AliExpress heeft nu iDeal, vallen ze onder Nederlands recht?

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 21 reacties

aliexpressDe Chinese webwinkel AliExpress voegt ondersteuning toe voor de Nederlandse betaalmethode iDeal, meldde Tweakers onlangs. En een lezer vroeg me toen: vallen ze daarmee onder Nederlands recht? Er is al een Nederlandstalige site, met eigen subdomein en Nederlandse taal immers.

Er is geen hard criterium wanneer je onder welk recht valt. Bij zakendoen en e-commerce is de vraag eigenlijk “op welk land richt je je met je site”, en het antwoord is in feite een optelsom op gevoel. Hoe veel dingen zie je die generiek zijn (-1) en hoe veel dingen zie je die landspecifiek zijn (+1), en dan het totaal afronden naar wat je onderbuik zegt.

Bij AliExpress zie ik een Nederlandstalige site (+1) op een nl. subdomein (+1) waar je met IDeal mag betalen (+1), maar standaard de prijzen in dollars zijn (-1). Doorklikkend naar de help krijg ik meteen Engelse tekst (-1) maar wel met “We ship to NETHERLANDS” (+1) en daarna de optie de help Nederlands te krijgen (+1). Alleen is dat dan een machinevertaling (“Hoe werkt AliExpress bescherm ik mijn betalingen?”, -1). En dan zegt mijn onderbuik dat ik op +2 uitkom, oftewel deze site richt zich op Nederland en valt dus onder Nederlands recht.

Een interessante daarbij is nog dat AliExpress een marktplaats is en geen winkel. De vraag is dan eigenlijk of de winkeliers/aanbieders zelf ook onder Nederlands recht vallen. Mij lijkt dat hierbij hetzelfde criterium moet gelden als voor de marktplaats, omdat de aanbieders geen eigen winkeltjes met eigen opmaak hebben maar alleen hun productdata aanleveren en alle presentatie e.d. door AliExpress laten doen. Tegelijkertijd heb je als winkeltje weinig zicht op wát AliExpress dan doet aan opmaak en dergelijke. Dus dan val jij ineens onder Nederlands recht omdat je marktplaatsleverancier dat leuk vindt? Dat kan toch ook weer niet de bedoeling zijn?

Arnoud

Minister Kamp: met Europees voorstel verdwijnt Nederlandse netneutraliteit

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 21 reacties

netneutraliteit.pngAls het huidige voorstel van de Europese Raad een Europese richtlijn wordt, verdwijnt de Nederlandse netneutraliteit, las ik bij Tweakers. Minister Kamp verklaarde dit naar aanleiding van de Europese discussie over het onderwerp. Want tsja, als Europa ergens regels over maakt, dan moeten de lidstaten hun regels daarover afschaffen. Of toch niet?

De Europese netneutraliteitsregels zijn er nog niet, maar de laatste geluiden zijn weinig veelbelovend: bepaalde diensten zouden voorrang moeten kunnen krijgen boven gewone internetdiensten. (Hoewel mij niet duidelijk is of dit een gevalletje klepel-klok is, want als het gaat om bijvoorbeeld VoIP of digitale televisie over IP dan is dat iets náást internet en ik zie geen netneutraliteitsproblemen met dingen náást internet sneller laten zijn dan internet zelf.)

In ieder geval, wat gebeurt er nu als Europa een richtlijn aanneemt waarin regels over netneutraliteit staan. Een richtlijn is geen wet, maar een instructie aan de lidstaten van de EU om hun wetten aan te passen zodat deze klopt met de richtlijn. De cookiewet was een richtlijn bijvoorbeeld, onze Telecommunicatiewet is destijds aangepast om een verbod op te nemen op het plaatsen of lezen van informatie zonder toestemming van de eindgebruiker.

