Gastblog: Ervaring uit de praktijk: auteursrechtinbreuk (2/3)

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 13 reacties

Deze gastblog is geschreven door een bezoeker die anoniem wenst te blijven. Hij is meester in de rechten en procedeert regelmatig, maar is in het dagelijks leven niet werkzaam als jurist.

Vorige week in  Gastblog deel 1 de casus en de vraag: wat zou de rechter gaan doen? We gaan kijken hoe dat uitpakt, zo vertelt de gastblogger. Na het ontvangen van de dagvaarding heb ik met mijn cliënt een snelle schadeberekening gemaakt. Wij waren toen nog niet op de hoogte van het daadwerkelijke tarief van de fotograaf en gingen daarom uit van de tarieven van Foto Anoniem uit 2015 (312 euro per foto), de kosten van een dagvaarding (85 euro), en de proceskosten (liquidatietarief, 1 punt à 72 euro), en kwamen zo uit op 800 euro. Dat schikkingsaanbod werd afgewezen met een tegenbod van 1200 euro. Dat was mijn cliënt teveel, dus heb ik een conclusie van antwoord opgesteld.

Voor het verdere verloop van de procedure konden partijen ivm het coronavirus afzien van een comparitie door te kiezen voor een schriftelijke toelichting van maximaal twaalf pagina’s of mediation. Omdat de dagvaarding vrij summier was, gaven we de voorkeur aan de toelichting, in de hoop dat de wederpartij aan twaalf pagina’s niet genoeg had om alle standpunten toe te lichten. Omdat de wederpartij niet wilde afzien van een comparitie werd het een comparitie, die ondanks de coronaperikelen al 2,5 maanden na de conclusie van antwoord plaatsvond.

Voorafgaand aan de comparitie konden partijen spreekaantekeningen indienen. De wederpartij diende zeven pagina’s met aantekeningen en tien pagina’s met producties in, en zette daarmee veel zaken uit de summiere dagvaarding recht. Daarnaast werd de eis gereduceerd tot 1649 euro. Uit de toelichting bleek dat dit enkel was gedaan om onder de appelgrens (art. 332 Rv) te duiken en zo het risico op een hoger beroep uitsluiten (noot: de kosten van hoger beroep zijn hoog omdat een advocaat verplicht is, en uit jurisprudentie blijkt dat rechtbanken veel makkelijker meegaan in de tarieven van Stichting Foto Anoniem dan gerechtshoven). Op zich is het toegestaan om een deel van je vorderingen prijs te geven en de eis te verminderen (art. 129 Rv), maar de vraag is of het rechtmatig is wanneer je dit standaard in elke zaak doet in de hoop dat iemand na het ontvangen van de dagvaarding wil schikken voor het hogere bedrag.

De zitting vond plaats via Skype. De fotograaf werd vertegenwoordigd door zijn jurist, maar was zelf niet aanwezig. De rechter was een senior rechter met ruim 25 jaar ervaring. Ze had zich ingelezen, en zei de comparitie te gaan houden alsof de spreekaantekeningen al waren uitgesproken. Dat was een tegenvaller: onze spreekaantekeningen waren geen volledig uitgewerkt betoog. Wij waren goed voorbereid en wilden de ‘scherm delen’ functionaliteit van Skype gebruiken om de relevante stukjes uit de producties te tonen, en zo onze argumenten goed te belichten.

De rechter richtte zich in de eerste 20 minuten tot mijn cliënt. Ze wilde uit zijn mond horen hoe en wanneer de website tot stand was gekomen, wat zijn rol was bij het beheer van de website, en hoe de abonnementen werkten. Ik heb aangegeven dat er maar weinig abonnementen waren afgesloten, dat het veel te ver voert om de administratie te overleggen, maar heb een concreet bewijsaanbod gedaan om de administratie, e-mailhistorie en logbestanden van de website door een onafhankelijke derde te laten onderzoeken om aan te tonen dat die foto echt niet door mijn cliënt zelf was geüpload. Daarna wilde de rechter van de wederpartij weten hoe het zat met de prijs van de foto. De gemachtigde van de fotograaf legde uit dat het doel van de foto heel belangrijk is, en dat er verschillende gradaties van commercieel gebruik zijn. De rechter merkte op dat er bij de offerte van 90 euro stond dat commercieel gebruik was toegestaan, en daarmee was die discussie ten einde. Het verdere verloop van de comparitie kan ik niet volledig reproduceren, maar de volgende punten zijn langsgekomen:

De rechter vroeg of de factuur van 350 euro uit 2015 kwam. Dat kwam hij niet. De vervolgvraag was of en hoe het tarief door de jaren is geïndexeerd. Dat wist hij niet precies, maar het was een tarief per jaar. Ik zei dat het vreemd is dat hij een vast tarief van 360 euro hanteert, maar daar geen enkele factuur van kan overleggen. Kennelijk heeft hij nooit een foto voor 360 euro verkocht. Daarnaast heb ik genoemd dat we voor de schade moeten kijken naar het tarief uit 2015, omdat er toen een licentie had moeten worden aangeschaft, en dat een jaarlijks terugkerend tarief toen niet aan de orde was. De rechter deed dat af met de opmerking dat het risico op een jaarlijks tarief voor de inbreukmaker komt.

De rechter wilde weten hoe snel de foto was verwijderd. In die discussie gaf ik aan dat het niet om de voorpagina van een populaire website als nu.nl gaat, maar om een pagina die vier keer per jaar wordt bezocht. Hoewel mijn cliënt de afbeelding snel had verwijderd, vond ik dat je met 4 bezoekers per jaar bij wijze van spreken ook zorgeloos op vakantie moet kunnen gaan. De rechter was het daar niet mee eens en wees op de wettekst (‘prompt verwijderen’).

