Hoe moet je omgaan met merkentrollen?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 4 reacties

http-www-url-merk-adres-hand.pngEr zijn nu ook al merkentrollen, las ik bij Slashdot. Een merkentrol is een partij met een gedeponeerd merk dat vrij generiek is en dus niet heel sterk. Maar omdat de meeste dienstverleners vrij strak reageren op merkenclaims – account dicht, project weg – kun je met een merk toch best aardig andere mensen dwarszitten. Wat is daar nu aan te doen?

Een merk is een woord of logo dat is vastgelegd, en daarmee is beschermd tegen gebruik door concurrenten. Dit komt voor in twee smaken: letterlijk en gelijkend, waarbij in het laatste geval sprake moet zijn van verwarring. Iets dat lijkt maar geen verwarring geeft, is geen merkinbreuk. Maar gebruik je letterlijk dezelfde term als iemands merk, dan heb je een merkprobleem.

Althans: als je concurrent bent. Of iets preciezer, als je het teken gebruikt voor iets waarvoor het merk is gedeponeerd. En dat is beperkt tot een aantal klassen of categorieën van producten of diensten. Die kunnen naast elkaar bestaan: er is een merk Ajax voor schoonmaakmiddel naast een merk Ajax voor brandblussers, en dan is er ook nog een voetbalclub die zo heet. Dat overlapt elkaar niet, dus hier wordt geen merkinbreuk gepleegd.

Op internet is dit iets ingewikkelder, omdat de meeste online diensten zo opgezet zijn dat er maar ééntje een naam kan gebruiken. Je kunt niet ajax.nl door twee partijen tegelijk laten gebruiken (tenzij je moeilijk gaat doen met doorverwijspagina’s) en ook op Twitter kan er maar eentje @ajax heten. Dan geldt in principe “wie het eerst komt, die het eerst mailt”.

Wat nu als iemand je merk schendt door zo’n domeinnaam of account te registreren? Daar zijn allerlei regels en procedures voor, maar in het simpele geval dat het een concurrent is die met exact de merknaam aan de haal is, dan is die regel simpel: sluiten die hap. En in de praktijk is dat simpel genoeg ook, stuur een mail of vul een klachtformulier in, en de beheerder grijpt in.

Logisch, maar het wordt vervelend als de ander wél een legitieme reden heeft om het merk te gebruiken. Zoals bij de Slashdot-vraagsteller: hij had een app gemaakt met een simpel, bestaand woord als naam, en dat was in een andere context als merk vastgelegd maar de app ging ondertussen wél mooi de Android Play Store uit na een claim.

Of dit nu echt tróllen is in de zin van “geld vragen met een dubieuze IP-claim”, dat betwijfel ik. Merken worden vaak eerder ingezet om een stukje eigen terrein te claimen: ga weg, blijf af, mijn merk. En daarbij is de nuance van die andere categorieën al snel verdwenen. Of van andere legitieme redenen, zoals in deze blog uit 2014 waar iemand een merknaam vastlegde om perspublicaties over zijn bedrijf te kunnen blokkeren.

Vervelend is het wel, want net zoals bij veel andere takedown-systemen is er niet echt een tegenclaim te doen. En waar je bij auteursrecht nog wel eens wat kunt betogen over citaatrecht of parodie, is het bij “ja, mijn naam is exact dat merk máár” een stuk lastiger om die ‘maar’ over het voetlicht te krijgen.

Arnoud

Oh ja, en we krijgen per 1 januari een datalekmeldplicht en boetes op brakke beveiligingen

Geplaatst op in Privacy, Security, 20 reacties

disc-data-weg-bewaren-kruis.jpgOp 1 januari 2016 treedt de Wet Datalekmeldplicht in werking. Vanaf dat moment moeten bedrijven bij de toezichthouder én de consument melding doen van datalekken, oftewel inbraken en beveiligingslekken waardoor persoonsgegevens zijn ontvreemd. Wordt er niet gemeld, of blijkt na melding dat een bedrijf nalatig was, dan kunnen tot acht ton aan bestuurlijke boetes worden opgelegd. En als je die wet goed leest, dan zie je dat er óók boetes kunnen worden opgelegd voor wie de beveiliging überhaupt niet op orde had.