Het komt vaak voor dat een richtlijn niet alles uitputtend regelt, maar alleen een minumumgrens trekt. Dan spreken we van minimumharmonisatie. Een land moet dat in zijn wet zetten, maar mag daar bovenop nog eigen dingen regelen zolang dat maar niet de minimumregeling doorkruist. De oude Europese richtlijn over conformiteit bood minimumharmonisatie: een product moest minimaal twee jaar van zijn levensduur gratis hersteld of vervangen worden bij problemen, maar landen mochten verder gaan en Nederland heeft dat ook gedaan, bij ons gold die eis gedurende de gehele levensduur.

Wanneer een richtlijn wél alles regelt, is sprake van maximumharmonisatie en als land mag je dan géén andere regels meer stellen dan de richtlijn opnoemt. Zo moest onze (belachelijke) geschriftenbescherming het veld ruimen omdat de Auteursrechtrichtlijn maximaal harmoniseert wanneer je auteursrecht hebt op een tekst.

Soms staat er bij een richtlijn of deze maximumharmonisatie biedt, maar vaak niet. Het komt dan op de tekst aan: hoe is deze bedoeld, hoe moet je het lezen, is er nog ruimte om te zeggen “daar bovenop mogen wij nog X en Y doen”?

Bij netneutraliteit vraag ik me af hoe die ruimte kan ontstaan. Het zal afhangen van hoe je de formulering insteekt. Stel je zegt “nationale wetten moeten providers verbieden te filteren, behalve bij redenen X en Y”, dan is er geen ruimte meer om nog een uitzondering Z in te voeren want die doorbreekt dan de minimumregel. Maar stel je zegt “nationale wetten moeten providers toestaan netneutraliteit te omzeilen bij reden X”, dan zou er misschien nog wel ruimte zijn voor een extra reden.

De trend is de laatste jaren wel steeds meer om maximumharmonisatie toe te passen, omdat je anders alsnog wildgroei van wetgeving krijgt en dat is vanuit Europa nu net niet de bedoeling met een richtlijn. Dus wat dat betreft zie ik het pessimistisch in.

Arnoud

Nieuwe versie µTorrent levert cryptocoin-miner mee

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 13 reacties

utorrent-installatie-vraagDe populaire BitTorrent-client µTorrent levert met de nieuwste release een cryptocoin-miner mee, meldde Tweakers eerder deze week. En deze zou zich zonder dat apart te vragen installeren, aldus diverse meldingen op het forum van µTorrent. “Een deel van de inkomsten gaat naar filantropische initiatieven”, meldt µTorrent op haar forum. Eh, wacht, wat?

Makers van gratis software zoeken steeds vaker naar alternatieve inkomstenstromen, en het installeren van handige hulpprogrammaatjes (bij gebruikers ook wel bekend als crapware) is dan ook steeds populairder. Speciaal interessant zijn cryptocoin-miners, die op de achtergrond berekeningen staan te doen om virtuele valuta te claimen. Daarmee wordt de rekening voor dat claimen bij de gebruiker gelegd – kosten van stroom en hardware – en de opbrengst gaat naar de softwaremaker. Niet helemaal netjes, om het zacht te zeggen.

Mag dat? Nou nee, niet zonder het apart te vragen. De cookiewet is daar duidelijk in: geen software mag worden geïnstalleerd of geüpdate zonder aparte toestemming van de gebruiker. En nee, dat kan niet in algemene voorwaarden of EULA’s worden afgevangen.

Onduidelijk is hoe dit precies zit bij µTorrent. Wie de software nieuw installeert, krijgt een apart tussenscherm met de vraag of men de wereld wil verbeteren en het aanbod van EpicScale wil aanvaarden. Weliswaar is “Accept offer” de defaultkeuze, maar je moet echt apart op die knop drukken. Dus tenzij je zegt, dit is misleidend want mensen zijn getraind om ja-ja-ja te klikken, lijkt me hier juridisch weinig mis mee. Bij updates echter wordt gemeld dat µTorrent géén toestemming vraagt, en dat maakt het heel wat dubieuzer. Hoewel µTorrent ontkent dat er ooit silent installs plaatsvinden.

