Onderverhuur via AirBNB geen reden voor opzegging huurcontract

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 17 reacties

Stichting Woonstad Rotterdam mag een huurder niet zijn huis uitzetten omdat deze een kamer onderverhuurde via AirBNB. Dat maak ik op uit een recent vonnis van de rechtbank Rotterdam.

De huurder gaat eerst schieten op de algemene huurvoorwaarden: die zouden namelijk niet correct ter hand zijn gesteld. Iets dat meer mensen standaard moeten gaan roepen, want bij grote organisaties gaat dat namelijk regelmatig fout. Hier ook, hoewel slechts voor de helft: de huurder had getekend voor ontvangst van de 1994 voorwaarden, maar niet voor de 2004 voorwaarden. Daarom wordt de zaak beoordeeld onder die laatste.

De voorwaarden lijken vrij duidelijk:

7.1 Huurder zal het gehuurde als goed huurder overeenkomstig de daaraan gegeven bestemming van woonruimte gebruiken. (…) 7.2 Huurder zal het gehuurde zelf bewonen en er zijn hoofdverblijf hebben. (…) 7.4 Huurder zal niet zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van verhuurder de woning in zijn geheel of gedeeltelijk onderverhuren of in gebruik geven.

Door onder te verhuren via AirBnB, ook al was dat maar tijdelijk en ook al bleef ze zelf ook in het huis wonen, is de huurder in overtreding van deze voorwaarden. Daar is weinig op af te dingen.

Alleen, de stichting had als consequentie van de overtreding een ontbinding van het huurcontract gevorderd. Oftewel: je huis uit, je hebt onderverhuurd. Dát gaat de rechtbank wat ver: het doel van deze voorwaarden is te verhinderen dat sociale huurwoningen worden onttrokken aan de normale markt daarvoor. Er zijn immers regels voor sociale huur en hoe je een huis krijgt binnen die regels. Onderverhuren is valsspelen, en dat mag niet. Maar een paar nachten AirBnB, dat is heel wat anders, dus daar gáát dat verbod niet over. (Als er overlast is, dan misschien wel.)

Enigszins omineus sluit de rechtbank af met:

De kantonrechter wil niet onvermeld laten dat naarmate in de publieke berichtgeving duidelijker wordt dat sociale verhuurders deze wijze van onderverhuur via Airbnb of vergelijkbare sites niet aanvaarden en dat zij bij inbreuk ontbinding van de huurovereenkomst nastreven, of indien zij huurders daarover hebben geïnformeerd, de waardering van de aard of omvang van de inbreuk anders kan uitpakken.

Ik weet niet zeker wie hier nu streng toegesproken wordt. Staat hier nu, als stichtingen veel harder roepen “AirBnB mag écht niet” en ze gaan brieven sturen en wél correct de voorwaarden wijzigen, dan mag je wél uit je huis gezet worden voor dergelijke onderverhuur?

Arnoud

Mag een harddisk van 1 terabyte slechts 1 biljoen bytes bevatten?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 42 reacties

harddisk-vier-terabyteRegelmatig krijg ik er vragen over: harddisks en USB-sticks die verkocht worden met zus-en-zo veel megabyte of terabyte aan opslagruimte, waarbij dan achteraf blijkt dat er met metrische aantallen gewerkt wordt. Een stick van 1 megabyte bevat dan 1 miljoen (10^6) bytes in plaats van 1.048.576 (2^20). Dat voelt nogal misleidend voor veel consumenten. Maar mag het?

In het algemeen is het voor aanbieders van producten verplicht om SI-eenheden te gebruiken. Dat is onder meer bij ons vastgelegd in het Meeteenhedenbesluit 2006, dat expliciet verwijst naar het Internationale stelsel van meeteenheden (Système International, SI) als de manier om eenheden aan te geven. De Metrologiewet verbiedt vervolgens (art. 22) het gebruik van andere meeteenheden dan in dat Besluit genoemd. Een pondje kaas aanbieden is dus strikt gesproken verboden – je moet “500 gram” in je advertentie vermelden dan.

Het Meeteenhedenbesluit noemt ook de termen voor veelvouden, en daarin zijn kilo, mega, giga en tera keurig gedefinieerd als machten van tien (10^3, 10^6, 10^9 en 10^12 respectievelijk). Dus als je wil zeggen dat iets een mega-hoeveelheid bevat, dan betekent dat volgens de wet een 10^6-hoeveelheid. Een andere invulling of betekenis mag je niet hanteren.

