Mogen verzekeraars claims verifiëren middels Facebook?

Geplaatst op in Privacy, 17 reacties

straatrace-facebook.pngVerzekeraars maken gebruik van sociale media om te kijken of mensen die schade hebben, de boel niet oplichten. Dat meldde RTL Nieuws gisteren. Men verwijst naar de Telegraaf, dat meldt over een verzekerde wiens autoverzekering stopgezet zou worden, omdat hij mee zou hebben gedaan aan straatraces. En, voor mij opmerkelijk, dat meldt dat het Cbp dit goedkeurt want “sociale media zijn namelijk nog niet opgenomen in de privacywetgeving.”

Ik weet niet wie ze bij het Cbp aan de lijn hebben gehad maar daar klopt niks van. Goed, letterlijk staat “sociale media” niet in de wet maar ik mag hopen dat woordvoerders íets informatiever zijn dan dat. (Update zie onder voor reactie Cbp). Een publicatie op sociale media is ‘gewoon’ een publicatie op internet, zoals blijkt uit de Richtsnoeren persoonsgegevens op internet van datzelfde Cbp. Die zeggen bijvoorbeeld:

De aanbieders van profielsites zijn samen met de gebruikers medeverantwoordelijk voor de verwerking van persoonsgegevens op de betreffende website. De aanbieders van deze diensten moeten zich daarom houden aan de regels uit de Wbp. … Ze dienen geschikte beveiligingsmaatregelen te treffen, zoals het standaard afschermen van de profielen voor zoekmachines en alleen toegang te bieden aan vrienden van de gebruiker. Ook dienen ze de mogelijkheid te bieden de profielen en elders op de site geplaatste informatie te verwijderen.

Wel is het zo dat wie iets op een profielsite zet zónder privacysettings, daarmee toestemming geeft voor kennisname aan mensen die de pagina bezoeken. Dus ook je verzekeraar. Ook als het gaat om medische gegevens, zoals letterlijk in de Richtsnoeren:

Iedere volwassene die op zijn of haar eigen homepage of weblog met opzet en onder eigen naam gevoelige informatie over zichzelf publiceert, zoals verslagen van medische perikelen, maakt die ge­gevens duidelijk zelf openbaar. Daardoor vervalt het verbod om die bijzondere gegevens te verzamelen en te verwerken.

Worden die gegevens echter afgeschermd voor alleen een select groepje vrienden, dan wordt dat anders. Dan kan de verzekeraar ze niet zomaar meer zien. En dan zijn ze dus ook niet meer zomaar te gebruiken. Natuurlijk kan de verzekeraar een particulier rechercheur inschakelen die zich dan onder valse naam aan probeert te melden, maar dát is dan wel problematisch. Hun gedragscode vermeldt namelijk dat zij strikt in overeenstemming met de wet moeten werken.

Voor deze gedragscode geldt als eerste basisregel dat de rechten en plichten die gelden voor iedere burger, ook gelden voor particuliere onderzoeksbureaus. Hierbij geldt evenwel dat van particuliere onderzoeksbureaus een grotere mate van zorgvuldigheid mag worden verwacht in het kader van hun beroepsuitoefening. Bij bevoegdheden van iedere burger kan gedacht worden aan het raadplegen van openbare registers (zoals de registers van de Kamer van Koophandel en Fabrieken en de registers van het Kadaster) en openbare bronnen (zoals het internet).

Een particulier rechercheur kan zijn vergunning kwijtraken als hij in strijd met de wet gegevens verzamelt van anderen.

Omdat er bij gebruik van zulke gegevens altijd kans op misverstanden, onduidelijkheden of persoonsverwisselingen bestaan, is het zeer verstandig om altijd eerst navraag te doen. In de context van sollicitaties staat dat zelfs in de NVP-code als expliciete eis. Het lijkt me dat een afwijzing van een verzekeringsclaim zonder zulke navraag vrij eenvoudig te vernietigen moet zijn.

Wat alle problemen op zou lossen, is als verzekeraars bij de polisaanvraag toestemming gaan vragen voor het mogen uitvoeren van dergelijk onderzoek op Facebook en andere sociale media. Dat mag (mits de toestemming specifiek en duidelijk gevraagd wordt) en zeker als je het koppelt aan een korting. Stel je krijgt 5% korting op je verzekeringspremie als je ze laat snuffelen op Facebook, ik gok dat 80% van de verzekerden daarmee akkoord gaat.