Ik stelde aan de orde dat art. 6:196c BW aansprakelijkheid weliswaar uitsluit, maar dat je niet automatisch aansprakelijk bent als je niet aan die eisen voldoet. Je komt pas aan dat artikel toe als je aansprakelijk bent, bijvoorbeeld op basis van art. 6:162 BW (onrechtmatige daad). Ik wees nogmaals op alle waarborgen op de pagina (algemene voorwaarden, rapporteerknop, snel handelen na een inbreuk), en merkte op dat de wederpartij nog niet had aangegeven welk doen of nalaten nou maakt dat mijn cliënt onrechtmatig zou handelen. Ook daar was de rechter snel mee klaar. Er was een auteursrechtinbreuk dus die onrechtmatige daad zag zij wel. Ze zei dat ze zich goed kon inleven in een fotograaf die zijn foto’s telkens ziet opduiken zonder daar een vergoeding voor te hebben ontvangen. Ik heb er vervolgens op gewezen dat de fotograaf niet met lege handen hoeft te staan omdat hij de uploader zelf kan aanspreken. Er zijn bovendien effectieve manieren om diegene te identificeren (criteria uit Lycos/Pessers).

Na de inhoudelijke behandeling wilde de rechter weten of wij ervoor open stonden om te schikken. Op verzoek gaf zij een voorlopig oordeel: de foto’s vallen onder het auteursrecht, ze moest er nog over nadenken of art. 6:196c BW van toepassing was, en voor de hoogte van de schade zou ze naar de jurisprudentie kijken om te zien wat gebruikelijk is. Daarna zette ze haar webcam en microfoon uit en gaf ze ons tien minuten om te schikken. Ons eerste bod was dat de fotograaf de procedure zou intrekken en geen risico zou lopen op een proceskostenveroordeling. Het tegenbod was wat eerder was aangeboden: 1200 euro. Ik gaf aan dat het daadwerkelijke tarief van de fotograaf nog niet bekend was toen we 800 euro boden, dat hij niet meer op zo’n hoge vergoeding kon rekenen, maar dat we eventueel bereid waren om de schade van 180 euro te betalen. Dat werd weggewuifd: geen schikking.

Toen de rechter terugkwam vroeg ze waar de schikking op was stukgelopen. Ik hield het beperkt, zei dat we bereid waren de daadwerkelijke schade te voldoen maar dat de proceskosten voor de wederpartij waren, gelet op het gegoochel met tarieven. De wederpartij gaf een vergelijkbare samenvatting maar noemde daarbij ook de bedragen. De rechter zei dat ze na overleg met de griffier had geconcludeerd dat de bewijslast dat art. 6:196c BW van toepassing is bij mijn cliënt lag, en dat het redelijk was dat elke partij zijn eigen kosten zou dragen. De wederpartij reageerde dat hij de griffierechten, de kosten van de deurwaarder en de buitengerechtelijke kosten niet wilde dragen, waarop ik aangaf dat mijn cliënt bereid was de proceskosten te delen en het bod verhoogde naar 400 euro. Dat werd afgewezen, de wederpartij wilde 600. De rechter pakte haar pen erbij, kwam tot de conclusie dat bij een bod van 400 euro de proceskosten inderdaad worden gedeeld, wendde zich nogmaals tot mijn cliënt en herhaalde dat de bewijslast bij hem lag. Ik gaf aan dat we het niet op een verschil van 200 euro lieten stuklopen en bood 500 euro. Dat werd geaccepteerd.

Hoewel ik de uitkomst onrechtvaardig vind, ben ik ervan overtuigd dat deze schikking bij deze rechter een goede uitkomst was. Het had heel fout had kunnen afgelopen als de rechter in de jurisprudentie was gedoken zoals ze van plan was, omdat ze dan had gezien dat de tarieven van Stichting Foto Anoniem vaak worden gevolgd. Daarnaast heeft mijn cliënt zijn goede nachtrust weer terug.

Volgende week nog een serie tips uit de praktijk: hoe om te gaan met claims als deze?

Arnoud

Toezichtsraad: Facebook moet vier onterecht verwijderde berichten herstellen

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, Uitingsvrijheid, 19 reacties

Een onafhankelijke toezichtsraad van Facebook heeft in zijn eerste vijf in behandeling genomen zaken geoordeeld dat Facebook vier keer een foute beslissing maakte door berichten van zijn sociale media te verwijderen. Dat meldde Nu.nl onlangs. Gebruikers kunnen bij de toezichtsraad aankloppen als zij vinden dat Facebook actie onderneemt die indruist tegen de vrijheid van meningsuiting en alle andere bezwaarprocedures geen soelaas boden. De uitspraken van de raad zijn bindend.

De toezichtsraad werd door Facebook in het leven geroepen na kritiek op de manier waarop het bedrijf berichten verwijdert als die volgens het platform de regels overtreden. De stap is opmerkelijk; ik ken geen bedrijf met een onafhankelijke raad van toezicht op hoe bedrijfsbeslissingen worden genomen. Want dat is het, als Facebook besluit een bericht weg te halen. Ze zijn geen overheid dus niet wettelijk verplicht tot faciliteren van welke uiting dan ook. Maar men kiest er toch voor om dit te doen.

Deze stap is genomen vanuit een stuk maatschappelijke verantwoordelijkheid – en ongetwijfeld ook het tevreden houden van adverteerders en aandeelhouders. Maar het is wel een goede stap, want het stimuleert de discussie over hoe om te gaan met zulke grote private platforms. Deze discussie heeft jarenlang vastgezeten in de visie dat alles moest kunnen en de platforms geen verantwoordelijkheid hadden. Vaak werd dan geschermd met zorgen over aansprakelijkheid of mooie woorden over duizend meningsuitingen laten bloeien en de ideeënmarkt laten beslissen.

