Twitteren, mag dat?

Een lezer vroeg zich af of hij zijn gebruik van de microblogdienst Twitter wel als “twitteren” mocht omschrijven. Want: Twitter is een merknaam, en merknamen gebruiken als werkwoord kan ertoe leiden dat dat merk een generiek woord wordt. Je moet dus bij werkwoordgebruik van een merk uitkijken dat je het gebruikt in referentie tot de dienst van de merkhouder. Je Twittert dus bij Twitter maar niet bij Jaiku, net zoals je googelt bij Google en niet bij Ilse.

Hola, daar ging ik al. Zag u het? Ik schreef “googelt” in plaats van “Googelt” en daarmee zet ik alweer een stapje dichter richting het algemeen gebruik van “googelen” voor “zoeken op internet” (aldus Van Dale). Ik hoop dus maar dat meelezende Googleadvocaten hier niet boos om worden.

De vraag of een merk een generiek woord is geworden, is altijd lastig te beantwoorden. Je moet dan kijken naar het normale spraakgebruik – bedoelen mensen nog steeds de specifieke producten van het bedrijf Luxaflex of gewoon elke verticale lamel als ze “luxaflex” zeggen? Daarbij mag je naar woordenboeken kijken (of zelfs naar Wikipedia), maar dat is niet zaligmakend. Het MSN-voorbeeld van een tijd geleden leidde ertoe dat Van Dale haar woordenboek aanpaste en aangaf dat “msn’en” toch specifiek sloeg op chatten via Microsoft’s chatdienst. En wat te doen trouwens met hyven? Veelgebruikt maar het staat niet in het woordenboek.

Overigens, welke merkadvocaat heeft de term “genericide” eigenlijk bedacht om dit proces van gewonenaamworden van een merk mee te omschrijven? Een merk kwijtraken lijkt me toch wat anders dan een hele bevolkingsgroep uitroeien. Maar tsja, overdrijving is altijd een sterk punt van IE-juristen.

Arnoud

Spamverbod naar bedrijven pas per 1 oktober in werking

Ongevraagde e-mailreclame naar bedrijven wordt pas per 1 oktober verboden. Dat maakte het ministerie van EZ in een enkele zin in een persbericht met als titel “Telecomcontracten vanaf 1 juli makkelijker op te zeggen” afgelopen zondag bekend. Erg fijn, want heel Nederland had net geleerd dat het spamverbod ook op 1 juli uitgebreid zou worden.

Hoe je dit zou kunnen weten? Nou, niet dus, tenzij je toevallig alle persberichten van EZ leest. Want in de parlementaire stukken rond dit wetsvoorstel (30661) vind je er niets over. De laatste bronnen die ik kan vinden over wetsvoorstel 30.661 noemen namelijk 1 oktober alleen als datum voor inwerkingtreding van het Bel-me-niet register. Zo verklaarde de staatssecretaris in november vorig jaar:

Bedrijven willen niet gedurende het gehele jaar met veranderingen worden geconfronteerd. Wij hebben afgesproken om of op 1 januari of op 1 juli veran­deringen aan te brengen. … Daarom zullen wij voor de onderdelen die direct ingrijpen op de bedrijfsvoering de datum van 1 juli 2009 hanteren. Daarbij denk ik aan de contractduur en de opzegtermijnen, het bel-me-niet-register en de uitbreiding van het spamverbod, zodat dat ook zal gelden voor rechtspersonen en bedrijven. Voor deze onderdelen zal de datum van 1 juli 2009 gelden. Er wordt dus een reële overgangs­termijn in acht genomen.

Kennelijk was de lobby van de e-mailmarketingbelangengroepen dus toch in staat om nog even wat te regelen. Een andere verklaring voor deze vertraging kan ik niet bedenken.

Nou ja, heeft u nog iets langer om uw bestand met langs inmiddels onbekende weg vergaarde e-mailadressen op te schonen.

Arnoud

Vodafone en T-Mobile sturen SMS’jes door, WTF?

mobieltje-sms-bellen-06.pngDe Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de politie krijgen ten onrechte de inhoud van sms’jes te zien, las ik gisteren op Nu.nl. Vodafone en T-Mobile zouden deze doorsturen in het kader van hun wettelijke plicht om verkeersgegevens door te geven, omdat ze de verkeersgegevens niet los van de inhoud van SMS-berichten zouden kunnen doorsturen.