Update: (9 november) per mail laat het Cbp weten:

In dat Telegraaf-artikel staat inderdaad een citaat van de woordvoerder van het CBP, zijnde ondergetekende. Helaas was het citaat onvolledig en onjuist. Ik heb niet gezegd of bedoeld te zeggen dat social media niet zijn opgenomen in de privacywetgeving. Inderdaad heeft het CBP al eerder richtsnoeren uitgebracht over persoonsgegevens op internet, waarnaar je ook verwijst in je column. Wat ik wel heb gezegd of bedoeld te zeggen is dat
  • het CBP geen onderzoek heeft gedaan naar deze casus en dus geen inhoudelijk oordeel kan geven
  • het aan de rechter is om te bepalen wie in deze zaak gelijk is
  • en hoe hij het feit dat het bewijs is verkregen via Facebook weegt
  • op dit punt moet nog meer jurisprudentie worden ontwikkeld
  • de Wet bescherming persoonsgegevens is van toepassing op alle persoonsgegevens, dus ook die op internet staan

Arnoud

De onderhoudsovereenkomst als vrijbrief om prutswerk te leveren

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 8 reacties

Een lezer vroeg me:

Als ik producten inkoop, dan mag ik verwachten dat die voldoen aan de gestelde eisen. Doen ze dat niet, dan gaan ze retour en dan krijg ik vervanging of herstel. Volkomen logisch lijkt me; je koopt iets en dan moet je dat ook krijgen. Maar bij software lijkt dat allemaal anders te liggen. Je vraagt om bepaalde functionaliteit, je krijgt iets dat er een beetje op lijkt maar vol zit met fouten – maar als je die hersteld wilt hebben dan moet je een onderhoudscontract afnemen, oftewel elke maand betalen in de hoop dat je op zeker moment krijgt wat je zoekt. Waarom kan dat zomaar, juridisch?

Dat kan vooral omdat iedereen het accepteert.

Hoofdregel is dat je bij elke overeenkomst recht hebt op nakoming op de manier die je mocht verwachten. Of het nu gaat om levering van een product of van een dienst (zoals ontwikkelen van software), er zijn afspraken en de leverancier moet die nakomen. Doet hij dat niet, dan is het wanprestatie.

Bij software-ontwikkeling is het zeer gebruikelijk om af te spreken (via niet-onderhandelbare clausules in algemene voorwaarden van leveranciers) dat de software zonder garantie komt en dat je maar moet hopen dat het werkt. Een wederpartij die dat accepteert, zit daar aan vast. En ja dat mag, een bedrijf is vrij om af te spreken dat ze veel geld betaalt zonder kwaliteit te hoeven verwachten. (Dit geldt óók voor producten trouwens, je mag als bedrijf je aanspraak op garantie of conformiteit ‘wegtekenen’ als je dat wilt.)

Vorig jaar oordeelde het Gerechtshof dat standaardsoftware als ‘zaak’ aangemerkt kan worden, waarmee je in principe langs dezelfde weg als bij producten kunt eisen dat fouten hersteld of vervangen worden. De Europese Commissie wil een dergelijke aanpak wettelijk vastleggen. Maar dat zal dan alleen voor consumenten gelden, voor bedrijven zal het mogelijk blijven om hiervan af te wijken.

Natuurlijk kun je als bedrijf prima eisen dat je wél kwaliteit krijgt, bijvoorbeeld via een uitgebreide acceptatietest of gratis onderhoud op alle fouten die je binnen $X maanden na levering ontdekt. Ook dat is onderdeel van dat vrije mogen afspreken. Wat er uiteindelijk wordt besloten, hangt dus af van hoe stevig de partijen kunnen onderhandelen.

Dit voorjaar kwam de Hoge Raad met een arrest over melkmachines, dat ook voor ICT-dienstverlening relevant kan zijn. (Met dank aan ITenRecht.) Er waren melkrobots geleverd, maar de robots bleken niet goed te werken. De storingen (“voortdurende stroom van klachten”) bleken zo erg dat de klanten gingen klagen, en op zeker moment zelfs kortingen gingen opleggen vanwege de slechte kwaliteit van de melk. Ook liep een aantal koeien uierontsteking op, wat het bedrijf weet aan de slechte kwaliteit van de machines.

Er was een onderhoudsovereenkomst: 24/7 beschikbaarheid van een storingsmonteur voor ” 5.000 per jaar plus kosten per bezoek. En die monteur kwam ook wel, maar een definitieve oplossing bleek niet te kunnen worden gevonden. Het bedrijf ontbond op zeker moment de overeenkomst wegens wanprestatie, waar de leverancier bezwaar tegen maakte. Er was toch een onderhoudsovereenkomst? Daarmee was elke fout gedekt.

De Hoge Raad gaat daar niet in mee, omdat

het systeem ten gevolge van de herhaalde storingen telkens een of meer uren, oplopend tot een of meerdere dagdelen, plat ligt, hetgeen een aanzienlijk negatieve invloed op de bedrijfsvoering (welzijn van de koeien en kwaliteit van de melk) heeft, hetgeen [verweerder] niet behoefde te verwachten.

Het moest daarmee de leverancier duidelijk zijn dat er iets serieus mis was met het systeem. En dat de klant dan op zeker moment er genoeg van heeft, had hij ook moeten begrijpen.

Dat partijen tevens een onderhoudsovereenkomst hadden gesloten op grond waarvan [eiser] verplicht was tot herstel over te gaan, staat aan dat oordeel niet in de weg.