We zien nu op allerlei punten hoe dit concept is vastgelopen op desinformatie, stimuleren van geweld en eindeloze echoputten. Op regulering vanuit de overheid zit niemand te wachten; dan klinkt gelijk de roep van censuur en dat is zeer terecht. Maar private bedrijven zelf beleid laten maken dat de klassieke grondrechten kan bedienen, is ook weer nogal een vraag. Waarom moet Facebook eigenlijk ieders mening respecteren en toelaten? Zijn ze zo groot dat dat verplicht voor ze wordt? Een must-carry regel?

Ik zie het in de praktijk heel vaak misgaan op het punt van beroep en bezwaar, in het juridisch jargon. Mensen zien hun uiting verwijderd maar kunnen er niet achter komen waar dat aan ligt. Dat procedurele verbeteren is dus in ieder geval een waardevolle stap, en daar kan deze toezichtsraad zeker bij helpen.

Er blijft dan wel een levensgroot probleem, namelijk dat zoiets niet schaalt. Dit geldt altijd bij juridische constructies, die gaan uit van deskundige mensen die alle feiten van het geval afwegen en een besluit nemen dat recht doet aan de specifieke situatie. Met op Facebook dagelijks alleen al 350 miljoen foto’s erbij (nee, geen typefout) is dat geen werkbare aanpak. Dit is waarom er zo vaak gekeken wordt naar AI-rechters, die kunnen in een millieseconde een uitspraak doen. Maar dan krijg je weer gedoe over kromme uitspraken, bestendigen van bias en het niet meewegen van omstandigheden die niet in de dataset zitten. Ik weet het even niet.

Arnoud

ParkeerWekker verboden, dat krijg je ervan als je de giecheltoets negeert

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Regulering, 24 reacties

De ParkeerWekker-app, waarmee gebruikers scanauto’s van een gemeentelijke parkeerdiensten detecteren, is verboden. Dat meldde Tweakers gisteravond. De dienst herkent met AI scanauto’s van gemeentelijke parkeerdiensten en geeft een seintje zodra zo’n controleur je geparkeerde auto passeert. Nee, dat is voor vergeetachtige mensen, aldus de directeur met een braaf gezicht. “Nee, we knipoogden niet, er zat iets in ons oog. Knipoog.” aldus even later bij Top Gear. Kijk, dan verlies je het dus ondanks je mooie juridische argumenten.

Want ja, juridisch gezien is dit – in Nederland – een legale, zij het wat vervelend geurende dienst. Dat zei ik in september, want volgens mij is het legaal om de locatie van scanauto’s door te geven, net zoals de locaties van mobiele flitsers. Natuurlijk mág dat worden verboden, maar dat moet dan wel in een wettelijke regeling zijn opgenomen. Zo’n verbod beperkt immers het grondrecht van de uitingsvrijheid, en dat vereist een wettelijke grondslag, naast noodzaak en proportionaliteit.

Mooie woorden, en ik zie een beetje advocaat daar ook wel een leuk pleidooi van maken. Alleen, mijn mond viel open toen ik het vonnis las met daarin de opsomming van hoe ParkeerWekker ondertussen verkocht werd. Leest u even mee?

  1. Op je site tellen hoe vaak en tot welk bedrag je je users aan boetes bespaart (“Katsjing!”, ja letterlijk)
  2. Bij Top Gear in het nieuws: “Handig voor mensen die ‘vergeten te betalen’ bij het parkeren. Nee, we knipoogden niet, er zat iets in ons oog. Knipoog.”
  3. Bij Autoblog (kennelijk weggehaald) “De organisatie achter Parkeerwekker heeft een advocaat aangesteld en zegt zich van geen kwaad bewust te zijn. Ze doen het enkel om ‘onnodige boetes’ te voorkomen. Juist, Viagra helpt ook tegen rugpijn, maar men gebruikt het voornamelijk ergens anders voor”
En zo is er nog wel meer berichtgeving te vinden waarin het eigenlijke doel van de app wordt gepresenteerd als “even snel de meter aan om de boete te ontlopen”.

De rechter vat de kern van het falen van het concept in één zin samen met de constatering dat

[Klanten van ParkeerWekker] pas parkeerbelasting betalen nadat een scanauto is gesignaleerd en ook alleen indien er een scanauto wordt gesignaleerd.
Want hoe precies ben jij dan een dienst die zich richt op het netjes betalen van parkeerbelasting?

Toegegeven, een app die bij het 5 minuten stilstaan in een betaaldparkerengebied een bericht stuurt “vergeet je parkeer-app niet aan te zetten” zal niet heel commercieel succesvol zijn, maar dat is een ander verhaal.

De conclusie is dan ook dat Vector Wise met Parkeerwekker aanzet tot onrechtmatige gedragingen, te weten het niet betalen (ontduiken) van de (volledige) verschuldigde parkeerbelasting, hetgeen in strijd is met wat in het maatschappelijk verkeer betaamt, althans neemt zij bewust het risico dat zij ‘vergeetachtige’ parkeerders daarbij faciliteert. Dit gedrag levert een onrechtmatige daad op jegens de Gemeente. Het is aannemelijk dat de Gemeente hierdoor schade lijdt [namelijk gemiste parkeerbelasting].
Het systeem van Parkeerwekker mag niet langer in Amsterdam worden aangeboden. Het ligt voor de hand dat andere gemeenten gaan vragen om een verbod met deze argumentatie.  Natuurlijk kondigt men onder heilige verontwaardiging hoger beroep aan. Maar laten we eerlijk zijn, die geur van de belastingontduiking, die raak je niet meer kwijt.