Mag dat? Nee, natuurlijk niet. En dit is niet ‘slechts’ een overtreding van de privacywet, dit is keihard een misdrijf. Artikel 273d Wetboek van Strafrecht bepaalt dat het aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken of -diensten verboden is om opzettelijk en wederrechtelijk de inhoud van gegevens die niet voor hem zijn bestemd aan een ander bekend te maken. Strafbaar in de zin van anderhalf jaar cel.

Zijn ze gek geworden daar? Wie bedenkt er dat je je systeem zo kunt bouwen en dat het niet erg is dat die SMS’jes doorgegeven worden zonder bevoegd gegeven bevel daartoe? Trekken techneuten dan niet aan de bel, of vinden de managers de investering de moeite niet waard?

Vodafone-klanten kunnen dus aangifte doen, T-Mobile klanten (waaronder trouwens ikzelf) ook maar hebben een iets moeilijker verhaal nu T-Mobile ten stelligste ontkent dat ze SMS-berichten proactief doorgeeft.

Arnoud

BigWobber benefiet – komt u ook?

Internetjournalist Brenno de Winter heeft enige tijd geleden het prachtige BigWobber-initiatief gelanceerd. “Wie vraagt, krijgt meer”, is het motto. Maar niet alle overheden blijken van vragen te houden, en Brenno krijgt op allerlei manieren tegenwerking bij zijn verzoeken tot inzage krachtens de Wet Openbaarheid van Bestuur. De laatste truc: vraag leges voor het kopiëren en verzamelen van de informatie. Brenno meldt:

22 gemeenten, drie provincies en één bestuursorgaan laten het liever op een bestuursrechtprocedure aankomen. Tegenwerking zoals achterhouden van documenten, informatie weigeren, leges opvoeren en daarmee het onderzoek vertragen: de voorbeelden zijn legio. Waar de overheid kan terugvallen op de belastingbetaler als sponsor moet Brenno zelf griffierechten van 150 tot 300 euro per gemeente of provincie neertellen om het voor de rechter te kunnen brengen, expertise in te huren om de zaak op de juiste manier te voeren en nachten doorhalen om tijdig te reageren.

Op 11 juni vanaf 17:30 organiseert BigWobber samen met Stichting Vrijschrift en Open Innovation Capital een “benefiet voor een transparante overheid”. Locatie: Pickup Club, NDSM-werf, Neveritaweg 15, 1033 WB Amsterdam. Komt u ook? Met het gevraagde tientje toegangsgeld kan Brenno zijn nuttige werk voortzetten.

(Meteen doneren kan natuurlijk ook op giro 4241287 ten name van Stichting Vrijschrift, Workum.)

Big Wobber Benefiet ” benefit for all – programma<br/> 17.30 Inloop<br/> 18.00 ” 18.05 Opening door Wiebe van der Worp, voorzitter stichting Vrijschrift<br/> 18.05 – 18.15: Hoe transparant verloopt Wobben? Introductie door Brenno de Winter<br/> 18.15 – 18.45: Debat transparant bestuur: van achterkamer tot controleerbaar proces.<br/> Met deelname van o.a. hacker en activist Rob Gonggrijp; secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten Thomas Bruning; hoofdredacteuren van diverse media en ambtenaren<br/> 18.45 – 19.30: Hapjes en drankjes<br/> 19.30 – 19.45: Oprichting Transparante Zaken. Door Brenno de Winter<br/> 19.45 – 20.00: Verkiezing meest transparante ambtenaar. Presentatie door Brenno de Winter<br/> 20.00 Borrel, socializen en vooral: je filantropische instincten volgen

Arnoud

PEGI classificatie van spellen toch wel verplicht?

Ik moet toch even terugkomen op mijn blogpost van onlangs over gamen en internetten in de bieb. Daarin schreef ik dat de PEGI classificaties in Nederland geen wet zijn. Dat blijkt niet helemaal te kloppen: enkele PEGI classificaties kunnen wel degelijk juridische consequenties hebben. Het gaat dan met name om de classificatie 16+, die meldt dat het spel niet geschikt is voor zestienminners.

Artikel 240a Wetboek van Strafrecht verbiedt namelijk het vertonen of verstrekken van beelden aan zestienminners indien dat schadelijk voor hen zou zijn. En computerspellen vallen onder dit begrip “beelden”. Dat blijkt uit de memorie van toelichting bij een bundel wetswijzigingen uit 1999, waarin de Wet op de Filmvertoningen werd ingetrokken en de Mediawet en het Wetboek van Strafrecht werden herzien op dit punt. Bij het aanbieden van het onderzoeksrapport Horen, zien en verkrijgen? afgelopen februari schreef de staatssecretaris dat de brancheorganisaties “een voor haar leden bindende regeling dienen te treffen” om hier meer duidelijkheid te bereiken.

