Tag: Foto

About Foto

Subscribe Feeds

De strafbaarheid van gestolen naaktfoto’s

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, Regulering, 43 reacties

simpsons-cloud-diefstal-data-fotoNooit gedacht dat ik ooit ‘fap’ in een juridische blog zou gebruiken, maar vooruit. De Amerikaanse FBI onderzoekt de diefstal van naaktfoto’s van tientallen actrices en artiesten in de Verenigde Staten, meldde Tweakers. De foto’s zouden zijn ontvreemd na inbraken op Apple’s iCloud en aangeboden op de beruchte site 4chan. Hetgeen aanleiding gaf voor allerlei figuren om dit “The Fappening” te noemen. Ondertussen wordt er hard opgetreden en vele forums zijn bezig links en foto’s te verwijderen.

In Nederland hebben we een aantal jaren terug iets vergelijkbaars meegemaakt. In deze zaak had iemand privéfoto’s van een televisiepresentatrice gekopieerd en verspreid na inbraak op haar thuisnetwerk. Hij kreeg hiervoor een werkstraf en 3.000 euro boete, hoewel de Hoge Raad uiteindelijk de zaak gedeeltelijk ongeldig verklaarde omdat er onjuist was gedagvaard.

Dat het verkrijgen van die foto’s strafbaar is, lijkt me niet echt een discussie. Ook niet als het bleek te gaan om misbruik van een zwak wachtwoord – voor computervredebreuk is niet nodig dat je een sterke beveiliging omzeilt of hele ingewikkelde dingen doet.

Het publiceren van deze foto’s is evenzo strafbaar. Dit levert namelijk op “het openbaar maken van een portret zonder daartoe gerechtigd te zijn” (art. 30 Auteurswet). En natuurlijk kun je ook als slachtoffer een schadeclaim indienen (onrechtmatige daad, schending van portretrecht) wanneer zo’n privéfoto wordt gepubliceerd.

Ik zie diverse persmedia de beelden publiceren, vermoedelijk vanuit het idee dat dit hoort bij hun taak van het publiek informeren over het nieuwsfeit dat die foto’s gestolen zijn. Maar als het gaat om gestolen privéfoto’s dan is de rechtspraak streng: er is eigenlijk géén nieuwsbelang te bedenken dat rechtvaardigt dat je die foto publiceert. Dat weten we bijvoorbeeld uit deze zaak waarin de digitale camera van prinses Maxima gestolen werd. Dat nieuwsfeit melden mocht (natuurlijk) maar wat foto’s uit die camera erbij diende geen algemeen belang.

Maar mag je ze hebben op je eigen computer, in het kader van je deelname aan The Fappening of gewoon uit nieuwsgierigheid? Dat is een lastige. Momenteel is het niet strafbaar om digitale gegevens te bezitten die uit misdrijf zijn verkregen. Digitale heling is dus niet strafbaar. In het nieuwe wetsvoorstel computercriminaliteiter zal dit veranderen: er komt tot een jaar cel te staan op het verwerven of voorhanden hebben van “niet-openbare gegevens” wanneer je wist of redelijkerwijs had moeten vermoeden dat deze door misdrijf zijn verkregen (nieuw art. 139f Strafrecht). Echter:

Degene die door misdrijf verkregen gegevens via het internet openbaar maakt is op grond van deze bepaling strafbaar, maar niet de persoon die via het internet openbaar gemaakte gegevens download. Zonder deze beperking zou het van het internet downloaden van gegevens die eerder door misdrijf zijn verkregen en door een ander zijn geupload in het algemeen strafbaar worden.

Wel is er een apart lid dat bepaalt dat als je het eenmaal weet en je ze uit winstbejag bewaart of gaat gebruiken (ahem) je alsnog strafbaar bent. Denk aan bedrijfsgeheimen die je downloadt van pastebin en daarna gebruikt om je eigen bedrijf te verbeteren.