Arnoud

Is een contributor license agreement wel gunstig voor een OSS ontwikkelaar?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 19 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik wilde een bijdrage doen aan een opensourceproject. De stichting erachter geeft echter aan dat ik daarvoor een contributor license agreement (CLA) moet tekenen. Dit omdat OSS licenties problematisch zijn in Europa vanwege morele rechten? Enig idee hoe dat zit? En welke nadelen haal ik me op de hals?
Een contributor license agreement of CLA is een contract waarbij een persoon die een bijdrage levert aan een OSS project, de beheerder van dat project bepaalde rechten geeft. Op zich is dat niet nodig: de bijdrage zal onder dezelfde licentie zijn als het project zelf, en de beheerder kan de bijdrage dus zo opnemen onder die licentie. Het grote nadeel daarvan is natuurlijk dat je dan mogelijk honderden auteursrechthebbenden in je project hebt.

Voor veel projecten is het een brug te ver om de auteursrechten op te eisen, wat de juridisch beste oplossing zou zijn voor het probleem. En daarom komt men met CLA’s: daar staat namelijk in dat men een onbeperkte licentie krijgt, en/of de mogelijkheid om de OSS licentie naar een andere om te zetten. Als het project dan bijvoorbeeld van BSD naar GPL wil switchen, dan is er toestemming op voorhand van alle bijdragenden.

Er is het theoretisch risico dat een bijdragende zich op hun zogeheten persoonlijkheidsrechten beroept. Dat kan in Europa (artikel 25 Auteurswet, bij ons) en dan kun je met name optreden tegen verminking van je software. Dit ongeacht je licentietekst, want je kunt van dat verzet geen afstand doen. Dan zou je dus zeggen, ook al had ik het open source gemaakt, déze specifieke aanpassing haalt mijn naam als auteur keihard door het slijk, ik ben daar fysiek misselijk van en ik eis dat het stopt.

In de praktijk wordt aangenomen dat dit bij open source eigenlijk niet kan, met name omdat het heel moeilijk voorstelbaar is wat zo’n aanpassing dan zou moeten zijn. (Enkel het werk gebruiken in een verwerpelijke context is niet genoeg, het moet echt om een aantasting van het werk gaan.) Maar goed, als men er anders in zit dan is dit een ingewikkelde discussie. “Iemand op een blog zegt van wel” is meestal geen sterk juridisch argument.

Dit geldt trouwens óók na overdracht auteursrecht (zie lid 1 zin 1 van artikel 25) dus het is geen argument om een CLA in plaats van een OSS licentie te gebruiken.

Voor de bijdragende is er weinig tot geen voordeel voor een CLA. Zelden staat er bijvoorbeeld een betalingsregeling in, of een ander voordeel zoals inspraak of medebeslissingsrecht. Het enige echte voordeel zou zijn dat als je niet tekent, je code niet in het project komt.

Arnoud

 

Illegale handel in privégegevens miljoenen Nederlanders uit coronasystemen GGD

Geplaatst op in Privacy, Regulering, 19 reacties

Er wordt grootschalig gehandeld in miljoenen adresgegevens, telefoon- en burgerservicenummers, afkomstig uit de twee belangrijkste coronasystemen van de GGD. Dat ontdekte RTL Nieuws onlangs. De politie heeft twee personen gearresteerd die worden verdacht van deze illegale datahandel. Het gaat om handel in data uit twee coronasystemen van de GGD: CoronIT, waar de privégegevens van Nederlanders die een coronatest hebben gedaan in staan, en HPzone Light, het systeem voor het bron- en contactonderzoek van de GGD.

Op vrijdag 22 januari kregen politie en OM meldingen van de GGD dat er op Telegram persoonsgegevens uit een GGD-systemen te koop zouden worden aangeboden. Dat lees ik dan weer in het persbericht van de politie, met een overigens wel érg stoere foto van een arrestatie. “Het stelen en verkopen of doorverkopen van persoonsgegevens is een ernstig misdrijf”, zo meldt men.

En dat is het zeker, maar vroegen diverse lezers, waar staat dat dan? De AVG kent geen bepalingen van strafrecht, en data is niets zeg ik altijd. Maar specifiek bij strafrecht ligt dat anders. Daar kun je dingen stelen die in het handelsverkeer niets zijn. Alleen moet het dan wel gaan om dingen die uniek zijn, niet-kopieerbaar. En daar voldoen persoonsgegevens niet aan: de ‘gestolen’ gegevens staan nog steeds in de database van de GGD. Er is “alleen maar” een kopie gemaakt.

Desondanks is dit wel degelijk strafbaar. Je kunt diverse insteken kiezen. Zo is er artikel 139c Strafrecht, dat meestal de “diefstal van gegevens” strafbaar stelt:

Met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie wordt gestraft hij die opzettelijk en wederrechtelijk met een technisch hulpmiddel gegevens aftapt of opneemt die niet voor hem bestemd zijn en die worden verwerkt of overgedragen door middel van telecommunicatie of door middel van een geautomatiseerd werk.
Weliswaar mochten de medewerkers in kwestie in de databases, de kopie die ze downloadden hoorde niet tot hun werk en die is dus opzettelijk én wederrechtelijk gemaakt. En artikel 139e stelt dan ook het bezit en publiceren van die gegevens strafbaar (tot zes maanden cel)

Strenger is artikel 139g Strafrecht, dat in lid 1 bepaalt:

1. Met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de vierde categorie wordt gestraft degene die niet-openbare gegevens:

  • a.verwerft of voorhanden heeft, terwijl hij ten tijde van de verwerving of het voorhanden krijgen van deze gegevens wist of redelijkerwijs had moeten vermoeden dat deze door misdrijf zijn verkregen;

  • b.ter beschikking van een ander stelt, aan een ander bekend maakt of uit winstbejag voorhanden heeft of gebruikt, terwijl hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat het door misdrijf verkregen gegevens betreft.