De klant mocht dus de overeenkomst opzeggen wegens wanprestatie, ondanks de onderhoudsovereenkomst en de daarbij behorende afspraken over herstel van fouten. Volkomen terecht, lijkt me.

Arnoud

Tot wanneer mag iemand reageren op een Marktplaatsadvertentie?

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 9 reacties

marktplaats-nl-voorpagina-handel-veiling.pngHangen er bij jullie supermarkt nog veel van die briefjes met tweedehands bankstellen en dergelijke? Bij mij zijn het er de laatste tijd opvallend weinig. Ongetwijfeld komt dat doordat iedereen zijn spullen nu gewoon op Marktplaats.nl of een van de vele andere advertentie- of veilingsites kan zetten. Veel eenvoudiger, en een grote kans dat je ergens iemand vindt die het wel wil hebben. Maar wat nu als er meerdere mensen reageren?

Bij een veiling nodig je mensen uit om te bieden, en jij kiest dan het beste (hoogste) bod. Je bent dus vrij om een bod af te wijzen, maar als je tegen iemand zegt dat hij hem krijgt, dan zit je daaraan vast. Het kan goed zijn om deadlines te koppelen aan de veiling, dan krijg je duidelijkheid. Veel veilingsites bieden ook de optie een eindtijd te zetten op het biedingsproces.

Als er niets staat, dan is het lastig. De wet zegt niet meer dan dat je een ‘redelijke tijd’ moet geven voor de aanvaarding (art. 6:221 BW). Maar ja, wat is redelijk bij een advertentie op Marktplaats? Hoe snel mag je verwachten dat iemand reageert?

Volgens Franken/Kaspersen/De Wild (p. 164) dien je mensen toch wel enkele dagen te geven bij een aanbod per e-mail. Ik denk dat dat ook wel opgaat bij een aanbod via Marktplaats of eBay. Wil je écht een kortlopende veiling, dan moet je dat er gewoon bij zetten.

Arnoud

RealNetworks verliest rechtszaak om hyperlink

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Ondernemingsvrijheid, 72 reacties

RealNetworks is onderuit gegaan in de zaak tegen Hilbrand Edskes over een hyperlink naar Real Alternative, las ik gisteren bij Webwereld. Edskes beheert de website CodecPack waar veel links naar freeware op staan. Een van de pakketten is Real Alternative, een alternatief voor Real Player van RealNetworks. Real had via een ex parte beschikking(!) inbeslagname van zijn computers en een inval in zijn huis geregeld, omdat RA inbreuk op de rechten van Real zou maken. De rechtbank Den Haag vernietigt het vonnis compleet en verplicht Real tot betaling van Edskes’ advocaatkosten.

Reals vordering was gebaseerd op het feit dat Real Alternative (een meukvrije en snellere speler voor video’s in het Real-formaat) inbreuk op haar auteursrechten zou maken, omdat er codecs overgenomen zouden zijn. Real stelde daarvoor Edskes aansprakelijk en trok maar meteen het misbaksel van de ex parte beschikking uit de kast: een vonnis zonder tegenspraak, dat je zo ongeveer altijd krijgt met een mooi verhaal dat er inbreuk zou zijn. Voor zover ik kan zien primair gebaseerd op het feit dat Edskes linkte via een speciale DNS entry, waarbij je een redirect via “server-b1.edskes.com” kreeg die weer naar de de feitelijke URL (bij de Duitse softwaresite Freenet) verwees. Deze redirect helpt onder meer tegen linkjatters.

Vervolgens startte Real een bodemprocedure, een echte rechtszaak dus, waarin ze zo’n twee ton schadevergoeding eiste van de siteaanbieder. Daarbij werd die DNS-redirect aangegrepen als bewijs dat Edskes zelf zou verspreiden. Uit het vonnis blijkt dat de rechter dit niet accepteert. Dat het lijkt of een bestand van een bepaalde server komt, betekent nog niet dat het ook echt zo is. Wie doet of hij films verspreidt, pleegt nog geen inbreuk.

Ook het argument dat Edskes’ link de enige manier was om het programma te downloaden en daarmee een publicatie wordt afgewezen. De gedachte daarachter was dat “openbaarmaken” uit de Auteurswet neerkomt op “aan het publiek beschikbaar stellen” en wie de link of sleutel tot een verborgen bron publiceert, zou je kunnen zien als de beschikbaarsteller en dus de openbaarmaker.

Wie nu aan FTD moet denken: inderdaad, dat argument speelde ook daar. Zijn forumposts die zeggen “in alt.binaries.boneless staat de film Avatar.dvdrip.Axxo.mk4” een publicatie van de film? Nee, zei het Hof Den Haag destijds en nee zegt de rechtbank Den Haag nu ook.

Het beschikbaar stellen van Real Alternative aan het publiek gebeurde niet binnen de website van [Edskes], althans onder zijn zeggenschap of controle, maar op een andere server namelijk die van Freenet. Na het aanklikken van de link werd een ander frame geopend waarbinnen de gebruiker diende in te stemmen met het downloaden van Real Alternative naar zijn eigen computer. [Edskes] stelde met zijn link dan ook slechts een “bewegwijzering” ter beschikking naar de locatie waar het bestand Real Alternative voor het publiek toegankelijk was.

