Gastblog: Aanhaakverpakkingen: beter goed gejat dan slecht bedacht?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 33 reacties

Omdat ik met vakantie ben vandaag een gastbijdrage. Vandaag: advocaat Nine Bennink die misgreep bij de supermarkt en met Vlugge Japie thuiskwam.

Een tijdje geleden deed ik mijn boodschappen bij een Duitse discounter (ja die, met dat blauw/gele logo) en ik zag daar in de schappen de “Vlugge Japie” ontbijtkoek liggen. Even dacht ik dat Japie het broertje was van Jelle, totdat ik besefte dat de “Vlugge Japie” een schaamteloze kopie is van de “Snelle Jelle” ontbijtkoek van Peijnenburg. Juridisch een eenvoudige zaak, zou je misschien denken. Andermans product kopiëren mag toch niet zomaar? Het ligt echter iets minder zwartwit.

Een merknaam, logo en/of verpakking zijn bedoeld om de consument te verleiden om het product aan te schaffen. Een A-merk geniet meer bekendheid dan andere merken, en is daarom beter in staat om de consument over te halen. Wanneer het andere merk wat betreft look and feel lijkt op het A-merk, voelt de consument zich er vertrouwd mee en is sneller geneigd om het andere, vaak goedkopere, product te kopen.

De fabrikanten van de A-merken zijn natuurlijk niet blij met deze kopieën. Zij investeren enorme bedragen in het (uiterlijk van het) merk, en moeten toezien hoe namakers dicht aanhaken bij hun ideeën. Opmerkelijk is ook dat de namakers niet alleen aanhaken bij de verpakkingen, maar ook bij de merknaam en logo van het A-merk. Wanneer het A-merk omringt wordt met producten met gelijksoortige merknamen en/of verpakkingen, valt het A-merk niet meer op. Wat kunnen fabrikanten nu doen?

Juridisch gezien moet er een onderscheid worden gemaakt tussen de verpakking van een product en de merknaam of logo. Dit heeft te maken met het feit dat deze elementen op een verschillende manier worden beschermd. Ik bespreek deze elementen allebei, en ik begin met de verpakking.

Veel producten hebben een bijzondere, unieke of originele verpakking die voor bescherming in aanmerking komt. Een verpakking kan worden beschermd door het auteursrecht, dat automatisch ontstaat zodra de verpakking creatief genoeg is. In sommige gevallen kan een verpakking ook worden beschermd door het modellenrecht, maar daar gelden strenge eisen voor bescherming dan het auteursrecht. Een verpakking moet een “andere algemene indruk” wekken dan verpakkingen die al op de markt zijn. Meer dan alleen een blauwe verpakking met een foto van een koe in het geval van halfvolle melk dus.

Merknamen en logo’s worden beschermd door het merkenrecht. Net zoals het modelrecht geleden er eisen, maar de meeste productnamen voldoen daar wel aan. Zodra een naam in staat is om producten van anderen te onderscheiden, ingeschreven is als merk in de registers en als merk wordt gebruikt, is de naam beschermd.

Zodra het merk is ingeschreven, mag een ander hetzelfde merk – of een naam die daar sterk op lijkt – niet gebruiken voor eigen, soortgelijke, producten. Het criterium dat geldt in het merkenrecht om te bepalen of het ene merk te veel lijkt op het andere, is de vraag of het “aanhaakmerk” voor verwarring zorgt bij de consument. Concreet komt dat neer op de situatie dat een consument onterecht denkt dat de Snelle Jelle en Vlugge Japie ontbijtkoeken van één en dezelfde fabrikant zijn.

De gekopieerde verpakkingen en merknamen zijn voer voor juristen, maar procedures over dit soort situaties zijn altijd onvoorspelbaar. Een rechter moet namelijk de subjectieve vraag beantwoorden of de nagemaakte verpakking of het nagemaakte merk te veel lijkt op het origineel. Een rechter heeft wel handvaten die in rechtspraak zijn ontwikkeld om die vraag te beantwoorden, maar uiteindelijk komt het neer op de mening van de rechter. Daar komt bij dat het juridisch gezien wel toegestaan is om bepaalde elementen over te nemen van een bestaand idee.