In 2013 blogde ik over een vergelijkbare zaak, waarbij de vraag was of dit wellicht iets strafbaars opleverde. Dat dacht – en denk – ik niet. Misschien als er werkelijk grafische kaarten opgeblazen worden bij het rekenen, maar daar is in de µTorrent-zaak geen sprake van.

Arnoud

Boete voor DMCA-misbruikende tandarts

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Uitingsvrijheid, 4 reacties

dmca-removed.pngEen tandarts die het auteursrecht op reviews opeiste, moet $4.766 aan juridische kosten vergoeden aan de patiënt in kwestie. Dat meldde Ars Technica vorige week. De opeisclausule was in strijd met het New Yorks contractenrecht en leverde een vorm van misbruik van omstandigheden op. De rechtbank besliste dan ook in het voordeel van de patiënt.

Het opeisen van auteursrechten op klantreviews is een zeer creatieve truc om iets te kunnen doen aan negatieve reviews. Onder het Amerikaans recht is er namelijk vrij weinig te doen aan een negatieve review: allereerst is de vrijheid van meningsuiting vrijwel absoluut, en daarnaast is een tussenpersoon zoals een reviewsite never nooit niet aansprakelijk voor wat mensen op de site plaatsen. Klagen over reviews heeft dus geen zin. Echter, heb je het auteursrecht op een tekst of foto, dan kun je vrij eenvoudig eisen dat jouw werk wordt weggehaald.

In Europa is notice/takedown (zoals dit heet) iets breder: je kunt over elke vorm van onrechtmatig handelen klagen en de tussenpersoon moet daar dan wat mee. Dus ook bij smaad, privacyschending en andere zaken. Maar ook daar gaat het een stuk sneller als je over auteursrechten klaagt, want bij de andere zaken heb je altijd een belangenafweging en bij auteursrechten maar zelden.

In deze zaak neemt de Amerikaanse rechter de belangen van de patiënt toch mee. Het opeisen van auteursrechten in algemene voorwaarden (wat eigenlijk niet eens kan) doorbreekt de vrijheid van meningsuiting van de patiënt zonder dat daar een héél goede reden voor is. En die was er hier vrij evident niet.

De tandarts in kwestie is inmiddels voortvluchtig, waardoor het incasseren van de boete waarschijnlijk niet zal gaan lukken.

Arnoud

Franse rechtbank heeft jurisdictie over Amerikaanse Facebook

Geplaatst op in Uitingsvrijheid, 51 reacties

facebook-upload.pngEen Franse rechtbank acht zich bevoegd een uitspraak te doen over Facebook, las ik bij The Verge (dank, Franc). De zaak was aangespannen door een Franse leraar, die het kunstwerk l’Origine du Monde (NSFW) op zijn Facebookpagina had opgenomen en zijn account vervolgens geblokkeerd zag wegens overtreding van de antipornoregels (want vagina) van de blauwe socialmediasite. Over de vraag of Facebook dit mocht doen, is nog geen uitspraak – maar het eerste verweer dat de man naar Californië had moeten komen voor zijn klacht, wordt dus verworpen.

De kwestie van jurisdictie (wie is bevoegd om over wie te oordelen) is bij internet altijd een lastige. De vuistregel uit zo’n 6000 jaar recht is dat als ze fysiek bij je kunnen, je onder hun wet valt, en anders niet. Soevereniteit and all that. Maar die regel werkt met internet veel minder. Zet je server in Duitsland, neem een .to domein en routeer je verkeer door een Antilliaanse VPN. Wie gaat er nu over je?

We hebben een aantal uitspraken gehad waarin het bijvoorbeeld ging over waar je op richt of waar je acties effect hebben. Een dergelijke lijn hanteert deze Franse rechter nu ook, als ik het goed zie. De uiting was in het Frans, gedaan door een Fransman en gericht op een Frans publiek, dus wat zullen we nou krijgen, dat is een Franse kwestie dus kunnen wij een uitspraak doen.

