We gaan weer eens wat algemene voorwaarden afkraken

kleinelettertjes.pngRegelmatig wijzen lezers me op maffe of evident ongeldige algemene voorwaarden. Altijd leuk, maar moeilijk om daar een berichtje van te maken. Ik zou ze eigenlijk moeten opsparen voor een structureel iets, zoals wat ik nu voor hostingbedrijven doe met drie bedrijven die vrijwillig meewerken. Recent kreeg ik de voorwaarden van een webwinkel onder ogen via een lezer, en daar stond toch wel een hele partij gekke dingen.

Vooraf een disclaimer: het bedrijf is volgens mij niet malafide, gezien deze tekst bovenaan:

Het spreekt vanzelf dat bij ons altijd voorop zal staan alle leveranties en opdrachten steeds naar behoren uit te voeren. Deze algemene voorwaarden zijn dan ook niet bedoeld om ons in de gelegenheid te stellen ons ooit aan een behoorlijke uitvoering van enige overeenkomst te onttrekken.

Dat gezegd hebbende, laten we eens kijken wat we tegenkomen.

1. Bestellingen en overeenkomsten
Op alle bestellingen en overeenkomsten die via de website van www.kamerthermostaat.com gesloten worden en waarbij www.kamerthermostaat.com partij is, zijn deze voorwaarden van toepassing. Door het tot stand komen van een overeenkomst tussen u en www.kamerthermostaat.com accepteert u deze voorwaarden.

Ik weet dat zowat iedereen dit zegt in zijn voorwaarden, maar het slaat echt nergens op. Algemene voorwaarden zijn van toepassing als dat bij het sluiten van de overeenkomst wordt gezegd, maar dat zeggen kan niet in de voorwaarden gebeuren. Hoe weet ik bij een aankoop dat die voorwaarden bedoeld zijn om meegenomen te worden?

2. Voorwaarden
Www.kamerthermostaat.com heeft het recht deze voorwaarden en de inhoud van de online web winkel te wijzigen.

Ja, inderdaad, met één beperking – dat kan natuurlijk niet zomaar binnen reeds gesloten overeenkomsten.

3. Uitzonderingen
Na schriftelijke toestemming van www.kamerthermostaat.com kan in bijzondere gevallen afgeweken worden van bepaalde voorwaarden.

Mooi.

4. Overeenkomst
De overeenkomst tussen www.kamerthermostaat.com en u komt tot stand op het moment dat u een bestelling heeft geplaatst op de website van www.kamerthermostaat.com door het correct invullen van uw persoonlijke gegevens, door op de “voltooien order” te klikken.

Het is wettelijk verplicht uit te leggen hoe de overeenkomst op afstand tot stand komt. Maar het hoort wel op de site zelf te staan en niet (alleen maar) in de voorwaarden.

5. Bewijs van overdracht / elektronische communicatie
De administratie van www.kamerthermostaat.com geldt, behoudens tegenbewijs, als bewijs van de door u aan www.kamerthermostaat.com verstrekte opdrachten en gedane betalingen en van door www.kamerthermostaat.com verrichte leveringen. www.kamerthermostaat.com erkent dat elektronische communicatie als bewijs kan dienen. Door het accepteren van de voorwaarden erkent u dit eveneens.

Die eerste zin is wat dubieus. Het is verboden om in algemene voorwaarden de bevoegdheid van de wederpartij om bewijs te leveren te beperken of de bewijslast te verleggen ten opzichte van wat de wet zegt (art. 6:236 sub k BW).

Het bedrijf zegt hier “wat wij zeggen klopt, tenzij u kunt bewijzen van niet”. Dat kun je zien als een verboden verlegging, immers in gevallen waarin het bedrijf normaal de bewijslast zou hebben, ligt die nu bij de klant. En dat mag dus niet.

6. Prijzen en Verzendkosten
Al onze Prijzen zijn inclusief BTW en exclusief verzendkosten. Verzendkosten zijn gebaseerd op de gekozen verzendmethode. Verzendkosten worden getoond in het besteloverzicht tijdens de bestelling
Reguliere Postbezorging ( per TNT Post Zeker Pakket ) Kosten ” 8,-
Vooruit betalen geen extra kosten op de standaard bezorgkosten
Onder Rembours ” 7,- extra boven op de standaard bezorgkosten
<snip rest van lijst met kosten en regeling voor het buitenland>

Inderdaad, prijzen moeten inclusief BTW en de verzendkosten mogen apart vermeld. Wel moet voor het plaatsen van de bestelling duidelijk zijn wat de totaalprijs gaat worden. Het is dus niet genoeg om in de algemene voorwaarden te melden dat er bezorgkosten zijn, ook niet als het exacte bedrag daar bij staat.

7. Risico en transport
Het risico tijdens het transport, indien door ons wordt bezorgd, van de door u bestelde producten is voor rekening van www.kamerthermostaat.com en gaan over op het moment van aflevering aan u . Www.kamerthermostaat.com is niet verantwoordelijk voor verkeerde leveringen en/of het niet nakomen van afgesproken tijdstippen van leveringen. De vervoerder is hier verantwoordelijk voor. …

Nee, dat klopt niet. Het gaat om het moment van bezorging, niet aflevering. En ja dat is juridische scherpslijperij maar het maakt wél uit want iets kan “afgeleverd” zijn ter plaatse van de verkoper en daarna pas worden bezorgd (zie de recente discussie hierover).

Ook is de winkel wel degelijk verantwoordelijk voor verkeerde leveringen en/of het niet nakomen van afgesproken tijdstippen van leveringen. Met de vervoerder heeft de klant niets te maken. Het contract is met de winkel, en de zaak is pas voor risico van de koper van de bezorging af (art. 7:11 BW).

… Artikelen dienen bij ontvangst gecontroleerd te worden op uitwendige beschadigingen. Het gaat hier met name om de verpakkingen. I.o.m. de chauffeur wordt bepaald of het beschadigde artikel retour gaat. Na het aftekenen van de ontvangstbon kunnen wij hiervoor niet meer aansprakelijk worden gesteld. Daarna kunt u tot 2 dagen na levering een beroep op ons doen als blijkt dat na het uitpakken van de goederen er alsnog schade blijkt te zijn die niet bij de eerste controle is opgemerkt.

Dit is in strijd met de wet – een consument heeft twee maanden en niet 2 dagen om te klagen over nonconforme producten. En die twee maanden gaan trouwens lopen na ontdekking, niet na aflevering (art. 7:23 BW).

8. Leveringstermijn
Een overeengekomen leveringstijd gaat pas in nadat alle noodzakelijke gegevens in ons bezit zijn en de betaling,Vanaf het tijdstip dat u uw order definitief heeft geplaatst is de leveringstermijn veelal binnen 5 werkdagen. Indien de door u bestelde materialen niet voorradig zijn, dan zullen wij, na navraag bij onze leverancier, u informeren omtrent de te verwachten leveringstermijn.. www.kamerthermostaat.com zal de levertijden vermeld op de internetpagina en overeengekomen, hetzij schriftelijk danwel mondeling, met de klant zo stipt mogelijk proberen na te komen. …

Dit is legaal. Een winkel hoeft geen harde levertijd op te geven, en kan aangeven dat levertijden indicatief zijn.