Ik denk wel dat het gezegde “beter goed gejat, dan slecht bedacht” slechts gedeeltelijk opgaat in dit soort kwesties. Grote fabrikanten van levensmiddelen zijn namelijk niet bang zijn voor een rechtszaak, en zeker niet wanneer zij enige kans maken om deze zaken te winnen. Als een rechter inderdaad zo beslist, ben je er als namaker goed bij. In alle gevallen moet de namaker dan direct stoppen met het gebruik van het namaakmerk of verpakking en vaak worden producten teruggeroepen en/of vernietigd, moet er schadevergoeding worden betaald en kan de rechthebbende ook winstafdracht vorderen. Daar komt bij dat dit soort zaken – in tegenstelling tot bijna alle andere zaken in Nederland – een volledige proceskostenveroordeling kennen. Dat betekent dat de verliezer (in dit geval de namaker) alle proces- en advocaatkosten van de ander moet betalen. Dit kan het de namaker nog wel eens duur komen te staan.

Afsluitend heb ik twee bekende voorbeelden opgenomen van verpakkingen en merken die op elkaar zouden lijken. Oordeel zelf.

vlugge-japie helmpjes
(bron: instagy.com)(bron: ah.nl en nederdropje.blogspot.com)

Het is als rechter niet altijd makkelijk om namaakverpakkingen te vergelijken. In het geval van de ontbijtkoeken vind ik de gelijkenis sterker dan de drop omdat bij de ontbijtkoeken zowel wordt aangehaakt bij de merknaam (snel en vlug, Jelle en Jaap) én het kleurenpalet/layout van de verpakking. Het is echter zeer goed mogelijk dat u daar anders over denkt. Ik ben heel benieuwd!

Nine Bennink is sinds 2014 werkzaam bij Damsté advocaten – notarissen op de sectie handels- en ondernemingsrecht. Zij houdt zich voornamelijk bezig met het intellectuele eigendom. Nine is rode lippenstift, latin dansen, brillencollectie en lekker eten/koken.

Werknemer, zelfstandig ondernemer of iets anders?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 21 reacties

labor-werk-werknemer-arbeid-arbeidsovereenkomst.pngVolgens het recht ben je óf een werknemer óf een zelfstandig opdrachtnemer. Dat levert lastige situaties op in de deeleconomie, zo wordt betoogd in de NY Mag. Mensen willen graag flexibel werken – en dus zelfstandig zijn – maar toch ook wel enige bescherming tegen uitbuitende opdrachtgevers genieten – en dus als werknemer behandeld worden. Wordt het tijd voor een derde categorie?

Een werknemer werkt onder toezicht, moet werken zoals hem gezegd wordt en ontvangt loon, plus daarnaast diverse beschermingen. Een opdrachtnemer (zzp’er of freelancer) neemt werk aan en bepaalt zelf hoe en wanneer hij dat doet, afgezien van afspraken die hij met de opdrachtgever maakt. Dat is een binair verschil, en er is geen ruimte voor een grijs gebied. Logisch ook, want voor beide categorieën zijn hele tritsen regels en die kunnen niet half van toepassing zijn.

Dit onderscheid werkte best goed voor een honderd jaar of zo, maar loopt nu tegen problemen aan. Het internet heeft het mogelijk gemaakt dat je eenvoudig en snel opdrachtjes kunt scoren, en zo als zzp’er een leuke boterham kunt verdienen. Er zijn allerlei handige tussenpersonen en platforms die daarbij bemiddelen, denk aan Marktplaats of Werkspot.

Sommige van die platforms nemen echter wel een érg prominente rol in. Über is daarbij de bekendste. Je krijgt als opdrachtnemer te horen hoe je moet werken, wat voor auto je moet rijden en hoe je je moet gedragen naar je klanten toe. Dat neigt toch een beetje naar werkgeverschap.

Dit probleem kwam aan de orde in mijn recente blog over Über. De Californische Labor commission had een vrouw als werknemer aangemerkt, en zoals dat in de VS betaamt, komen daar dan class action lawsuits over. Daarnaast is er nog het verhaal van schoonmaakbemiddelaar Homejoy dat zijn deuren sloot omdat de schoonmaaksters die ze uithuurde, ineens stelden werknemer te zijn.

Een mooie vergelijking in dat artikel: de rechter moet nu een rond blokje in één van twee vierkante gaten zien te proppen. En dan kun je je inderdaad afvragen, moet je niet nog een derde categorie introduceren: de ‘werkondernemer’? Werknemer-min of zzp’er-plus?