Natuurlijk weet ik dat leveranciers dit een prachtig gelegenheidsargument vinden om hun producten groter voor te stellen dan ze zijn. Immers, in de computerindustrie is er vanaf het begin eigenlijk altijd met machten van twee gewerkt. Een kilobyte is in die context 2^10 oftewel 1024 bytes, een megabyte dus 1.048.576 (2^20) en een terabyte 1.099.511.627.776 (2^40) bytes. Als je als consument met enige computerkennis een harddisk van een terabyte ziet, dan voel je je bekocht als er slechts 1.000.000.000.000 bytes op staan in plaats van 1.099.511.627.776, een verschil immers van bijna 10 procent. Zeker omdat Windows dat getal afkort naar 0,9 terabyte.

Maar is het echt een fout van de leveranciers? Die regel over SI-eenheden bestaat al een tijdje, sinds 2003 of daaromtrent. Het verrast dus hogelijk dat Microsoft en Apple nog steeds de computer-betekenis hanteren van de kilo, mega en tera. Dat lijkt me legaal (want zij adverteren niet, het is alleen een technische aanduiding in de Explorer) maar het geeft wel veel verwarring en boosheid bij consumenten die ineens een lagere hoeveelheid bytes zien op hun nieuwe opslagmedia. Iemand enig idee waarom zij dit nog niet aangepast hebben?

Arnoud

Mogen ze over je auto met nummerbord praten op een forum?

Geplaatst op in Privacy, Uitingsvrijheid, 25 reacties

nummerborden.pngEen lezer vroeg me:

Is het toegestaan dat derden je kenteken op een openbaar forum plaatsen samen met datum en tijdstip dat men je gespot heeft? Dat kan dan zijn om over je auto te praten, of om je uit te maken voor wegmisbruiker.

Een kenteken is te zien als een persoonsgegeven als het te herleiden is tot de eigenaar van de auto. Op zich is dat niet eenvoudig, want je moet langs de RDW om die gegevens te krijgen, of toevallig op internet bijvoorbeeld een “auto te koop”-advertentie vinden. Het Cbp houdt daarom tegenwoordig een slag om de arm:

Kentekens van motorvoertuigen zijn persoonsgegevens voor degenen die toegang hebben tot het kentekenregister van de Rijksdienst voor het Wegverkeer. Zij kunnen immers tenaamstelling van het kenteken zonder bijzondere inspanning te weten komen. Voor personen die geen toegang hebben tot de tenaamstellingsgegevens uit het kentekenregister, zijn kentekens geen persoonsgegevens indien redelijkerwijs ook niet te verwachten valt dat die gegevens langs een omweg (eventueel door derden) zullen worden herleid. Het hangt dus van de context van het gebruik af of het wel of niet gaat om persoonsgegevens.

Dit standpunt verbaast me nu in de Richtsnoeren persoonsgegevens op internet nog vrij eenvoudig kentekens als persoonsgegevens werden aangemerkt. Mij leek dat ook altijd erg logisch; hoewel niet iedereen bij de RDW kan, is het niet uit te sluiten dat je via een andere route ook die gegevens kunt koppelen. Bovendien – en daar gaat het uiteindelijk om volgens mij – betreft het kenteken in het kader van een discussie over de bestuurder een gegeven over één persoon, waarmee het haast per definitie een persoonsgegeven is. Net zoals je MAC-adres en locatie een persoonsgegeven is.

Een persoonsgegeven publiceren mag alleen als je dat onder de Wet bescherming persoonsgegevens kunt rechtvaardigen. Toestemming is de meest gehoorde rechtvaardiging, maar die is er in dit geval niet.

In principe kom je dan uit bij de restcategorie van de eigen dringende noodzaak. Je zegt dan, ik kan geen toestemming vragen, ik heb een legitiem belang en daarvoor is het een absolute noodzaak dat ik dit gegeven publiceer, bovendien heb ik zo veel mogelijk rekening gehouden met de privacy van de persoon over wie het gaat.

Het legitiem belang zou hem hier zitten in die discussie, dat is immers een beroep op de vrijheid van meningsuiting. In principe is dat al snel gerechtvaardigd, tenzij de discussie niet meer is dan belachelijk maken en afzeiken zonder enige werkelijke discussie of debat. “Deze auto is een wegmisbruiker” zou ik al net aan de goede kant van de grens vinden zitten, als de beelden dat duidelijk laten zien.

Alleen dat rekening houden met de privacy, wat moet je daar dan mee? Ik denk dat dat er toch al snel op neerkomt dat het nummerbord uitgeblurd moet worden. Dat is immers niet echt nodig voor de discussie over wegen misbruiken of om je mening over de auto te geven, positief of negatief. Natuurlijk, met nummerbord kunnen anderen de auto herkennen, maar hoe relevant is dat?