Veel mensen denken bij de term ‘datalek’ aan een grootschalige inbraak waarbij alle klantgegevens worden gedownload, of een publicatie op een Russische hackersite van patiëntdossiers. De wettelijke definitie is echter veel breder. Iedere inbreuk op de beveiliging van persoonsgegevens wordt gezien als een datalek. En de wet (art. 13 Wbp) noemt “verlies of enige vorm van onrechtmatige verwerking” als een inbreuk. Ook wanneer gegevens binnen een organisatie dus op te vragen zijn door ongeautoriseerde medewerkers, is strikt gesproken sprake van een datalek. Voor webwinkels of sites met online inschrijf- of bestelformulieren zou al sprake zijn van een datalek wanneer deze formulieren niet over een beveiligde verbinding (SSL) worden verzonden.

Wie data op deze manier lekt, moet dat melden bij de toezichthouder en vaak ook bij de getroffen consument. Een datalek moet bij de toezichthouder worden gemeld wanneer deze “leidt tot de aanzienlijke kans op ernstige nadelige gevolgen” of daadwerkelijk die gevolgen heeft, en bij de betrokkene als het lek “waarschijnlijk ongunstige gevolgen zal hebben voor diens persoonlijke levenssfeer”. Dit zijn vrij vage criteria, en dat is dan meteen een zwak punt: een bedrijf kan met een stalen gezicht volhouden dat die diefstal van 200.000 patiëntgegevens toch niet een aanzienlijke kans heeft op nadelige gevolgen, laat staan op ernstige. Maar dat is dan iets waar de rechter of het Cbp al dan niet met giecheltoets wat van kan vinden.

De boetebevoegdheid van de toezichthouder wordt uitgebreid – of eigenlijk ingevoerd want die hebben ze nu in de praktijk niet. Onder het nieuwe regime kunnen boetes tot in theorie acht ton worden opgelegd voor het ten onrechte niet melden van een datalek. Maar niet alleen dat: de boetebevoegdheid geldt voor zo ongeveer elke serieuze plicht die je hebt onder de Wet bescherming persoonsgegevens: verwerken zonder grondslag (art. 8) of op onzorgvuldige manier (art. 6-10), het niet nakomen van informatieplichten (art. 33 en 35) en misbruik van het BSN (art. 24). En tot mijn vreugde ook: het niet hebben van een passende beveiliging (art. 13 Wbp). Een brakke beveiliging hebben is dus vanaf 1 januari wel degelijk strafbaar (pardon: sanctioneerbaar met een bestuursrechtelijke boete).

Wel moet het Cbp in principe eerst een bindende aanwijzing geven voordat boetes mogen worden opgelegd. Maar daar is dan weer een uitzondering op voor het geval men opzettelijk of ernstig verwijtbaar handelt. Dat is een vage norm, maar in de praktijk zal zich dat wel wijzen denk ik.

Ja, hier word ik wel een beetje vrolijk van. Ik snap alleen niet waarom het vrijwel nergens in het nieuws gaat over die boetebevoegdheid op beveiliging maar alleen over het al dan niet moeten melden van datalekken?

Arnoud

Mag een PC-reparateur aangifte doen van wat hij op je harddisk vindt?

Geplaatst op in Security, 23 reacties

Een lezer vroeg me:

Als je je pc voor reparatie aanbiedt, kan men daarbij bijvoorbeeld zien dat je illegale software gebruikt. Of, als je pech hebt, dat je echt illegale zaken hebt staan (gestolen bedrijfsgegevens, terroristische literatuur, kinderporno, vul maar in). Mogen ze daar aangifte van doen? Ze hebben toch een geheimhoudingsplicht als opdrachtnemer?

