(Web-)winkels opgelet: Consumentenbeschermer laat eerste tandjes zien (bij Marketingfacts)

Afgelopen vrijdag schreef ik over het jaarverslag van de Consumentenautoriteit bij Marketingfacts:

Een baby krijgt zijn eerste tandjes wanneer hij zo’n 5 tot 7 maanden oud is. Dat blijkt ook op te gaan voor de jongste toezichthouder van Nederland: de Consumentenautoriteit. Deze bewaker van consumentenrechten heeft in haar eerste jaar flink haar tandjes laten zien. Men onderzocht meer dan 70.000 klachten, trad zo’n 100 maal op tegen schendingen van de wettelijke regels voor consumentenbescherming en kwam met één boete van 88.000 euro.

Dat de Consumentenautoriteit hard nodig is, blijkt wel uit het jaarverslag dat onlangs verscheen. Maar bar weinig bedrijven blijken rekening te houden met de wettelijk verplichte rechten voor consumenten. Consumenten worden onjuist geïnformeerd over hun recht op retour of garantie of krijgen dure SMS-diensten aan hun broek zonder dat ze kunnen weten hoe ze er vanaf komen. Met name webwinkels krijgen er van langs: hun algemene voorwaarden blijken vaak onvindbaar, en ook aan de informatieplicht wordt lang niet altijd voldaan.

Lees verder over wat de Consumentenautoriteit zoal tegenkwam in (Web-)winkels opgelet: Consumentenbeschermer laat eerste tandjes zien bij Marketingfacts.

Arnoud

Aansprakelijk voor organisatie forumborrel?

Telt de organisatie van een forumborrel ook als internetrecht? Een lezer was lid van een forum dat weer eens een bijeenkomst/borrel wilde organiseren. Altijd lastig om vrijwilligers te vinden natuurlijk, maar gelukkig wierp een nieuw lid zich op als organisator. Hij zou sponsors gaan zoeken, de zaal regelen, sprekers inhuren en een leuke aangeklede borrel met broodjes en nootjes laten aanrukken. U voelt hem al aankomen:

Die man heeft flink uitgepakt. Zalen gehuurd, catering, sprekers, alles van de bovenste plank. Uiteindelijk zijn er voor rond de 12.000 euro aan afspraken gemaakt. Vervolgens blijkt dat de “sponsors” helemaal niet bestaan of maar een heel klein bedragje betalen, terwijl hij altijd heeft gezegd dat er geld genoeg was. De verhuurders, cateraars en sprekers komen nu met hun rekening. Het forumlid heeft geen cent en zegt dat de forumbeheerders verantwoordelijk zijn, het is tenslotte ‘hun’ forum. Klopt dat?

Het forum is zelf geen stichting, vereniging of andere rechtspersoon. Het forum kan dus zelf niets kopen of huren. Alleen de individuele leden kunnen dat. Ze mogen er gerust bijzeggen dat het foor het forum is, maar juridisch is dat niet relevant. Zij zijn zelf aansprakelijk en verantwoordelijk voor hun eigen aankopen.

Deze organisator heeft waarschijnlijk gezegd namens het forum de zaken te huren/kopen. Juridisch zou je hem dan kunnen zien als vertegenwoordiger of gemachtigde van de beheerders. De verkoper of verhuurder kan dan de beheerders aanspreken, als die de indruk hebben gewekt dat die persoon inderdaad hen vertegenwoordigde. Bijvoorbeeld doordat de bevestigingsmail naar de beheerder is gestuurd en die een positieve reactie hebben gestuurd.

Is die indruk niet gewekt, dan heeft de organisator de dingen zelf gekocht of gehuurd en dan moet hij betalen aan de verkopers/verhuurders. Hij moet dan bewijzen dat de beheerders van het forum hem beloofd hadden dit te vergoeden, maar dat zal niet meevallen omdat het waarschijnlijk de bedoeling was dat de sponsors dit zouden doen. Dan kom je bij de vraag wat men zou hebben gewild dat er zou gebeuren als de sponsors niet over de brug zouden komen, en dat is een hele lastige.