Het voorstel uit de NY Mag probeert deze categorie in te vullen door wat essentiële kenmerken van de werknemer verplicht te stellen voor de werkondernemer: de opdrachtgever betaalt verplicht mee aan de arbeidsongeschiktheidsverzekering/ziektekosten en verplichting tot vergoeding van onkosten (zoals de benzine die je als Über-chauffeur zelf betaalt). Ik zie daar wel wat in, hoewel je natuurlijk meteen de vraag krijgt wanneer een inhuurkracht ineens een “plus” is. Ik zou er niet gelukkig van worden als ik voor iedere zzp-er die ik inhuur, ineens extra lasten moet betalen.

Het onderscheid zal hem ergens zitten bij hoe “echt” iemand zelfstandig is. Een Uber-chauffeur is dat dan niet, die rijdt voor één bedrijf, of misschien twee (Lyft). Een webdesigner kan dat wel zijn, die heeft tientallen klanten over het jaar. Dat lijkt op het criterium van onze Belastingdienst: minder dan drie opdrachtgevers (of meer dan 70% omzet van één opdrachtgever).

Dus is de oplossing dan dit criterium harder te gaan handhaven? Of moeten we gewoon zeggen dat Uber en collega’s misbruik maken van de zzp-constructie en aangepakt moeten worden als slechte werkgevers?

Arnoud

De veranderende algemene voorwaarden

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 17 reacties

asn-wijzigenRecent logde ik in bij de ASN bank, en ik werd daar verrast door een scherm dat me uitvoerig uitlegde dat de voorwaarden gewijzigd zijn:

Per 1 juli 2015 veranderen de reglementen en/of (product)voorwaarden van uw ASN-rekening(en). ASN Bank is verplicht u te wijzen op deze wijzigingen. Wij vinden het vervelend dat u, uitsluitend door te bevestigen dat u dit bericht gelezen heeft, verder kunt met ASN Online Bankieren. Onze excuses daarvoor. Wij hebben het alternatief om deze nieuwe reglementen en voorwaarden aan u op papier toe te sturen afgewogen en niet duurzaam bevonden.

Heel netjes allemaal, inclusief een mooie overzichtspagina waar een en ander te printen was.

Toevallig kwam ook Microsoft onlangs met nieuwe voorwaarden, waarin alle diensten samengevoegd werden en alleen Skype nog een aparte naam overhield. Deze zijn sinds afgelopen weekend van kracht, las ik bij Tweakers, maar ik heb daar zelf nog niets van gehoord. Dus hoe zijn die voorwaarden dan van kracht verklaard, vraag je je af.

Kan dat zomaar, wordt me regelmatig gevraagd. Ja, dat kan, hoewel niet zomaar. Voorwaarden wijzigen van een langlopende dienst is in principe legitiem. Omstandigheden wijzigen, zakelijke inzichten ook en dan wil je je voorwaarden bijstellen.

Je zit dan met twee formele stappen:

  1. Wat staat er in je oude voorwaarden over het wijzigen daarvan?
  2. Hoe vraag je akkoord op de wijzigingen?

De eerste lijkt triviaal, maar menig algemene voorwaardendocument vermeldt niet dat de voorwaarden gewijzigd kunnen worden. Dat is pijnlijk, want zonder zo’n clausule kan dat eigenlijk niet. Afspraak is afspraak, en alleen in heel specifieke uitzonderingen kun je afspraken bijstellen.

De tweede, hoe vraag je akkoord, is een lastiger vraag. In principe gelden hierbij dezelfde regels als bij de originele contractsluiting. Dat betekent dus dat de voorwaarden aangeboden moeten worden zodanig dat ze later opgeslagen kunnen worden. Enkel een popup met “Dit zijn de nieuwe voorwaarden, klik op OK om akkoord te gaan” is dus niet genoeg, je kunt de inhoud van die popup immers normaliter niet opslaan. Wat ASN doet, is dus wel in orde: je krijgt de tekst in beeld, je kunt hem opslaan en je kunt akkoord geven wanneer je wilt.

Maar moet je eigenlijk wel akkóórd geven? Dat lijkt me van niet, wederom heel formeel sprekend. Er is immers afgesproken dat de voorwaarden anders mogen worden. Het is dus juridisch gezien niet meer dan een mededeling dat dit nu gaat gebeuren. Net zoals een prijswijziging in principe een mededeling is – in het contract staat dat we eens per jaar de prijs 3% mogen verhogen, bij deze is het moment gekomen. Een “ik heb het gelezen”-knop is dus eigenlijk genoeg.