Arnoud

Wanneer mag je een Facebookfoto in je eigen groep publiceren?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Privacy, 13 reacties

facebook-profielEen lezer vroeg me:

Onlangs ontdekte ik dat een foto van mijn paardrijdende dochter in een mij onbekende Facebook-groep werd gedeeld. De beheerder gaf aan dat hij dat deed omdat de foto tijdens een bepaald evenement had gemaakt en ik de foto voor het publiek had gedeeld. Hij mocht daarom van de Facebook-regels een kopie maken en die in een nieuwe groep publiceren, zei hij. Klopt dat?

Onder normale omstandigheden was het antwoord simpel: nee, je mag op internet gevonden foto’s niet verder publiceren zonder toestemming (behalve citaatrecht en een paar andere hier niet relevante dingen). Dat dingen vrij op internet staan, betekent niet dat er geen auteursrecht meer geldt.

Specifiek op Facebook kan dat soms iets anders liggen. Dat komt omdat je op grond van de Terms of Service van het sociale netwerk niet alleen Facebook een gebruiksrecht op je foto’s geeft, maar ook anderen. Althans:

you grant us a non-exclusive, transferable, sub-licensable, royalty-free, worldwide license to use any IP content that you post on or in connection with Facebook . (…) When you publish content or information using the Public setting, it means that you are allowing everyone, including people off of Facebook, to access and use that information, and to associate it with you (i.e., your name and profile picture).

De ‘public’ setting wil zeggen dat iedereen erbij kan, dus niet alleen een door jou gekozen beperkte groep. Volgens de regels van Facebook mogen anderen die informatie dan opvragen. Of herpubliceren in kopievorm op Facebook ook mag, is een ander verhaal. Dat staat er niet bij, en de gewoonte op Facebook is dat je foto’s herpubliceert door ze te delen via de “Share” functie. Ik kan geen concrete bron vinden van wat Facebook rekent onder ‘use’ maar gezien die gewoonte vermoed ik dat Facebook het niet de bedoeling vindt dat je foto’s downloadt en opnieuw uploadt.

Op grond van je portretrecht is er overigens weinig aan te doen. Als je als ouder zelf foto’s van je kind publiceert, kun je portretrecht verder vergeten wanneer een ander de foto gebruikt binnen de licentie die je er zelf bij zette.

Arnoud

De rechtsgeldigheid van een lege licentie

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 11 reacties

Een lezer (dank, Tom) vroeg me:

Gisteren waren we bezig met het installeren van Microsoft Windows 10, waarbij normaal een hele uitgebreide licentie zit met wat je wel en niet mag. In onze installatie was Microsoft dit echter vergeten, kan Microsoft ons nu aan de gebruikelijke licentie houden, of dient hier nu apart afspraken over gemaakt te worden?

Het geeft me een Zen-gevoel, deze vraag. Vooral als je de licentie bekijkt:

View post on imgur.com

Wat mij dan met name fascineert, is die code: T1C1R1EDPSVNL-NL. Kennelijk classificeert dat de smaak van de EULA die hier getoond had moeten worden. Een gokje: type 1c, regio 1, versie 1, Europese Distributie, Preinstalled System, Volumelicentie, Nederland-Nederlands. Of wat denken jullie?

(Jaja, ik ben jarig, 0x29 jaar alweer.)

Arnoud

Museum claimt copyright op foto’s van schilderijen zonder auteursrecht

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 42 reacties

blackboard-zwarte-lijst.jpgSoms denk je: nee, al die rants over auteursrecht, ik overdrijf. Het is gewoon een recht als alle andere, en het is internetgekkigheid waardoor het allemaal zo raar lijkt soms. En dan lees je “Een Duits museum klaagt Wikimedia aan omdat daar foto’s op staan van schilderijen zonder auteursrecht. Het museum is het niet eens met opname van deze foto’s in de Wikimedia Commons, en stelt dat de foto’s wél onder auteursrecht rusten omdat, eh, ja waarom eigenlijk?

Auteursrecht verloopt 70 jaar na de dood van de maker. Wat je daar ook van vindt: een portret uit 1862, geschilderd door de in 1886 overleden Caesar Willich, is nu in het publiek domein. Daar is geen twijfel over mogelijk.