… Overschrijding van de opgegeven leveringstijd geeft de afnemer c.q. de opdrachtgever niet het recht de overeenkomst te annuleren, tenzij hij ons schriftelijk alsnog een redelijke termijn voor de levering heeft gesteld en wij ook binnen deze termijn niet aan onze verplichtingen hebben voldaan. Evenmin kan de afnemer c.q. opdrachtgever bij overschrijding van de opgegeven leveringstijd de ontvangst of de betaling der goederen weigeren en of vergoeding van enige directe of indirecte schade, door hem of door derden geleden, eisen.

Dat is dan weer twijfelachtig. Allereerst heeft een consument het wettelijk recht om de koop te annuleren als niet binnen dertig dagen is geleverd (art. 7:46f BW), behalve als de vertraging niet de schuld is van de winkel. Als de winkel dus op dag 29 het product aan Post.nl geeft en die gaan een week staken, dan is er geen recht van annuleren.

Het is niet nodig bij dit wettelijk recht om een brief te sturen, de wet spreekt expliciet van “zonder ingebrekestelling”.

Het verbod om betaling te weigeren of schadevergoeding te eisen is ook tegen de wet. Met het eerste wordt het recht op opschorten beperkt, dat is in strijd met de zwarte lijst (art. 6:236 sub c BW). Met de tweede wordt de mogelijkheid om schadevergoeding te vorderen beperkt. Dat is een grijzelijstbeding (art. 6:237 sub f BW). Het mag dus wel maar alleen als de winkel een héél goede reden heeft, en die kan ik me absoluut niet voorstellen. (Ok, ik kan me ook niet voorstellen welke schade je hebt van te late bezorging, maar dat doet wettelijk niet ter zake.)

9. Gegevensbeheer en privacy
Www.kamerthermostaat.com houdt zich aan de Wet Persoonregistraties. De door u aan www.kamerthermostaat.com verstrekte persoonlijke gegevens zullen alleen ten behoeve van medewerkers van www.kamerthermostaat.com intern gebruikt worden, voor het verzenden van producten en ter verificatie van de te ontvangen betaling van u aan www.kamerthermostaat.com.

Dit hoort eigenlijk in een aparte privacyverklaring, en de wet heet natuurlijk al een tijdje de Wet bescherming persoonsgegevens. Maar inhoudelijk is het zoals het hoort.

10. Garantieaanspraak
Www.kamerthermostaat.com garandeert daarbij dat elk door haar geleverd artikel voldoet aan normale eisen van deugdelijkheid en bruikbaarheid en aan bestaande overheidsvoorschriften. De garantie voor de producten van www.kamerthermostaat.com die zijn voorzien van fabrieksmatig aangebrachte serienummers, op alle producten geldt de garantie / service van de desbetreffende fabrikant. …

Dit is precies wat de wet voorschrijft. De winkel erkent hier dat zij moet zorgen voor een deugdelijk en bruikbaar (“conform”) product, en dat daarnaast ook nog fabrieksgarantie verleend kan zijn.

… Deze strekt tot kostenloze reparatie, indien binnen 12 maanden na datum van aankoop door www.kamerthermostaat.com een fabricage- of materiaalfout wordt geconstateerd. Indien zich binnen 24 uur na ontvangst een ernstig probleem voordoet, kan het artikel, na overleg met, en slechts door het verkooppunt, worden geruild en geretourneerd.

Oh nee, toch niet. 🙁 Als ik deze zin erbij lees, dan lijkt het erop dat men zegt dat die garantie uit de eerste zin in feite neerkomt op “wij garanderen dat de fabrikant garandeert wat ie garandeert”. En dat zou betekenen dat de winkel zelf niet verantwoordelijk is voor conformiteitsproblemen, maar dat is ‘ie toch écht wel. En die termijn van 24 uur is natuurlijk verboden, zolang het probleem een conformiteitsprobleem is dan mag je het melden binnen twee maanden na ontdekking.

E.e.a geschiedt slechts wanneer het defecte product in originele verpakking en compleet wordt geretourneerd. Indien na beoordeling door www.kamerthermostaat.com blijkt dat het defect is veroorzaakt door ondeskundig gebruik, verkeerd aansluiten, ondeskundig en/of verkeerde montage, verkeerde netspanning, blikseminslag en/of moedwillige beschadiging worden er retourneringskosten 40,00 euro in rekening gebracht.

De eis van originele verpakking en compleet retourneren mag niet worden gesteld bij een conformiteitsprobleem. Dat zou immers betekenen dat je drie jaar lang je verpakking moet bewaren, wat onredelijk is. Ook de originele bon mag men niet eisen. Je moet als koper bewijzen dat je het bij die winkel hebt gekocht, en de bon is een handige manier, maar als je een andere manier hebt om het bewijs rond te krijgen dan mag dat ook.

De genoemde fouten en ondeskundigheden zijn inderdaad zaken waarbij geen sprake is van een nonconformiteit, zodat de winkel de kosten van herstel of vervanging dan niet voor haar rekening hoeft te nemen. Retourneringskosten van 40 euro lijken me echter wat sterk.

Met betrekking tot producten van derden is www.kamerthermostaat.com tot geen verdere garantie gehouden dan die welke zij van haar leverancier heeft verkregen of welke de leverancier rechtstreeks aan de eindgebruiker verleent.

Nee. Dit is gewoon in strijd met de wet. Verwijzen naar de leverancier mag niet, net zo min als minder garantie bieden dan de wet vereist. Vijf grote elektronicaboeren kregen elk 90.000 euro boete voor deze zin.

11. Retourzendingen
Retourzendingen kunnen zonder voorafgaand schriftelijke bevestiging niet worden geaccepteerd….

Dat zie ik vaker maar ’t is twijfelachtig. Het recht van retour op grond van de Wet koop op afstand mag worden uitgeoefend ongeacht wat de winkel daarvan vindt. Hooguit kan de winkel een procedure voorschrijven, en die zul je dan moeten volgen (stuur het naar dit antwoordnummer of juist naar deze postbus). Een bevestiging eisen kan betekenen dat je die niet altijd krijgt, en dát mag natuurlijk niet.

1. Voor wat betreft retourzendingen maakt www.kamerthermostaat.com onderscheid tussen voorraadartikelen en artikelen die speciaal voor u zijn besteld.
· Speciaal bestelde artikelen worden door www.kamerthermostaat.com niet retour genomen.
· Voorraadartikelen kunnen in principe retour, doch hieraan zijn kosten verbonden die volledig voor rekening van de klant komen.
· Retourmeldingen van voorraadartikelen dienen binnen 7 dagen aan www.kamerthermostaat.com gemeld te worden. Daarna zijn retourzendingen/meldingen niet meer mogelijk!
· www.kamerthermostaat.com brengt voor iedere retourzending ” 20,- administratiekosten in rekening, vermeerderd met 15 % van de factuurwaarde van de retour te zenden artikelen.

Dit is zo onjuist dat het niet leuk meer is. Speciale bestellingen mogen gewoon retour. Alleen maatwerk, dus zaken die gemáákt zijn voor deze klant, mag men weigeren terug te nemen.