En toch nog even een vraag voor de “vrijheid van meningsuiting/informatievrijheid staat voorop”-mensen: mogen deze foto’s nu eeuwig online blijven, nu ze ondertussen effectief publiek zijn geworden? Er zijn vertoningen op televisie geweest, diverse kranten hebben foto’s afgedrukt en ga zo maar door. Of mag in dit geval misschien de privacy het toch winnen?

Arnoud

Mag je foto’s uit een gevonden camera op Facebook zetten?

Geplaatst op in Privacy, 12 reacties

lost-found-verloren-voorwerpenEen lezer vroeg me:

Een kennis van me met behoorlijk wat Facebookvrienden vond onlangs een camera op straat. Hij heeft enkele foto’s daarvan op Facebook gezet (met afgeblokte gezichten) met een oproep om het bericht te delen en hem te contacteren als iemand weet wie dit zijn. Maar mag dat wel met de privacywet?

Volgens de wet behoor je een gevonden voorwerp aan te geven bij de gemeente – niet bij de politie dus. Ook moet je het melden bij de eigenaar van de ruimte waar je het vond, bijvoorbeeld de NS als het in de trein was of de klantenservice als je iets in een winkel vindt. Het is niet verplicht een voorwerp op te rapen (vindplicht) maar wel om een opgeraapt voorwerp aan te geven.

In de praktijk werkt dit lang niet altijd, zeker niet als het voorwerp uit het buitenland komt of op straat lag zonder verdere aanknopingspunten over de eigenaar. Terwijl veel mensen wel op sociale netwerken zitten, of mensen kennen die daarop zitten. Logisch dus om te denken dat zo’n oproep op Facebook meer kans op succes heeft.

Het publiceren van foto’s kan al snel een privacyschending opleveren. Als mensen herkenbaar zijn, hebben ze immers portretrecht. Het plaatsen van een balkje over het gezicht is een oplossing, maar bekenden zullen waarschijnlijk desondanks deze mensen herkennen. (Dat is ook het hele punt natuurlijk van die foto’s publiceren.) Of dat genoeg is om het portretrecht te weerleggen, betwijfel ik dus.

(Daarnaast zit er auteursrecht op die foto’s dus publiceren mag niet zonder toestemming maar gezien de context zou ik dat toch citeren noemen.)

De vraag is dan: is deze privacyschending te rechtvaardigen met een ander belang dat minstens zo zwaar weegt? Het is natuurlijk een nobel doel: het terugbezorgen van de camera. En dan moet je wel iets laten zien waarmee mensen weten dat het hún camera is. Je weet dat in de praktijk de politie hier weinig prioriteit aan geeft, dus welke opties heb je anders? Ik zou dan ook zeggen dat dit moet kunnen mits je natuurlijk alleen keurige foto’s uitzoekt en goed nadenkt per foto of men het vervelend zou vinden dat nou net die foto voor de hele wereld zichtbaar is.

Een tip die specifiek bij camera’s nog handig is, is om als eerste foto een afbeelding van naam, adres en telefoonnummer op te nemen. Zo weet je als eerlijke vinder meteen waar je terecht moet.

Arnoud

Kan een forum zijn leden aansprakelijk stellen na een claim?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 42 reacties

Als je als forum aansprakelijk bent voor foto’s (of teksten) die je leden geplaatst hebben, dan kan dat een dure grap worden. Dat ondervond het Brandweerforum vorig jaar. Men werd toen met succes aansprakelijk gesteld door een fotograaf voor foto’s geplaatst door leden van het forum. Het forum was geen neutraal platform maar vervulde een “actieve rol” bij het laten plaatsen van de foto’s, aldus de rechtbank. Daarom moest men 50 euro per foto afrekenen, plus bijna 7000 euro proceskosten.

Het forumbeheer besloot vervolgens die claim te verhalen op haar gebruikers. Die hadden immers de foto’s geplaatst en daarmee de auteursrechten geschonden. Op grond van de forumregels was het immers verboden auteursrechten te schenden, en bij wanprestatie onder een contract kun je de schade verhalen op de wanpresterende partij. Maar de kantonrechter wijst (pdf, 1MB) de eis af omdat de forumregels niet duidelijk genoeg waren.