Toch vindt het Mannheimer Museum dat zij rechten heeft op de foto’s die Wikimedia heeft opgenomen. Er zit meer achter dan alleen “auteursrecht want wij verdienen geld in de souvenirshop”: Heise meldt dat men de “Lichtbilder”-regeling uit het Duitse auteursrecht inroept (72 Urhebergesetz) dat bepaalt dat op foto’s een termijn van 50 jaar na eerste publicatie zit. (Dat mag van Berne.) En die foto’s zijn nog geen 50 jaar oud.

Leuk geprobeerd natuurlijk, maar er zit nog wel één voorvraag bij: is er enige creativiteit te ontwaren in de foto? Want zonder eigen intellectuele creatie van de maker is het onmogelijk een auteursrecht te claimen, zo bepaalde het Hof van Justitie alweer een paar jaartjes terug. Onze geschriftenbescherming sneuvelde om die reden – het enige criterium daarvoor was “het staat op schrift” en dat mag niet van het Europese auteursrecht.

Waar is de creativiteit in een foto van een schilderij? De handboekjes auteursrecht roepen bij die vraag standaard enigszins plichtmatig dingen als lichtinval, hoek, schaduw of sluitertijd en dat geloof ik graag maar bij een foto van een schilderij met niets meer of minder dan het schilderij? Een foto die identiek zou zijn aan een vergelijkbare foto van een ander? Nee, dat gaat hem niet worden. Deze foto’s zijn publiek domein, punt.

(RTL zet dan weer © Wikimedia Commons bij een plat screenshot met een foto van een publiekdomeinschilderij, wtf.)

Arnoud

Ministerie: apparaten zoals Oxboards mogen niet de openbare weg op

Geplaatst op in Innovatie, 21 reacties

oxboardApparaten zoals Oxboards, waarop gebruikers zich voortbewegen zonder stuur, zijn in Nederland verboden op de openbare weg. Dat las ik bij Tweakers op gezag van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Deze apparaten vallen een beetje buiten de definities die de Wegenverkeerswet en aanverwante regelgeving kent, met name als het gaat om de aanwezigheid van stuur en zitplaats.

Met nieuwe vervoermiddelen is het altijd even puzzelen hoe ze wettelijk in elkaar zitten. Maar laten we het simpel houden: het ding heeft twee wielen en een motor, en hij kan niet harder dan 25 km/uur, dus is het een snorfiets (of eventueel een bromfiets) in de zin van de Wegenverkeerswet (art. 1 lid 1 sub e Wvw). Er gelden dan allerlei eisen aan de constructie ervan, en het gaat al meteen mis bij de eisen om verlichting of nummerplaat.

Er is mogelijk een uitzondering: de zogeheten Beleidsregel aanwijzing bijzondere bromfietsen bepaalt dat een fabrikant een aanvraag kan doen om zijn bromfiets als ‘bijzonder’ te laten aanmerken. Er hoeft dan geen verlichting op nummerplaat op te zitten. Alleen dan wordt het elders weer complex:

De bijzondere bromfiets is voorzien van een goed werkende stuurinrichting of een goed werkend besturingssysteem.

Nu heeft de Oxboard geen stuur, maar door je gewicht te verplaatsen laat je hem een andere kant op gaan. Dat lijkt me een ‘besturingssysteem’ in de zin van de wet.

De bijzondere bromfiets is voorzien van een van een goed werkend remsysteem waarvan de remvertraging ten minste 4,0 m/s² bedraagt.

Remmen doe je op dezelfde manier, door je gewicht te verplaatsen. Ik weet niet of je daarmee deze remvertraging kunt halen (meelezende ingenieurs: hoe hard val je eraf als je direct met 4,0 m/s² begint te remmen?)

Verder zie ik bij de NOS nog discussie over een zitplaats:

“Het gaat om gemotoriseerde tweewielers, dus ze zouden een Europese typegoedkeuring als bromfiets moeten hebben”, aldus een woordvoerder van het ministerie. “Daar komen ze echter niet voor in aanmerking, omdat er geen zitplaats op zit. De enige mogelijkheid is dan nog aanwijzing als bijzondere bromfiets.”

Ik kan alleen nergens ontdekken waar in de Wegenverkeerswet of aanverwante regels staat dat een bromfiets of snorfiets een zitplaats moet hebben. Maar goed, die eis geldt sowieso niet voor een bijzondere bromfiets.

Op zich lijken het kleine dingen, maar hier is niet snel een oplossing voor. Een stuur toevoegen aan een Oxboard gaat hem niet worden, en een remsysteem aanpassen is ook niet echt een optie. Dus dan houdt het toch vrij snel op met deze apparaten op de openbare weg.

Is dit nu een omgekeerd stukje trage wetgeving? Wetgeving die traag aangepast wordt waardoor innovatie wordt geremd?