Maar, zo blijkt uit diezelfde brief:

In 2006 is vastgesteld dat deze wettelijke bepaling niet meer vertaald is in een bindende regeling, waarmee de ondernemers hun eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid tot uitdrukking kunnen brengen. Daarmee is de vraag gerezen in hoeverre zelfregulering daadwerkelijk leidt tot de bescherming van jongeren aan het einde van de distributieketen.

Uit het rapport maak ik op dat de PEGI-classificatie echt puur zelfregulering is. Er is nog nooit een rechtszaak gevoerd over overtreding van art. 240a bij gewelddadige spellen, en al helemaal niet over de vraag of de PEGI code 16+ daarbij uit zou maken.

Ik heb het NICAM gevraagd om een reactie. Per e-mail meldt het NICAM dat zij en de betreffende ministeries (Justitie, OCW) er van uit gaan dat de leeftijden van Kijkwijzer en PEGI (omdat het serieuze geaccepteerde systemen zijn) geldig zijn in relatie tot art 240a.

Uit het rapport blijkt dat veel winkeliers tekort schieten bij de controle op leeftijdsgrenzen. En de labels zouden ook nog eens de verkeerde aantrekkingskracht hebben. Daarom kondigt de staatssecretaris in datzelfde document publiekscampagnes aan. Ook onderzoekt hij de mogelijkheid van de inzet van specifieke toezichthouders op de naleving van art. 240a Strafrecht voor games.

Arnoud

Centenveiling van GoudKoortsVeiling een verboden kansspel

goudkoortsonline.pngDe online veiling Goudkoortsveiling weigert te stoppen nadat minister Hirsch Ballin had gemeld dat zij de Wet op de Kansspelen zou overtreden. Dat blijkt uit antwoord op Kamervragen over deze ‘centenveilingsite’.

Bij een centenveiling is het idee dat je biedingen uitbrengt van telkens één cent (vandaar ook de naam inderdaad). Maar je moet betalen om te mogen bieden, bij Goudkoortsonline “kost dit vanaf ” 0,90 per bieding” (sic). Qua hoofdpijn net iets minder complex dan Swoopo waar ik in januari over schreef.

Uit de analyse van Hirsch Ballin blijkt dat deze constructie een kansspel zou zijn, omdat

een bieder geen overwegende invloed heeft op zijn kans om te winnen. Zo is de eindtijd van een veiling niet inzichtelijk voor de deelnemers, doordat deze na elk uitgebracht bod wordt verlengd. De uitkomst van de veiling is afhankelijk van het aantal potentiële bieders dat heeft ingelogd en of die bieders denken dat de kosten-baten structuur gunstig is om nogmaals een bod te doen. Voor de bieders is echter niet inzichtelijk hoeveel bieders er zijn en hoeveel die bieders al hebben geboden. Het is moeilijk te voorspellen wanneer andere bieders niet meer zullen bieden. Verder is het niet mogelijk op enige wijze behendigheid of kennis toe te passen bij het concept van goudkoortsveiling.

Zie ook de analyse van professor Wagenaar (pdf) bij TROS Radar.

Volgens de Wet op de Kansspelen is doorslaggevend of je met voldoende behendigheid moet kunnen winnen. Bij roulette kun je nog zo hard je best doen, maar je bent afhankelijk van hoe het balletje rolt. Bij voetbal kun je heel veel goede spelers kopen en dan alles winnen. Of nou ja, meestal dan.

Arnoud

OV-chipkaart toch geen elektronisch geld

ov-chipkaart.pngDe OV-chipkaart blijkt geen elektronisch geld in de zin van de wet, zodat exploitant Trans Link Systems geen vergunning van de Nederlandse Bank nodig heeft om de veelgeplaagde kaart landelijk uit te rollen. Recent werden de Europese regels op dit gebied verruimd.

De Wet op het Financieel Toezicht bevat een serie bepalingen voor elektronischgeldinstellingen (egi’s). Zij moeten zich aan grofweg dezelfde regels als banken houden. Een belangrijke is dat zij hun financiële verplichtingen moeten kunnen nakomen. Tot nu toe zat de hoeveelheid geld achter de ov-chipkaart onder de ” 6.000.000, waardoor (art. 1:5 Wft) geen vergunning nodig was. Maar bij landelijke uitrol van de kaart zou dit bedrag overschreden worden. TLS zat al enkele jaren in de procedure om een vergunning te krijgen, en werd nogal verrast door een brief van DNB dat die niet meer nodig zou zijn.