Met een stichting schep je helderheid over wie of wat het forum nu eigenlijk is. Maar nog steeds heb je dan het probleem dat mensen zich kunnen opwerpen als organisator, en dan namens de stichting dingen gaan kopen of huren. Blijken die dan de stichting met een grote schuld op te zadelen die binnen hun bevoegdheid viel, dan draait de stichting daarvoor op. Wel kan de stichting dan de schade verhalen op die persoon, want die had gegarandeerd dat er sponsors waren en dat klopte niet. Maar ja, of daar dan veel te halen valt?

Mocht iemand behoefte voelen om een blogborrel voor deze blog te organiseren: dat mag, maar je krijgt wel eerst een contract van tien pagina’s voor je neus natuurlijk. 🙂

Arnoud

Wat kan een hosting provider eisen in een licentie?

Omdat het hosten en verspreiden van tekst, audio en video normaal inbreuk op het auteursrecht is, moet je een website zoals Youtube of Flickr toestemming geven om je materiaal te verspreiden. Dit regelen deze sites meestal vooraf in de gebruiksvoorwaarden voor de site, zodat daar niet apart overhandeld kan worden. Die voorwaarden kunnen erg ver gaan.

In maart 2008 kwam Adobe in het nieuws over de voorwaarden voor haar online fotobewerkingsdienst ‘Photoshop Express’. Die bepaalden dat Adobe een onbeperkte en eeuwigdurende licentie kreeg om alles te doen met foto’s van gebruikers. Tot en met het verkopen van muismatten met de foto erop, bijvoorbeeld. Op zich mag dat, maar het was niet echt netjes om dat alleen in de kleine lettertjes aan te geven. Adobe heeft snel de voorwaarden ingeperkt tot die rechten die nodig waren om de dienst uit te kunnen voeren.

Sommige sites gaan nog verder: die eisen simpelweg het auteursrecht op. Dat kan niet zomaar. Voor overdracht van auteursrecht is een akte nodig, een ondertekend geschrift met handtekening van de maker. Hoewel ook een elektronische akte rechtsgeldig is, zijn algemene voorwaarden uit een gebruiksovereenkomst nog geen akte.

Vorig jaar september maakte ik me nog boos over de exclusieve licentie van MaakJeZo. De tekst uit hun licentie gaf hen als enige het recht om het werk van hun gebruikers te mogen gebruiken. Dat is een leuke truc om om die beperking over overdracht van auteursrecht heen te komen. Want zelfs de licentiegever, de maker dus, mag niets meer doen met het werk dat hij in exclusieve licentie aan een ander geeft. Maar netjes is het niet.

De voorwaarden van Hoedoe.nl (door ICTRecht geschreven) eist geen exclusieve licentie, maar wel iets anders:

7.5. Door akkoord te gaan met deze Algemene Voorwaarden machtigt Gebruiker Applinet om op te treden (waaronder het nemen van juridische stappen) tegen onrechtmatig gebruik van zijn Hoedoe(s) in andere media.

Deze constructie is erg handig voor Hoedoe, zeker wanneer een tekst door meerdere gebruikers is geschreven (denk aan Wikipedia). In dat geval is het niet altijd duidelijk wie kan optreden tegen schendingen van de licenties van de site. Door deze clausule is Applinet, het bedrijf achter Hoedoe, in staat om dat zelf te doen, zelfs als de gebruiker later onvindbaar blijkt.

Wie nog gekke dingen in die voorwaarden ziet, mag ze hieronder kwijt. De vinder van de raarste clausule of grootste fout krijgt 10% korting bij zijn eerstvolgende opdracht bij ICTRecht. 🙂

Arnoud

AutoCAD tweedehands verkopen mag – of niet?

Mag je in de winkel gekochte software doorverkopen, zelfs als de EULA dat verbiedt? Deze al jaren lopende discussie is nu onderwerp van een rechtszaak tussen AutoDesk, de makers van AutoCAD, en ene meneer Vernor die tweedehands exemplaren van AutoCAD verkocht via eBay. Eergisteren liep er nog een aardige draad over bij Tweakers, en gisteren verscheen een tussenvonnis in kort geding dat zegt dat het mag.