Dit was wat er exact in de regels stond:

Plaats geen berichten waarin een duidelijke overtreding van copyright wetgeving laatsvindt. Plaats niet zonder toestemming als je niet de auteur bent! Als je teksten, foto’s en of video’s van andere websites of uit kranten/bladen post, vermeld dan waar je de tekst vandaan heb gehaald …
Andere gebruikers kunnen zo de betrouwbaarheid en authenticiteit inschatten en het is wel zo netjes richting de schrijver van het artikel dan wel de maker van de foto of video. Wij zullen altijd een poging wagen om rechthebbende te achterhalen. …
Het forumlid blijft als enige verantwoordelijk en aansprakelijk voor de inhoud van zijn/haar berichten.

Op zich bekende clausules: geen rechten schenden, regel toestemming en vermeld zo nodig de bron. Plus je bent aansprakelijk. Maar het komt uiteindelijk wel aan op hoe je het exact formuleert, zo blijkt ook weer hier.

De rechter leest namelijk die tekst drie keer en concludeert dan dat er ruimte is voor “misvattingen omtrent de strekking”. In de tweede zin gaat het over ‘auteurs’ bijvoorbeeld: worden daarmee ook fotografen bedoeld, of zijn foto’s (gezien de derde zin) een andere categorie werken waar andere regels gelden? Gezien de zin over bronvermelding is verdedigbaar dat je bij teksten toestemming moet halen en bij foto’s alleen de bron noemen.

Maar zelfs als het wél allemaal over toestemming gaat en je dus ook bij foto’s de regels overtrad, dan nog komt de schade niet voor vergoeding in aanmerking. De fout moet je wel te verwijten zijn, en dat gaat hier niet op:

Gelet op de onduidelijkheid en inconsistentie van de tekst … acht de kantonrechter het niet onbegrijpelijk dat de forumleden zich van geen kwaad bewust waren en meenden te handelen volgens voorschrift.

Ook als je het gooit op ‘gewoon’ onrechtmatig handelen, kom je er niet:

De kantonrechter is van oordeel dat het geen feit van algemene bekendheid is dat het niet is toegestaan foto’s van anderen op internet te plaatsen.

Je kunt daarmee niet spreken van ‘bewust’ rechten schenden, wat wel vereist is aldu de rechter om de uiteindelijke schade bij de fotograaf bij de uploaders neer te leggen.

Nog los daarvan had het beheer de claim ook kunnen voorkomen door conform de wet meteen te reageren op het verwijderverzoek in plaats van het op een rechtszaak te laten aankomen. Die volg ik niet helemaal: het forum hád de claim niet kunnen voorkomen door snel de foto’s te verwijderen want juridisch gezien is verwijderen niet genoeg tegen aansprakelijkheid.

Ik denk dat de rechter dit bedoelt als: we kunnen niet (meer) vaststellen welk deel van de schade door de plaatsers komt en welk deel door het handelen van het beheer. En daarom ga ik niet 100% van de schade bij de plaatsers neerleggen.

De uitspraak verrast me een tikje, moet ik zeggen. Zó onduidelijk vind ik die regels nu ook weer niet, en dat men in het algemeen niet weet van auteursrechten is wel wáár maar voor een rechter toch een opmerkelijke constatering. We doen toch met z’n allen alsof wetten algemeen bekend zijn, ook als ze nul komma nul compatibel zijn met de maatschappij?

Arnoud

Mag je een heel boek fotograferen in de winkel met je smartphone?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 20 reacties

scanbook.pngEen lezer vroeg me

Laatst stond ik in een boekwinkel waar een man met zijn smartphone een heel boek aan het fotograferen was. Mag dat als thuiskopie of is het verboden? En wat nou als je dat in de bibliotheek doet?