Ook had Real gesteld dat Edskes een ’tussenpersoon’ is, vergelijkbaar met een internetprovider zeg maar, die anderen in staat stelt informatie op internet te betrekken. Als zo’n tussenpersoon betrokken is bij een inbreuk via zijn dienst, dan kan hij verplicht worden in te grijpen. (Inderdaad, dit is hoe Brein wil dat Ziggo en XS4All de PiraatBaai.org gaan blokkeren.) Die stelling was gebaseerd op het feit dat Edskes een link aanbood. De rechtbank “vermag niet in te zien” hoe dat argument in elkaar steekt (ik ook niet trouwens).

Als laatste trekt Real nog de Brein-jurisprudentie uit de kast omtrent linksites: het structureel en systematisch faciliteren van inbreuk is onrechtmatig, ook als je zelf niets verspreidt of openbaar maakt, als je daar financieel gewin mee haalt. En al meteen daar gaat het fout: Edskes verdiende niets aan zijn site.

Bovendien geldt er bij die rechtspraak ook dat je wel moet hebben geweten dat de hyperlinks structureel illegaal zijn. En zeg eens eerlijk, had u dat gedacht van Real Alternative totdat u las dat Realplayer Edskes ging slopen?

Edskes had stapels producties overlegd waaruit bleek dat zo ongeveer de hele IT-wereld Real Alternative als legaal zag, en dat naast Freenet tientallen websites Real Alternative (gratis) te downloaden aanboden en nog steeds aanbieden. Dat Freenet zelf een grote softwaresite is, van wie je toch enige zorgvuldigheid mag verwachten, woog ook mee.

Alles bij elkaar kan Edskes niet worden verweten dat hij structureel, systematisch en uit winstbejag een hyperlink aanbood. Oftewel: er was niets mis met wat hij deed. Real mag zijn advocaat betalen: 46.000 euro.

Mark Jansen van Dirkzwager wijst erop dat deze redenering van de rechtbank wel eens gevolgen kan hebben voor het embedden van foto’s en films. Daarbij wordt vaak gezegd “de techniek is niet relevant, het gaat erom dat mensen het zien”. Mooi gevonden!

Opmerkelijk is nog dat Real het ex parte misbaksel blijkt te hebben gebruikt om internationaal te claimen dat er een verbod is uitgesproken én tegen Techzine te claimen dat de software ‘dus’ onrechtmatig was en ook bij haar verwijderd moest worden. Hoezo op de zaak vooruit lopen?

Update (7 november) Realnetworks meldt “door te gaan” met de juridische stappen. Welk juridisch belang ze daarbij hebben (de software is weg immers) is me onduidelijk.

Arnoud

Er zitten minderjarigen in mijn spel!

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 15 reacties

inschrijven-leeftijd.pngEen lezer vroeg me:

In het online spel dat ik speel, zie ik steeds vaker minderjarige deelnemers. Het spel kent volgens mij geen minimum-leeftijd maar vereist wel dat minderjarigen met toestemming van hun ouders spelen. Ik krijg niet de indruk dat die deelnemers die toestemming hebben. Welke verantwoordelijkheid heb ik als volwassen speler tegenover die minderjarige spelers, of tegenover het beheer?

Als deelnemer heb je geen speciale verantwoordelijkheden of plichten als je ontdekt dat andere deelnemers minderjarig zijn. Minderjarigheid is -in het contractenrecht- een kwestie tussen de contractspartijen, de deelnemer en het beheer dus. Als deelnemer heb je niets te maken met die contractuele relatie. Iedere deelnemer heeft een eigen contract met het beheer, en de (on)geldigheid van één contract staat volstrekt los van de andere contracten, en van de relatie tussen die contracthouders onderling.

Het beheer mag eisen dat deelnemers zestien (of achttien) jaar of ouder zijn, en mag redelijke maatregelen invoeren om dit af te dwingen. In de praktijk gaat het meestal goed, omdat je er niets van merkt dat iemand minderjarig is. Een 14-jarige kan ook prima discussiëren op een forum of meedoen aan een spel. Als minderjarigen moeten betalen, dan wordt het lastig. En bij profielen van minderjarigen ligt er ook een probleem: de privacywet verbiedt dat, zonder toestemming van de ouders.

Maar nogmaals, dit is allemaal een probleem tussen de deelnemer (en diens ouders) en het beheer. Heeft het beheer de leeftijd gecontroleerd en toestemming van de ouders gekregen, dan mag een minderjarige probleemloos meedoen. Zijn relatie tot medespelers is dan niet anders dan die van de volwassen spelers. Of je met zo iemand wilt samenspelen, is een andere kwestie, maar dat is meer iets van persoonlijkheid.