De inhoudelijke vraag is overigens minstens zo interessant. Mag Facebook zomaar zeggen, “dit vinden wij porno, weg ermee” terwijl het in Frankrijk gewoon kunst is? Mag Facebook wereldwijd Amerikaanse normen opleggen, of moeten ze per land kijken wat de regels zijn en dus bijvoorbeeld in Frankrijk naakt makkelijk toestaan en geweld snel censureren, terwijl men in de VS het omgekeerde zou doen?

Natuurlijk kun je zeggen, Facebook is een bedrijf en dus mogen ze hun eigen regels hanteren. Maar Facebook is niet zomaar een bedrijf – ze zijn groter dan menig land en kunnen daarmee effectief meer censuur uitoefenen dan een gemiddelde rechtbank. Dat argument zou dan met zich meebrengen dat als je maar groot genoeg bent, je onder dezelfde regels valt als overheden en dus net zo neutraal en open moet zijn als de overheid als het gaat om de rechten van je gebruikers.

Arnoud

Disclaimers overnemen is een inbreuk op auteursrechten

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 33 reacties

no-nee-disclaimer.pngDe wijze waarop gedaagde de disclaimer gebruikt, levert een inbreuk op van het aan eiser toekomend auteursrecht. Ja, dat staat echt in het vonnis (via). U mag ook even de koffie van het beeldscherm vegen. Maar toegegeven, deze disclaimer is zo lang en wijdsprekig dat ik ‘m wel auteursrechtelijk beschermd vind. En als je een beschermde tekst kopieert, dan kun je problemen krijgen met het auteursrecht.

Om een of andere reden denkt iedereen dat je een disclaimer op je site moet hebben. Ik zou eerlijk gezegd niet weten waarom. Het is juridische dikdoenerij zonder enige waarde in de praktijk, maar iedereen doet het omdat iedereen het doet.

Het idee is dat je met een disclaimer je aansprakelijkheid kunt uitsluiten, maar dat kan alleen als de wederpartij daarmee akkoord gaat. En dát is een beetje lastig te betogen als je een virtueel bordje aan de muur van je website hangt, want het bezoeken van een website kun je moeilijk zien als een handeling die akkoord op zo’n bordje impliceert. (Het werkt wél als je mensen laat registreren en dan akkoord vraagt op algemene voorwaarden waarin je je aansprakelijkheid uitsluit.)

De disclaimer uit dit vonnis is een hele lap tekst en ziet er buitengewoon juridisch uit, dus het verbaast me dan niet dat mensen die tekst massaal overnemen. Maar bij deze disclaimer golden gebruiksvoorwaarden: je moet het document embedden, en je mag niet de tekst copypasten. Kopiëren en plakken werd echter gedoogd, zij het dat de auteur dan altijd eiste dat zijn naam en website erbij werden vermeld.

De gedaagde had de tekst gecopypaste maar zonder die naamsvermelding. Het verweer daarbij was dat er nergens in de voorwaarden stond dat dat moest. Nee grapjas, zie je de rechter denken: je mocht überhaupt al niet copypasten dus vind je het gek dat daar dan geen regels over staan?

Dat in de gebruiksvoorwaarden niet is opgenomen dat indien de disclaimer wordt gekopieerd en geplakt de bron moet worden vermeld, is gelet op het vorenstaande logisch omdat dit niet de te volgen werkwijze conform de gebruiksvoorwaarden is. [eiser] is gerechtigd om aan de ‘gedoogde’ werkwijze tot openbaarmaking van de disclaimer een voorwaarde te verbinden. Deze voorwaarde heeft hij aan [gedaagde] kenbaar gemaakt in het e-mailbericht van 19 september 2013. Nu [gedaagde] zich niet houdt aan die voorwaarde handelt zij ook in die zin in strijd met het auteursrecht van [eiser].

Een schadevergoeding wordt niet geëist, omdat je bij een gratis tekst op internet moeilijk van financiële schade kunt spreken. Maar de auteur krijgt wél de proceskosten vergoed, tot maar liefst € 6.865,58 aan kosten advocaat. En ja, dat is hoe het werkt in auteursrechtland.