Amerikaanse grapjassen volstaan daarbij nog wel eens met “deze voorwaarden kunnen wijzigen, lees ze dus elke dag voor het geval wij ze wijzigen”. Dát is dus niet genoeg, ook niet onder Amerikaans recht (voor zover ik weet). Je moet je wederpartij actief informeren over zo’n wijziging. En nee, dát kun je dus niet in de voorwaarden uitzonderen. Dit is dwingend recht.

Er wordt overigens vaak gezegd dat je mag opzeggen bij een contractswijziging. Dat is onjuist, behalve bij telecomcontracten waar dat expliciet in de wet staat (art. 7.2 Telecomwet). Bij gewone contracten is de regel juist andersom: die contracten mogen niet worden aangepast, tenzij afgesproken is van wel. En als afgesproken is van wel, waarom zou de wederpartij dan mogen opzeggen als een partij die afspraak inroept?

Arnoud

Staat Georgia eist verwijdering van online wetboek

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, Intellectuele rechten, 11 reacties

wetboek-strafvordering-2009-2010.pngDe Amerikaanse staat Georgia gaat de beheerder van public.knowledge.org aanklagen vanwege het publiceren van de Georgiaanse wetgeving, meldde The Register onlangs. In de aanklacht wordt hij een terrorist genoemd, dit naar aanleiding van een blog waarin hij zich een “standards terrorist” noemt. Georgia stelt dat zij auteursrecht heeft op de geannoteerde wetgeving zoals door haar via een betaalsite toegankelijk gemaakt.

Zowel in Nederland als in de VS geldt dat wetsteksten publiek domein zijn. Ons eerste geschil op internet daarover dateert uit 1998: in de zaak Vermande/Bojkovski zette de laatste wetsteksten online van een CD-ROM van de uitgever Vermande. Die maakte bezwaar op grond van haar auteursrecht op de kopjes en dergelijke rond de wetsteksten, maar ook geschriftenbescherming (wat toen nog bestond). De rechtbank wees dat af, omdat Bojkovski alleen de wetsteksten zelf had overgenomen en daar geen rechten op zitten. Enige tijd later heeft Nederland besloten alle wetten zelf online te zetten – wetten.overheid.nl.

Ook in Georgia staan wetten online. Het ligt daar alleen iets complexer dan bij ons. Amerikaans recht bestaat namelijk niet alleen uit wetten in het wetboek. Uitspraken van rechters zijn een minstens zo belangrijk deel van de wet. Daarom heeft de lokale overheid de wetsteksten laten voorzien van annotaties, die verwijzen naar relevante uitspraken. Alleen zo kun je effectief de gehele wet lezen en plaatsen. En het zijn die annotaties waar Georgia auteursrecht op claimt.

Voor de duidelijkheid, het gaat wel om iets meer dan enkel een zaaknummer van een vonnis:

Dit soort samenvattingen vergen zeker wel creatieve inspanningen, dus juridisch-theoretisch klopt het: er zit een auteursrecht op, en omdat het door een private partij is geschreven (het ingehuurde LexisNexis) geldt niet de Amerikaanse regel dat het een overheidswerk betreft dat publiek domein is.

Echter, volgens Public Knowledge zou het wel publiek domein moeten zijn. De reden is simpel: Georgia gaat er vanuit dat mensen de geannoteerde versie kennen, en baseert overheidsbeslissingen en beleid op dingen die in die annotaties terug te vinden zijn. Dat doet een beetje denken aan onze discussie over auteursrecht op normen die vanuit de wet worden voorgeschreven. Onze Hoge Raad bepaalde dat dat legaal is, omdat de norm dan formeel geen wet is. Dat je de norm móet kennen in voorkomende gevallen, doet daaraan niet af.

Georgia lijkt dezelfde insteek te kiezen, en met ongeveer dezelfde motivatie: het kost geld om normen te maken, en ook om annotaties te maken. Dat geld moet worden terugverdiend, en men vindt het dan logischer dat de gebruikers dit betalen dan dat het omgeslagen wordt naar alle belastingbetalers. Dat is een heel praktisch argument, waar dan alleen het principiële “iedereen moet de wet kunnen kennen” argument tegenover staat.