Het doorverkopen van een legaal aangeschaft exemplaar van een auteursrechtelijk beschermd werk is legaal, zo staat letterlijk in de Amerikaanse auteurswet (17 USC 106). Natuurlijk mag je geen kopieën maken en die verkopen, dit recht is beperkt tot het ene legaal gekochte exemplaar. Softwareleveranciers stellen echter al jaren dat dit recht niet opgaat voor software: je koopt geen software zoals je een boek koopt, maar je sluit een gebruiksovereenkomst. En als je software niet koopt, heb je geen “legaal aangeschaft exemplaar” en dan valt er niets door te verkopen.

In principe mag dat. Niet elke transactie waarbij je in ruil voor geld iets in je bezit krijgt, is een koop. Je kunt iets huren, lenen of tijdelijk in gebruik nemen. En zeker voor software had de Amerikaanse wetgever ook voorzien dat dat moest kunnen, zo blijkt uit de wetsgeschiedenis en uit de schaarse jurisprudentie. Uit de al wat oudere zaak United States v. Wise concludeert de rechter dat het gaat om de vraag hoe lang de licentie geldig is. Als deze eeuwigdurend is, is het een koop. Moet je na een zekere periode de zaak teruggeven, of vervalt de licentie na zekere tijd, dan was het een gebruiksrecht.

Echter, daar staat een hele trits recentere uitspraken tegenover die zich baseren op de tekst van de licentie. Als daarin staat dat de transactie geen koop is, dan mag de transactie niet als koop gezien worden. De rechter gaf in dit vonnis (via Cadcamnet) toe dat hier een levensgroot conflict zat. Hij ging daarom af op de oudste jurisprudentie. Je moet wat, nietwaar. Zijn uitspraak zou hoe dan ook in tegenspraak zijn met een deel van de jurisprudentie, geeft hij zelf toe. De bedoeling is natuurlijk dat AutoCAD in hoger beroep gaat en zo de hogere rechters dwingt om de knoop eens door te hakken.

Via Slashdot.

Arnoud

Opheffen van meerdere accounts, wanneer moet dat?

Een meelezende forumbeheerder mailde me:

Wij hebben geconstateerd dat een gebruiker meerdere gebruikersnamen in gebruik bleek te hebben (laten we zeggen: A, B en C). Dat is in strijd met ons forumreglement. Ik heb gebruiker A daarom aangeschreven. A heeft gereageerd en ontkende B en C in gebruik te hebben. Nu eist A in een e-mail verwijdering van zijn gebruikersnaam en al zijn berichten. Ook eist hij hetzelfde voor B en C.

Iemand die zijn account op een website of forum wil opheffen, kan opheffing eisen bij de beheerders. Dat blijkt uit de privacy-richtsnoeren van het College Bescherming Persoonsgegevens. Berichten van die persoon moet je dan ook verwijderen, tenzij dat de structuur en begrijpelijkheid van de discussie zou verstoren. In dat geval moet je ze zo veel mogelijk anonimiseren.

Hier is het lastige dat persoon A eerst ontkent eigenaar te zijn van accounts B en C, en vervolgens eist dat ze opgeheven worden. Als het beheer zelf overtuigd is dat B en C inderdaad door dezelfde persoon gebruikt worden (bijvoorbeeld omdat ze op hetzelfde moment vanaf hetzelfde IP-adres gebruikt zijn), dan zou het verzoek geen probleem moeten zijn.

Wel moet je natuurlijk controleren dat het echt A is die de mail met het verzoek stuurt. Ik zou zeggen dat zo’n verzoek vanaf het gebruikersaccount moet komen dat moet worden opgeheven (via een privébericht naar beheer bijvoorbeeld). Niet vanaf een Hotmail- of Gmail-account. de beheerder mag er vanuit gaan dat iemand die het wachtwoord heeft van een account, de eigenaar ervan is.

Dat lost meteen het probleem op met B en C: als meneer A daar ook de eigenaar van is, kan hij probleemloos drie pb’s sturen vanaf elk van de accounts en dan is het beheer keurig ingedekt.

Arnoud

Ga ik akkoord met de voorwaarden van deze site? (bij Netters)

Voor Netters schreef ik dit artikel over gebruiksvoorwaarden van websites:

“Ik ga akkoord met de voorwaarden.” Het is één van de meest voorkomende en meest genegeerde zinnen op websites. Iedereen hier heeft al tientallen keren vakjes aangeklikt met zo’n tekst ernaast. Maar wie (behalve ondergetekende) leest vrijwillig zulke teksten?