Dit artikel ziet dus op de heling of doorverkoop van die gegevens.

Dan is er ook nog een wetsartikel tegen identiteitsfraude, artikel 231b Strafrecht:

Hij die opzettelijk en wederrechtelijk identificerende persoonsgegevens () van een ander gebruikt met het oogmerk om zijn identiteit te verhelen of de identiteit van de ander te verhelen of misbruiken, waardoor uit dat gebruik enig nadeel kan ontstaan, wordt gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste vijf jaren of geldboete van de vijfde categorie.

Het enige punt is dat ik hierbij geen voorbereidings-artikel kan vinden, oftewel een artikel waarin staat dat het verwerven van persoonsgegevens met het oogmerk dit misdrijf te plegen apart strafbaar is. Ik denk dus dat dit het niet gaat worden.

Dat gezegd hebbende, dit is een uniek geval en vooral dat de politie zo streng en voortvarend optreedt. Ik hoop dat het veel consequenties heeft, dan zit de schrik er straks goed in.

Arnoud

Gastblog: Ervaring uit de praktijk: auteursrechtinbreuk (1/3)

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 28 reacties

Deze gastblog is geschreven door een bezoeker die anoniem wenst te blijven. Hij is meester in de rechten en procedeert regelmatig, maar is in het dagelijks leven niet werkzaam als jurist.

Mijn cliënt heeft ongeveer tien jaar geleden in zijn studententijd een website opgezet die een soort wiki is voor een specifieke beroepsgroep in Nederland. Bezoekers konden zelf informatie toevoegen en afbeeldingen uploaden, of voor een paar tientjes per jaar een abonnement afsluiten waarbij informatie per e-mail kon worden aangeleverd die mijn cliënt vervolgens handmatig op de website plaatste.

In 2019 ontving mijn cliënt een e-mail van een fotograaf dat twee van zijn foto’s zonder toestemming werden gebruikt. Hoewel mijn cliënt de foto’s binnen twee uur had verwijderd, bleken ze via Google nog toegankelijk te zijn. Mijn cliënt moest toen contact zoeken met de ontwikkelaar van de website, waardoor de foto’s nog enige tijd beschikbaar waren.

Bij het eerste contact gaf de fotograaf aan de zaak te willen afdoen voor 2880 euro. Nadat de foto’s waren verwijderd bleef de fotograaf betalingsherinneringen sturen, waarbij hij erop wees dat het schenden van auteursrecht strafbaar is, dat een websiteeigenaar verantwoordelijk is voor zijn website, en de plicht heeft te controleren wat er op zijn website gebeurt. Mijn cliënt heeft altijd netjes gereageerd met een beschrijving van de site, dat er technische problemen waren bij het verwijderen van de foto, en dat hij niet aansprakelijk is omdat het ging om foto’s die door gebruikers waren geplaatst en hij prompt actie had ondernomen toen hij op de hoogte was van het de mogelijke inbreuk.

Voor de fotograaf was dat niet genoeg, en al snel volgde een aangetekende brief met een schikkingsvoorstel van een no-cure-no-pay jurist. Voor de schade werd aangesloten bij de gebruikelijke tarieven van de fotograaf die overeenkomen met de tarieven van Foto Anoniem: 2 foto’s x 4 jaar x 360 euro per foto per jaar = 2880 euro, vermeerderd met 212,75 onderzoekskosten en juridische kosten. De brief sloot af met de boodschap:

“Niet eens met het schikkingsvoorstel? Dan dient u binnen 24 uur opgave te doen zodat de totale schadevergoeding volledig berekend kan worden. In uw opgave moet u aangeven op welke plekken, vanaf welke datum en welk formaat u het beschermde werk heeft geplaatst. Dit moet gestaafd worden met bewijzen. Het niet doen van opgave of het doen van een valse opgave is strafbaar en strafrechtelijk vervolgbaar op grond van de Auteurswet. Het wordt bestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de derde categorie.”
De verplichting in de auteurswet waaraan wordt gerefereerd bestaat niet. Het is een goedkope poging om iemand te verleiden zijn bewijspositie prijs te geven. Vanwege deze afsluiter heb ik kosteloos mijn hulp aangeboden. Mijn eerste inschatting was dat procederen zeer risicovol zou zijn voor de fotograaf, en dat een no-cure-no-paybureau daar nooit aan zou beginnen. Toch volgde niet veel later een dagvaarding.

Hieronder geef ik onze argumenten kort weer. In de Conclusie van Antwoord en pleitaantekeningen waren deze punten uitgebreid uitgewerkt onder verwijzing naar relevante literatuur en jurisprudentie.

