgeheimen) opleveren. Na enig geharrewar waarbij de gemeente probeerde de provincie de gegevens te laten vorderen, heeft de advocaat van het bedrijf een PDF aangeleverd waarbij bepaalde gegevens wit waren gemaakt met geplakte rechthoekjes in PDF.

Waarop de gemeente doodleuk reageerde:

Dank voor het toesturen van de informatie (…) Daarnaast zagen we bij het openen van de pdf-documenten dat nummers en adressen onzichtbaar waren gemaakt door toepassing van witte vlakjes. Deze witte vlakjes konden gemakkelijk weggehaald worden, waardoor er allerlei informatie beschikbaar kwam.

Waarop de advocaat in de dagvaarding klom en we dus bij de rechter aankwamen. De gemeente stelde daar natuurlijk dat zij wel degelijk die informatie mocht gebruiken, hij was immers aangeleverd. Even op delete drukken bij die vakjes (of select all doen en dan de tekst ergens plakken) is immers een triviale maatregel die geen wetten overtreedt.

De rechtbank ziet dat anders:

Uit het feit dat [eisende partij] bepaalde informatie onzichtbaar hebben gemaakt, moest de gemeente afleiden dat [eisende partij] de betreffende informatie niet aan haar wilden verstrekken, ook al had [eisende partij] daarover eerder (mogelijk) een ander standpunt ingenomen of daarover onduidelijkheid laten bestaan. Van toestemming van de zijde van [eisende partij] voor gebruikmaking van de informatie door de gemeente kan aldus geen sprake zijn.

Bovendien is niet duidelijk geworden op welke grond (haha) de gemeente deze informatie heeft verkregen. Wellicht hadden ze dit kunnen vorderen, maar dat is niet gebeurd. Onder die omstandigheden – en volgens mij ook het feit dat een gemeente net wat zorgvuldiger moet zijn dan een privépersoon – concludeert de rechtbank dan ook dat de informatie niet mag worden gebruikt.

Het voelt ergens wel als een beloning voor incompetentie, maar er zit een sprankje redelijkheid in. Als je nadrukkelijk aangeeft iets niet te willen geven, daarna toch je goede wil toont maar dingen afschermt naar jouw beste kunnen, dan voelt het wel heel wrang om dan een “haha je bent een sukkel” reactie te krijgen en de niet-gewilde informatie triomfantelijk rondgezwaaid te willen. Daar zijn rechters wel gevoelig voor.

Arnoud

Facebook overtreedt mogelijk AVG door medewerkers posts te laten labelen

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 13 reacties

Facebook overtreedt mogelijk de Europese privacyverordening AVG door medewerkers van daarvoor aangestelde bedrijven te laten kijken naar posts om ze te labelen. Dat las ik bij Tweakers maandag. Een team van 260 mensen uit India leest al jaren alle berichten (inclusief foto’s) om die van labels te voorzien, zo ontdekte Reuters namelijk. Die labels classificeren de berichten in vijf “dimensies”, zodat Facebook kan leren van wat mensen posten en hoe daarop in te springen. En er zal ook vast een AI mee getraind worden. De privacyzorg zit hem dan in het feit dat er geen aparte toestemming is gevraagd voor dit labelen. Maar moet dat dan, van de AVG?

De AVG kent inderdaad de eis van toestemming – maar naast toestemming zijn er nog vijf zogeheten grondslagen om met persoonsgegevens te werken. Als je gegevens bijvoorbeeld nodig hebt om een contract af te handelen, dan heb je geen toestemming nodig. Webshops die aanvinkvakjes inbouwen met “ik geef toestemming bovenstaande gegevens te gebruiken om mijn bestelling te behandelen” snappen er dus niets van. Die toestemming is helemaal niet nodig.

De controversieelste grondslag is die van het “eigen gerechtvaardigd belang”. Dan zeg je namelijk, ik heb een belang als bedrijf om dit gewoon te gaan doen, maar ik heb wel rekening gehouden met je privacy door maatregelen A en B te nemen. Controversieel, omdat je hiermee eigenlijk weigert de ander te vragen om toestemming en veel mensen gewoon verwachten dat je toestemming vraagt waar nodig. Maar ook weer gerechtvaardigd omdat je soms nu eenmaal geen toestemming kúnt vragen. Een triviaal voorbeeld is camerabewaking of fraudedetectie in je betaalpatronen.