Toch zijn die voorwaarden cruciaal. Je maakt tenslotte gebruik van andermans server en andermans dienst, en de eigenaar mag daar in principe elke voorwaarde aan koppelen die hem goeddunkt. Het is aan de gebruiker om te bepalen of die voorwaarden hem aanspreken.

Lees verder in Ga ik akkoord met de voorwaarden van deze site? bij Netters.

Arnoud

Drie ton boete voor UPC voor ongevraagd toezenden Mediabox

De Consumentenautoriteit heeft kabelboer UPC zeven boetes van in totaal ruim 300.000 euro opgelegd, meldt Nu.nl. De reden was de zeer agressieve manier waarop het bedrijf mensen aan de digitale televisie probeerde te krijgen: iedere analoge klant (zoals Tweakers het noemt) kreeg ongevraagd een Mediabox thuisgestuurd met een aanbod om digitale TV gratis uit te proberen. Anderen werden gebeld door een callcenter of kregen een colporteur van UPC aan de deur die ze over probeerde te halen om deze dienst te nemen.

Dat soort praktijken is keihard in strijd met de wet. Het ongevraagd toesturen van producten met het doel iemand over te halen een dienst af te nemen mag niet. Gebeurt het toch, dan mag je het product houden en zit je nergens aan vast. Los daarvan kan de <a href=”http://www.consumentenautoriteit.nl/Actueel/Persberichten/Persbericht15mei2008Consumentenautoriteitlegtboeteopaan_UPC->Consumentenautoriteit optreden en boetes opleggen aan bedrijven die dit soort malafide praktijken hanteren.

Het sanctiebesluit schetst een behoorlijke serie overtredingen. Uit onderzoek door TNS NIPO bleek bijvoorbeeld dat 16 procent van de telefonisch benaderde klanten niet akkoord was gegaan met het aanbod, maar toch een Mediabox thuisgezonden kreeg onder verwijzing naar het telefoongesprek. En dat ging dan zo:

Binnen 3 weken ontvangt u van ons de mediabox, waarmee u de komende drie maanden gratis de gelegenheid heeft om alle voordelen van digitale televisie zelf te ervaren. […] Wilt u de box toch niet houden dan heeft u toch 3 maanden kennis kunnen maken met digitale televisie en kunt u de box gratis terugsturen. Gaat u hiermee akkoord?”

Wie hierop ‘ja’ zegt, had een jaarabonnement op digitale televisie gesloten, aldus UPC. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Onder verwijzing naar een uitspraak van de rechtbank Zwolle concludeert de Consumentenautoriteit dan ook dat deze redenering van UPC niet opgaat.

Ook bij de ongevraagd aangeleverde Mediaboxen waren veel klachten:

“Er stond een meneer op de stoep, gestoken in een wit jasje met de tekst Pakketservice erop en met een steekwagentje en een aantal pakketten erop. Deze meneer heeft geprobeerd om het ding door mijn strot te duwen onder het mom van ‘het is gratis, meneer’.”

Terugsturen viel nog niet mee. Bright probeerde het, maar hun gemolesteerde Mediabox werd voor een bom aangezien. Voor de vernieling in vereniging van UPC’s eigendom kreeg men 300 euro boete opgelegd.

UPC verweerde zich door te stellen dat ze de aflevering per brief gemeld hadden. In de brief stond dat je de Mediabox mocht weigeren. Maar het is dan nog steeds colportage. En bij een colportagegesprek moet de colporteur meteen melden wat het oogmerk van zijn bezoek was: het sluiten van een overeenkomst voor digitale televisie. Ongeacht wat er al per brief gemeld zou zijn.

Sommige colporteurs bleken zelfs misleidende mededelingen te hebben gedaan, bijvoorbeeld dat een klant “straks geen beeld meer op de televisie zal krijgen” of dat het pakketje “voor uw vrouw” bestemd was.