Hooguit zou je als medespeler het beheer kunnen tippen: “Weten jullie wel dat persoon X eigenlijk 13 jaar is”. Als het beheer dat nog niet wist, dan kunnen ze met zo’n klacht op onderzoek uitgaan en eventueel persoon X uitsluiten totdat diens ouders zich melden met de goedkeuring. Als het gaat om een site die voor volwassenen bedoeld is (bijvoorbeeld vanwege erotische inhoud, die niet aan zestienminners mag worden getoond), dan lijkt me zo’n tip bijna verplicht, omdat je dan heel theoretisch kunt zeggen dat je anders medeplichtig wordt aan het laten vertonen van erotiek aan zestienminners (art. 240a Strafrecht). Maar dat is echt een extreme uitzondering.

Iets realistischer: je komt een speler tegen met een betaald premiumaccount of met vele dure spullen waarvan je weet dat die met echt geld zijn gekocht. Je ontdekt dat die persoon twaalf is en hij/zij zegt dat zijn ouders er niets van weten. Moet je dan iets doen? Moreel gezien: misschien. Juridisch gezien: nee. Je kúnt hier niets mee, want dit raakt jouw contractuele relatie tot het beheer niet.

Arnoud

Hoe moet je vooral niet om opt-in vragen voor je mailings

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 10 reacties

Zes ton boete voor meer dan 400 miljoen spammailtjes. Dat is wat de OPTA gisteren in bezwaar oplegde aan twee Nederlandse bedrijven die reclamemails, pardon nieuwsbrieven hadden verstuurd naar consumenten met commerciële boodschappen van niet nader genoemde zorgvuldig geselecteerde partners. De eerder opgelegde boete van 660.000 euro werd licht verlaagd omdat de afmeldmogelijkheid wel degelijk bleek te werken.

In deze zeer grote spamzaak (voor Nederlandse begrippen) draaide het om de vraag wanneer sprake is van toestemming in de zin van de Telecommunicatiewet. De wet eist immers dat deze “vrij”, “op informatie berustend” en ‘specifiek” is.

De verzenders gebruikten diverse methoden om toestemming te verkrijgen. En de OPTA grijpt de gelegenheid aan om ze allemaal af te schieten, of zodanig beperkt in te kleden dat zo ongeveer alle trucs van emailadresverzamelsites nu op de schop mogen.

In de eerste methode hebben abonnees toestemming gegeven om “partnermailings van Digital Magazines” te ontvangen. Dat is dus een mailing van DM zelf of van “partners”. En het gaat al meteen fout: de mailings van DM zijn geen mailings van DM, want ze verpakken alleen maar andermans reclame door hun naam er boven te zetten. Een ‘mailing’ is meer dan alleen reclame.

En ook als de mail als partnermailing moet worden gezien, gaat het fout. Je kunt geen opt-in geven voor ongenoemde partners – zorgvuldig geselecteerd of anderszins. Uit het besluit:

Het is voor abonnees niet duidelijk van wie zij mailings kunnen verwachten, het wordt immers niet duidelijk wie de partners van Digital Magazines zijn. Hiermee zou een zeer brede en onbepaalde machtiging tot het verwerken van gegevens worden verkregen die volgens de wetsgeschiedenis niet als een geldige toestemming kan worden aangemerkt.

Toestemming moet specifiek zijn. “Ik wil reclame” is geen rechtsgeldige toestemming.

In de tweede methode werd opt-in gegeven voor een nieuwsbrief. Maar een nieuwsbrief moet wel een nieuwsbrief zijn. Het versturen van een lijst reclames onder elkaar met daarboven de tekst “Nieuwsbrief” voldoet daar niet aan. Dat is een pakketje reclameboodschappen, en daar schrijf je je niet voor in als je “Ik wil de nieuwsbrief ontvangen” aanvinkt.

In de derde methode geven abonnees toestemming om per mail benaderd te worden voor commerciële aanbiedingen door partners – ditmaal wel benoemd, namelijk achter een linkje bij het woord “partners”. Dat is op zich prima. Alleen jammer dat de lijst met deelnemende bedrijfsnamen eindigde met “…en mogelijk andere derden”, want dan weet je alsnog niet wie je gaat mailen.

Ook maakt de OPTA hier bezwaar tegen het feit dat de toestemming verwees naar de bedrijven zelf én de partners, terwijl in de praktijk alleen die partners de mails verstuurden. Dit stukje snap ik niet zo goed. Kennelijk is de bedoeling dat als je zegt “reclamemails van mij en mijn bij naam genoemde partners” je zelf ook reclame móet sturen.

In de vierde methode werd toestemming verklaard te zijn gegeven in het privacystatement. Dat is dus niet genoeg. Zo’n zin informeert de gebruiker niet (want wie leest die dingen nou) en bovendien geef je niet echt expliciet toestemming op die manier. Dit is in lijn met eerder beleid van de OPTA.