Of je nu foto’s van de pagina’s maakt, het boek onder het kopieerapparaat legt of het gewoon overtypt, wat je krijgt is en blijft een kopie van het boek. En een kopie van een beschermd werk mag je alleen maken als je toestemming hebt of een wettelijke uitzondering op het auteursrecht weet te vinden die je dit toestaat.

De enige uitzondering die hier relevant is, is de thuiskopie: het is toegestaan voor eigen oefening, studie of gebruik enkele kopieën van een werk te maken. Je moet dat zonder winstoogmerk en als particulier doen. Een tekst fotograferen of kopiëren of scannen valt hieronder en is dus in principe toegestaan.

In principe, want specifiek bij boeken geldt er een uitzondering. Als een boek nog gewoon in de handel is, dan mag je daaruit alleen een gedeelte kopiëren. Niet het hele werk. (Bij muziek en films mag dat wél ook als ze nog gewoon in de handel zijn. De boekenlobby was destijds sterker dan de muzieklobby denk ik.)

De enige situaties waarbij je een boek integraal mag thuiskopiëren zijn bij

a. werken, waarvan naar redelijkerwijs mag worden aangenomen geen nieuwe exemplaren tegen betaling, in welke vorm ook, aan derden ter beschikking zullen worden gesteld;
b. in een dag-, nieuws- of weekblad of tijdschrift verschenen korte artikelen, berichten of andere stukken.

Een boek dat niet meer in de handel is, zou je dus als thuiskopie mogen digitaliseren bijvoorbeeld. Alleen, dat gaat per definitie niet op in de ahem boekhándel. Maar sta je bij het tijdschriftenrek dan zou je dus wel een kort artikel mogen fotograferen uit een tijdschrift dat je daar aantreft.

Of toch niet? Want we weten dat je geen thuiskopie uit illegale bron mag maken. Maar is de bron illegaal als je in een kiosk een nog niet gekocht tijdschrift openslaat? Het is (nog?) niet jouw tijdschrift. Maar die kiosk is ook weer geen Pirate Bay, die tijdschriften liggen daar legaal.

Het boek zou natuurlijk publiek domein kunnen zijn omdat de auteur al 70 jaar overleden is. Denk aan een uitgave van Shakespeare of Dickens. Maar waarschijnlijk zal de uitgever anno 2014 wel enige wijzigingen in het werk hebben aangebracht. Of hij heeft een mooie creatieve layout dan wel illustraties toegevoegd. En die neem je over als je alle pagina’s fotografeert. Dus dan kom je alsnog bij een auteursrechtinbreuk uit.

Maar jemig zeg, wat een gedoe. (En wie denkt er nu: beste man, torrent dat boek, veel sneller?)

Arnoud

Mag ik een foto maken van de dief van mijn laptop?

Geplaatst op in Privacy, Security, 8 reacties

acer-laptop.pngEen lezer vroeg me:

Met trackingsoftware kun je de locatie van de dief van je laptop achterhalen. Ook kun je met zulke software screenshots maken en de webcam aanzetten zodat je een foto van hem maakt. Is dat toegestaan of kan hij me dan aanklagen wegens privacyschending?

Iemand die onrechtmatig handelt, zal niet snel aanspraak kunnen maken op de privacy wanneer dat wordt vastgelegd. Bij invoering van de Wet cameratoezicht kwam dit ter sprake, waarop de minister aangaf

Dit ligt anders wanneer een persoon wederrechtelijk de woning van de rechthebbende betreedt. Deze persoon zal geen aanspraak kunnen maken op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer door de rechthebbende van de woning die hij wederrechtelijk heeft betreden. Dit heeft tot gevolg dat de rechthebbende, indien deze van de inbreker beelden heeft vervaardigd met een camera waarvan de aanwezigheid niet op duidelijke wijze kenbaar is gemaakt, niet wederrechtelijk handelt.