  1. De foto’s zijn niet auteursrechtelijk beschermd. Voor auteursrechtelijke bescherming moet een fotograaf creatieve keuzes maken. Deze foto’s waren niet het resultaat van creatieve keuzes maar van praktische keuzes omdat het object op de foto’s achter een hek stond en de omgeving niet volledig was bestraat. De beweegruimte van de fotograaf was dus beperkt. Bovendien waren de foto’s bij daglicht genomen, bewoog het object niet, was er geen bepaalde sfeer gecreëerd of scherptediepte aangebracht, dus de belichting was ook niet creatief. Één van de twee foto’s leek sterk op een foto van een andere fotograaf die vanaf dezelfde plek en met dezelfde belichting was gemaakt.
  2. Het gebruik van de foto’s valt onder het citaatrecht. Het screenshot bij de dagvaarding toonde een pagina met tekst en daaronder een tiental kleine foto’s waarop de tekst betrekking had. De naam van de fotograaf stond onder de foto’s genoemd.
  3. Mijn cliënt heeft niet onrechtmatig gehandeld. Hij waarschuwt bezoekers om geen auteursrechtelijk beschermd materiaal te plaatsen, spoort gebruikers daartoe ook niet aan, heeft een rapporteerknop waarmee rechthebbenden contact kunnen opnemen, en voldoet daarmee aan alle gangbare normen. Mijn cliënt wist niet van het bestaan van de foto’s, en er bestaat geen toezichtverplichting voor de beheerder van een website. Het aanbieden van een platform is op zichzelf bezien niet onrechtmatig, ook niet als daar een beschermde foto op wordt geplaatst.
  4. Zelfs als mijn cliënt in beginsel aansprakelijk is, is hij gevrijwaard door art. 6:196c lid 4 BW (de uitzondering voor hosters). Gebruikers konden foto’s uploaden die direct op de website zichtbaar werden en ook achteraf niet werden gekeurd. Hoewel cliënt betaalde abonnementen aanbood (zie de inleiding), waren er in 2015 slechts enkele abonnementen actief, en was het uitgesloten dat de foto’s langs die weg waren geplaatst. Een website-eigenaar mag wel betrokken zijn bij zijn website, zolang hij maar wegblijft bij de content die door gebruikers wordt geplaatst. Toen eiser op de hoogte was van de inbreuk, heeft hij de foto’s binnen twee uur verwijderd. Weliswaar was de pagina met de foto’s door een technische fout nog enige tijd bereikbaar via Google, maar omdat die pagina gemiddeld maar vier keer per jaar werd bezocht, is redelijkerwijs voldaan aan de wettelijke eis om de foto’s ‘prompt’ te verwijderen.
  5. De schade bedroeg geen 2880 euro, maar slechts 180 euro. We hebben twee keer een offerte opgevraagd bij de fotograaf, eerst voorzichtig zogenaamd als buitenlandse partij en daarna wat brutaler als fictief Nederlands bedrijf, en beide keren konden we een vergelijkbare foto voor 90 euro kopen. Die offertes golden voor gebruik op een commerciële website voor onbepaalde tijd, waren zonder onderhandelingen tot stand gekomen, en waren dus representatief voor de inbreuk. Mocht de rechter toch aansluiting willen zoeken bij de tarieven van Foto Anoniem, gaat het om de tarieven uit 2015 (312 euro per foto). Dat is het jaar waarin mijn cliënt een licentie had moeten aanschaffen. Tot slot had ik nog drie andere argumenten die op zich niet zo sterk zijn, maar wel kunnen meewegen als de rechter de schade zelf gaat begroten: (1) de pagina met de foto’s was slechts 62 keer bezocht, (2) bij een andere inbreuk in 2017 bij een derde maakte de fotograaf slechts bezwaar dat zijn naam niet was genoemd, maar viel hij niet over het hergebruik van zijn foto’s en vroeg hij geen vergoeding, en (3) de fotograaf stelde de foto op zijn eigen website gratis beschikbaar, en zijn website staat veel hoger in de zoekresultaten dan de website van mijn cliënt.
  6. Door in de correspondentie en de dagvaarding te stellen dat 360 euro per foto per jaar zijn vaste prijs was voor commercieel gebruik, voldoet de fotograaf niet aan de waarheidsplicht van art. 21 Rv. Als procespartij moet je de relevante feiten volledig en naar waarheid aanvoeren. Als de fotograaf eerlijk was geweest, was er nooit een zaak gekomen: voor de eerste rolzitting heeft mijn cliënt aangeboden voor 800 euro te schikken, en ik twijfel er niet aan dat hij eerder al die 180 euro zou hebben afgetikt als hem de kans was geboden. De fotograaf maakt misbruik van procesrecht.
  7. De fotograaf staat niet met lege handen. Hij kan degene aanspreken die de foto’s heeft geplaatst.
Daartegenover stonden de argumenten van de fotograaf (onder dezelfde nummering):
  1. De eisen voor auteursrecht op een foto zijn laag. Het kiezen van de achtergrond, belichting, hoek en frame zijn creatieve keuzes. Dat blijkt al uit de twee foto’s die de fotograaf van hetzelfde object heeft gemaakt: die zien er heel anders uit.
  2. (geen)
  3. (geen)
  4. Op de website van mijn cliënt werden abonnementen aangeboden met de mogelijkheid om projecten in te sturen, en dat de redactie van de website dan de rest zou doen. Mijn cliënt is dus geen neutrale tussenpartij, maar bemoeit zich met de inhoud van de website. Het is bovendien voor een gebruiker niet te zien wie een bepaalde foto heeft geüpload. De foto’s waren ook niet ‘prompt’ verwijderd, maar dat heeft dagen geduurd.
  5. Ter onderbouwing van het tarief van 360 euro per foto per jaar werd een factuur overlegd voor het leveren van een digitaal fotobestand van 350 euro, maar de details waren weggelakt. Er stond geen datum bij, er stond niet bij waarvoor de foto gebruikt mocht worden, en er stond niet bij dat het een jaarlijks terugkerende factuur was. Het verschil tussen 350 euro en het gestelde ‘vaste’ tarief van 360 euro werd niet toegelicht. Het verschil met onze offertes van 90 euro werd verklaard omdat er verschillende gradaties commercieel gebruik zijn.
  6. (geen)
  7. (geen)
Volgende week deel 2: de comparitie en de afloop.