(Het is vast flauw om te zeggen: genereer er gratis zelf eentje en doe ermee wat je wil.)

Arnoud

Hoe voorkom ik dat een ex-werknemer blijft whatsappen onder mijn bedrijfsnaam?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 7 reacties

whatsappEen lezer vroeg me:

Ik wil mijn werknemers mobiele telefoons geven, maar eentje heeft een dual sim toestel en wil dus alleen een zakelijke sim van me. Prima, maar wat nu als hij gaat WhatsAppen op dat nummer? Als hij de SIM straks inlevert, dan kan hij dat blijven doen immers. En dan kan hij zich blijven uitgeven voor een werknemer. Hoe voorkom ik dat?

Als werkgever beslis je hoe het werk wordt uitgevoerd en welke ‘gereedschappen’ de werknemer daarvoor nodig heeft. Het is dus jouw keuze als werkgever of deze werknemer met een toestel van de zaak moet rondlopen of een bedrijfssim in een eigen toestel mag doen.

Kies je voor het laatste, dan kunnen er problemen als deze ontstaan. Technisch is er weinig aan te doen, hoewel er opties zijn om een WhatsApp account over te zetten naar een nieuw mobiel nummer. Dat zou je dan op de laatste werkdag samen moeten doen.

Doe je dat niet, dan wordt het lastig. Natuurlijk mág iemand zich niet voor werknemer uitgeven als hij dat niet is, en zeker als hij een relatiebeding heeft kun je hem verbieden contact te onderhouden met klanten en andere relaties. Maar op deze manier kan dat wel eens lastig zijn om op te sporen, tenzij die relaties vervolgens bij jou uitkomen met “maar Jan zei tegen me dat”.

Het is op zich geen nieuw probleem, dit kon ook al met een klapper met telefoonnummers of een kopie van een setje visitekaartjes. En dat geldt wel voor meer ICT-rechtelijke vraagstukken. Maar het wordt wel een heel stuk makkelijker op deze manier.

Arnoud

Geen strafvervolging naast alcoholslot mogelijk

Geplaatst op in Regulering, 49 reacties

alcoholslotIemand die verplicht moet deelnemen aan het alcoholslotprogramma kan daarnaast niet ook nog strafrechtelijk worden vervolgd. Dat bepaalde de Hoge Raad dinsdag. De reden hiervoor is erg formeel: het alcoholslot wordt op grond van het bestuursrecht opgelegd, en bestuursrecht bestaat naast het strafrecht. Zo zou iemand dus twee keer gestraft worden voor hetzelfde feit, en dat is tegen een basisbeginsel uit het recht: “ne bis in idem”, in het Latijn.

Het alcoholslotprogramma bestaat sinds 1 december 2011 en wordt opgelegd aan bestuurders van motorvoertuigen die worden aangehouden met een hoog ademalcoholgehalte of die de blaastest weigeren. In die situatie kun je naar het CBR gestuurd worden, die je rijbewijs dan intrekt en pas weer vrijgeeft als je toestemming hebt gegeven voor het inbouwen van een alcoholslot zodat je niet meer kunt rijden wanneer je alcohol in je bloed hebt. Het inbouwen kost zeker 4000 euro en dat moet je zelf betalen.

Een prima idee, wat mij betreft, zelfs al zit er het nadeel aan dat je eventueel een vriend kunt laten blazen als je zelf dronken bent. Maar het juridische probleem ontstond toen bleek dat mensen náást het alcoholslot ook nog boetes of zelfs gevangenisstraf konden krijgen.