Als je een PC ter reparatie aanbiedt, dan is het logisch dat de reparateur kennis neemt van bepaalde informatie of onderdelen als dat relevant is voor de inhoud. Een expliciete geheimhoudingsplicht kent de wet niet. Er is wel de “zorgplicht van een goed opdrachtnemer”, waar je “wees discreet over privézaken van je klant” best onder kunt rekenen.

Zie je iets strafbaars, dan mag een ieder daar aangifte van doen. Dat staat los van die zorgplicht, het recht aangifte te doen als je kennis hebt van een strafbaar feit bestaat altijd. Het is dus toegestaan. Of het handig is en of het echt wat oplevert, is dan weer een andere vraag.

(Een aangifte doen is niet verplicht, behalve bij een setje zeer ernstige misdrijven zoals een dreigende aanslag op regering of Koningshuis. Ook bij moord, doodslag, hulp bij zelfdoding en bij abortus, mensenroof en verkrachting geldt deze plicht. Voor kinderporno strikt gesproken niet, tenzij je die foto’s aanvoert als bewijs van verkrachting en dan dáár aangifte van doet.)

Wanneer je illegale software aantreft, is strikt gesproken sprake van een strafbaar feit: opzettelijke inbreuk op het auteursrecht is immers een misdrijf, zo staat in de Auteurswet. Er zal echter niets met die aangifte worden gedaan, want het staand beleid van het OM is om alleen te vervolgen bij grootschalige commerciële inbreuk, bedreigingen voor de volksgezondheid en banden met georganiseerde misdaad. Dat betekent natuurlijk niet dat aangifte niet mág maar het voelt wel wat zinloos. Plus, je bent gegarandeerd die klant kwijt. Ik zou dat dus afraden.

Arnoud

Hoe misleidend is een weggelaten punt?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 42 reacties

Een lezer wees me op de site van Mijntoeslagen.nl. Dit is niet de overheidssite waar je jouw/mijn toeslagen regelt: dat is namelijk mijn PUNT toeslagen punt ennel. Vergeet je de punt, dan krijg je frases als “Mijntoeslagen.nl, uw toeslagen onze zorg”, “Hulp nodig bij aanvragen”, “Zorgtoeslag.nl is de intermediair voor het optimaal regelen van zorgtoeslagen.” en een knop “Nu aanvragen”. Is dit gewoon een behulpzame dienstverlener of kun je hier, zoals de lezer vroeg, van misleiding spreken? Als mensen immers denken dat ze die overheidssite krijgen, dan gaat er iets mis in de communicatie.

De vraag deed me denken aan de discussie van begin mei over de Belastinginfotelefoon, waarbij je voor 90cpm doorverbonden werd met de gratis Belastingtelefoon. Hier zou je hetzelfde wetsartikel van stal halen over misleidende handelspraktijken, oftewel praktijken die “het vermogen van de gemiddelde consument om een geïnformeerd besluit te nemen beperken”, namelijk:

indien informatie wordt verstrekt die feitelijk onjuist is of die de gemiddelde consument misleidt of kan misleiden, al dan niet door de algemene presentatie van de informatie, zoals ten aanzien van: … het bestaan of de aard van het product;

De aard van het product is een betaalde bemiddelingsdienst: men vraagt in jouw naam een zorgtoeslag (of andere toeslag) aan, en rekent daar een toeslag voor.

Het gebruik van een generieke naam die ook nog eens heel erg lijkt op de officiële overheidsdienst, maakt het voor mij al meteen erg dubieus. Je moet weten als ondernemer dat mensen dan denken “aha, die overheidssite heeft weer eens een nieuwe layout”.

Toegegeven, er staat direct boven de aanvraagknop “Zorgtoeslag.nl is de intermediair voor het optimaal regelen van zorgtoeslagen.” maar weet een consument dat met “intermediair” hier bedoeld wordt “een commerciële partij die je aanvraag gaat doen tegen vergoeding” of denkt men “vast weer zo’n overheidswoord voor ‘je moet het op de website aanvragen'”?