Hoewel je dus eigenlijk een bordje moet ophangen als je cameratoezicht hanteert, kan een inbreker zich niet beroepen op afwezigheid van het bordje. Bij de webcam in een laptop gaat het niet om cameratoezicht met een ‘vaste’ (aangebrachte) camera, maar om camerabeelden in een besloten ruimte. Ook daar geldt de wet cameratoezicht: je mag mensen in privéruimtes niet stiekem fotograferen, nee ook niet met je telefoon. Althans niet als dat ‘wederrechtelijk’ is, oftewel dat jij er geen goede grond voor hebt. Het verkrijgen van een goed signalement van een dief lijkt me toch best wel een goede grond.

Het vastleggen van zulke identificerende gegevens lijkt me dan ook geen probleem. Aangifte daarmee doen mag ook, en een agent die dan zegt “onrechtmatig verkregen bewijs” mag terug naar de politieacademie. Bewijs dat burgers op eigen initiatief verkrijgen is (bijna) áltijd rechtmatig. Pas in uitzonderlijke gevallen kan dat het geval zijn: de inbreuk moet volgens de Hoge Raad “rechtens ontoelaatbaar” zijn, en daarvan is pas sprake als er méér is dan alleen een privacyschending op zich.

Lastiger wordt het als je die gegevens gaat publiceren. Justitie blijft erbij dat dergelijke acties aan haar voorbehouden zijn, en dat burgers niet zelf op deze manier tot opsporing moeten overgaan. Zeker niet als de publicatie eerder neerkomt op een schandpaal dan een serieuze poging de dief te laten arresteren. Daar zou ik persoonlijk dus toch voorzichtig mee willen zijn.

Arnoud

Mijn buren verzamelen bewijs per foto tegen mij, mag dat wel?

Geplaatst op in Privacy, 7 reacties

schutting-buren-erf-overpadDiverse lezers vroegen me, in lichte variatie:

Mijn buren fotograferen/filmen mijn tuin/huis/erf. Ze doen dit zogenaamd om bewijs te verzamelen omdat ik ruzie met ze heb over de erfgrens/de nieuwe aanbouw/geluidsoverlast/hondenpoep. Maar ze doen het wel op rare momenten dus het voelt als pesten. Kan ik hier wat tegen doen? Is dit niet in strijd met de wet op de privacy?

Op zich is het legaal om huizen of erven te fotograferen, zolang je dat maar vanaf de openbare weg doet of vanaf een erf waar je met toestemming mag zijn. Er is geen portretrecht voor gebouwen.

Als je ménsen op de foto zet in huin huis of tuin, dan schend je mogelijk hun privacy. Zeker als je gaat publiceren moet je rekening houden met portretrecht. Dit recht zegt dat als mensen een redelijk belang kunnen aanvoeren tegen publicatie (bijvoorbeeld omdat het een evidente privésituatie was) je de foto niet mag publiceren.

Gebruik als bewijs, bijvoorbeeld bij de rechter of gemeente in een bezwaarprocedure, is eigenlijk altijd toegestaan. Je moet bewijs kunnen verzamelen van waar je klacht (of verweer tegen een klacht) over gaat. Natuurlijk mag zulk verzamelen van bewijs mensen niet hinderen, dus kies bij voorkeur een rustig moment en vermijd mensen op de foto tenzij dát essentieel is voor het bewijs.

Als je foto’s of films maakt als bewijs, is het natuurlijk niet de bedoeling dat dat vervolgens op Youtube verschijnt om je standpunt nog eens kracht bij te zetten. Ook niet als je de procedure verliest en tóch vindt dat je gelijk hebt.

Arnoud

Ex-geliefden moeten elkaars naaktfoto’s wissen

Geplaatst op in Privacy, 18 reacties

pasfoto-lijstje-kader-polaroid.jpgEx-geliefden moeten elkaars naaktfoto’s wissen als ze uit elkaar gaan, las ik in The Local. De Duitse krant berichtte over een uitspraak van het gerechtshof in Koblenz in een zaak waarin de vrouw van de man eiste dat deze alle naaktfoto’s met haar beeltenis zou wissen nu de relatie voorbij was. Hoewel de foto’s destijds met toestemming waren gemaakt, moeten de foto’s toch vernietigd: die toestemming is niet meer geldig nu de relatie voorbij is. Een opmerkelijk vonnis.