Een verschil met onze normen is dat die vooral voor professionals bedoeld zijn, en dat je van professionals eerder mag verwachten dat die betalen voor kennis of kunde dan een gemiddelde burger. Die moet de basisregels gewoon gratis kunnen opzoeken. Dat je voor complexe technische installaties of goedkeuringen moet betalen, is dan acceptabel omdat dat slechts een beperkte groep raakt. Daarmee zou de Georgiaanse situatie niet billijk meer zijn: men verbiedt nu immers iedere burger om de betaalde annotaties gratis af te nemen, en daarmee om de wet te kennen zonder ervoor te betalen.

Arnoud

Hoe grappig is dat: auteursrecht op een tweet?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 16 reacties

copyright-symbol-printed.pngTwitter lijkt berichten die inbreuk maken op andermans copyright te verwijderen van zijn website. Onder andere grappen die gebruikers van anderen kopiëren lijken doelwit te zijn, las ik bij Tweakers. Wanneer iemand klaagt dat een ander zijn tweet heeft gecopypaste, wordt die copypastetweet vervangen door “withheld in response to a report from a copyright holder”. Maar eh, zit er wel copyright op tweets dan, zo vroegen een hoop mensen me.

Een tweet is maar 140 tekens, en veel mensen denken daarom dat je geen auteursrecht zou kunnen claimen. Dat is onjuist. Auteursrecht vereist een creatieve inspanning, maar die wordt niet vastgesteld enkel door de omvang van het werk te bepalen. Het Hof van Justitie bepaalde in 2009 dat elf woorden in principe niet te kort is om van auteursrecht te spreken.

Het gaat erom hoe, eh, creatief het is. En ik denk dat je best iets creatiefs kunt doen in 140 tekens. Er zijn in ieder geval cursussen te volgen over hoe je je boodschap in die beperkte ruimte kunt proppen.

De discussie lijkt zich vooral toe te spitsen op komieken, die grappen en ander lollig materiaal op Twitter testen en dan zien hoe mensen dat copypasten alsof het van henzelf is. Het lijkt mij dat een goede grap creatief is, en derhalve auteursrechtelijk beschermd. Natuurlijk, er is een hele traditie dat grappen worden overgenomen en herverpakt door collega-komieken, maar juridisch was dat altijd wel een grijs gebied. En met Twitter kun je nu concreet aanwijzen welke grap van jou was en wie hem overnam. Dus ja, ik denk dat de claimers hier een punt hebben.

Oh, maar natuurlijk mag je wel tweets retweeten ondanks eventueel auteursrecht. De rechthebbende geeft immers Twitter toestemming voor gebruik in het kader van die dienst, en retweeten is een standaardfeature van de dienst. Nog los van het feit dat retweeten onder het citaatrecht valt – bronvermelding, klein werk mag integraal, legitiem doel namelijk aankondigen wat iemand zojuist tweette.

Arnoud

Waarom moet contractuele correspondentie toch altijd op papier?

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 17 reacties

dode-boom-papier-contractEen lezer vroeg me:

Waarom eist vrijwel elk (Engelstalig) contract dat je alleen notices en correspondentie rond het contract op papier mag doen? Kennen juristen nog steeds geen e-mail of zo?

Het is inderdaad zeer gebruikelijk om in contracten een “notices” clausule op te nemen. Daarin staat dan dat alle verplichte mededelingen en vaak ook überhaupt alle correspondentie rondom het contract schriftelijk moet, en wel aan de in het contract opgenomen personen en adressen.

In theorie is het idee hierachter dat je dan voorkomt dat mensen mondeling van alles roepen en dan achteraf daar stennis over maken. Maar heel vaak komt dat niet voor: wie namelijk zegt dat hij ooit wat riep, mag bewijzen dat hij dat gedaan heeft. En dat zal niet meevallen.

Mijn gevoel zegt me dat deze clausule vooral opgenomen wordt omdat het gewichtig of juridisch staat. Zoals er wel meer rare clausules in ICT-contracten staan (zie ons Handboek ICT-contracten waar ik ze fileer).

De enige echte juridische reden om papier te willen is omdat een papieren tekst – mits met handtekening – een onderhandse akte oplevert, die in beginsel dwingend bewijs is tussen partijen. Daarmee kan er achteraf dus niet of nauwelijks meer worden getwist over de inhoud van de mededeling. Althans: over de letterlijke mededeling. Ook de inhoud van aktes mag nog steeds worden gesteggeld: wat bedóelden jullie toen je dat schreef?