De reden? In Europa is men bezig de enigszins mislukte Richtlijn 2000/46/EC over elektronisch geld aan te passen. Deze was bedoeld om het elektronisch geldverkeer en de ontwikkeling van financiële diensten te stimuleren. Maar de regels bleken te breed en daarmee te beperkend voor allerlei toepassingen.

Op 24 april keurde het Europees Parlement een serie amendementen goed die onder andere bepaalden dat de Richtlijn niet langer zou moeten gelden voor “beperkte” toepassingen. Daaronder dienen prepaid kaarten te vallen waarmee je alleen bij de uitgever van het elektronisch geld zelf zaken of diensten kunt kopen, of bij een beperkt netwerk of beperkte groep bedrijven. En, belangrijk voor de OV-chipkaart:

An instrument should be considered to be used within a ‘limited network’ if it can be used only for the purchase of goods and services in a specific store or a chain of stores or for a limited range of goods or services, regardless of geographical location of the point of sale. Such instruments could include store cards, petrol cards, membership cards, public transport cards, meal vouchers or vouchers for services …

Op 5 mei 2009 is onder andere dit amendement door de Europese Raad van Ministers aanvaard, zodat deze regels binnenkort in werking zullen treden. Daarmee zag DNB niet langer een reden om TLS als vergunningplichtig aan te merken.

En bijgevolg kan de strippenkaart nu worden afgeschaft. Wanneer heel Nederland aan de OV-chipkaart moet zitten, is nog niet bekend.

Arnoud

Europese illegale downloaders blijven ongestraft (gastpost)

europa-kaart-poppetjes.pngAuteursrechtenorganisaties zitten er maar mee in de maag: het internet. Het publiek kan dankzij dit medium heel gemakkelijk auteursrechtelijk beschermde werken met elkaar uitwisselen. Burgers zien geen enkel moreel bezwaar en dus wordt er op grote schaal gedownload.

Dit bemoeilijkt de handhaving omdat voor iedere overtreding apart naar de rechter gegaan moet worden. Frankrijk dacht daarvoor de oplossing te hebben gevonden. Het Franse plan bood een simpele oplossing voor de pijn van de entertainmentindustrie. En doorgaans werkt een simpel plan beter dan een ingewikkeld plan. De vraag is alleen wat het doel is?

Ze hebben simpelweg toegegeven aan de verleiding om aan de ene kant de procedures te versoepelen en aan de andere kant de straffen te verhogen. “Dan laten ze het wel uit hun hoofd” is de gedachte hierachter. Het doel is dus duidelijk om effectief op te komen voor de belangen van de gene die de auteursrechten bezitten. En effectief opkomen voor deze belangen doet het. Het bezwaar is dat met de belangen van alle partijen moet worden opgekomen.

Deze versoepeling gaat zo ver dat private auteursrechtenorganisaties de macht krijgen om eigenhandig internet provider te dwingen om hun klanten af te sluiten. Het moge duidelijk zijn dat dit plan op gespannen voet staat met het burgerrecht op een onafhankelijk oordeel van een rechter (art. 6 EVRM). En om dan ook nog eens zo ver te gaan dat mensen volledig van het internet afgesloten worden, maakt dat hier spraken is van een doodzonde.

auteur-author-tekst-schrijven-handschrift.pngPartijen die zelf een belang hebben in de zaak kunnen zelf niet effectief opkomen voor de belangen van de klant. De belangen van de klant zijn immers veelal tegenover gesteld aan de gezamenlijke belangen van de internet provider en de auteursrechtenorganisaties. De belangen van de auteursrechtenorganisaties worden niet geschonden op het moment dat klanten onterecht worden afgesloten. Maar de belangen van die klant worden wel geschonden door dit onderonsje tussen de internetprovider en deze auteursrechtenorganisaties.

Niet verwonderlijk dus dat de Europese ministers het Franse plan afwezen. Maar om de Franse regering niet helemaal in de kou te laten staan heeft de Europese Commissie nog eens goed naar het Franse plan gekeken. En zij zijn tot een compromis gekomen.

Het Europees Parlement heeft echter voor dat compromis een stokje gestoken. Een meerderheid in het parlement vond het geen goed idee om de veroordeling van internetters over te laten aan een door de overheid ingestelde commissie. Het is een beetje te vergelijken met dat je een product hebt gekocht, een geschil met de winkelier krijgt en dan verplicht naar een geschillencommissie moet. Daar zitten winkeliers in die zelf een indirect belang hebben bij de zaak. Hier heeft de Franse overheid een belang in de zaak. Onder druk van de overheid kunnen dan onrechtmatige beslissingen genomen.