Arnoud

Brein wil torrentschikking openbreken vanwege crowdfundingactie

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Ondernemingsvrijheid, 24 reacties

geld-varkentje-betalen.jpgEen lid van Kickass Torrents heeft crowdfundingcampagnes opgezet om uploaders DisasterZany en ipod020 te helpen met het betalen van hun schikkingsbedrag aan Brein, meldde Tweakers gisteren. De twee uploaders schikten eind november met de antipiraterijstichting voor niet nader bekend gemaakte bedragen. Tegen Tweakers zegt Breinbaas Kuik “dit muisje krijgt nog een staartje” nu het erop lijkt dat anderen dan de uploaders de schadevergoeding betalen.

Allereerst: wat Brein claimt, is geen boete. Ik snap dat dat lekker bekt, maar het is fout – het is een civielrechtelijke schadevergoeding, niet meer. Dat maakt uit, want boetes worden opgelegd door overheidsinstanties belast met opsporing en bestrijding van strafbare feiten of bestuursrechtelijk verboden gedragingen.

Ten tweede is het bepaald raar om terug te komen op een schikking vanwege het feit dat anderen met de pet rond gaan om de schadevergoeding bij elkaar te brengen. Als je schikt over geleden schade, dan is het daarmee klaar. Je spreekt af dat de ander inderdaad schade heeft berokkend, je bepaalt hoe hoog die schade is en vervolgens wordt vastgelegd dat hij die zal betalen (en meestal ook zich zal onthouden van toekomstige schade, op straffe van een contractuele boete – ja, dat heet dan weer wel boete). Er is geen enkele rechtsregel dat alleen de schadeveroorzakende persoon die schade mag vergoeden.

Een schikking openbreken omdat dit je niet bevalt, zal niet gaan lukken. Je moet wel een buitengewoon hardvochtige rechter zijn wil je dáár in meegaan.

Ik geloof onmiddellijk dat Brein voor een lager bedrag heeft geschikt dan ze zouden doen bij een multimiljonair-uploader. Het is volstrekt normaal om de hoogte van een schikking af te stemmen op de persoon van de dader. Je schikt immers omdat je allebei je kansen voor een rechtszaak inschat en denkt dat je zo netto beter uitkomt. Om dan als schikking €1750 te pakken omdat je bij een rechtszaak mogelijk lager uitkomt, of de dader in schuldsanering valt waardoor je dus niets krijgt, is een reële commerciële overweging.

Alleen: daar mag je dus achteraf niet meer op terugkomen. De vaststellingsovereenkomst is in de wet geregeld (art. 7:900 en verder BW) als overeenkomst om dingen af te sluiten. Wat je op papier zet, dat is het en niets meer of minder. Openbreken kan eigenlijk niet. De lat ligt érg hoog:

Indien gebondenheid aan een beslissing van een partij of van een derde in verband met inhoud of wijze van totstandkoming daarvan in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn, is die beslissing vernietigbaar.

En dat is een heel stuk hoger dan “hela, gaan andere mensen een beetje met de pet rond, wat krijgen we nou”. Er is immers niets op tegen om met de pet rond te gaan zodat iemand zijn schadevergoeding kan betalen. Dat daaruit blijkt dat mensen het gedrag van deze uploaders eigenlijk helemaal niet onrechtmatig vinden, is vervelend voor het slachtoffer, maar dat maakt het niet “maatschappelijk onaanvaardbaar”

Ook je beroepen op dwaling of andere juridische noodgrepen zal niet snel lukken. Het kan op zich, maar er moet dan wel sprake zijn van actief zwijgen of verkeerd voorlichten door de wederpartij. Dan moet je eerder denken aan valse opgaven over je financiële status. Claimen armlastig te zijn en achteraf een ton op de bank hebben kan reden zijn (maar niet automatisch) om een lage schikking van tafel te krijgen.

Een na de schikking opgestarte crowdfunding kan echter geen geslaagde grond voor dwaling opleveren. Dwaling kan immers nooit gebaseerd zijn op een “uitsluitend toekomstige gebeurtenis” (art. 6:228 BW). Iets dat je pas achteraf ontdekt, is dus je eigen probleem.

Dus nee, ik zie hem niet. Voor toekomstige schikkingen misschien wel; Brein zal zo minder snel geneigd zijn de volgende keer weer voor een laag bedrag te schikken als de uploader stelt krap bij kas te zitten. Maar het lijkt me uitermate sterk dat als je enkel tegen dát punt bezwaar maakt, Brein bij de rechter succes krijgt met een schadeclaim.