Over ‘revenge porn’ is de laatste tijd het nodige te doen. Het publiceren van privéfoto’s van je ex is een leuke manier om wraak te nemen, en omdat het internet nu eenmaal niets vergeet, kun je zo iemand behoorlijk wat schade doen oplopen. Zeker bij ranzige figuren die dan honderden dollars vragen voor het verwijderen van de foto’s.

In de VS is dit een erg lastige zaak om aan te pakken, tenzij de dame (het is vrijwel altijd een dame) in kwestie minderjarig is. Want privacy bestaat daar niet echt, en portretrecht al helemaal niet. Plus, beheerders van zulke sites zijn niet aansprakelijk voor eventuele schendingen van privacy – notice/takedown bestaat daar alleen voor auteursrecht.

Bij ons is het iets makkelijker: een beheerder moet ook bij evidente privacyschendingen ingrijpen, en bovendien ziet de rechtspraak bij ons het publiceren van naaktfoto’s als smaad – mits de intentie van publicatie maar is om iemand voor gek te zetten. Bij naaktfoto’s van een Bekende Nederlander ligt dat vreemd genoeg anders.

Deze Duitse rechter gaat een stapje verder en legt een preventieve maatregel op: er wordt geen sanctie uitgesproken op basis van een begane smaad of schending privacy, maar er wordt een preventieve maatregel opgelegd om te voorkomen dat zoiets zou kunnen gebeuren. Het persoonlijkheidsrecht van de vrouw gaat bij dergelijke foto’s boven het eigendomsrecht op de foto’s van de man. Daarom moeten ze worden gewist. Dit in tegenstelling tot ‘gewone’ foto’s, waarbij de belangenafweging anders uitvalt.

Natuurlijk gaat er grotendeels een symbolische waarde uit van zo’n uitspraak: er is geen enkele manier om te controleren of de foto’s nu werkelijk gewist zijn. Maar de uitspraak heeft wel praktische waarde, want er staat nu een dwangsom op het toch publiceren van de foto’s. En een dwangsom incasseren is makkelijker dan bewijzen dat je financiële schade hebt geleden door die publicatie. U herinnert zich vast nog mijn stokpaardje van de vaste schadevergoeding voor privacyschendingen, dit is de hack om die voor elkaar te krijgen.

Arnoud

WhatsApp mag alles met je foto’s en teksten, is dat nieuws?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 15 reacties

whatsappWat veel mensen niet weten: WhatsApp heeft de rechten op iedere foto die je via de app verstuurt, meldde Z24 vorige week. De bepaling is goed verstopt in de kleine lettertjes van de gebruiksovereenkomst, aldus de site, die vervolgens een Duitse jurist opvoert om te laten zeggen dat die kleine lettertjes érg ver gaan. Het zal wel aan mij liggen maar is dit werkelijk nieuws?

Al zo lang als er internetdiensten zijn, zitten daar gebruiksvoorwaarden bij. EULA, TOS, TOU, Service Agreement, hoe je ze maar wil noemen: dit zijn de regels en daar mag u het mee doen. Niet alleen zijn die regels vaak éllenlang, ze zijn ook altijd buitengewoon eenzijdig. Mijn theorie blijft dat dat komt omdat juristen getraind zijn te beginnen bij extremen en dan door onderhandeling in het midden te komen – alleen zijn er nu geen onderhandelingen. Ja, of iedereen copypaste elkaar maar na want je komt er toch mee weg, dat kan ook.

Waar het gaat over de auteursrechten van gebruikers zie je dat net zo hard terug.

Uit de WhatsApp::Legal tekst:

… by submitting the Status Submissions to WhatsApp, you hereby grant WhatsApp a worldwide, non-exclusive, royalty-free, sublicenseable and transferable license to use, reproduce, distribute, prepare derivative works of, display, and perform the Status Submissions in connection with the WhatsApp Service and WhatsApp’s (and its successor’s) business, including without limitation for promoting and redistributing part or all of the WhatsApp Service (and derivative works thereof) in any media formats and through any media channels.