De “kosten” verbonden aan retourzending mogen hooguit die van de postzegel zijn. Het is verboden administratiekosten te vragen.

De term van 7 dagen moet zeven werkdagen zijn. Maar het klopt wel dat je alleen de mélding binnen die periode moet doen. Het product zelf mag ook later op de post (binnen een redelijke termijn).

2. Eventuele schade welke ontstaat tijdens het retour zenden is voor rekening en verantwoording van de klant.

Dat klopt. Ik adviseer dus altijd aangetekend te retourneren.

3. Voorts behoeft www.kamerthermostaat.com uitsluitend retourzendingen van product en/of producten te accepteren indien:
· het product en/of de producten geheel compleet, in de originele verpakking en in originele staat zijn,
· het product en/of de producten ongebruikt zijn,
· het product en/of de producten niet ingebouwd is/zijn geweest dan wel op enigerlei wijze gemonteerd is en/of zijn geweest,
· bijbehorende montagematerialen, voorzover van toepassing, volledig aanwezig zijn, en zich bevinden in de originele verpakking, hetgeen ook geldt voor de originele handleidingen en meegeleverde accessoires.

Nee, mwa, nee en nee.

Het recht van retour mag niet worden uitgesloten als het product niet in originele staat terugkomt. Hooguit kan men schadevergoeding vorderen als er beschadigingen of ontbrekende zaken zijn. Formeel is namelijk sprake van een recht van ontbinding, waarbij alle prestaties ongedaan gemaakt moeten worden. Als dat niet kan (omdat bv. de verpakking ontbreekt) dan moet daarvoor in de plaats een financiële compensatie worden betaald.

Waarom de mwa? Omdat je inderdaad het product niet mag gebruiken, maar je wel het recht hebt het uit te proberen. Je mag dus je thermostaat uit de verpakking halen en kijken hoe ie staat aan de muur, of luisteren of ie geen gekke zoemtonen produceert. Aansluiten lijkt me op het randje, maar ik zou niet anders weten hoe je test of het product aan je wensen voldoet.

12. Annulering
Wij behouden ons het recht voor overeenkomsten geheel of gedeeltelijk te annuleren bij zodanige wijziging van omstandigheden dat nakoming in redelijkheid niet meer van ons kan worden verlangd. In dergelijke gevallen dienen wij de annulering schriftelijk aan de afnemer c.q. opdrachtgever mede te delen. Deze is in dergelijke gevallen niet gerechtigd een schadevergoeding te vorderen.

Dit is zeer dubieus. Hoewel overmacht een geldige reden is om een overeenkomst te beëindigen, neigt dit toch naar het grijzelijstbeding dat alle clausules als verdacht aanmerkt waarmee de winkel de overeenkomst eenzijdig kan annuleren. Maar de uitzondering bij dat beding is “anders dan op in de overeenkomst vermelde gronden welke van dien aard zijn dat deze gebondenheid niet meer van hem kan worden gevergd” en dat is in feite waar die eerste zin op neerkomt.

Zolang het om een objectief vast te stellen wijziging van omstandigheden is (bv. de leverancier is failliet, of Post.nl vertienvoudigt de tarieven), lijkt me dit wel acceptabel.

13. Nederlands recht en geschil
Op alle overeenkomsten gesloten met www.kamerthermostaat.com is Nederlands recht van toepassing.

Inderdaad – bij Nederlandse klanten dan. Een Belgische consument zal zich al heel snel op Belgisch recht kunnen beroepen. Maar heel veel kwaad kan deze zin ook niet, want de rechter negeert die gewoon als het internationaal recht iets anders zegt.

Arnoud

Waarom denken mensen dat dit vinkje zin heeft?

t-mobile-akkoor.pngWie net als ik wel eens in de trein ziet, zal het schermpje hiernaast vast voorbij hebben zien komen. Internet in de trein, maar u moet wel even akkoord gaan met de voorwaarden. En T-Mobile is niet de enige. Maar het is puur juridische cargoculterij.

Een cargo cult is de gedachte dat als je bepaald gedrag imiteert, je hetzelfde resultaat krijgt als de originele acteur. Het begrip komt uit Melanesië, waar de lokale bevolking vliegtuigen met geweldige goederen zag landen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog hield dat op, waarop men besloot deze vliegtuigen dan zelf te gaan lokken door landingsbanen en vliegvelden te bouwen.

Iets dergelijks bespeur ik ook bij dit soort dienstverlening. Oei, we hebben een dienst, daar moeten we dan even voorwaarden op zetten. Oh en dan moet er wel akkoord op gevraagd worden natuurlijk. En vergeet de disclaimer niet! Als je mensen vraagt waarom ze dat willen, dan komt het antwoord niet verder dan “dat heeft iedereen” of “dat hoort toch zo”. Soms wordt geschermd met een bedrijfsjurist, die bij nadere inspectie een googelende IT-er blijkt te zijn.

Net als die Melanesiërs hebben wij dat gedoe met disclaimers en vinkjes afgekeken van de Amerikanen. Bij hun is akkoord nodig op voorwaarden, en dat moet blijken uit een actieve handeling. Maar bij ons hoeft dat niet, je kunt ook prima volstaan met gewoon melden dat je voorwaarden van toepassing zijn. Volgens de wet is dat genoeg. Niet dat iemand dat checkt of zo, welnee.

Het feit alleen al dat mijn disclaimergenerator sinds oktober 2010 zo’n drie disclaimers per dag produceert, laat zien hoe wijdverbreid dit fenomeen is. Ja, we moeten een disclaimer, nee ik heb ook geen idee wat erin moet, goh dan genereren we er even eentje en dan zal het wel goed zijn.

Wat iedereen dan weer keihard vergeet, is dat bij ons in de wet staat dat je de voorwaarden op moet kunnen slaan (of printen) om ze rechtsgeldig van toepassing te laten zijn. Dat hoeft dan weer niet in Amerika, dus dat doen wij dan ook niet. Of zoiets. Maar het betekent wel dat 90% van al deze voorwaarden volslagen irrelevant zijn, hoe veel vinkjes je ook moet aanvinken. Probeer maar eens simpel die voorwaarden op te slaan bij T-Mobile – nee, de HTML afvangen met een pipe vanuit netcat telt niet.

Ook inhoudelijk kun je vraagtekens zetten bij dergelijke voorwaarden. Vaak komen ze neer op “u dient zich fatsoenlijk te gedragen”, “wij garanderen niet dat het internet altijd werkt” en “bij misbruik kunnen we u afsluiten”. (En soms ook “van tijd tot tijd kunnen wij de dienstverlening veranderen”, joh, echt.) Waarom schrijven juristen dit op? Het spreekt toch voor zich dat de klant zich fatsoenlijk moet gedragen, dat anders het contract mag worden opgezegd en dat internet niet altijd werkt.

Natuurlijk, soms zijn er specifieke voorwaarden nodig om gekke dingen te regelen. Zo blijken soms alle poorten behalve 80 (http/www) dichtgezet, of worden pornosites of niet-werkgerelateerde sites geblokkeerd. Maar juist díe zie ik dan weer niet terug. Want dat hoeft niet in Amerika. Of de voorwaardenschrijvende jurist heeft geen idee wat de techneut bedenkt dat juridisch moet (“als we porno niet blokkeren zijn we aansprakelijk als kinderen porno kijken”). Of men denkt dat dat niet hoeft. Ik weet het niet maar het irriteert me mateloos.