Daarnaast meldde UPC nergens dat je de overeenkomst binnen zeven werkdagen weer kon ontbinden. Ook aan andere informatieplichten werd niet voldaan. Zoals de simpele plicht om te melden namens welk bedrijf je een pakketje komt afleveren.

UPC kan nog in beroep tegen het besluit.

Wie heeft er net als ik nog meer een Mediabox gehad van UPC? En wat is daarmee gebeurd?

Arnoud

Webhostingabonnement afgesloten door minderjarige, wat nu?

Een meelezende moeder kwam erachter dat haar vijftienjarige zoon een domeinhosting-abonnement van 180 euro per jaar had afgesloten. Zij was het daar niet mee eens. De meelezende hostingverkopers ongetwijfeld ook niet (wie heeft een betere offerte?) maar deze moeder wilde van het abonnement af. Kan zij dat?

De vijftienjarige zoon is minderjarig. De wet (art. 1:234 BW) zegt dan dat hij niet zelfstandig overeenkomsten kan aangaan. Hij heeft toestemming nodig van zijn ouders om iets te kopen of verkopen. Nu is het natuurlijk niet echt praktisch als hij voor elke reep chocola een briefje van zijn ouders nodig zou hebben. Vandaar dat er ook in de wet staat dat die toestemming wordt verondersteld te zijn gegeven als het een rechtshandeling is “waarvan in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is dat minderjarigen van zijn leeftijd deze zelfstandig verrichten.”

Een kind van acht mag dus snoep kopen zonder dat de ouders daar iets aan kunnen doen (behalve zijn zakgeld inhouden). Een zeventienjarige kan tegenwoordig rechtsgeldig zelfstandig een abonnement voor een mobiele telefoon afsluiten, vond de Geschillencommissie Telecom. In 1999 oordeelde men nog anders: de ouders van een vijftienjarige konden het abonnement van hun zoon laten vernietigen met deze wetsbepaling.

Hoe zit dat nu bij webhosting? Ik zou niet snel aannemen dat het gebruikelijk is dat mensen van vijftien jaar zelfstandig webhostingaccounts nemen. De moeder kan de overeenkomst dus vernietigen. Zij kan dit doen door een brief te sturen waarin ze meldt dat

  • de zoon vijftien jaar was
  • zij niets van de overeenkomst wist
  • haar zoon geen toestemming van haar had
  • zij daarom de overeenkomst vernietigt krachtens artikel 1:234 BW

Voor zaken waarbij de minderjarige persoonsgegevens van zichzelf publiceert, gelden strengere regels. Zo mag een minderjarige onder de zestien jaar geen lid worden van een forum of profielensite zonder toestemming van zijn ouders, zelfs als het heel normaal zou zijn voor mensen van die leeftijd om lid te worden van die site.

Meelezende hosters: hoe controleren jullie of klanten meerderjarig zijn?

Arnoud

Legaliteit van EULAs en koppelverkoop van software

Bij OSNews een interessant artikel over de rechtsgeldigheid van EULAs in Nederland. Niet alleen omdat ik Ejn van de geciteerde experts ben (hoewel dat natuurlijk wel helpt), maar omdat ze de interessante vraag stellen of Apple’s koppeling tussen Safari en Apple-hardware eigenlijk wel mag.

U herinnert zich misschien nog de discussie rondom Safari voor Windows, waarbij in de EULA stond dat je deze alleen op Apple hardware mocht installeren. Dat is natuurlijk wat onhandig voor Windowssoftware. In dat specifieke geval krijg je die voorwaarde nog wel van tafel lijkt me zo. Als die voorwaarde geldig zou blijken, is de software niet te gebruiken voor datgeen waar hij voor gemaakt is: op een Windows-PC draaien.

Maar als het gaat om Safari voor Apple hardware, die je op bijvoorbeeld een Psystar computer wilt installeren, dan ligt dat anders. Wired meldde in april dat Apple hier weinig tegen zou kunnen doen (lees het geplagieerd bij Webwereld) omdat een EULA niet geldig zou zijn. OSNews vroeg even door en kwam met deze conclusie:

The EULA specifically states that the software must be installed on an Apple computer, this is logical because it allows the software to function optimally. If you install the software on a non-Apple computer, there will be a large chance it will not function optimally. The distributor wants to prevent this by stating the software may only be installed on an Apple computer.