Arnoud

Arnoud

Telecomproviders mogen inflatiecorrectie toepassen van EU-Hof

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 6 reacties

bonnetjes-btw-ontvangst-betalen-bewijs-rekening-kassabon.jpgTelecomproviders hebben het recht om een regelmatige inflatiecorrectie toe te passen op hun tarieven, mits dit juist in de algemene voorwaarden van hun diensten staat. Dat las ik bij Nu.nl. Het Europese Hof van Justitie bepaalde in een Oostenrijkse zaak dat een inflatiecorrectie redelijk is, ook als de consument in dat geval niet op mag zeggen.

Over het wijzigen van prijzen of de overige inhoud van een contract bestaan de nodige broodjeaapverhalen. Een daarvan is dat prijsverhogingen altijd betekenen dat je als wederpartij mag opzeggen. Een aanverwante is dat voorwaarden altijd mogen worden aangepast (en dan ook weer, dat je als wederpartij mag opzeggen). Beiden zijn onjuist.

In het Nederlands contractenrecht is het heel simpel: het contract is wat je samen afgesproken hebt. Eenzijdig daar verandering in brengen, is dus niet mogelijk. Hooguit kan de rechter in uitzonderingssituaties besluiten dat een bepaald stuk van het contract even buiten toepassing blijft.

De enige manier om eenzijdig het contract te wijzigen, is door in het contract te zetten dat dat mag. Als de ander daar immers akkoord mee is, dan gaat het goed.

In zakelijke contracten gebeurt dat niet vaak, want waarom zou een wederpartij daarmee akkoord gaan? In consumentencontracten zie je het vaker, want a) niemand leest die, b) als je het toch ziet, dan is het slikken of stikken. Gelukkig zijn er daarom wettelijke regels, de grijze lijst voor algemene voorwaarden, waarop onder meer staat:

[Verdacht is een algemene voorwaarde die] de gebruiker de bevoegdheid verleent een prestatie te verschaffen die wezenlijk van de toegezegde prestatie afwijkt, tenzij de wederpartij bevoegd is in dat geval de overeenkomst te ontbinden;

Verdacht wil in dit verband zeggen dat de gebruiker van de voorwaarden (het bedrijf dus) moet bewijzen dat het wél redelijk is voor hem om zo’n algemene voorwaarde in zijn contract te zetten. En in dit geval geeft de wetgever al een voorzetje: als je bij zo’n wijzigingsbeding zet dat de consument in dat geval mag opzeggen, dan is het in principe wel redelijk. Dit is dus waar “als ze je contract wijzigen, mag je opzeggen” vandaan komt.

Een harde regel is het echter niet. Dan had het wel op de zwarte lijst gestaan. Er zijn dus situaties waarin eenzijdig wijzigen mag, zónder dat opzeggen nodig is om het contract redelijk te houden. En het Hof van Justitie bepaalt nu dat een beding à la “Leverancier mag de prijzen aanpassen aan de inflatie op grond van de consumentenprijsindex” een voorbeeld daarvan is. Dit is eenvoudigweg de prijzen bij de tijd houden, en dat is zó redelijk dat een opzegrecht niet meer nodig is.

Bij ons is het specifiek voor telecomproviders anders. Art. 7.2 Telecomwet bepaalt namelijk dat voor élke wijziging van een telecomcontract een opzegrecht geldt. Een prijswijziging is ook een “wijziging van een beding”, dus ook daar geldt dit recht. Ook bij inflatiecorrectie, zo bepaalde de OPTA (nu ACM) al in 2009.

En voor de duidelijkheid: het moet er wel stáán in het contract, dat de leverancier het aan mag passen. Als er niets staat, dan mag het niet (behalve soms, het blijft recht).

Arnoud

De schade bij een online auteursrechtinbreuk anno 2015

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 26 reacties

groep-claim-geld.jpgHoe bepaalt de rechter de hoogte van de schadevergoeding bij ‘kleine’ online auteursrechtinbreuken? Het komt vrijwel dagelijks voor dat deze of gene een claim ontvangt met het verzoek enkele honderden euro’s te betalen wegens auteursrechtinbreuk, inclusief stevige toeslagen op het publicatietarief onder verwijzing naar algemene voorwaarden of jurisprudentie. Vaak wordt daarbij gedreigd met duizenden euro’s proceskosten als men het op een zaak laat aankomen. Wat blijft er nu over bij de rechter? Ik onderzocht de situatie sinds 2012 (mijn vorige artikel) en publiceerde in Computerrecht (PDF) de bevindingen. Een samenvatting.