Nergens, maar dan ook nergens in het proces zie ik expliciet naar voren komen dat dit een derde is die je gaat helpen bij het aanvragen. Men blijft overal opvallend neutraal, bijvoorbeeld bij de zorgtoeslag-aanvraag: er zijn drie simpele stappen, gegevens verzamelen, toeslag berekenen en aanvragen. De vragen die je vervolgens krijgt, zijn op zich logisch (“Voor welk jaar wilt u zorgtoeslag aanvragen, wijzigen of stopzetten?”) maar ook dan weer zie ik nergens een uitleg dat hier een tussenpersoon een intake aan het doen is. En de neutrale formulering van de vragen geeft mij héél erg een overheidsformulier-gevoel, ik kan het niet uitleggen.

Vervolgens moet je je NAW-gegevens invullen en een betaling doen. Je zou denken dat er dan een belletje gaat rinkelen – de overheid gebruikt immers DigiD en weet dus al wie je bent. En overheidstaksen betaal je niet via iDeal (waarom weet ik trouwens niet).

Hoe dan ook. Ik krijg bij deze site niet het gevoel bij een commerciële aanbieder bezig te zijn. De afwezigheid van de wettelijk verplichte informatie (naam, adres, KVK, telefoon et cetera) op de homepage of met één klik daarna draagt daar zeker aan bij. Maar uiteindelijk gaat het om de algemene uitstraling, en die voelt voor mij als een poging om wel héél dicht tegen de overheid aan te schuren.

Wat is jullie indruk van deze site?

Arnoud

Een thuiskopie mag ook op een taart!

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 33 reacties

Een lezer vroeg me:

Laatst wilde ik voor mijn dochter een taart met een afbeelding van de Disney/Pixar-film Cars maken. De “officiële” taart kostte 35 euro, maar toen ontdekte ik dat je bij de HEMA gewoon een foto kunt uploaden die zij dan printen. Als ik dat doe met een op internet gevonden foto, is het dan legaal? Of is de Hema aansprakelijk voor auteursrechtinbreuk?

Wanneer een afbeelding legaal online staat, mag je die downloaden en gebruiken voor je eigen niet-commerciële privédoeleinden. Daaronder valt bijvoorbeeld het naschilderen van die afbeelding omdat je beter wilt leren schilderen, of het als bureaubladachtergrond gebruiken gewoon omdat je het een mooie foto vindt.

Afdrukken op een taart en die taart opeten is echter ook “gebruik voor privédoeleinden”. Een tikje twijfelachtig wordt het wanneer je de taart met anderen deelt, want hoe privé is het als je op een feestje de gasten mee laat eten? Maar ik denk dat hier de uitzondering voor de directe familie- en vriendenkring wel op zal gaan, zodat je dit ook op een (klein) feestje mag doen.

In de wet (art. 16b Auteurswet) staat dat je een thuiskopie ook mag láten maken, bijvoorbeeld als je zelf de apparatuur niet hebt. De kopie moet dan in jouw opdracht worden gemaakt, oftewel pas nadat jij de bronafbeelding aanwijst en zegt wat en hoe er moet worden gekopieerd. Een foto opsturen en zeggen “deze graag op een taart” is dus prima, in de winkel kiezen uit een serie foto’s en dan je keuze meteen mee naar huis krijgen is dat niet. Ook niet als ze hem pas bakken nadat je je keuze hebt gemaakt.

Op internet kun je hier best creatieve grijze gebieden mee opzoeken. Naast een uploadfunctie kan zo’n taartenwinkel ook een koppeling met bijvoorbeeld je Facebook aanbieden (“eet je tijdlijn!”), maar ook met een willekeurige fotosite zoals Instagram of Flickr. Dan kun je dus eender welke foto uitzoeken en zeggen “deze graag op een taart”. Het is en blijft dan jouw keuze, maar de taartenbakker heeft het wel érg makkelijk gemaakt. Maar waar dan de grens ligt met “kies maar uit onze collectie”, blijft lastig te zeggen.