De hoop is nu dat Frankrijk haar plannen zal laten varen. Anders is de kans groot dat dat een slecht plan over een paar maanden weer effectief zal worden weggestemd.

Alex de Kruijff
Alex is een ingenieur die elektronica en informatica heeft gestudeerd en juridische interesse heeft. Op zijn website kun je artikels over het besturingssysteem FreeBSD vinden, die je helpen bij het configureren er van.

Is uw zakelijk mailbestand al opt-in?

spam-verboden.pngGisteren blogde ik op onze ICTRecht weblog over het uitgebreide spamverbod dat per 1 juli in werking zal treden. De grote uitdaging voor veel bedrijven wordt namelijk: welke adressen hadden we ook alweer via opt-in verkregen en welke dachten we tot in de eeuwigheid te mogen spammen?

U mag er daarbij niet vanuit gaan dat mensen die nooit hebben geklaagd over uw mailings, daarmee toestemming hebben gegeven. Opt-in wil zeggen expliciete toestemming. Stilzwijgen is niet genoeg – wie weet gooit men die mails wel ongelezen weg.

Ik ben echt heel benieuwd hoe bedrijven dit gaan aanpakken. Iemand enig idee? Of ben ik te pessimistisch over het opt-ingehalte (optingehalte? opt-in-gehalte?) van de gemiddelde Nederlandse bedrijfse-maildatabase (bedrijfsemaildatabase? bedrijfse-mail-database?) En wat zijn de spellingregels over samengestelde woorden met koppelstreepjes?

(Oh ja, beste Loek: het is ICTRecht zonder spatie.)

Arnoud

Massale laptopcontroles Schiphol leveren niets op

koffer-bagage-douane.pngDe Marechaussee op Schiphol heeft vorig jaar meer dan duizend maal gecontroleerd op digitale gegevensdragers, meldde nu.nl afgelopen vrijdag. Vorig jaar begon men met een proef voor het doorzoeken van digitale gegevensdragers van reizigers, met als voornaamste doel het afschrikken van mensen die digitale kinderporno Nederland in zouden willen smokkelen. De juridische basis was en is behoorlijk onduidelijk.

Journalist Brenno “Bigwobber” de Winter kreeg via de Wet Openbaarheid van Bestuur inzage in de werkwijze van de Marechaussee. Succes hadden de onderzoeken niet: geen enkele keer is iemand vervolgd naar aanleiding van zo’n onderzoek, ondanks dat 900 GSM’s, 62 harde schijven en een kleine honderd andere zaken digitaal onderzocht werden.

De aankondiging van vorig jaar zette me een beetje op het verkeerde been: ik dacht eerst dat het over de douane ging, die zeer brede doorzoekingsbevoegdheden heeft, gebaseerd op art. 1:24 Algemene Douanewet. Maar het is de Koninklijke Marechaussee, die (hoewel onderdeel van Defensie), gewoon onder de Politiewet valt en dus net als politieagenten alleen dingen kan doorzoeken op grond van het Wetboek van Strafvordering. En dan moet er toch echt sprake zijn van een verdachte (art. 27 Strafvordering) voordat zaken als inbeslagnemen of doorzoeken van goederen mogelijk worden.

Helemaal opmerkelijk vond ik wat een woordvoerder van de Marechaussee tegen Security.nl meldde:

Als we bij de inbeslaggenomen goederen gegevensdragers aantreffen die beveiligd zijn met codes of wachtwoorden hoeft de verdachte, wat u terecht al vraagt, niet mee te werken door die codes of wachtwoorden te geven”, erkent de woordvoerder van de marechaussee. Of weigeraars langer worden vastgehouden is onduidelijk, het lot van de gegevensdrager lijkt wel bezegeld. “De gegevensdrager kan wel verder worden onderzocht, met of zonder medewerking van de eigenaar/houder.”

Hier spreekt men van ‘verdachte’, wat op zichzelf al opmerkelijk is want de doorzoekingen gebeuren zonder nadere aanleiding. De criteria zijn gebaseerd op de omstandigheden – alleenstaande mannen van middelbare leeftijd die naar Thailand reizen bijvoorbeeld worden sneller geselecteerd dan getrouwde vrouwen van 65.

Maar het lijkt er zelfs op dat men gegevensdragers in beslag neemt als de eigenaar weigert deze te ontsleutelen. Dat gaat m.i. gewoon tegen de wet in: een verdachte mag niet worden gevraagd om gegevens te ontsleutelen. En dan mag er ook geen sanctie worden gekoppeld aan de weigering om die gegevens te ontsleutelen.

Arnoud