In mijn praktijk zie ik het papiervereiste massaal misgaan: men schrijft het keurig op “want dat hoort in een contract” en vervolgens ziet niemand het belang van het versturen van een plakje dode boom en mailt dus gewoon wat ze willen zeggen. Als ze het mooi willen doen, dan gaat dat als PDF in bijlage. Er is ook geen reden om dergelijke communicatie als minderwaardig aan papier te zien, zolang maar duidelijk is van wie deze afkomstig zijn en vaststaat dat de inhoud is zoals bedoeld door de afzender. Zet dát dan gewoon in je contract, denk ik dan.

Arnoud

IP-adressen ministerie gekaapt door Bulgaren, mag dat?

Geplaatst op in Regulering, 24 reacties

class-a-ip-address.pngIP-adressen van het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn vorig jaar een week lang in handen gekomen van Bulgaarse criminelen, meldde de Volkskrant vorige week. Middels een BGP Hijack wist men internetverkeer van en naar deze IP-adressen te kapen, waarmee men in theorie in staat zou zijn geweest malware of phishingmails te versturen die niet te onderscheiden zouden zijn van echte. Volgens het ministerie zijn er ‘geen signalen van daadwerkelijk misbruik’. Tentamenvraag: welk strafrechtartikel wordt hier overtreden?

Wat er gebeurt bij een BGP hijack is dat een aanvaller hard gaat roepen dat hij een snellere route weet voor IP-verkeer naar een aantal specifieke IP-adressen. Dat is op zich een standaardfeature uit het Border Gateway Protocol (BGP): iedereen vertelt elkaar voor welke IP-adressen hij verkeer kan routeren, en zo kan iedereen snel bepalen waar pakketjes het beste heen kunnen.

Zo’n route-advertentie kan per ongeluk gebeuren, maar een slimme aanvaller kan het ook met opzet uitvoeren. Het kan zelfs zodanig dat het slachtoffer het niet merkt: de aanvaller stuurt dan het verkeer (eventueel licht gemanipuleerd) door naar de IP-adressen van het slachtoffer. Hij kan dan bijvoorbeeld meelezen of heel specifieke data manipuleren.

Dit voelt strafbaar, maar noem eens een wetsartikel dat hiervoor geschreven is? Computervredebreuk is dit niet, want er wordt niet binnengedrongen in een computer van Buitenlandse Zaken. Een denial-of-service aanval is het ook niet echt te noemen, de computers van het ministerie hadden nergens last van en draaiden geen millihertz harder door deze aanval.

Op Twitter noemt cyberofficier Lodewijk van Swieten artikel 161sexies als een mogelijke optie, en dat lijkt mij ook het beste passen:

Hij die opzettelijk enig geautomatiseerd werk of enig werk voor telecommunicatie vernielt, beschadigt of onbruikbaar maakt, stoornis in de gang of in de werking van zodanig werk veroorzaakt, of een ten opzichte van zodanig werk genomen veiligheidsmaatregel verijdelt, wordt gestraft: …

De computers van BuZa zijn niet vernield, beschadigd of onbruikbaar. De discussie moet dus gaan over de vraag of er sprake is van een “stoornis” in de gang of werking van die computer. Ik blijf zitten met datzelfde argument: die computers gaan niet stuk. Het netwerk er rondom ook niet. Dan blijft over dat je spreekt van verstoren van de BGP route-tabellen of internetrouters richting de BuZa-computers. Oftewel, als je met opzet valselijk zegt “ik weet een snellere route naar 127.0.0.1” dan verstoor je de werking van de ‘echte’ routers daarheen en dan kun je dus een celstraf krijgen.

Zelf dacht ik nog aan art. 139c Strafrecht:

Met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie wordt gestraft hij die opzettelijk en wederrechtelijk met een technisch hulpmiddel gegevens aftapt of opneemt die niet voor hem bestemd zijn en die worden verwerkt of overgedragen door middel van telecommunicatie of door middel van een geautomatiseerd werk.

Hiermee zeg je in feite: een BGP hijack laat jou luisteren naar verkeer/datacommunicatie dat eigenlijk voor BuZa bestemd is, en dat is aftappen van verkeer. Even los nog van of je dat doet enkel om mee te luisteren (MITM) of om mensen op te lichten (met een nepserver). Maar volgens mij gaat dat niet op wanneer je die IP-adressen alleen als afzender gebruikt, bijvoorbeeld voor een spamrun of om phishingmails te sturen die je vervolgens naar een andere server doorsturen. En zelfs als je het laat sturen naar een server met een BuZa-IP: tap je dan verkeer van BuZa af? Je initieert het zelf immers.