Ik zou zelf ook niet weten waarom die clausule uit de EULA ongeldig zou zijn. Het is natuurlijk koppelverkoop, maar koppelverkoop is legaal zolang je geen misbruik van een economische machtspositie maakt. En zo groot is Apple nou ook weer niet.

Arnoud

Bijna goed is helemaal fout (gastpost)

“U heeft geen recht op herstel of vervanging, want u heeft het gebrek niet binnen zeven werkdagen gemeld.” Winkeliers die met dit excuus aan komen zetten, hebben goed begrepen dat zij van (sommige) wetsartikelen mogen afwijken, en doen dat dan uiteraard in het nadeel van de klant. Echter hebben ze niet door dat dit in veel gevallen niet is toegestaan.

Artikel 7:23 BW verplicht de koper om binnen een bekwame tijd bij de verkoper te melding wanneer een product gebreken bevat of om een andere reden niet aan de overeenkomst beantwoordt (non-conformiteit). De wetgever heeft over dit wetsartikel onder andere het volgende opgemerkt:

Artikel 7:23 lid 1 BW vereist dat de koper de verkoper binnen bekwame tijd nadat hij de de non-conformiteit heeft ontdekt of redelijkerwijs had behoren te ontdekken, kennis geeft. Of ingevolge dit artikel de koper de verkoper tijdig in kennis heeft gesteld, hangt af van tal van omstandigheden, zoals de aard van het gekochte, de deskundigheid, de onderlinge verhouding en de juridische kennis van beiden. Het verdient de voorkeur deze meer flexibele maatstaf te behouden, waarbij evenwel voor de consumentenkoop bepaald moet worden dat de termijn niet korter mag zijn dan twee maanden na ontdekking. (MvT, TK 2000-2001, 27809, nr. 3, p. 10)

Een bekwame tijd is voor een consument dus altijd minimaal twee maanden, zelfs wanneer de consument zich veel eerder kon melden bij de verkoper. Bovendien gaat deze periode pas lopen op het moment dat de consument heeft heeft ontdekt dat het product niet aan de overeenkomst beantwoorden. Een consument hoeft het product dus niet te onderzoeken op nonconformiteit. Als een dergelijk onderzoek toch plaats vindt, dan gaat de termijn pas lopen op het moment dat er een conclusie uitkomt dat het product niet aan de overeenkomst beantwoord.

Bij de koop van bepaalde zaken kan immers een langere termijn dan twee maanden acceptabel zijn. Bovendien beoogt de richtlijn te bevorderen dat consumenten ook in een andere lidstaat goederen aanschaffen, maar zou juist voor deze kopers een kennisgevingstermijn van twee maanden te knellend kunnen zijn. (MvT, TK 2000-2001, 27809, nr. 3, p. 24)

Nu de consument het product niet hoeft te onderzoeken zal een bekwame tijd niet snel langer uitvallen dan de genoemde twee maanden. Echter kunnen er uitzonderlijke omstandigheden zijn die een langere termijn rechtvaardigen. Buitenlandse consumenten zijn niet bekend met de Nederlandse taal en de Nederlandse gewoontes en zullen daar dus hinder van ondervinden. En binnenlandse consumenten zouden onopzettelijk door de winkelier gehinderd kunnen worden. In dergelijke gevallen kan een consument toch op tijd zijn als hij zich pas na die twee maanden meldt.

Bij een consumentenkoop geldt dat de winkelier niet in het nadeel mag afwijken van dit artikel. Een winkelier mag dus niet in zijn algemene voorwaarden opnemen dat de (consument)koper zich binnen zeven werkdagen meldt. En een winkelier die een vaste termijn van twee maanden hanteert, heeft het bijna goed. Er zullen dan ook niet veel consumenten zijn die er in zullen slagen om dit beding te vernietigen. Consumentenorganisaties kunnen dat echter weer wel, omdat bijna goed toch echt helemaal fout is.

Alex de Kruijff
Alex is een ingenieur die elektronica en informatica heeft gestudeerd en juridische interesse heeft. Op zijn website kun je o.a. artikels over het besturingssysteem FreeBSD vinden, die je helpen bij het configureren ervan.