Het maakte verder niet uit dat sommige adressen gekocht werden van derden. Wie mailt, moet de toestemming hebben of de boete betalen. Adresbestanden inkopen is dus een risico, dat je overigens kunt afdekken met een vrijwaringsclausule (“Bestandseigenaar zal eventuele boetes vergoeden aan Afnemer”), mits je natuurlijk de bestandseigenaar nog kunt terugvinden tegen de tijd dat de boete opgelegd is.

Oh, en wat je al helemaal niet moet doen, is onder het motto “als ze toch opt-in zijn dan kan ik ze net zo goed verhuren natuurlijk. Om er nog meer geld uit te halen” je adresbestand gaan verhuren aan iemand anders. Weet je wat, laten we gewoon afspreken dat we nooit meer spreken van een “opt-in bestand” maar hooguit nog van een “bestand met opt-in voor A, B en C- zodat je altijd weet waar het bestand voor gebruikt mag worden.

Update (7 november) weten hoe het wel moet? Volg dan mijn webinar van 18 november over dit onderwerp!

Update (18 april 2013) in beroep bij de rechtbank is de boete vernietigd op de formele grond dat de OPTA niet bewezen had dat natuurlijke personen gespamd waren (dat was destijds nog een eis). Geen woord over de gebruikte opt-intechnieken.

Arnoud

Ondertussen bij ICTRecht: generatoren, generatoren, generatoren

Geplaatst op in Iusmentis, 41 reacties

generator.pngNee, dit is geen reclamepraatje, ik ben gewoon enthousiast. Sommigen is het misschien al opgevallen: bij ICTRecht hebben we generatoren ontwikkeld waarmee je volautomatisch passende juridische documenten genereert.

Voor het moment hebben we disclaimers, webwinkelvoorwaarden, geheimhoudingscontracten en Wet Van Dam-clausules, maar natuurlijk komt er meer aan. (Suggesties welkom.)

Tevens lanceerden we onlangs Webwinkelrecht, een gespecialiseerde nichevariant van ICTRecht gericht op -goh- webwinkels. Er zitten ook hier meer sites in het vat. Deze bieden concreet advies én producten (zoals generatoren maar ook starterspakketten) voor die specifieke niches, zodat we die heel precies kunnen bereiken.

Onze inspiratie voor deze stappen is het boek End of Lawyers van Richard Susskind. Hij bepleit al sinds halverwege de jaren negentig een transformatie van het juridisch beroep. En terecht: waar zo ongeveer elke dienstverlener onherkenbaar is veranderd de afgelopen decennia, werkt de advocaat of jurist nog steeds net zoals in 1648: ontvang je cliënt in een keurig kantoor, adviseer deskundig en verstrek een keurig op maat gemaakt document, en factureer voor de gemaakte uren.

Natuurlijk zijn er wel dingen veranderd, en niet alleen het uurtarief. Informatie is veel eenvoudiger uit bronnen te halen, je kunt e-mailen of pingen met je cliënt en met internationale teams kun je grote klussen afhandelen waar de eenpitter uit de Gouden Eeuw niet van had kunnen dromen. Maar fundamenteel blijft het: maatwerk leveren op basis van facturatie per uur.

Susskind bepleit dat dit anders moet. Net zoals de kleermaker grotendeels vervangen is door de kledingzaak met standaardproducten, zal ook de juridische dienstverlening die kant op gaan. In zijn terminologie:

susskind-bespoke-commoditized.png

Traditioneel zitten juridisch adviseurs bij het ‘bespoke’ model, waarbij alles maatwerk is, net als de kleermaker van vroeger. Slimme kantoren standaardiseren, en leveren maatwerk op basis van standaardclausules of snel aan te passen modelcontracten. Nog een stap verder ga je door ‘systemized’ oftewel systematisch/geautomatiseerd documenten te genereren, waar wij dus zitten met onze generatoren.

Dit leidt tot allerlei combinaties van standaard en maatwerk: die broek moet een paar centimeter uitgelegd, bij mijn shirt graag extra lange mouwen of ik wil mijn initialen geborduurd op de manchetten. De Suit Supply dus. En ICTRecht wil graag de juridische Suit Supply zijn.

De volgende stappen zijn het ‘packagen’ en ‘commodificeren’ van juridische producten, zodat ze eenvoudig af te nemen zijn als standaardproducten voor de klant(*). Daar past Webwinkelrecht.nl dus precies in. Maar je kunt ook denken aan producten zoals “onbeperkt advies voor een vast bedrag per maand” zoals rechtsbijstandsverzekeringen bieden (en wij ook trouwens), onze starterspakketten met gebundelde juridische documenten of snel een betaald adviesje op een 0900-nummer zoals de Jurofoon biedt.

Het blijft een grote uitdaging want standaardiseren en automatiseren van juridische producten is niet eenvoudig. Minstens zo lastig is het verkopen van die producten, omdat veel mensen niet gewend zijn dat ze voor een vast bedrag een juridisch product kunnen krijgen. “Algemene voorwaarden zijn toch heel duur” is een veelgehoorde reactie, of juist “Ik kan ze toch gratis van de KVK-site plukken”. Oftewel: “Jullie zijn toch kleermakers” of juist “bij de Wibra zijn overhemden acht euro“. Ik troost me met de gedachte dat onze prijzen tegen onze concurrenten worden aangehouden: “Bij ICTRecht kosten algemene voorwaarden op maat maar 700 euro, dus waarom bij jou 3000?”