In het huidige onderzoek worden drie arresten en 32 vonnissen, gewezen tussen 29 augustus 2012 en 1 augustus 2015, onder de loep genomen om antwoord te geven op de vraag hoe de rechter de hoogte van de schade bepaalt bij een ‘kleine’ online auteursrechtinbreuk, met name ten aanzien van verhogingen op de gebruikelijke licentievergoeding.

Uit het eerdere onderzoek bleek dat met name drie groepen ten strijde trokken tegen ‘kleine’ online auteursrechtinbreuken, namelijk Cozzmoss, Getty Images en fotografen. Het speelveld is echter veranderd sinds 2012. De twee meest geruchtmakende partijen van destijds, Cozzmoss en Getty Images, lijken beide van het toneel verdwenen. Waar Getty Images lang bekend stond als de partij die de hoge claims stuurt, blijkt daarvan in de praktijk niets te zijn terecht gekomen te zijn. Mij is geen Nederlands vonnis bekend waarin Getty Images optrad tegen een auteursrechtinbreuk, afgezien van een rechtszaak tegen omroepvereniging TROS, waarbij van haar claim van een kleine vijfduizend euro slechts werd gereduceerd tot € 1.416,25 werd toegewezen.

Ook het minstens zo beruchte Cozzmoss (later handelend onder de handelsnaam Auxen) lijkt haar zijn juridische strijd te hebben beperkt. Er zijn van na december 2013 geen vonnissen te vinden waarin het bedrijf optreedt, afgezien van een wat merkwaardige rechtszaak tegen UFO-geïnteresseerdensite “Star People” waarvan echter nog geen vonnis beschikbaar is. Op 1 augustus 2015 bleek de website van het bedrijf gesloten, hoewel de inschrijving bij de Kamer van Koophandel niet doorgehaald was. Ook van kranten – voor wie Cozzmoss/Auxen regelmatig optrad – zijn na december 2013 geen vonnissen wegens auteursrechtinbreuk door overnemende websites gevonden.

De juridische strijd tegen ‘kleine’ inbreuken lijkt dan ook sinds eind 2013 beperkt te zijn tot de derde groep uit het eerdere onderzoek, namelijk de fotografen. Van de 35 onderzochte zaken zijn er 32 aangespannen door fotografen, waarbij stockfotobureau Masterfile met vijf zaken een opvallende speler blijkt, naast fotografen Bert van Loo (drie zaken) en Roel Dijkstra (drie zaken) en advocate mr. Van Boven die in maar liefst 14 van de 35 zaken namens de eisers optrad.

Om de schade te bepalen is een eerste belangrijke vraag welk bedrag aan royalty’s of vergoedingen verschuldigd zou zijn geweest indien er om toestemming was gevraagd. Hoofdregel hierbij is dat het gaat om de vergoeding die aan deze rechthebbende verschuldigd zou zijn geweest, niet om enkel een marktconforme vergoeding. Een individuele fotograaf kan en mag immers meer (of minder) vragen dan in de markt gebruikelijk is. Wel zal de rechthebbende in voorkomende gevallen (bijvoorbeeld met facturen) moeten bewijzen dat hij deze tarieven ook daadwerkelijk rekent.

Een merkwaardige rol bij het bepalen van schade spelen de zogeheten Richtprijzen Nederlandse Vakfotografie, samengesteld door ene Jurriaan Nijkerk. Dit document vermeldt prijzen voor divers gebruik van fotografisch werk, en wordt door fotografen nogal eens opgevoerd als de basis voor een verschuldigde schadevergoeding. Nijkerk pretendeert dat de door hem opgesomde richtprijzen “zijn gebaseerd op onderzoek naar het prijspeil voor publicatie en productie”, aldus het voorwoord. Regelmatig wordt door eisers gesteld dat de rechter deze richtprijzen gewoonlijk overneemt bij de bepaling van de schade. Dit is in strijd met de werkelijkheid: in slechts één uitspraak worden de richtprijzen als uitgangspunt voor de schade genomen (ter vergelijking: bij het vorige onderzoek in vijf van de 25 zaken).

Naast deze richtprijzen wordt ook wel verwezen (in twee van de 35 zaken) naar de tarieven van stichting Foto Anoniem, die op verzoek vrijwaringen afgeeft wanneer men foto’s wil gebruiken waarvan de rechthebbende niet te achterhalen is. Deze tarieven worden in één zaak aangevoerd als door de fotograaf gehanteerd tarief en in een tweede als begroting van de schade . Dit laatste lijkt een prima uitgangspunt: het vrijwaringstarief van de stichting kan men immers zien als een billijke schatting door een ter zake deskundige partij van de schade die men aan een later opduikende fotograaf zou moeten betalen vergoeden. In deze tweede zaak verhoogt de rechtbank het tarief echter met 25% ter compensatie voor gestelde verminking en ontbrekende naamsvermelding. Dit is opmerkelijk. De vrijwaring van Foto Anoniem zou dan toch alle schade moeten omvatten, ook ten aanzien van verminking of naamsvermelding. Het is dan bepaald onlogisch dat de fotograaf meer schade zou hebben.