Arnoud

Voorwaarden Pathé Unlimited onredelijk bezwarend

pathe-unlimited.jpgEen lezer met een Pathé Unlimited kaart besloot de voorwaarden eens te lezen. Nu de Wet Van Dam al een tijdje van kracht is, was hij benieuwd hoe de bioscoopketen daarmee om zou gaan. Volgens deze wet mag je elk abonnement na de eerste periode per maand opzeggen, als het stilzwijgend verlengd wordt na die eerste periode. Dat geldt voor het sportschoolabonnement net zo goed als voor de Unlimited-kaart waarmee je onbeperkt tegen een laag bedrag naar de film mag.

Het begint goed:

3.1 Het Abonnement wordt aangegaan voor een periode van minimaal 4 volledige kalendermaanden, behoudens het bepaalde in artikel 4.3 t/m 4.5.
3.2 Na bovenstaande periode kan het Abonnement worden opgezegd conform de artikelen 4.1 en 4.2.

Ok, duidelijk. Vier maanden of langer, en wie niet opzegt binnen die vier maanden krijgt een stilzwijgend verlengd contract. We gaan snel door naar artikel 4.1:

4.1 Een Abonnement kan worden opgezegd met inachtneming van de minimale abonnementsperiode van 4 volledige kalendermaanden en een opzeg termijn van minimaal één volledige kalender maand, waarbij geldt dat het abonnement afloopt op de laatste dag van de volgende kalendermaand. Als het Abonnement dus bijvoorbeeld ingaat op 15 januari en Abonnee zegt schriftelijk op op 19 april, dan loopt het abonnement af op 31 mei. Indien de Abonnee schriftelijk op 19 mei opzegt, loopt het Abonnement af op 30 juni.

En dát klopt dus niet. Volgens de Wet Van Dam gaat de opzeggingstermijn van één maand lopen op de dag van opzegging. Je bent dus de maand erop, op de dag met hetzelfde nummer, van het contract af. De wet (art. 6:236 sub j BW) zegt immers “te allen tijde op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand”. En wie op 19 mei opzegt, is op 30 juni méér dan een maand later nog gebonden aan het Abonnement. Ook staat er dat onredelijk is “dat de wederpartij verplicht de verklaring tot opzegging van een [stilzwijgend verlengd contract] te laten plaatsvinden op een bepaald moment”

Dit klopt ook niet:

4.2 Opzeggen kan alléén door: een volledig ingevuld opzegformulier te e-mailen naar unlimited@pathe.nl of per post te verzenden naar Antwoordnummer 6032, 5902 VB, Venlo. Opzegformulieren zijn te downloaden via www.pathe.nl/ unlimited of aan te vragen via de klantenservice (zie Artikel 9).

De wet verbiedt namelijk het blokkeren van een specifiek kanaal voor opzegging, als dat kanaal gebruikt is om het contract aan te gaan. Een Unlimited-kaart krijg je aan de balie en hierboven wordt het opzeggen aan de balie verboden.

Nóg gekker is deze:

3.3 Indien een Abonnement is opgezegd conform artikel 4.1/ 4.2 en de voormalig Abonnee wil binnen 2 jaar na het einde van het Abonnement een nieuw Abonnement afsluiten, geldt dat het Abonnement wordt aangegaan voor minimaal 4 volledige kalender maanden en is naast de maandelijkse abonnementsprijs een éénmalig bedrag van ” 35,- aan administratiekosten verschuldigd welke direct aan de kassa dient te worden voldaan.

Deze creatieve truc heb ik nog niet eerder gezien. De bedoeling is natuurlijk om mensen niet al te makkelijk te laten beslissen hun Unlimited-kaart op te zeggen. Want op grond van de Wet Van Dam kan dat (na de verlenging) op elk moment, en je kunt dus bij een wat langere zomervakantie even drie maanden kaartloos op reis en daarna snel een nieuwe aanvragen. Maar dát is niet de bedoeling natuurlijk, dus dan kost het je ” 35.

Hoewel dit niet letterlijk in de wet verboden is, lijkt het me 90% zeker dat een rechter deze “administratiekosten”, beter gezegd de opzegboete, zal vernietigen als zijnde onredelijk bezwarend.

Wie heeft er nog meer leuke abonnementen waarbij gekke anti-opzegbepalingen in staan?

Arnoud

“Met iBooks gemaakte boeken mogen niet bij de concurrent verkocht worden”

ibooks-only-store.pngHet zal Apple eens een keer niet zijn: wie e-boeken wil maken en verkopen op hun iBooks platform, moet beloven dat boek dan ook alléén via iBooks te verkopen. Gratis weggeven mag bij hoge uitzondering wel op meerdere platforms. Eh, wat?

Inderdaad, in de licentie op iBooks Author staat:

As a condition of this License and provided you are in compliance with its terms, your Work may be distributed as follows:
(i) if your Work is provided for free (at no charge), you may distribute the Work by any available means;
(ii) if your Work is provided for a fee (including as part of any subscription-based product or service), you may only distribute the Work through Apple …

en dat kun je maar op één manier lezen: wie geld vraagt voor het met iBooks Author gemaakte werk, mag het alleen verspreiden via Apple. En dan moet je een aparte overeenkomst sluiten waarbij Apple een deel van dat geld krijgt.

Kan dat? Ja, in theorie wel. Zowel in Nederland als in de VS bestaat contractsvrijheid; je mag afspreken wat je wilt, ook als dat normaal gesproken gek, ongebruikelijk of onredelijk is. Zeker als het gaat om zakelijke contracten. Je bent er zelf bij, en als jij al je rechten wil opgeven voor 1 euro of de ander complete exclusiviteit wilt geven en 90% van de inkomsten, tsja dan moet je dat zelf weten.

De blogger die dit signaleerde, reageert met “I didn’t agree to it.” Hij installeerde immers alleen maar de software, en had nergens een handtekening gezet. Maar dát is geen argument. Ook mondelinge of via een installatie-met-“I agree”-klik gesloten overeenkomsten zijn in principe rechtsgeldig. Wel zal Apple moeten bewijzen dat die overeenkomst gesloten is, en dat zal hier nog lastig worden, want deze app wordt geïnstalleerd zonder dat je de licentietekst moet lezen en accorderen.

Ook haalt hij het argument “contract of adhesion” aan. Dat is een Amerikaansrechtelijke constructie die neerkomt op “contracten zijn niet rechtsgeldig als een partij met machtspositie ze opdringt én er hele rare dingen in staan”. Bij ons bestaat dat niet. Wel hebben we de regels voor algemene voorwaarden die niet onredelijk bezwarend mogen zijn (ook niet bij bedrijven als wederpartij), maar gek is niet automatisch onredelijk bezwarend.