Oftewel, oké je blijft eigenaar maar we mogen alles doen met je “Status Submissions” (teksten, foto’s, statusinformatie) dat we leuk vinden. Nou ja alles: bijna alles. Het moet binnen de WhatsApp dienst en bedrijfsvoering liggen, hoewel daaronder ook “promoting the WhatsApp Service” valt. Hoe dat nu hetzelfde is als Z24’s

Als WhatsApp jouw foto doorverkoopt aan een reclamebureau dat vervolgens de hele stad ermee volhangt, kun je in principe niets ertegen doen.

ontgaat me. Hooguit zou men een WhatsApp-conversatie kunnen publiceren in een reclame voor de dienst, zo van kijk eens hoe makkelijk het is en hoe leuk de discussies bij ons. En oh ja wij doen aan privacy. Oh wacht, never mind dat laatste. Maar serieus, zou WhatsApp dat óóit gaan doen? Is er überhaupt enige internetdienst die vrolijk content van gebruikers ging vercommercialiseren op reclameborden of t-shirts zonder dat vooraf te melden?

Afijn. Storm in een glas water wat mij betreft. Maar het verbaast me wel: volgens mij krijg ik elke drie maanden wel een keer een vraag van een journalist hierover, die heeft dan de TOS van een of andere dienst gelezen en daar staat ook zoiets in. Is dat nu écht zo verrassend elke keer?

Arnoud

Mag je geld vragen voor foto’s in het publiek domein?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 21 reacties

grenscontrole-marechaussee-foto-haagedoorn.jpgEen lezer vroeg me:

Vele musea, beeldbanken, archieven, bibliotheken e.d vragen forse vergoedingen om foto’s te mogen gebruiken op bv. een website. Kunnen ze dat op basis van louter de eigendom van een betreffend beeld, voorwerp of document, als er geen auteursrecht op berust? Het zijn immers veelal openbare archieven met hele oude foto’s.

Het auteursrecht op een foto verloopt zeventig jaar na de dood van de maker. Iets preciezer: op 1 januari van het jaar 70 jaar na het sterfjaar. Van een fotograaf die op 3 mei 1934 overleed, zijn de auteursrechten dus per 1 januari 2005 verlopen. Niet 3 of 4 mei 2004 al dus.

Als het auteursrecht is verlopen, mag iedereen de foto’s verveelvoudigen en openbaarmaken oftewel alles doen dat de Auteurswet normaal verbiedt. Alleen: dan moet je wel beschikken over de foto’s. En daar zit hem hier de kneep, want het museum is de enige met een exemplaar.

Op grond van je eigendomsrecht mag je in principe alles eisen dat je wilt. Dit is bijvoorbeeld hoe de KNVB en de voetbalclubs regels kunnen stellen over uitzendrechten van voetbalwedstrijden: wie die niet accepteert, mag het privégrondgebied van de voetbalclubs (het stadion) niet betreden om te filmen. Alleen: digitale data is geen iets dat je in eigendom kunt hebben. Dus kun je, mag je dan wel regels stellen over de digitale data op je website?

In januari stelde onze HR prejudiciële vragen (zeg maar een juridische hulplijn) aan het Europese Hof over precies deze materie, hoewel dan in de context van databankenrecht. Vliegboer Ryanair wilde niet dat haar prijsinformatie door een online prijsvergelijker werd overgenomen, en beriep zich op het databankenrecht, auteursrecht en haar gebruiksvoorwaarden. Die rechten werden vrij snel van tafel geveegd, maar het Hof van Justitie moet nu zeggen of je (gebruiks-)voorwaarden mag stellen aan het gebruik van een databank waar geen databankrecht op rust, enkel omdat het op jouw server draait.

Ik zou het zelf bijzonder storend vinden als ik een publiek-domeinfoto ergens vandaan pluk en dan een sommatie (of factuur) krijg van een museum of beeldbank. Het hele idee van publiek domein is nou juist dat, eh, het hele publiek hierbij mag.