Komend jaar zullen we nog meer diensten gaan lanceren en andere producten in de markt gaan zetten om deze visie verder uit te dragen. Want ik ben er van overtuigd dat dit dé manier is om een succesvol juridisch kantoor neer te zetten. En ik hoor graag hoe jullie daar over denken.

Eén van de dingen waar ik bijvoorbeeld mee zit, is het gratis advies. Ik geef via deze blog en via mijn contactformulier veel gratis adviesjes. Per stuk kost dat weinig tijd, maar alles bij elkaar is het toch wel enkele uren per week. De regel daarbij is “als ik mag bloggen, is het gratis”, maar misschien moet ik daarvan maken “als ik besluit erover te bloggen dan is het gratis”. Alleen, geld vragen per adviesje stuit me tegen de borst: ik ga niet factureren voor vijf minuten werk. Maar wanneer dan wel? Of hoe kan ik toch op een of andere manier daar een inkomstenstroom genereren?

Arnoud<br/> * Het verschil tussen klant en cliënt is ongeveer 200 euro per uur.

Nieuw op Iusmentis: Bescherming van een handelsnaam

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Iusmentis, 9 reacties

Helaas kom ik minder vaak toe aan artikelen schrijven dan ik zou willen. Vooral omdat ik ook op ICTRecht het nodige schrijf, en natuurlijk omdat ik ook weer een boek in de steigers heb staan. Maar afgelopen weekend had ik dan toch weer even zin en tijd om wat te schrijven, ditmaal over het handelsnaamrecht.

De naam van een bedrijf is beschermd als handelsnaam. Concurrenten mogen deze niet gebruiken. Handelsnamen zijn wel regionaal beperkt, ook bij gebruik op internet.

De handelsnaam is een ietwat apart recht in de intellectuele-eigendomswereld. Je hoeft hem niet aan te vragen; het gebruik van die naam is genoeg om er bescherming voor te krijgen. En dat geldt óók als de naam beschrijvend is (in tegenstelling tot merken), hoewel je bescherming minder sterk wordt naarmate je handelsnaam beschrijvender is. En als laatste geldt de bescherming alleen in de regio’s waar het bedrijf daadwerkelijk actief is

Handelsnaamrecht geldt ook voor internet. Met een handelsnaam kan een bedrijf dus een domeinnaam opeisen die daar verwarringwekkend veel op lijkt. Wel moet de domeinnaamhouder deze dan wel als bedrijfsnaam gebruiken. Een domeinnaam die niet meer is dan een ‘vestigingsadres’ van een bedrijf onder een andere naam, kan niet via een handelsnaamrecht worden opgeëist.

Lees verder in Bescherming van een handelsnaam op Iusmentis.com.

Waar moet ik nog meer achtergrondartikelen over schrijven?

Arnoud

Mijn werkgever verbiedt me te Twitteren, mag dat?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, Uitingsvrijheid, 42 reacties

access-blocked.pngEen lezer vroeg me:

Op mijn werk blijkt de toegang tot Twitter te zijn geblokkeerd. Navraag leerde dat de directie bang was voor imagoschade als werknemers gingen twitteren. Daarom had men Twitteren categorisch verboden in het arbeidsreglement. Ik mag dus niet op het werk Twitteren maar óók niet thuis op mijn eigen computer! Kan dat zomaar?

Dat kan, maar niet zomaar. Een internetprotocol wordt meestal ingevoerd om oneigenlijk of ongewenst gebruik van de bedrijfsmiddelen te reguleren, maar men kan langs deze weg ook regels stellen over het gebruik van sociale media, zoals Twitter, Facebook of Google+.

Wel moet er dan een redelijk belang zijn voor de werkgever om iets te mogen zeggen over wat werknemers twitteren of Facebooken. Dit belang moet te herleiden zijn tot het werk: werknemers kunnen bedrijfsgeheimen onthullen door bijvoorbeeld een voorgenomen fusie op Facebook te melden, of arbeidsconflicten veroorzaken door te twitteren dat een collega onfris ruikt. Maar ook het vragen beantwoorden over producten of diensten kan het bedrijfsbelang raken: dergelijke communicatie wordt toegerekend aan het bedrijf, en kan het bedrijf dus binden aan bijvoorbeeld een toegezegde schadevergoeding of vervangend product.

Voor sommige bedrijven zijn de negatieve consequenties zó zorgelijk dat ze keihard beleid hanteren: verboden de bedrijfsnaam te noemen op je Linkedinpagina, alle tweets schriftelijk voorleggen aan de afdeling Communicatie en op de Hyves- of Facebookpagina mag niets over het werk vermeld worden. Dergelijke regels zijn echter volstrekt onhaalbaar: mensen zijn zó gewend om over zichzelf te hyven, facebooken, twitteren of googleplussen dat ze deze regels niet serieus kunnen nemen.