Hier zou je het argument moeten voeren dat die distributievoorwaarde onredelijk bezwarend is, en wel omdat Apple misbruik maakt van haar machtspositie als controleur van apps op de iPad om zo concurrerende platforms op oneerlijke wijze kapot te concurreren. Daar valt wat voor te zeggen maar een uitgemaakte zaak is het niet. Belangrijk lijkt me de vraag of er alternatieve iPadboekmaaksoftware is. Als die er is, dan kun je moeilijker van misbruik van macht spreken. Weet iemand of zulke software er is?

Verder lees ik veel misbaar langs de lijn “mag een EULA wat zeggen over wat je met de software maakt”, maar juridisch gezien is dat geen discussie. Een EULA is normaal gewoon rechtsgeldig, en als daarin staat “op wat u maakt met onze software gelden regel X en Y” dan heb je je daaraan te houden. Dat het zeer ongebruikelijk is, of moreel verwerpelijk, ben ik onmiddellijk met hem eens maar dat zijn juridisch geen (sterke) argumenten. Een boycot of vergelijkbaar protest lijkt me de enige reële manier om hier wat aan te doen.

Arnoud

“Met iBooks gemaakte boeken mogen niet bij de concurrent verkocht worden”

ibooks-only-store.pngHet zal Apple eens een keer niet zijn: wie e-boeken wil maken en verkopen op hun iBooks platform, moet beloven dat boek dan ook alléén via iBooks te verkopen. Gratis weggeven mag bij hoge uitzondering wel op meerdere platforms. Eh, wat?

Inderdaad, in de licentie op iBooks Author staat:

As a condition of this License and provided you are in compliance with its terms, your Work may be distributed as follows:
(i) if your Work is provided for free (at no charge), you may distribute the Work by any available means;
(ii) if your Work is provided for a fee (including as part of any subscription-based product or service), you may only distribute the Work through Apple …

en dat kun je maar op één manier lezen: wie geld vraagt voor het met iBooks Author gemaakte werk, mag het alleen verspreiden via Apple. En dan moet je een aparte overeenkomst sluiten waarbij Apple een deel van dat geld krijgt.

Kan dat? Ja, in theorie wel. Zowel in Nederland als in de VS bestaat contractsvrijheid; je mag afspreken wat je wilt, ook als dat normaal gesproken gek, ongebruikelijk of onredelijk is. Zeker als het gaat om zakelijke contracten. Je bent er zelf bij, en als jij al je rechten wil opgeven voor 1 euro of de ander complete exclusiviteit wilt geven en 90% van de inkomsten, tsja dan moet je dat zelf weten.

De blogger die dit signaleerde, reageert met “I didn’t agree to it.” Hij installeerde immers alleen maar de software, en had nergens een handtekening gezet. Maar dát is geen argument. Ook mondelinge of via een installatie-met-“I agree”-klik gesloten overeenkomsten zijn in principe rechtsgeldig. Wel zal Apple moeten bewijzen dat die overeenkomst gesloten is, en dat zal hier nog lastig worden, want deze app wordt geïnstalleerd zonder dat je de licentietekst moet lezen en accorderen.

Ook haalt hij het argument “contract of adhesion” aan. Dat is een Amerikaansrechtelijke constructie die neerkomt op “contracten zijn niet rechtsgeldig als een partij met machtspositie ze opdringt én er hele rare dingen in staan”. Bij ons bestaat dat niet. Wel hebben we de regels voor algemene voorwaarden die niet onredelijk bezwarend mogen zijn (ook niet bij bedrijven als wederpartij), maar gek is niet automatisch onredelijk bezwarend.

Hier zou je het argument moeten voeren dat die distributievoorwaarde onredelijk bezwarend is, en wel omdat Apple misbruik maakt van haar machtspositie als controleur van apps op de iPad om zo concurrerende platforms op oneerlijke wijze kapot te concurreren. Daar valt wat voor te zeggen maar een uitgemaakte zaak is het niet. Belangrijk lijkt me de vraag of er alternatieve iPadboekmaaksoftware is. Als die er is, dan kun je moeilijker van misbruik van macht spreken. Weet iemand of zulke software er is?

Verder lees ik veel misbaar langs de lijn “mag een EULA wat zeggen over wat je met de software maakt”, maar juridisch gezien is dat geen discussie. Een EULA is normaal gewoon rechtsgeldig, en als daarin staat “op wat u maakt met onze software gelden regel X en Y” dan heb je je daaraan te houden. Dat het zeer ongebruikelijk is, of moreel verwerpelijk, ben ik onmiddellijk met hem eens maar dat zijn juridisch geen (sterke) argumenten. Een boycot of vergelijkbaar protest lijkt me de enige reële manier om hier wat aan te doen.

Arnoud

Argh! Waar staan we nu met de Wet Van Dam?

Ok, argh. Heb je net een half jaar besteed aan uitleggen hoe de Wet Van Dam in elkaar steekt en een hoop in paniek geraakte klanten uitgelegd wat er nog wél kan, gaat ineens het hele ding op de schop. Althans, het reparatiewetje is aangehouden vanwege “nieuwe informatie” over de betekenis van de Overgangswet Nieuw BW. En dus gaan alle bedrijven nu roepen dat de Wet Van Dam is uitgesteld.

Om maar met dat laatste te beginnen: nee, dat is niet waar, de Wet Van Dam is en blijft per vandaag van kracht. Een contract met stilzwijgende verlenging dat vanaf nu wordt aangegaan is alleen nog rechtsgeldig als dat na die verlenging op elk moment met een maand kan worden opgezegd. En dus zonder kosten of boetes.

Het discussiepunt zit hem in hoe de wet nu geldt voor al eerder aangegane contracten. Want hoewel Van Dam bij invoering in de memorie van toelichting had gezegd

Deze wijziging voorziet niet in overgangsrecht. Daardoor is deze wijziging ook van toepassing op reeds gesloten overeenkomsten.

werd er in de afgelopen maanden toch flink geroepen dat er wél overgangsrecht geldt. Er is immers de Overgangswet Nieuw Burgerlijk Wetboek, die in 1969 (ja, 69) is aangenomen om de overgang van het ‘oude’ BW naar wat we nu hebben mogelijk te maken. In die wet werd geregeld hoe de nieuwe wet zou uitpakken voor bestaande contracten en andere zaken. Prima, dat was nodig destijds, maar is die wet werkelijk ook geldig voor álle wijzigingen van het BW die na 1969 doorgevoerd werden?

Natuurlijk, roepen alle uitgevers en sportschoolhouders, want die Overgangswet is een essentieel deel van de democratische samenleving. Wij moeten ons immers kunnen voorbereiden op de nieuwe wet, en een rechtsgeldige overeenkomst met eerlijk stilzwijgend gesloten verlenging van een jaar kan toch niet zomaar worden aangetast door een nieuwe wet?

Mijn sarcastische toon maakt wel duidelijk dat ik vind dat dit een onhoudbaar standpunt is. En gelukkig bleek prof. Loos het met me eens toen hij in een gastblog hier schreef

Het lijkt dan ook in strijd met de uitdrukkelijke bedoeling van de wetgever om na de uitgestelde werking van een jaar, aan de uitgevers op basis van het overgangsrecht een extra termijn van een jaar toe te kennen. Het moge zo zijn dat gezien het ontbreken van een aanpassing van art. 191 Overgangswet NBW deze wet zich verzet tegen directe toepasselijkheid van de nieuwe bepalingen van de zwarte en grijze lijst op bestaande abonnementen. Niets verzet zich echter tegen anticiperende interpretatie van art. 6:233 sub a BW. Sterker nog: gezien de onmiskenbare bedoeling van de wetgever lijkt mij een dergelijke anticiperende interpretatie nogal voor de hand liggen.