Er zijn overigens bedrijven die weigeren op taarten of t-shirts dingen te drukken waar auteursrecht op zit. Dat is dus strikt gesproken niet nodig van de wet, ze plegen geen auteursrechtinbreuk door een aangeleverde afbeelding te drukken, printen of hoe dat proces bij taarten ook maar heet. Maar aan de andere kant, ze mogen zelf voorwaarden stellen die strenger zijn dan de wet dus als ze iets niet willen drukken, dan is dat ook weer legaal.

Arnoud

Wat is het verschil tussen een nieuwsbrief en een persoonlijke mail?

Geplaatst op in Privacy, 10 reacties

e-mail-email-brief-post-envelopEen lezer vroeg me:

Ik begrijp dat het niet toegestaan is mensen ongevraagd nieuwsbrieven of reclame te sturen. Echter, wat is nu een nieuwsbrief? Stel ik mail iemand gewoon met “zullen we koffie doen, volgens mij kunnen wij wat voor elkaar betekenen”, is dat dan ook al verboden? Hoe kun je dan ooit nog nieuwe klanten leren kennen?

Veel mensen denken dat het bij het spamverbod gaat om nieuwsbrieven of expliciet als reclame omschreven uitingen. Dat is onjuist. De wet maakt geen onderscheid naar soort mail, die zegt alleen dat toestemming nodig is als het gaat om een mail met commerciële, charitatieve of ideële inhoud. Iedere vorm van commerciële promotie zou er volgens mij dus onder vallen.

De reden dat het in de praktijk vaak gaat over nieuwsbrieven, is simpelweg dat reclameuitingen daar meestal in gegoten worden. “Abonneer je op onze nieuwsbrief” is haast synoniem voor “ontvang wekelijks onze reclamefolder”. Maar hoe je het ding noemt, is irrelevant bij de vraag of het onder het verbod valt. Ook is niet relevant naar hoe veel mensen je het bericht tegelijkertijd doet. Eén reclamemail naar één ontvanger is al verboden als je geen toestemming hebt.

De mail van de vraagsteller is geen nieuwsbrief, maar ik bespeur er wel een ondertoon in van koude acquisitie. Het is niet zo expliciet als “Beste Wim, zullen we eens afspraken om jullie algemene voorwaarden door te nemen”, wat volgens mij evident een reclameboodschap is. Maar de réden om die “zullen we eens koffie doen” mail te sturen, is volgens mij niet omdat je graag koffie doet – je zit te hengelen naar een opdracht, iets dat commercieel voordeel oplevert.

Hoe ver te ver gaat dit volgens jullie? Hoe formuleer je wél een “hee zullen wij eens commercieel koffie doen” bericht zonder dat het reclame wordt?

Arnoud

Woede om misleidende Efteling-actie BankGiro Loterij

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 51 reacties

alstublieft-efteling-bankgiroloterijEen actie met ‘gratis’ Efteling-tickets leidt tot een stortvloed aan woedende reacties op internet, las ik bij Looopings. Op reclamezendingen van de BankGiro Loterij staat op de envelop “Alstublieft, uw Efteling-tickets t.w.v € 72” maar wie de envelop openmaakt, ontdekt dat je die pas krijgt als je gaat meespelen in deze loterij. Hoe misleidend is dat?

Veel mensen zijn teleurgesteld en boos, volgens Looopings komt dat mede doordat de enveloppen door kinderen worden gezien die vervolgens ontroostbaar blijken als ze horen dat ze niet gratis naar het pretpark mogen. Dat is een factor: reclame gericht op kinderen is aan strengere regels gebonden dan reclame voor grote mensen. Alleen denk ik niet dat dit nu echt reclame voor kinderen te noemen is, al is het maar omdat kinderen niet mogen gokken.