Facebook vraagt dus geen toestemming om berichten die post (of als privébericht verstuurt) voor te leggen aan haar labelingsteam. Dat zouden ze dus moeten rechtvaardigen onder dat eigen belang. Het belang zie ik: je herkenning van soorten berichten verbeteren is een wenselijk en nuttig doel, zeker gezien de druk op Facebook om terrorismeverheerlijking, nepnieuws, opruiing en dergelijke te kunnen detecteren en weren.

De discussie die je dan krijgt, is in hoeverre Facebook dit kan rechtvaardigen. En dat komt vaak neer op hoe zeer men rekening houdt met de privacy van personen. Mijn juridische onderbuik zegt dat een bericht tonen aan een intern team dat er een label op plakt (pardon, “verrijkt met een AI-ready dimensie”, dank u marketingafdeling) niet heel erg een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer is. Het label heeft geen enkel gevolg voor het bericht zelf, dit wordt niet verwijderd of aangepast op basis van de beoordeling. Plat gezegd, hier merk je niets van.

Twijfel heb ik wel bij het stukje van de privéberichten, want ook die worden gelezen. Het voelt principieel niet juist om een direct bericht tussen A en B te lezen en te taggen, ook niet als die tag verder nergens gebruikt wordt. Dat is gewoon privé, afblijven. Maar ik kan niet ontkennen dat ook hier het argument “je merkt er niets van” opgaat.

Arnoud

Van wie is die met open source gebouwde website nu eigenlijk?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 10 reacties

Weer een regelmatig terugkerende kwestie: mensen laten een website bouwen, en dan ontstaat er gelazer over wie daar “eigenaar” van is. Recent kreeg ik er weer eentje in de mail, met ditmaal de complicatie dat de website in kwestie eigenlijk geheel met open source was gebouwd die door de bouwer voornamelijk goed was afgesteld. Dat gaf behoorlijk wat discussie, onder meer over de vraag of je dan niet toch “intellectueel eigendom” kunt claimen op het resultaat omdat er unieke kennis en kunde zou zijn gegaan in dat afstellen en de bijbehorende parameters. De vaste lezer weet wat voor hekel ik aan die term heb, maar ik ga toch eens proberen een genuanceerd antwoord te geven.

Wie een website maakt, heeft daarop het auteursrecht. Ook als een ander de opdracht daartoe gaf of het voordeel van die website geniet. Recent blogde ik nog over de Facebookpagina van een politieke partij en haar eigendom. Maar het komt eigenlijk altijd op hetzelfde neer; de bouwer heeft de rechten en de gebruiker/opdrachtgever mag alleen wat hem is toegestaan. Daarom moet je dus als opdrachtgever schriftelijke afspraken over overdracht van rechten (met handtekening!) maken als je zekerheid wilt.

De onderliggende aanname is dat je bij het bouwen van die website creatief bezig was en daarmee een auteursrecht hebt. Dat vereist immers een eigen creatieve prestatie, wat we vroeger een “eigen oorspronkelijk karakter met stempel van de maker” noemden. Normaal is dat vrijwel vanzelfsprekend, bij het ontwerpen en programmeren van een website heb je eigenlijk altijd creativiteit nodig. Welke knop komt waar, hoe zien de afbeeldingen er het mooiste uit, waar horen welke teksten en hoe maak je een mooie en toch logische navigatiestructuur.

Wanneer je met open source werkt, kun je dat argument een stuk moeilijker maken. Die software is door een ander gemaakt, en dat is dus niet jouw creativiteit. (Dat jij koos om contentmanagementsysteem A te koppelen met database B vind ik te weinig voor eigen creativiteit.) Het moet dan dus zitten in jouw toevoegingen daar bovenop. Wie een WordPress-site voorziet van een eigen layout, kan daar een eigen auteursrecht op claimen. Maar dat geldt dan op de eigen layout natuurlijk, niet op WordPress zelf. Dat is immers open source.

Gebruik je een open source CMS en daar bovenop een standaard layout, dan blijft er nog maar heel weinig speelruimte over voor je eigen creativiteit. Ja, de teksten en foto’s die je erin hangt. Maar vaak gaat het dan om foto’s die weer van stocksites komen, en de tekst kan ook nog eens door de klant zijn aangeleverd. En dan heb je dus eigenlijk helemaal niets meer.

Deze vraagsteller zat met de situatie dat het auteursrecht werd geclaimd op de parameters waarmee de software werd ingesteld. Dat zouden dan creatieve keuzes zijn. Dat kan ik me moeilijk voorstellen, het gaat bij dergelijke instellingen eigenlijk altijd om functionele keuzes. Het moet snel werken, extra veilig zijn, AVG-compliant, dat soort argumenten. Een mooie instelling voor gebruikersbeheer of een lachwekkende set permissies, nee dat wil er bij mij niet in.