Van Dam introduceerde vervolgens een reparatiewetje om nog eens expliciet die Overgangswet buiten toepassing te verklaren, maar verwees daarbij uitsluitend naar artikel 191. Dat artikel bepaalt dat je pas een jaar na inwerkingtreding van de wet je kunt beroepen op enige bepaling daaruit voor bestaande contracten. De reparatiewet zou dit artikel uitschakelen, zodat vast zou staan dat je ook bij bestaande contracten de Wet Van Dam kunt inroepen.

Otto Volgenant van Kennedy Van der Laan wees erop dat er óók nog een artikel 79 is, dat zegt dat reeds aangegane verlengingen niet kunnen worden opgezegd met een beroep op de Wet Van Dam. En dat artikel werd dus niet genoemd in de reparatiewet.

Waarom precies Van Dam de reparatiewet nu heeft aangehouden, kan ik niet zeggen. Het plaatst ons nu wel in een lastige situatie.

Enerzijds is goed verdedigbaar dat die expliciete zin uit de memorie van toelichting duidelijk maakt dat er géén overgangsrecht geldt, ook niet op grond van die Overgangswet. Iedereen had dit een jaar geleden kunnen zien aankomen, dus niet meer piepen nu.

Anderzijds was die reparatiewet kennelijk ergens voor nodig, en het openbreken van bestaande stilzwijgende verlengingen is iets waar uitgevers niet op hoefden te rekenen vanwege die overgangswet uit 1969.

Veel bedrijven waren zich al aan het voorbereiden op de Wet, en hebben zelfs hun voorwaarden al aangepast. Ik verwacht niet dat ze dat nu weer terug gaan draaien. Maar er zullen genoeg bedrijven zijn die nu nog hun oude voorwaarden hanteren en dat dus vrolijk in 2012 blijven doen – en mogelijk in 2013 ook nog, met een beroep op die overgangswet.

Buitengewoon frustrerend allemaal. Want ik verwacht niet dat er veel consumenten nu naar de rechter gaan stappen, en de Consumentenautoriteit lijkt in dezen ook niet echt een consumentvriendelijke interpretatie van de wet in te nemen. Grmbl.

Update (1 mei 2014) Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch zegt dat de Wet Van Dam wél zou gelden op bestaande overeenkomsten:

Nu de onderhavige overeenkomst dus vóór de inwerkingtreding van deze wet was uitgewerkt, kan de overeenkomst naar het oordeel van het hof niet meer onder de Wet-Van Dam vallen. Dit zou anders zijn indien de overeenkomst tussen partijen nog op 1 december 2011, zijnde de datum waarop de wet in werking trad, voortduurde.

Arnoud

Registreren is gratis, maar reageren kost geld

studentenkamer.jpgEen lezer vroeg me:

Als student ben ik druk op zoek naar een kamer. Ik kwam de site Kamer.nl tegen die me duizenden mogelijke kamers beloofde. Vanwege de tekst “Meld je gratis aan” heb ik me geregistreerd. Dan kun je zoeken, maar als je wilt reageren op een kamer moet je eerst betalen (minstens 10 euro per maand). Ik zie dat nergens op het open gedeelte van de site staat. Dus is dit wel een eerlijke manier van zakendoen?

Zolang je na registratie krijgt wat er voor registratie is beloofd, is geen sprake van misleiding. Zaken die niet expliciet benoemd zijn, moet je dan invullen conform de verwachting.

De vraag is dus: mag je verwachten dat je na registratie bij deze site kunt reageren op geadverteerde kamers?

Op het publieke deel kan ik alleen dit soort omschrijvingen vinden:

Als je je aanmeldt bij Kamer.nl kun je kamers aanbieden en e-mail alerts met nieuwe kamers ontvangen. Daarnaast heb je een profielpagina waarop je jezelf kan presenteren aan verhuurders.

Hier wordt net niets gezegd over het reageren op aangeboden kamers. Ook de FAQ vermeldt niets over het reageren op aangeboden kamers. Het enige is deze zin in het item over “Hoe werkt de site?”:

Heb je een kamer gezien waarin je geïnteresseerd bent dan kun je reageren door op de kamerpagina op de ‘Reageren’ knop te klikken.

Maar dat kan allemaal dus pas nadat je én geregistreerd bent én betaald hebt. De tekst in deze FAQ zou ik alleen moeilijk als “belofte” kunnen kwalificeren, het is bepaald niet een wervende of lokkende tekst te noemen.

Je zou kunnen terugvallen op wat gebruikelijk is in de branche. Dat bepaalt immers ook de verwachtingen die je bij deze site moet hebben. Maar, wat is dan de branche? Internetdiensten algemeen? Daar is gratis de norm en zijn premiumdiensten slechts het toefje slagroom op de taart. Bemiddelingsdiensten? Vaak is het contact daar gratis, omdat men verdient aan het aanbrengen van de klant. Denk aan Funda en makelaarsites. Of specifiek contactdiensten, zoals datingsites? Daar moet je per bericht betalen. Maar ja, om nou een kamerzoeksite gelijk te stellen aan een datingsite…

Arnoud

Per wanneer geldt de wet-Van Dam voor bestaande contracten?

Op 1 december treedt de “wet-Van Dam” in werking: contracten en abonnementen mogen niet meer stilzwijgend verlengd worden met een jaar. Als een contract na 1 december stilzwijgend verlengd wordt, geldt daarbij een opzegtermijn van één maand. Dit zal veel stof doen opwerpen, met name wat er gebeurt met bestaande contracten die nog vermelden dat er met een jaar verlengd wordt.

In deze gastbijdrage licht professor Marco Loos, hoogleraar Privaatrecht, in het bijzonder Europees consumentenrecht, aan de Universiteit van Amsterdam, toe waarom de wet-Van Dam óók per 1 december geldt op bestaande contracten.

Update (2 oktober) Zoals beloofd: onze factsheet over de Wet Van Dam met concrete uitleg over de nieuwe regels over stilzwijgende verlenging.

Na langdurige parlementaire behandeling treedt vanaf 1 januari 2012 de zogenaamde wet-Van Dam in werking.1 Deze wet beoogt de stilzwijgende verlenging van lidmaatschappen van verenigingen, abonnementen en overige overeenkomsten aan banden te leggen. De wet is het resultaat van een initiatief-wetsvoorstel van het kamerlid Van Dam en het voormalig kamerlid Crone.2

De inwerkingtreding van de nieuwe wet is voorwerp van uitgebreide bespreking gebleken. Artikel III van de wet bepaalt dat de wet met ingang van de eerste dag van de dertiende kalendermaand na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin zij wordt geplaatst. De wet is opgenomen in het Staatsblad van 30 november 2010. De dertiende kalendermaand na die datum is december 2011. Dat zou betekenen dat de wet vanaf 1 december 2011 in werking treedt.3 De wet bevat verder geen uitdrukkelijke bepaling over de toepasselijkheid ervan op bestaande overeenkomsten.