De reclame-uiting als geheel is vrij duidelijk: kom bij onze loterij en je krijgt twee kaartjes voor de Efteling. Het venijn zit hem dus in die envelop. Die is veel stelliger: hier zijn uw twee kaartjes. De eerste vraag is dan, moet je dat lezen als een zelfstandige reclame-uiting, oftewel een belofte op zich, of slechts als een lokkertje “Weten hoe dat zit, open dan snel de envelop!” In het laatste geval is er geen sprake van misleiding.

Ik denk dat ik bij die envelop wel een sterretje of “Snel openmaken” of iets dergelijks zou verwachten, maar ik moet toegeven dat dat wel weer voelt als een stukje nodeloos juridiseren – je snápt toch dat niemand je zomaar even twee kaartjes (t.w.v. € 75,- immers) voor de Efteling gaat sturen?

Maar goed, als we dan toch aan het juridiseren slaan, wat vindt u van art. 6:193g BW, de zwarte lijst van misleidende handelspraktijken waarbij wordt verboden:

een product als gratis, voor niets of kosteloos te omschrijven als de consument iets anders moet betalen dan de onvermijdelijke kosten om in te gaan op het aanbod en het product af te halen dan wel dit te laten bezorgen;

Dit is primair geschreven voor de “gratis” proefzending waarbij je moet betalen als je iets niet terugstuurt of waarbij in de algemene voorwaarden €49,95 administratiekosten wordt gerekend. Maar als je de tekst er letterlijk naast legt, dan klopt dat volgens mij precies met wat de BGL hier doet. Je zegt dat iemand gratis kaarten krijgt en wil vervolgens dat ze meer doen dan de verzendkosten betalen om die kaartjes te krijgen.

Tegelijk: dan zou je dus nooit meer mogen zeggen “gratis iPad bij de aanschaf van uw bankstel” want daar moet je ook meer betalen dan de bezorgkosten van een iPad (namelijk de prijs van dat bankstel). Dus ik twijfel of dit wel echt past.

Alles bij elkaar denk ik: niet handig, niet netjes, maar wel legaal. Jullie?

Arnoud

“Ik wil niet worden gefilmd”, is dat rechtsgeldig?

Geplaatst op in Privacy, 27 reacties

camera-foto-filmen-straat-openbare-weg.pngVele lezers vroeg me:

Je hebt vast dit filmpje gezien over een terrasruzie. Die ruziemakende dames willen niet gefilmd worden, en zeggen dat ook heel duidelijk. Hoe zit dat juridisch, moet je dan stoppen met filmen?

Aan de openbare weg heb je in principe niets te zeggen over gefilmd worden. Alleen als je in een heel duidelijke privésituatie zit waar de cameraman doorheen breekt (hij loopt achter je aan de bosjes in waar je nodig moet plassen) zou dat anders zijn. Nee, ook niet op grond van portretrecht: dat gaat over het publiceren van beelden. Dáár zit een belangenafweging in, die kort gezegd neerkomt op de vraag of de publicatiewaarde hoger is dan de privacy van de gefilmde personen.

Een terras is openbare weg, en behoorlijk openbaar ook. Iedereen kan daar zitten en iedereen kan je zien zitten. Net als in de bus of op het plein. Sommige terreinen zijn iets minder openbaar: een afgezonderd plekje achter een boom in het park, een douchehokje aan het strand. Dat is technisch misschien wel ‘openbaar’ maar daar gaan filmen vind ik toch wel dubieus.

Wat nu als je zegt dat je niet gefilmd wil worden? Dat is niet doorslaggevend. Toestemming is een factor bij die belangenafweging: wie nee zegt, hecht meer waarde aan zijn privacy dus dan moet er een hoger belang tegenover staan. Maar het is niet doorslaggevend. Als het nieuws is, dan is het nieuws ook als het object van het nieuws niet in beeld wil.