Arnoud

De toegevoegde waarde van een bodycam voor de politie en de maatschappij

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, Regulering, 8 reacties

Agenten voelen zich veiliger met een bodycam, las ik in Trouw onlangs. Dat bleek uit een proef van twee jaar, die nu er voor zorgt dat er zo’n tweeduizend agenten rond gaan lopen met camera’s op hun lijf. Een op de vier agenten met een camera op het lichaam is echter niet op de hoogte van de regels, zoals dat het ding uit moet blijven bij filmen in huizen en andere privéruimtes. Wel bevestigt het onderzoek dat politieteams die hem gebruiken echt minder vaak te maken krijgen met zware bedreiging dan cameraloze eenheden. En wat ik dan opmerkelijk vind: bodycams maken agenten strenger.

De Amsterdamse proef lijkt een succes, er worden dus tweeduizend camera’s bijgekocht en landelijk ingezet. Er zijn totaal zo’n 20.000 agenten, maar lang niet iedereen heeft natuurlijk een bodycam nodig. Het lijkt effectief om bewijs vast te leggen van een situatie, en dat het rode lampje aanfloept levert ook meer rust in de situatie op (behalve bij alcohol en drugs, daar kan het juist agressie stimuleren). Opmerkelijk vond ik dan wel dat er nog geen enkel bodycamfilmpje naar het OM blijkt te zijn gegaan als ondersteunend bewijs in een strafzaak.

Mogelijk weten agenten dus niet of zo’n filmpje wel bruikbaar is als bewijs. Dat is overigens wel zo, wanneer het gaat om beelden verkregen aan de openbare weg. Maar ik lees ook dat men de beelden eerder gebruikt als geheugensteun, even terugkijken wat ik, verbalisant, precies zei en wat verdachte vervolgens deed. Dat is natuurlijk prima, en het proces-verbaal is sowieso bruikbaar (en heel sterk) als bewijs. Dus ik zie dit niet direct als een probleem.

Ook lijken er nog geen klachten tegen agenten te zijn geweest waarbij de bodycam relevante beelden gaf. Dat is een ander voordeel van een bodycam: een liegende agent kan zo worden betrapt. Maar gezien het risico voor de agent om op liegen betrapt te worden, lijkt mij de kans zeer klein dat hij met bodycam aan zoiets zou doen.

Nee, wat ik opmerkelijk vond was dus wat er in Slate stond: bodycams maken agenten strenger. Althans in Amerika. Daar geldt net zoals bij ons dat agenten discretionaire bevoegdheden hebben, dus ze mogen in een situatie kiezen om te beboeten of een waarschuwing te geven. Dat wordt dus gefilmd, en wat blijkt nu: die beelden worden gebruikt om de agent te beoordelen. En dan krijg je dus bij iedere waarschuwing dat hij moet uitleggen waarom hij dat blonde meisje liet gaan en die donkerharige Noordafrikaanse jongeman een boete gaf.

Als reactie daarop gaan agenten dus tegen iedereen strenger worden, want voor te streng gedrag is nog nooit iemand een promotie geweigerd. Dit is voor mij wel een beetje een oneigenlijke uitkomst, bodycams waren bedoeld om de situatie tussen burger en agent overzichtelijker te krijgen en volgens mij niet om de agent te beoordelen. Ik hoop dus dat dit in Nederland geen navolging vindt.

Arnoud

Welk onderhoud mag je op andermans software plegen?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 6 reacties

Mag je als derde andermans software onderhouden? Die vraag lijkt juridisch triviaal – nee – want voor onderhoud moet je de software wijzigen, en dat mag niet zonder toestemming (licentie) van de rechthebbende. Maar er is een wettelijke uitzondering voor een rechtmatig gebruiker, en in een recente rechtszaak kwam eindelijk de vraag eens langs hoe ver die uitzondering reikt. En helemaal bijzonder: het auteursrecht was ondertussen bij een derde terechtgekomen.

De leverancier van een niet nader genoemd softwarepakket ging op zeker moment failliet, waarna de auteursrechten op die software door het bedrijf Rainbow werden gekocht uit de boedel (activatransactie). De software verzorgt de afwikkeling van het totale logistieke proces van een transportonderneming. Met de software kunnen bedrijven onder andere transportopdrachten innemen, orders opmaken, factureren en ritten plannen.