De meeste medewerkers begrijpen echter prima de belangen van de werkgever, mits deze zich maar redelijk opstelt (wat overigens ook een wettelijke eis is voor werkgevers). De werkgever hééft soms gewoon redelijke bedrijfsbelangen. En het in acht nemen van het bedrijfsbelang kan soms betekenen dat de werkgever zich anders moet uitdrukken of even niet moet reageren of ingaan op een discussie.

Natuurlijk, dergelijke regels leveren een beperking van de vrije meningsuiting van de werknemer op, maar dat is legaal. De werknemer kiest er zelf voor wanneer hij in dienst treedt bij dat bedrijf. Maar de werkgever mag niet verder gaan dan het bedrijfsbelang vergt. Zo kan een werkgever een werknemer niet verbieden zijn mening over zijn favoriete voetbalclub te uiten, behalve wellicht wanneer hij bij een concurrerende club werkt. Een werknemer bij een bank mag niet zomaar zeer negatieve artikelen over het bankwezen publiceren. Ook niet als hij dat doet op persoonlijke titel maar wel met de bedrijfsnaam erbij.

Arnoud

Mag een bedrijf nog wel pakketten diep inspecteren?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 17 reacties

dpi-deep-packet-inspectionRecent is netneutraliteit expliciet wettelijk vastgelegd. De Eerste Kamer moet er nog over stemmen, maar dat lijkt slechts een hamerstuk te gaan worden. De reden voor deze unieke wetgeving is vooral de heisa rond de bekentenis van KPN dat ze hun netwerkverkeer via DPI inspecteerden.

Regelmatig krijg ik mails van bedrijven die zich afvragen of dit betekent dat zij ook het internetverkeer van en naar hun bedrijven neutraal moeten behandelen. In principe niet. Netneutraliteit is geformuleerd als een eis aan aanbieders van “openbare elektronische communicatienetwerken waarover internettoegangsdiensten worden geleverd”. Een bedrijf is, net als een vereniging, geen provider zolang ze niet het algemene publiek het internet laat opgaan.

Een bedrijf is dus niet gehouden om zich netneutraal op te stellen, en mag internettoegang filteren op elk criterium dat haar goeddunkt. Ook mag ze internetgebruik monitoren en filteren, hoewel ze dan rekening moet houden met de privacy van medewerkers.

Eén opmerkelijk punt is het “openbreken” van beveiligde verbindingen. Het is technisch mogelijk voor een bedrijf om een geavanceerde firewall te installeren die ook SSL-beveiligd verkeer kan onderscheppen. De firewall doet zich naar bedrijfscomputers voor als bijvoorbeeld Gmail of Facebook (inclusief certificaat dat de bedrijfscomputer als veilig accepteert), en naar Gmail toe als de computer van de eindgebruiker. Technisch gezien gaat het dan om vervalste certificaten (ik hoor diverse lezers nu “Diginotar” mompelen, inderdaad), maar binnen een bedrijf is dat minder een probleem.

Al het netwerkverkeer naar Gmail of Facebook komt nu op de firewall binnen en kan daar onversleuteld worden bekeken voordat het wordt doorgestuurd – of wordt weggegooid omdat het niet aan het bedrijfsbeleid voldoet. Ook kan er precies worden gelogd welke gebruiker hoe lang op welke dienst zit, welke bijlagen hij verzond via Gmail, of hij de bedrijfsnaam noemde in een statusupdate of Facebookchatbericht, en ga zo maar door.

Ik denk dat dit wel mag, mits je maar als bedrijf in je reglement (internetprotocol) duidelijk hebt aangegeven dat je dit doet en voor welke redenen. Plus, je mag natuurlijk niet verder gaan dan nodig is voor die redenen. Ben je bang dat er bedrijfsgeheimen lekken, dan is een dagelijks rapportje over wie hoe lang farmvillet natuurlijk nergens voor nodig. Mails waarin het omzetcijfer van het eerste kwartaal genoemd wordt, zouden daarentegen gerede vragen mogen oproepen bij het management.

Wel zou ik vooraf een duidelijke belangenafweging willen zien. Is het nu écht nodig om iedereen digitaal te fouilleren bij elk bezoekje aan een socialemediasite? Doe je dat aan de poort ook, als mensen naar huis gaan? Het lijkt me dat je alleen digitaal mag fouilleren onder dezelfde omstandigheden dat je dat ook aan de poort zou doen. De diamantslijper of de accountant die je jaarcijfers aan het opmaken is, mag verwachten dat zijn tas (en jaszak) extra goed gecontroleerd wordt, net als de researchmedewerker die aan een nieuw prototype werkt. Maar de receptioniste fouilleren lijkt me héél moeilijk uit te leggen. Digitaal én bij de poort.

Arnoud