Is er in dit geval sprake van iets belangwekkends? Drie mensen krijgen ruzie op een terras: hoe hard loop je naast je schoenen als je eten terugstuurt omdat er een haar in zit, of waar bemoei je je mee als andere mensen een discussie met de ober hebben? En dan nog iets over Amsterdam versus Hengelo. Weinig verheffend allemaal, maar is dit nu nieuws, moet dit worden gemeld?

Heel belangrijk lijkt het me niet, en ruzie maken voelt ergens wel als een privékwestie. Aan de andere kant: je kúnt bij een ruzie ervoor kiezen even uit de openbare ruimte weg te lopen, dus vanuit dat perspectief is het een vrije keuze dat je blijft zitten op een openbare plek. Of niet? Als je aangevallen wordt, wordt je ineens gedwongen om jezelf te verdedigen en dan zou je ook nog eens weg moeten gaan van je terrasplekje? Dat voelt ook weer unfair.

Arnoud

Steam-spellen versus de gemeenschap van goederen

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 12 reacties

steam-valve-gamingEen lezer vroeg me:

Als ik als getrouwde vrouw een bordspel koop, dan valt dit in de gemeenschap van goederen die ik met mijn man heb. Wij mogen dan beiden het bordspel spelen en het is ons beider eigendom. Echter, als ik een spel koop via Steam dan is dat alleen voor mij; mijn man mag niet in mijn account en als hij het ook wil dan moet hij het apart kopen. Waarom zijn de regels zo anders bij online spellen?

De wet zegt inderdaad (art. 1:94 BW) dat wie trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, daarmee in een gemeenschap van goederen terechtkomt. Alle goederen die je dan hebt of die je daarna verkrijgt, zijn automatisch van beide partners. (Via huwelijkse voorwaarden kun je dit anders regelen als je wilt.)

‘Goederen’ is de meest algemene term uit de wet, er vallen zowel fysieke spullen (“zaken”) onder als niet-tastbare rechten (“vermogensrechten”), zoals een auteursrecht. Een fotograaf die trouwt, deelt vanaf dan dus zijn auteursrechten met zijn partner.

Een spel dat je via Steam koopt, is volgens Steam eigenlijk een stukje dienstverlening waarbij je een contract sluit. Of zo’n dienst een vermogensrecht is, is een lastige vraag. Maar wellicht is er een makkelijker antwoord: als je standaardsoftware koopt tegen een eenmalig reëel bedrag, dan noemen we dat een “koop”, aldus de Hoge Raad én het Hof van Justitie. We doen dan dus of dat een zaak is, en daarmee is dat spel dus gemeenschappelijk eigendom.

Steam staat in de voorwaarden echter gebruik door familieleden toe, en dat lost het probleem gedeeltelijk op. Het is dus niet verboden om je partner op je Steam-account te laten en zo beiden van je gezamenlijke eigendommen te genieten. En er is zelfs een Family Sharing-programma.

Wil je tegen elkaar spelen, dan werkt dit niet. Je zult dan beiden vanaf een eigen computer moeten inloggen, en dat kan niet vanaf hetzelfde account. Dat vereist dus dat je allebei de volle mep betaalt voor het spel, en dat druist dus in tegen het systeem dat iets gemeenschappelijk eigendom is als je getrouwd bent. Alleen, wat doe je eraan? En vooral: hoe zou dat moeten werken in de praktijk, stuur je dan je trouwakte naar Valve zodat zij twee accounts kunnen synchroniseren?

Arnoud

Schoolcomputer says no tegen ruilverzoek inschrijving, mag dat?

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 85 reacties

computer-says-noAmsterdamse scholieren die vanwege het matchingssysteem hun schoolplek wilden ruilen, mogen dit niet. Dat meldde Nu.nl vorige week, waarop ik diverse mails kreeg van lezers of dit een verboden gevalletje “computer says no” is. Amsterdam heeft namelijk een matching-algoritme ontwikkeld dat scholieren probeert te koppelen aan hun favoriete school, maar aan de uitkomst mag niet worden getornd, ook niet als je een andere scholier kunt vinden die met jou wil ruilen waardoor je beiden op je eerste keuze terechtkomt.