Twee andere bedrijven boden al een tijdje onderhoudscontracten op die software, en werden door Rainbow aangesproken dat ze daarmee op moesten houden omdat dit in strijd zou zijn met het verkregen auteursrecht. Maar daar staat tegenover dat de wet (art. 45j Auteurswet) zegt:

Tenzij anders is overeengekomen, wordt niet als inbreuk op het auteursrecht op een werk als bedoeld in artikel 10, eerste lid, onder 12°, beschouwd de verveelvoudiging, vervaardigd door de rechtmatige verkrijger van een exemplaar van eerder genoemd werk, die noodzakelijk is voor het met dat werk beoogde gebruik. De verveelvoudiging, als bedoeld in de eerste zin, die geschiedt in het kader van het laden, het in beeld brengen of het verbeteren van fouten, kan niet bij overeenkomst worden verboden.

Wie ooit rechtmatig de licentie kocht bij het inmiddels failliete bedrijf, is een “rechtmatige verkrijger” in de zin van dit artikel. En die mag dan ook het onderhoud uitbesteden. Daarmee zou het handelen van de gedaagden dus legaal zijn.

Complicatie is dus echter dat de werkzaamheden “noodzakelijk” moeten zijn en wel “voor het beoogde gebruik”. En dat is bij deze software lastig, omdat nergens op papier vastgelegd was wat nu precies het beoogde gebruik was. Dit moet nu in een nieuwe zitting apart worden behandeld. En dat kan nog een kluif worden, omdat eigenlijk niemand weet wat deze bepaling nu eigenlijk bedoelde te zeggen. Software gebruik je meestal voor een heleboel doeleinden, vaak niet voorzien bij het aankopen. Dus hoe moet je dat dan interpreteren?

Arnoud

Hoe maak je sms-berichten en appjes van ambtenaren Wob-baar?

Geplaatst op in Regulering, Uitingsvrijheid, 23 reacties

Alweer wat ouder nieuws, maar toch: sms-berichten en appjes van ambtenaren vallen onder de Wet openbaarheid van bestuur. Dat besliste de Raad van State enige tijd terug. Iets formeler gezegd: het medium waarin informatie wordt opgeslagen of verstuurd, is niet relevant. Of iets nu in een sms bericht staat of in een papieren brief: als de informatie onder de reikwijdte van de Wob valt, dan heeft de burger daar recht op. Werk aan de winkel dus voor ambtenaren, want sms- en appverkeer wordt gewoonlijk niet standaard gearchiveerd of zelfs maar centraal bijgehouden. Hoe ga je dat nu concreet beheren?

Alleen al praktisch is dat een behoorlijke kluif. Formele communicatie per brief gaat al heel wat jaren goed, omdat dit beheersbare informatiestromen zijn. Er is vaak ook een postkamer of secretaresse (m/v) die bepaalt wat bewaard moet, en een archivaris die er het juiste labeltje op plakt zodat het te vinden is. Bij e-mail blijkt dit in de praktijk nu al wat lastiger, maar het kan omdat dat centraal op te slaan is.

App-berichten en sms-berichten staan normaal echter alleen op de telefoon waar ze zijn ontvangen. Als je mazzel hebt, heeft de ambtenaar de desktopversie van WhatsApp maar dan nog. Natuurlijk, je kunt iemands telefoon periodiek leegtrekken maar dat is nogal een proces. En een oekaze rondsturen dat iedereen wekelijks zijn chatlogs moet inleveren is natuurlijk leuk op papier, maar dat zal niet -of althans niet 100%- gebeuren en dan heb je wettelijk een probleem.

En nog een leuke, uit dat NRC artikel: “Het maakt daarbij niet uit op welk apparaat (zakelijk of privé) deze berichten staan omdat anders de wet kan worden ontlopen door de keuze van het apparaat waarop deze staan.” Het klinkt me logisch in de oren dat veel ambtenaren met hun privételefoon zullen appen of sms’en over werk, dat doet namelijk iedereen. En dan moet je dus een proces invoeren waarbij je vanaf privételefoons die berichten uitleest, en daarbij ook nog eens de privacy van de ambtenaar in privéhoedanigheid respecteert. Ik geef het je te doen.

Een reglement dan, zullen de HR-professionals nu denken. Gewoon opschrijven dat alle berichten moeten worden ingeleverd en dat je geen privéconversaties mag voeren behalve in eigen tijd, en dan niet over werk praten zodat je de Wob vermijdt. Klinkt leuk, wederom op papier, maar werkt niet: mensen mógen privéconversaties voeren op het werk, ook met klanten en relaties, en de werkgever moet daar ruimte voor maken. Hij mag ook niet botweg die berichten dan opvragen en archiveren, er moet een goede reden zijn om in privécommunicatie te kijken. En dat de Wob mogelijk geldt op andere berichten in dat communicatiemedium, is niet goed genoeg.