Wie durft een gokje te wagen hoe de zaak zou aflopen?

Arnoud

Mag je persoonsgegevens van een BN’er in je online stamboom stoppen?

Geplaatst op in Privacy, 17 reacties

Een lezer vroeg me:

Op de Nederlandse Publieke Omroep wordt het programma Verborgen Verleden uitgezonden. In dit programma wordt de stamboom van een bekende Nederlander (BN-er) uitgezocht. Nu ontdekte ik (amateur-genealoog) dat een bepaalde BN-er verre familie van mij is, op basis van dit programma. Ik zou hem graag aan mijn online gepubliceerde stamboom toevoegen, maar mag dat wel van de AVG? Hoe meer publiek moet het worden dan zo’n televisieprogramma?
Hoofdregel is dat het niet uitmaakt of je bron openbaar is gepubliceerd, je hebt nog steeds zelf een grondslag (reden) nodig om jouw informatie te publiceren. Daarom moeten stambomen afgeschermd zijn (ten aanzien van levende personen) terwijl de meeste bronnen (aktes van overlijden en zo) vaak online te vinden zijn.

Specifiek hier denk ik dat het wel kan, omdat de BN’er meedoet aan een programma over genealogie en dus kennelijk specifiek daarvoor de informatie vrijgeeft. De focus van zijn verstrekking is dan volgens mij specifiek genoeg gedaan in de context van stambomen dat het hergebruik door de beugel kan.

En omdat hij de informatie zó breed publiek deelde in die context, denk ik dat zijn privacybelang op die gegevens zodanig laag is dat je je op de grondslag van het eigen gerechtvaardigd belang (informatieverstrekking, artikel 7 Grondwet en 10 EVRM) kunt beroepen. Dus ik denk dat je zijn gegevens dan mag publiceren ook al leeft hij nog. Maar let wel: specifiek omdat deze persoon aan een genealogieprogramma meedoet én al enige bekendheid geniet.

Arnoud

Dronter gezin al jaren bedreigd vanwege geografische coördinaten

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 23 reacties

Veel mensen die digitaal opgelicht zijn, komen in hun zoektocht naar het postadres van een internetsite vaak uit bij de coördinaten 52°30 0 N, 5°45 0 E. Dat meldde de NOS onlangs. En dat is vervelend voor een gezin uit Dronten, want dat is waar hun huis staat. De coördinaten blijken de algemene plaatsbepaling van Nederland te zijn, deze Dronters wonen dus exact in het midden van het land. Maar het lastige is dus dat allerlei databases dit geven als de locatie van degene die je zocht, in plaats van “geen idee, maar ergens in dit land”. Wat is daar nu aan te doen?

Het verhaal deed me denken aan een zaak uit 2016 in Amerika, waar een stel uit Kansas vergelijkbare problemen had:

As any geography nerd knows, the precise center of the United States is in northern Kansas, near the Nebraska border. Technically, the latitudinal and longitudinal coordinates of the center spot are 39°50?N 98°35?W. In digital maps, that number is an ugly one: 39.8333333,-98.585522. So back in 2002, when MaxMind was first choosing the default point on its digital map for the center of the U.S., it decided to clean up the measurements and go with a simpler, nearby latitude and longitude: 38°N 97°W or 38.0000,-97.0000.
En natuurlijk woonden de eisers in deze zaak exact op die locatie. Er is geschikt, en het midden van de VS ligt nu in een meertje daar in de buurt. De Dronters met ditzelfde probleem hopen dat het midden van Nederland nu het Markermeer gaat worden, wat inderdaad de makkelijke oplossing zou moeten zijn.

Maar het probleem is wel iets fundamenteler. Er zijn dus kennelijk hele hordes systemen die deze coördinaten opvatten als gewoon een locatie, in plaats van als een default “we weten het niet”. Wie had er ooit het onzalige idee dat je een land kon aanduiden als een GPS locatie van een plekje in dat land?

Nou, dat blijkt dus de CIA te zijn geweest. Die publiceren het World Factbook, en daarin staat onder Geographic coordinates opgegeven “52 30 N, 5 45 E” en dat is de Haringweg in Dronten. Echt fout is dat niet perse te noemen, want ik zie in Maps wel hoe je dat soort van het midden van het land kunt noemen. Maar gezien het beoogde gebruik was het Drontermeer of voor mijn part het gemeentehuis van Dronten een minstens zo goede keuze.

Dit lijkt ergens een probleem van valse precisie te zijn, want je wekt de indruk dat deze coördinaten de straat zijn die je zoekt, maar het gaat alleen om het land waar je moet wezen, bepaald niet hetzelfde antwoord.  Maar het is lastig één actor in de keten aan te wijzen die het fout doet. De CIA heeft een algemene locatie zodat je het land met de grootste zekerheid vindt. Sites die dit herpubliceren, doen dit ook om over Nederland wat te melden. Diensten die beweren IP-adressen naar locaties te vertalen, gaan in goed vertrouwen af op de databases die ze hanteren. En daar is het ergens ooit misgegaan, want in plaats van (null) is daar dus die algemene locatie in gekomen. Maar om nu te zeggen dat dat een fóut is?

Arnoud

ACM legt last onder dwangsom van 100.000 euro op aan webshop die neplikes kocht

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 23 reacties

De Autoriteit Consument en Markt heeft een voorwaardelijke boete van 100.000 opgelegd aan een webwinkel die neplikes gebruikte op sociale media, las ik bij Tweakers. De webshop is het bedrijf van influencer Mo Bicep, die neplikes en nepvolgers gebruikt om zichzelf op Instagram populairder te laten lijken dan hij daadwerkelijk is. Dit is volgens de wet alleen een oneerlijke handelspraktijk. Bicep moet deze neplikes en volgers verwijderen.