Dat lijkt mee te brengen dat het overgangsrecht bepaald wordt door de Overgangswet NBW.4 Met betrekking tot het lidmaatschap van verenigingen bepaalt art. 45 Overgangswet NBW dat ten aanzien van op het moment van inwerkingtreding al bestaande verenigingen, de wet niet van toepassing is op feiten die zijn voorgevallen voordat 3 jaren zijn verstreken na de inwerkingtreding. Ten aanzien van de algemenevoorwaardenregeling bepaalt art. 191 Overgangswet NBW dat afdeling 6.5.3 BW op algemene voorwaarden die op het tijdstip van inwerkingtreding van de wet reeds door een partij in haar overeenkomsten wordt gebruikt, pas van toepassing wordt nadat een jaar is verstreken na de inwerkingtreding van de wet. Hetzelfde geldt voor al bestaande algemene voorwaarden die na de inwerkingtreding van de wet worden gewijzigd.

Naar verluid stelt het Ministerie van Veiligheid en Justitie zich op het standpunt dat deze bepalingen ook van toepassing zijn op de Wet-Van Dam.5 Art. 45 Overgangswet NBW heeft, zo deze bepaling al van toepassing is op de te vermelden informatie, feitelijk geen betekenis, omdat moeilijk denkbaar is dat de voor nieuwe leden wel van 1 december 2011 verplicht te vermelden informatie afgeschermd zou kunnen worden voor oude leden.

Dat ligt anders voor bestaande abonnementen: als de Overgangswet inderdaad van toepassing zou zijn, betekent dat voor al gesloten overeenkomsten een beding waarmee een abonnement op een tijdschrift stilzwijgend verlengd wordt met meer dan 3 maanden, nog tot en met 30 november 2012 niet zonder meer verboden is.6 Als de algemene voorwaarden van de uitgever bijvoorbeeld bepalen dat het abonnement jaarlijks op 1 september stilzwijgend met een jaar wordt verlengd, is dat beding in 2012 nog effectief. Pas bij de nieuwe verlenging, per 1 september 2013, gaat het dan om een onredelijk bezwarend beding (art. 6:236 sub p BW).

De vraag rijst of de toepassing van de bepalingen van de Overgangswet in dit geval wel juist is. Dat is niet het geval wanneer de nieuwe wet (hier: de Wet-Van Dam) zelf regelt wat het overgangsrechtelijke regime is, want dan gaat die regeling natuurlijk als lex specialis voor. Artikel III van de Wet-Van Dam gaat uitdrukkelijk uit van uitgestelde werking met ruim een jaar. Daarmee lijkt verdedigbaar dat het artikel niet alleen de inwerkingtreding regelt, maar ook ter vervanging van het overgangsrecht dient. Is dat het geval? De artikelgewijze toelichting bij het oorspronkelijke wetsontwerp lijkt in eerste instantie op het tegendeel te wijzen. Deze stelt letterlijk:

“Deze wijziging voorziet niet in overgangsrecht. Daardoor is deze wijziging ook van toepassing op reeds gesloten overeenkomsten.”7

De toepassing van de wet op bestaande overeenkomsten is echter wel degelijk voorwerp van discussie geweest. In het oorspronkelijke wetsvoorstel werd bepaald dat de wet in werking zou treden “met ingang van de eerste dag van de derde kalendermaand na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin zij wordt geplaatst.”8 De Raad van State stelde daarop dat het wetsvoorstel in die vorm gebruikers van algemene voorwaarden slechts twee tot drie maanden de gelegenheid laat tot aanpassing. De Raad vervolgt:

“Nu de looptijd van overeenkomsten als de onderhavige veelal een jaar is, en nu artikel 191 Overgangswet Nieuw BW het Nieuw BW (eerst) na een jaar van toepassing verklaarde op algemene voorwaarden die ten tijde van de inwerkingtreding waren overeengekomen, adviseert de Raad de termijn tot een jaar te verlengen, dan wel een overgangsbepaling in de Overgangswet Nieuw BW op te nemen waarmee wordt voorzien in een overgangsperiode van een jaar.”9

In reactie daarop hebben Crone en Van Dam

“het wetsvoorstel zodanig aangepast, dat voorzien is in een overgangstermijn van een jaar.”10

In de aangepaste Memorie van Toelichting wordt het aangepaste Artikel III als volgt toegelicht:

“Deze wijziging voorziet niet in overgangsrecht. De wet zal namelijk in werking treden met ingang van de eerste dag van de dertiende kalendermaand na de uitgifte van het Staatsblad waarin zij wordt geplaatst. Dit geeft betrokkenen een jaar de tijd om zich aan de nieuwe bepalingen aan te passen, hetgeen overgangsrecht overbodig maakt.”

Met de gewijzigde datum van inwerkingtreding hebben Crone en Van Dam ” op advies van de Raad van State ” dus aan de gebruikers van algemene voorwaarden een termijn van een jaar willen geven om hun algemene voorwaarden aan de nieuwe wettelijke regeling aan te passen. Dit uitgangspunt is vervolgens tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel ook niet bestreden.

Het lijkt dan ook in strijd met de uitdrukkelijke bedoeling van de wetgever om na de uitgestelde werking van een jaar, aan de uitgevers op basis van het overgangsrecht een extra termijn van een jaar toe te kennen. Het moge zo zijn dat gezien het ontbreken van een aanpassing van art. 191 Overgangswet NBW deze wet zich verzet tegen directe toepasselijkheid van de nieuwe bepalingen van de zwarte en grijze lijst op bestaande abonnementen. Niets verzet zich echter tegen anticiperende interpretatie van art. 6:233 sub a BW. Sterker nog: gezien de onmiskenbare bedoeling van de wetgever lijkt mij een dergelijke anticiperende interpretatie nogal voor de hand liggen.