De voortgezet-onderwijsscholen in Amsterdam hebben gezamenlijk genoeg plaatsen voor alle achtstegroepers die de overstap naar de middelbare school maken, ook voor een aantal leerlingen uit omliggende gemeenten. Er bestaat echter al jaren een discrepantie tussen het aantal aanmeldingen en het aantal plaatsen per school, met name voor havo en vwo. Dat gaf veel onvrede bij leerlingen en ouders, vandaar dat besloten werd een nieuw algoritme te ontwikkelen.

In het nieuwe systeem moet je niet één voorkeursschool kiezen maar een lijst maken. Er wordt dan geprobeerd je zo hoog mogelijk op de lijst te zetten en om de pijn van de lotingen zo eerlijk mogelijk te verdelen door iedere leerling gelijke kansen te bieden. Dat viel tegen: na de eerste keer gebruik ontstond er weer veel onvrede, onder meer omdat leerlingen ineens hun vierde keuze hadden gekregen in plaats van de top 3, of omdat ze een school 17 kilometer verderop hadden gekregen.

Belangrijkste pijnpunt was echter dat minstens 400 leerlingen hadden ontdekt dat ze door onderling ruilen alle 400 hun eerste keuze hadden kunnen krijgen. Had daar dan niet even rekening mee gehouden worden? Nee, sorry, computer says no aldus de gemeente.

Of nou ja, er zat wel iets meer achter dan dat, zo blijkt uit het vonnis:

In de eerste plaats werkt het systeem dan niet consistent. Op dit moment is het zo dat het lotnummer of rangnummer dat een leerling voor een bepaalde school is toegekend bepaalt of hij of zij op een school komt. Ook de reservelijst is samengesteld op volgorde van lotnummers. Op die manier heeft iedere leerling voor iedere school gelijke kansen. Indien ruilen zou worden toegestaan zou de plaats van een leerling op de reservelijst weliswaar niet veranderen, maar het zou er wel toe kunnen leiden dat een leerling met een ongunstiger lotnummer een leerling met een gunstiger lotnummer passeert. Op die manier is er geen sprake meer van gelijke kansen. Zo zijn er leerlingen die toevallig geen aantrekkelijke plaats te bieden hebben, en leerlingen die zich tot op heden buiten de ‘ruilhandel’ hebben gehouden en genoegen hebben genomen met hun tweede of derde keuze, maar die wellicht ook zouden willen ruilen. Het toelatingssysteem voldoet dan niet meer aan de vereisten van consistentie en transparantie.

Ook heeft het systeem strategisch kiezen tot gevolg, en dat wilde men nu juist elimineren. Met strategisch kiezen verlies je het zicht op welke scholen nu écht aantrekkelijk zijn, en dupeer je zoals gezegd leerlingen die niet mee willen of kunnen doen (denk aan een leerling die net uit Brabant verhuist en nog niemand kent in Amsterdam om mee te ruilen).

Vanwege al deze redenen is het begrijpelijk dat de scholen dit nieuwe systeem willen en daarbij geen ruil willen toestaan. De rechter keurt het systeem dan ook goed, en de ouders zullen moeten accepteren dat hun kinderen niet naar de school van hun eerste voorkeur kunnen, ook al hád dat gekund met 200 ruilparen. Die mogelijkheid mag de gemeente uitsluiten in haar reglement, omdat daar een legitieme grond voor is.

En wat het stuk “computer says no” betreft: dat gaat (art. 42 Wbp) over geautomatiseerde beslissingen gebaseerd op “persoonsgegevens bestemd om een beeld te krijgen van bepaalde aspecten van zijn persoonlijkheid” oftewel profiling. Het is niet zo dat iedere automatische “no” strikt verboden is.

Meelezende wiskundigen: is er een systeem waarmee je wél 7.500 leerlingen allemaal in een school uit hun top 3 kunt plaatsen?

Arnoud