Het bedrijf van Mo, dat Bicep Papa heet, verkoopt voedingssupplementen en aanverwante producten via de website biceppapa.nl en maakt reclame via social media. Volgens het onderzoek van de ACM heeft Bicep Papa over de periode september 2018 tot en met augustus 2020 98.000 volgers en 27.000 likes gekocht. Deze volgers en likes zijn nep, omdat ze niet van echte consumenten afkomstig zijn.

Het voelt natuurlijk niet goed, dat je likes of volgers zou kopen. Het hele punt van vindikleukjes is dat het een weergave is van wat mensen van je product of bedrijf vinden. Idem voor volgers: dat zijn mensen die wat over jou willen weten. Maar goed, zo werkt het natuurlijk al een hele tijd niet meer. Zo ver zelfs dat het voor hele groepen mensen doodnormaal is dat je volgers of likes koopt.

De ACM trekt nu hard aan de bel, in wat hopelijk een wake-up call moet zijn voor influencers en iedereen die oneigenlijk hard wil groeien (de grap over voedingssupplementen en spieren kweken mag u zelf maken). Ik dacht zelf dat ze zouden gaan zitten op het “zich op bedrieglijke wijze voordoen als consument” (art. 6:193g sub v BW) maar dat gaat over zelf geschreven testimonials. Hier is wat anders aan de hand:

Het is verboden om informatie te verspreiden die feitelijk onjuist is of die de gemiddelde consument misleidt of kan misleiden, onder andere ten aanzien van een verklaring of een symbool in verband met directe of indirecte sponsoring of erkenning van (de producten van) Bicep Papa. Ook is het verboden om misleidende informatie te verspreiden over de hoedanigheid en kenmerken van Bicep Papa of zijn tussenpersoon zoals zijn status, erkenning of connecties. Dit zijn overtredingen van artikel 8:8 Whc in samenhang met artikel 6:193c, eerste lid, onder c en f, BW.

Je mag immers mensen niet misleiden door onjuiste informatie te verstrekken over

de hoedanigheid, kenmerken en rechten van de handelaar of zijn tussenpersoon, zoals zijn identiteit, vermogen, kwalificaties, status, erkenning, affiliatie, connecties, industriële, commerciële of eigendomsrechten of zijn prijzen, bekroningen en onderscheidingen;

De ACM zet hier dus een like of aantal volgers gelijk aan een “status, erkenning of connecties”, wat ik een hele mooie lezing van de wet vindt.

Arnoud

Is cameratoezicht nu ineens verboden in Duitsland?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 1 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik las dat een Duitse winkel een boete van 10 miljoen heeft gekregen omdat ze videotoezicht inzetten. Maar hoezo is dat nou ineens boetewaardig, elk bedrijf heeft toch videotoezicht tegenwoordig? Het ging om magazijnen en verkoopruimtes, niet echt plekken waar je privacy hebt toch?
Zeker twee jaar lang werd het personeel illegaal gefilmd op de werkvloer, magazijn en andere locaties terwijl hiervoor elke juridische grondslag ontbrak, aldus de Landesbeauftragte für den Datenschutz (LfD) van Nedersaksen, zeg maar de lokale Autoriteit Persoonsgegevens.

Dat klinkt inderdaad wat raar, want voor cameratoezicht is er in de AVG (die natuurlijk ook in Duitsland gewoon geldt) wel degelijk een grondslag: het zogeheten eigen gerechtvaardigd belang (artikel 6 lid 1 sub f AVG). Het bewaken van je eigendommen (of toezien op mensen) is een belang waarmee je de privacy mag inperken – mits je maar de nodige maatregelen neemt om dat zo beperkt mogelijk te doen. En dat is waar het misging.

Het belangrijkste punt waar de toezichthouder over valt, is dat naar camera’s is gegrepen zonder andere dingen te hebben geprobeerd. Geen random tassenonderzoek, geen menselijk toezicht (een manager die soms even komt kijken), maar direct camera’s ophangen. Gezien de impact van camera’s (die zien continu alles) is dat een té heftige eerste stap. Ook was er niet echt een concrete aanleiding, maar werd vanuit een algemeen idee van diefstalpreventie met camera’s gewerkt. Maar dat is niet hetzelfde als een noodzaak.

In een persbericht verweert het bedrijf zich door te stellen dat de camera’s primair gericht zijn op het logistieke proces: het opsporen en oplossen van problemen zoals beschadiging of vermissing van producten tussen ontvangst en verkoop. Kennelijk bedoelt men daarmee dat de camera’s niet direct mensen filmen maar laptops, mede omdat de CEO in het persbericht aangeeft dat ze als klein bedrijf echt niet mensen gaan beoordelen of aanspreken op basis van camerabeelden.

Ik snap het bezwaar van het bedrijf, maar de kern van de last van de toezichthouder is volgens mij een terecht punt. Camera’s zomaar inzetten “ter bestrijding van diefstal” is gewoon een te snel en te makkelijk middel, als je daarmee ook je medewerkers permanent in beeld krijgt. Of je nu daar wat mee doet of niet – alleen al de indruk dat men permanent gefilmd wordt, is genoeg om medewerkers het gevoel te geven dat ze in de gaten gehouden worden. En dat is nergens voor nodig, als er geen concrete aanleiding is.

Ik zou dus zeggen: die camera’s specifieker richten op de logistieke stroom, de mensen buiten beeld en inzicht geven in wat er wél wordt gefilmd.

Arnoud