Meer algemeen zit je met het probleem dat die BGP routers zich in allerlei landen bevinden, zodat je niet weet wie er jurisdictie heeft. En trouwens: wordt het niet eens tijd om BGP te voorzien van een beveiliging zodat dit soort trucs niet meer mogelijk zijn?

Arnoud

De strafbaarheid van luisteren naar iemands broekzak

Geplaatst op in Regulering, Security, 21 reacties

broekzak-telefoon-afluisterenEen rechter in Amerika heeft besloten dat broekzakbellers hun recht op privacy verliezen door het per ongeluk bellen van derden, las ik bij Webwereld (en ik reageerde bij RTL waar ze me advocaat durven te noemen).

Uit het Amerikaanse arrest blijkt maar weer eens hoe anders men daar tegen privacy aankijkt. Privacy heb je als je thuis de gordijnen dicht doet, punt. Als jij niet goed oplet en anderen komen iets over je te weten, sucks to be you en moet je de handleiding maar lezen volgende keer. ZOals men het in dit arrest formuleert:

Under the plain-view doctrine, if a homeowner neglects to cover a window with drapes, he would lose his reasonable expectation of privacy with respect to a viewer looking into the window from outside his property.

De grens daarbij ligt bij wat mensen met “technology in general public use” niet meer kunnen. Die NSA-satelliet die dwars door je dak heen filmt, schendt dus je privacy. Die drone boven je achtertuin filmt daar legaal. Of natuurlijk wanneer de ander het initieert: als ik je telefoon pak, mezelf bel en het toestal dan met uitgeschakeld scherm terug in je zak steek, dan ben ik aan het afluisteren.

Die telefoon in je broekzak die een billenbelletje pleegt, is dus ook legaal. Algemeen bekende technologie waarvan eveneens algemeen bekend is hoe je dat voorkomt: je telefoon locken, of de appstore doorsnuffelen op zoek naar anti-butt dial apps. Oftewel, je doet je best maar om het te voorkomen want anders is het jouw probleem. Ja, dat is een tikje hard.

Bij ons ligt dat anders. Het is strafbaar een gesprek af te luisteren of op te nemen als je daar geen deelnemer aan bent en ook niet in opdracht van een deelnemer handelt (art. 139a Strafrecht als het in een besloten ruimte is en 139b Strafrecht elders). En dat is precies de situatie als je een broekzakbelletje krijgt en vervolgens meeluistert naar wat je via die broekzak kunt horen. Natuurlijk, je initieert het afluisteren niet, maar zodra je doorkrijgt dat je per abuis gebeld bent en iets hoort dat eigenlijk een gesprek zonder jou had moeten zijn, kom je toch een heel eind in het strafrechtelijk gebied. Ik denk dat je over de grens gaat zelfs.

Wat vinden jullie? Amerikaans: je moet maar opletten? Of Europees: hang op in plaats van als nieuwsgierig Aagje mee te luisteren?

Arnoud

Bedrijven, hotels en instellingen mogen internet wél filteren

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 25 reacties

wifi-hotel.png Oh en dat is wel een verrassing: in die beleidsregel van gisteren is tevens bepaald dat netneutraliteit alleen geldt voor openbare aanbieders van internet, niet voor private aanbieders zoals bedrijven (gastennetwerken), hotels en instellingen die hun bezoekers op internet laten. (Ik loop een beetje achter geloof ik, laatst ook al de datalekmeldplicht en beveiligingsboetes gemist.)

In de wet (art. 7.4a Telecommunicatiewet) staat dat netneutraliteit geldt voor

Aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken waarover internettoegangsdiensten worden geleverd en aanbieders van internettoegangsdiensten

Bij die tweede categorie aanbieders mist het woordje ‘openbaar’. Maar het “ligt in de rede” dat je dat er wel in moet lezen, aldus de minister:

De internettoegangsdienst, bedoeld in artikel 7.4a van de Telecommunicatiewet is een openbare elektronische communicatiedienst als bedoeld in artikel 1.1. onder g van de Telecommunicatiewet. Van een internettoegangsdienst is geen sprake als deze niet voor het publiek beschikbaar is.