Noten<br/>

  1. Wet van 26 november 2010, houdende wijziging van Boek 2 en Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek (stilzwijgende verlenging en opzegtermijn bij lidmaatschappen, abonnementen en overige overeenkomsten), Stb. 2010, 789.
  2. Voorstel van wet van de leden Crone en Van Dam houdende wijziging van Boek 2 en Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek (stilzwijgende verlenging en opzegtermijn bij lidmaatschappen, abonnementen en overige overeenkomsten), Bijl. H.TK. 2005-2006, 30520, nrs. 1-3.
  3. Deze datum lijkt te berusten op een fout bij het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Volgens kabinetsbeleid kan wet- en regelgeving in beginsel slechts op twee momenten in het jaar in werking treden: op 1 januari en op 1 juli. Bedoeling hiervan is het voorkomen van overmatige administratieve lasten voor het bedrijfsleven, zie Bijl. H.TK. 2006″2007, 29 515, nr. 181. De Staatssecretaris van (toen nog) Economische Zaken heeft de indiener van het wetsvoorstel verzocht eraan mee te werken dat de wet op een van die data in werking zou treden, zie Bijl. H.TK. 2009″2010, 30 520, nr. 18, p. 6. De indiener van het wetsvoorstel heeft in reactie op vragen van de Eerste Kamer laten weten hieraan mee te willen werken door een gerichte plaatsing in het Staatsblad, zie Bijl. H.EK. 2009″2010, 30 520, nr. C, p. 6. Met de aanvaarding van het wetsvoorstel door de Eerste Kamer op 5 oktober 2010 en de formele ondertekening van de wet door het staatshoofd op 26 november 2010 leek de gewenste datum van inwerkingtreding ook geen probleem op te zullen leveren. Door de plaatsing van de wet in het Staatsblad van 30 november 2010 in plaats van het eerstvolgende nummer van het Staatsblad is de datum van inwerkingtreding echter 1 december 2011 in plaats van 1 januari 2012 geworden.
  4. Wet van 3 april 1989, Stb. 1969, 167, zoals nadien gewijzigd.
  5. Zie ook de door B. Wessels, “Overgangsrecht in ontwikkeling”, NTBR 2001/1, p. 44, geciteerde opmerkingen in de brief van het Ministerie van (thans) Veiligheid en Justitie van 11 mei 1999: “De Ow bestrijkt (uiteraard) aanvullingen van de Boeken 3-8. De Ow bestrijkt echter ook wijzigingen van reeds bestaande bepalingen uit deze Boeken.“

  6. Het is uiteraard niet uitgesloten dat een dergelijk beding bij toetsing aan de open norm van art. 6:233 sub a BW alsnog onredelijk bezwarend wordt geoordeeld.
  7. Bijl. H.TK. 2005″2006, 30 520, nr. 3, p. 6.
  8. Zie art. III van het oorspronkelijke ontwerp, Bijl.H.TK. 2005″2006, 30 520, nr. 2.
  9. Bijl. H.TK. 2005″2006, 30 520, nr. 4, p. 5.
  10. Idem.

Deze bijdrage is ontleend aan een eind dit jaar te verschijnen redactioneel artikel voor het Tijdschrift voor Consumentenrecht en handelspraktijken.

Ben ik aansprakelijk voor de fouten in mijn software?

bug-fout.pngEen lezer vroeg me:

Ik heb als freelancer een stukje software gemaakt voor een groot bedrijf. Nu melden ze me dat er een bug in zit waardoor ze maanden aan data kwijt zijn, en ze willen mij aansprakelijk stellen voor de schade! Ik werk eigenlijk altijd zonder algemene voorwaarden, omdat ik niet houd van dat formele gedoe, maar nu maak ik me toch wel zorgen. Kunnen ze zomaar een grote claim indienen?

Dat zou zomaar kunnen inderdaad. Wanneer een leverancier geen algemene voorwaarden hanteert, dan geldt de wettelijke regel voor aansprakelijkheid. Die zegt dat de ontwikkelaar aansprakelijk is voor alle schade, als de fout hem te verwijten was. Daarvan is kort gezegd sprake als hij niet de gebruikelijke mate van zorg heeft betracht die een normaal ontwikkelaar in acht zou nemen.

Het zal dus aankomen op de aard van de fout. Was dit een zeer subtiele moeilijke fout of juist een triviale bug die de vraagsteller gewoon had moeten ontdekken bij het testen? En zit de fout wel in de door hem geleverde code, of zit het hem in de interactie tussen zijn code en die van het bedrijf? In het laatste geval is het moeilijk de ontwikkelaar te verwijten dat de fout er zat.

Ik moet zeggen dat ik schrik van hoe veel programmeurs blijken te werken zonder algemene voorwaarden, of met een generiek modelletje van de Kamer van Koophandel of van een op internet gevonden concurrent dat dan net niet de clausules heeft die je wilt. Of die wel aansprakelijkheid uitsluit maar dan zó ver gaat dat de clausules ongeldig zijn (“Leverancier is te allen tijde nergens voor aansprakelijk”).

<reclame style=’schaamteloos’>Het starterspakket voor softwareontwikkelaars van mijn bedrijf zou hier goed geholpen hebben.</reclame> De ICT~Office voorwaarden zijn ook een gratis optie, hoewel die dan weer zó eenzijdig zijn dat grote klanten ze vaak direct afwijzen. Maar in gevallen als deze helpen ze wel: vorig jaar kon een ontwikkelaar een schadeclaim pareren van 300.000 euro dankzij de algemene voorwaarden.

Meelezende ontwikkelaars: Hoe zijn jullie gekomen tot de algemene voorwaarden die je nu hebt?

Arnoud

Nee, als webwinkel mag je géén vooruitbetaling eisen

Bij consumentenzaken is het zoeken naar jurisprudentie, want wie gaat er nou procederen over een relatief laag bedrag? Maar dankzij een zekere online fietsenwinkel die het wel vaker op procedures aan laat komen, hebben we er weer eentje bij: een winkel mag niet eisen dat de consument 100% vooruitbetaalt wanneer deze iets wil laten bezorgen.

Een consument had bij deze winkel via internet een Redy freestyler X-ray Booster 20 (dat is een fiets) gekocht voor 159 euro, op zich een gebruikelijke prijs. Na het plaatsen van de bestelling ging er iets mis in de communicatie, want het eerstvolgende ontvangen bericht was een aanmaning tot betaling van het volledige bedrag. De koper reageerde dat hij éérst de fiets wilde, en dan het geld. De winkel wilde eerst het geld en dan de fiets.

De voorwaarden van het bedrijf bepalen:

Betaling dient … of vooraf voor verzending te geschieden, op een door Gebruiker aan te geven wijze in de valuta waarin is gefactureerd, tenzij schriftelijk anders door Gebruiker aangegeven.

en op die grond stapte het bedrijf naar de rechter. Ok, moest dat nu echt, denkt u misschien, maar ik vind het wel handig: nu krijgen we een rechterlijke uitspraak over of dat wel mag, eisen dat mensen vooruit betalen.

Nee, dat mag niet.

De rechter verwijst droogjes naar de wet, artikel 7:26 BW, dat met zoveel woorden bepaalt dat vooruitbetaling van het gehele bedrag niet mag worden geëist. Althans, niet in algemene voorwaarden. Wie expliciet met de winkel afspreekt dat vooruitbetaling ok is, zit daaraan vast. Maar wie alleen in de kleine lettertjes terugvindt dat hij alles vooruit moet betalen, kan met de toverformule “Bij deze vernietig ik uw artikel 6 wegens strijd met dwingend recht” daar van afkomen.

Oh, even voor de duidelijkheid: het is natuurlijk wél legaal om een vooruitbetaaloptie te bieden voor mensen die dat prettig vinden. Zo lang er maar minstens één manier is om achteraf te kunnen betalen.

Natuurlijk is er wel nog steeds een koopcontract, dus de koper zal moeten betalen. Maar dat hoeft hij pas nadat de fiets geleverd is. Wel mag de koper tot en met zeven werkdagen na ontvangst de koop annuleren, zodat hij zijn betaling terug kan krijgen. Hoe dit gaat uitspelen, mag u zelf invullen. En waarom dit bedrijf met zo’n duidelijke wetstekst toch een procedure is gestart, is me een raadsel. Maar dat dacht ik na de TROS Radar-uitzending over het bedrijf ook.

Arnoud