Arnoud

Getty Images gaat embedded gebruik van haar foto’s gratis toestaan

Geplaatst op in Intellectuele rechten, 12 reacties

getty-embeddenGetty Images gaat het embedden van haar beeld gratis toestaan voor nietcommercieel gebruik, las ik bij Businessweek. Iedereen kan foto’s zoeken en via een widget embedden in zijn of haar eigen site, zonder vergoeding zolang de site zelf niet commercieel is. Een nogal verrassende stap van het bedrijf dat zo ongeveer synoniem werd met “fotoauteursrechtblafbriefverstuurder” – mijn blog over Getty uit 2011 is de enige waarvan ik de comments heb gesloten na meer dan 900 vragen en klachten over het bedrijf.

Begrijp me niet verkeerd, ik vind de stap positief. Internet heeft een schreeuwende behoefte aan beeld, die behoefte zit zó diep en is zó wijdverspreid dat het onmogelijk is die te onderdrukken of in een licentiesysteem te stoppen. Dat er rechten kunnen zitten op beeld, komt bij weinig mensen op. En het systeem van auteursrecht werkt daarbij zó wezensvreemd voor die behoefte, dat de huidige situatie waarin iedereen vrolijk kopieert ergens wel te begrijpen is. Het feit alleen al dát zulk kopiëren zo massaal gebeurt, laat zien dat er iets goed mis is met de auteurswet.

Gettys stap gaat mee in die behoefte, en ik denk dat het nietcommercieel versus commercieel gebruik daarbij wel als een legitiem onderscheid te zien is. Hoewel, ergens voelt het wel als een goedkope geste. In Europa dan, omdat embedden van legaal online aanbod immers mág van het Hof van Justitie. Ook als je dat voor commerciële doeleinden doet.

Bij het uitproberen viel me op dat men het gebruik van de embedcode pretendeert te zien als een akkoord construerend op de algemene voorwaarden van Getty. En in die voorwaarden staan natuurlijk een paar pareltjes. Zo mag je dan niet meer linken naar Getty zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming, je mag de website niet reverse engineeren (wtf?) en je mag de website van Getty niet verkopen (wtf??).

Specifiek voor het embedden weergeven staan er iets logischer regels. Maar er zit wel een bijzondere beperking in: wat de site nog “nietcommercieel gebruik” noemt, wordt in de voorwaarden beperkt tot

gebruik voor redactionele doeleinden (dat wil zeggen in verband met gebeurtenissen die nieuwswaardig of in het openbaar belang zijn)

Daarbij wordt gebruik voor reclame specifiek uitgesloten. Logisch op zich, want dat is vrij evident commercieel gebruik. Maar “reactioneel gebruik” is wel even een stapje beperkter dan “nietcommercieel gebruik”. Als ik mijn persoonlijk blog wil verfraaien met een mooi achtergrondplaatje of een mooiere Twitteravatar wil inzetten, dan is dat géén redactioneel gebruik. Versiering is niet echt in het openbaar belang, en zo’n blog nieuwswaardig noemen gaat me ook wat ver.

En waar het natuurlijk Getty écht om gaat:

Getty Images (of derden die optreden namens Getty Images) mag gegevens verzamelen over het gebruik van de Embedded Viewer en embedded Content van Getty Images, en behoudt zich het recht voor om advertenties in de Embedded Viewer te plaatsen of anderszins inkomsten uit het gebruik hiervan te genereren zonder compensatie aan u.

Op zich begrijpelijk, hoewel je nu al op je klompen kunt aanvoelen dat wanneer men dat gaat doen, iedereen gaat gillen dat Getty toch niet zomaar advertenties bij hun embedded beeld mag zetten. En ik kan me ook goed voorstellen dat veel mensen vanwege deze voorwaarden nu alvast “laat maar” zeggen.

Zouden jullie nu Getty-beeld gaan gebruiken?

Arnoud