Een arrest van het Hof Arnhem verscheen echter spoedig daarna. De door deze uitspraak ingezette lijn ingezet door deze uitspraak blijkt zeer relevant voor de praktijk. In dit arrest (in een Cozzmoss-zaak) had de eisende rechthebbende in eerste instantie een opslag van 200 procent op haar gebruikelijke tarief geëist, maar dit in hoger beroep teruggebracht tot een verhoging van 25 procent met als rechtvaardiging de door de zaak uitgeholde exclusiviteit van haar auteursrecht. Het Hof wijst dit toe nu deze uitholling onvoldoende is weersproken door gedaagde. Daarnaast werden administratiekosten toegewezen in verband met opsporing en onderzoek, alsook de volledige proceskosten.

Het arrest wordt in twee zaken uit het onderhavige onderzoek expliciet gevolgd, waarbij de 25 procent verhoging wordt gerechtvaardigd door de verminderde exploitatiemogelijkheden door ontbrekende naamsvermelding en verminking van de foto. Het percentage van 25 procent verhoging ter compensatie van aanvullende schade wordt in nog vier andere zaken gehanteerd. In andere zaken worden wel hogere verhogingen toegewezen. Zo werd in twee zaken een verdubbeling van het basistarief toegewezen en in drie andere een verdrievoudiging. . In vier van deze vijf gevallen wordt expliciet opgemerkt dat de verhoging dient ter afschrikking: voorkomen moet worden dat men pas na aangesproken te worden zijn op de auteursrechtinbreuk gauw alsnog de gewone licentievergoeding betaalt.

De overweging dat een verhoging opgelegd dient te worden teneinde de inbreukmaker af te schrikken doet de wenkbrauwen fronsen. Afschrikking en het stimuleren van gedragsverandering zijn immers eenvoudigweg maatregelen met als doel generale preventie, en schadevergoeding toekennen vanuit dit strafrechtelijke motief is niet conform het Nederlandse civiele recht.

Het toekennen van extra schadevergoeding in de vorm van een verhoging op de licentievergoeding is op zichzelf te rechtvaardigen als dit aan een concrete post te koppelen is. Dit is de lijn zoals uitgesproken door het Hof Arnhem, hierboven aangehaald. De meest voor de hand liggende (en meest geciteerde) schadeposten zijn ontbreken van naamsvermelding en verminking van de foto, het verminderen van de marktwaarde en verlies van exclusiviteit. In dit onderzoek worden zij één of meer van deze posten in 13 van de 35 zaken geëist en toegewezen, waarbij in 5 zaken de verhoging éénmaal het basistarief bedroeg en in de resterende 8 een lager bedrag (veelal 25 procent). Ook de kosten van opsporing worden regelmatig aangehaald als extra schadepost. Op zichzelf is dit terecht. Echter, het moet wel aannemelijk zijn dat deze kosten zijn gemaakt, en daar schort het nog wel eens aan. Sommige eisers rekenen in de eerste brief bijvoorbeeld meteen duizenden euro’s aan kosten, hetgeen op mij overkomt als intimidatiepoging, zeker wanneer men vervolgens bereid blijkt voor de helft of minder te schikken.

Algemene voorwaarden van partijen als de FotografenFederatie (thans DuPho) die opslagen bedingen bij ongeautoriseerd gebruik worden door eisers regelmatig de rol van “rechtens aanvaardbaar uitgangspunt” toegedicht om tot verhogingen van 200 of 300 procent te komen. In zes van de tien gevallen waarin een dergelijk beroep op deze voorwaarden wordt gedaan, wordt dit toegewezen. Het lijkt erop dat dit gebeurt om een punitieve verhoging te kunnen rechtvaardigen.

De proceskosten vormen daarnaast een significante kostenpost voor inbreukmakers. In de helft van de gevallen worden deze zonder meer opgelegd aan deze partijen. Opvallend is dat wanneer de inbreukmaker zich bereidwillig toont de schade te vergoeden, dit eerder leidt tot matiging van de proceskosten, zeker in gevallen waarin de rechthebbende het onderste uit de kan probeert te krijgen.

Arnoud