Opmerkelijk genoeg gaat dit in tegen het standpunt van de Minister toen destijds kamervragen werden gesteld over het blokkeren van Bittorrent door de Rijksuniversiteit Groningen. In antwoord daarop legde hij uit:

Het begrip ‘aanbieder van internettoegangsdiensten’ in artikel 7.4a lijkt zowel te zien op aanbieders van openbare internettoegang als op aanbieders van niet-openbare internettoegang. Dit betekent dat ook wanneer, zoals hier het geval is, een aanbieder slechts aan een gesloten groep internettoegang aanbiedt, hij in het kader van artikel 7.4a gezien moet worden als een aanbieder van internettoegangsdiensten.

Daarmee zou de RUG als provider voor studenten op de campus óók onderworpen zijn aan netneutraliteit, aldus de minister toen. Maar eh voortschrijdend inzicht leert anders: de wet geldt alleen voor openbare aanbieders van internet, want:

Een andere uitleg zou ertoe leiden dat bijvoorbeeld ook alle bedrijven en instellingen die via een Wi-Fi netwerk internet aan hun klanten en bezoekers aanbieden aan de netneutraliteitsregels zouden moeten voldoen.

Waarom deze andere uitleg echter in strijd zou zijn met de wet, wordt verder niet gemotiveerd. Ja, “netneutraliteitsregels zijn immers bedoeld om netneutraliteit in het openbare domein te waarborgen” maar wifi vanuit hotels, cafés en dergelijke is toch ook deel van het openbare domein?

Arnoud

‘Eindeloos Spotify’ van KPN is datadiscriminatie, ook straks in Europa?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 16 reacties

ns-kpn-onlineindetrein-binnendringen.pngKPN moet het streamen van Spotify buiten de mobiele databundel uitfaseren, las ik bij Computerworld. Toezichthouder ACM heeft op basis van aangescherpte regels de telecomprovider op de vingers getikt. Een internetdienst uitzonderen van de databundel is in strijd met netneutraliteit. De dienst is al door KPN opgeheven, maar bestaande “Eindeloos”-abonnementen lopen nog door tot 1 mei 2017.

Nederland heeft een wet over netneutraliteit. Die bepaalt dat je geen diensten mag discrimineren, dus bijbetaling verlangen voor toegang tot zeg Youtube is niet toegestaan. Die wet geldt echter ook andersom: korting geven voor toegang tot bepaalde diensten mag óók niet. En “onbeperkt Spotify buiten je bundel” is een vorm van korting, die dus niet toegestaan is. Dat is immers verkapte discriminatie van andere muziekstreamingdiensten die wél uit je mobiele databundel gaan.

De vingertik volgde nadat het ministerie nieuwe beleidsregels had gepubliceerd, die duidelijk maken dat netneutraliteit (geregeld in art. 7.4a Telecommunicatiewet) geldt zodra je zeg maar ‘internet’ aanbiedt:

Uitsluitend het via de internetverbinding leveren van toegang tot één enkele losse inhoudsdienst of toepassing is van artikel 7.4a uitgesloten. Zodra aan een eindgebruiker via de internetverbinding meer dan één losse dienst wordt geleverd is sprake van het aanbieden van een internettoegangsdienst in de zin van artikel 7.4a.

Je kunt nu dus alleen nog buiten de regels vallen wanneer je slechts één dienst aanbiedt, bv. een VoIP-dienst die toevallig het internetprotocol gebruikt. Wat KPN doet, is vanaf nu dus in strijd met netneutraliteit.

Of dit overeind blijft als we in 2017 Europese netneutraliteit krijgen, is een lastige. Op 8 juli werd Europese netneutraliteit goedgekeurd (samen met afschaffing van roamingkosten), maar in die regels staan wat dubieuze passages. Zo wordt het toegestaan om bepaald verkeer voorrang te geven als dat nodig is voor de benodigde kwaliteit, zoals bij VoIP of televisiestreaming. Ook mogen categorieën traffic worden versneld of vertraagd, maar alleen op technische gronden:

[Net neutrality rules] shall not prevent providers of internet access services from implementing reasonable traffic management measures. In order to be deemed reasonable, such measures shall be transparent, non-discriminatory, proportionate, and shall not be based on commercial considerations but on objectively different technical quality of service requirements of specific categories of traffic. Such measures shall not monitor the specific content and shall not be maintained longer than necessary.

Dit lijkt mij “Eindeloos Spotify” uit te sluiten. Bij Computerworld zeggen ze echter dat “zero rating” zoals dit heet, wél toegestaan zal zijn maar ik kan niet ontdekken waar.

Arnoud