Hoe zouden jullie dit aanpakken als je de verantwoordelijke informatiemanager was bij de overheid?

Arnoud

Google en Facebook werken aan regels rond werk van kinderen op sociale media

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 9 reacties

Google en Facebook werken aan regels rond kinderen die figureren in Instagram-posts of YouTube-video’s. Dat las ik bij Tweakers onlangs. Daar zijn allerlei juridische zorgen over, zoals hoe de strenge AVG uitpakt voor zo’n situatie. Maar degene die er hier uitgelicht werd, vond ik wel een erg aparte: is hier sprake van (kinder-)arbeid in de zin dat er een arbeidsverhouding ontstaat tussen de minderjarige vlogger/figurant en de dienstverlener die die video’s online zet? De vraag lijkt absurd want je tekent geen arbeidscontract met Google. Maar juridisch gezien is het zo absurd nog niet, omdat je prima een arbeidscontract kunt sluiten zonder ooit een handtekening te zetten.

In het bronartikel in The Guardian lees ik over een zevenjarige die miljoenen binnenharkt met het recenseren van speelgoed. Dat is dan wel gelijk het extreemste voorbeeld, maar het geeft wel aan waar het om gaat; er wordt goed geld verdiend met het maken van zulke video’s en de advertenties (en affiliate-links) er omheen.

Wanneer je structureel geld krijgt van iemand voor arbeid die je levert, dan trigger je het arbeidsrecht want dat riekt naar werknemerschap. In Californië helemaal, want daar kent men de strengste regels over werknemerschap ter wereld. Mede vanwege Hollywood en de kindsterren die daar figureren. Als je werk doet voor de camera en daar geld voor krijgt, dan ben je werknemer binnen de entertainmentsector en dan gelden er dwingend allerlei speciale regels over wat er met je vergoedingen moet gebeuren en welke waarborgen je werkgever moet nemen.

Geldt dat ook voor Google, eigenaar van videoplatform Youtube? Volgens Amerikaanse arbeidsrechtprofessor Veena Dubal zeer zeker wel:

“You could argue that YouTube is the joint employer [dus samen met de ouders, AE] of the child,” said Dubal. “YouTube controls what the child can and cannot do. They control the dissemination of the money. They would very likely be considered joint employers under California wage laws and child labor laws.”

In Nederland kennen we niet zo’n bijzondere constructie voor kindacteurs. De regels of sprake is van een arbeidsverhouding kennen eigenlijk drie factoren: werkgeversgezag, persoonlijke arbeid en loon. Dit betekent:

  1. De werkgever moet zeggenschap hebben over hoe het werk wordt uitgevoerd. Dus niet alleen “het moet vrijdag af”, maar ook “ik wil dat je maandag hier om 9 uur zit en gaat werken tot 17 uur”. Hij hoeft dat niet perse daadwerkelijk te dóen maar hij moet de mogelijkheid hebben dit te eisen.
  2. De werknemer moet persoonlijk het werk uitvoeren, vervanging is niet toegestaan. Een werknemer mag geen collega laten opdraven of zijn vrouw het werk laten doen. Een ingehuurde freelancer zou dat wel mogen.
  3. De werknemer krijgt loon. Deze is tricky want ook in andere verhoudingen kun je geld ontvangen, en is dat nu loon of niet?

Er zijn nog aanvullende factoren, zoals of je doorbetaald krijgt bij ziekte, of je bij meerdere opdrachtgevers tegelijk mag werken, wie de gereedschappen verzorgt en wie er aansprakelijk is voor fouten.

In de Youtube-situatie zie ik het argument (in theorie) wel opgaan voor de ouders als werkgever. Die krijgen dan te maken met het arbeidsrecht, en dat kan behoorlijk streng zijn voor kinderarbeid, ook in de entertainmentsector.

Maar hoe je Youtube zelf er met de arbeidsrechtelijke haren erbij sleept, zie ik even niet. Youtube oefent geen inhoudelijke zeggenschap uit op het werk, tenzij je de Terms of Service over acceptabele inhoud als “zeggenschap” ziet maar dat vind ik nogal gezocht. Verder zal het Youtube een worst wezen wie er deze keer figureert. Dus tenzij er specifieke constructies zijn voor invloedrijke vloggers die op afroep video’s maken voor Youtube, zie ik die constructie niet.

Arnoud