Een basisprincipe uit het recht is dat je niet twee maal gestraft mag worden voor hetzelfde. Een boete krijgen (of de cel in moeten) is een straf, dat is duidelijk. Maar is een alcoholslot dat ook? Het is in theorie vrijwillig, je moet er formeel voor kiezen en je mág nee zeggen – alleen heeft ‘nee’ zeggen tot gevolg dat je vijf jaar geen auto mag besturen, pas daarna krijg je dan je rijbewijs terug. Dat komt in essentie neer op een verplichte opgelegde maatregel, zeg maar net zo vrijwillig als dat je bij een gevangenisstraf te horen krijgt dat je maandagochtend je mag melden bij de hoofdingang van het cellencomplex.

De Hoge Raad bepaalt dat het alcoholslot dan ook in feite een straf is, net zo goed als een boete die je opgelegd krijgt voor rijden onder invloed. En dan krijg je dus twee keer straf als je zowel een boete krijgt als een alcoholslot, en dat mag niet. Dat de een formeel uit het Wetboek van Strafrecht komt en de andere uit het bestuursrecht, doet daarbij niet ter zake.

Een belangrijke reden lijkt te zijn geweest dat je bij het CBR niet zomaar in beroep kunt gaan, en ook dat men de omstandigheden van de verdachte niet meeneemt. Dat soort zekerheden zitten in een rechtszaak bij de strafrechter wel ingebouwd. Dus daar ligt dan wellicht de oplossing: pas het wetboek van strafrecht aan en benoem het alcoholslot als een expliciete straf.

Het voelt voor mij dan ook een beetje als een formeel spelletje: ja klopt, je hebt gelijk dat het 2x straffen is maar dit is toch iets dat vrij simpel op te lossen is. Maar ja, als het om autorijden en straffen daartegen gaat, dan wordt elk formeel puntje aangegrepen om het proces zo veel mogelijk te vertragen.

Arnoud

Een robot overtreedt de wet, wat nu?

Geplaatst op in Innovatie, Ondernemingsvrijheid, Regulering, 33 reacties

robot-wetRobots overtreden steeds vaker wetten, en we weten niet wat daaraan te doen. Dat las ik althans bij Fusion.net, waar ze het mooie voorbeeld van de Darknet Shopper aanhaalde: een bot die random aankopen doet à 100 bitcoin bij een Darknet-site, u weet wel vol met illegale meuk. Wie is er dan aansprakelijk als het ding een dosis cocaïne bestelt, of een vervalst paspoort?

Een robot of bot/script is geen natuurlijk persoon of rechtspersoon, dus kan deze geen strafbare feiten begaan, net zo min als een auto of een hond dat kan.

Het onderwerp doet denken aan de recente discussie over zelfrijdende auto’s. Daarbij leek de uitkomst te zijn dat we de aansprakelijkheid bij de eigenaar/bestuurder kunnen leggen, net zoals we dat bij dieren doen. Maar dan gaat het om een specifiek soort aansprakelijkheid, namelijk onbedoelde schade aan anderen. Bovendien is zulke schade goed te verzekeren.

Hier zoekt de bestuurder/aanzetter van de bot wel iets actiever de grenzen op. Een auto-maker programmeert normaal niet in dat de auto mensen gaat aanrijden of door rood licht zal gaan, maar een bot als deze wordt impliciet wel ontworpen met de gedachte dat ‘ie iets kwestieus gaat kopen. En dát maakt het twijfelachtiger voor mij. Plus, dit kun je niet verzekeren.

Je kunt natuurlijk zeggen: hij koopt random dingen, er zit dus geen intentie in om de wet te overtreden. Hij ziet een item te koop, hij checkt het budget en klikt op “buy now”. Is er dan opzet op het kopen van een wapen, drugs of een vals paspoort?

Nu kan iedereen natuurlijk wel zeggen, ik wílde dat niet letterlijk. Maar de strafwet is slim: naast opzet is er ook het concept “voorwaardelijke opzet”, oftewel je wilde het misschien niet 100% maar je hebt de aanmerkelijke kans aanvaard dat dit kon gebeuren en je nam de gevolgen op de koop toe. Daarom behandelen we je alsof je het met opzet deed.

Vanuit dat concept kun je dan stellen, wie een bot loslaat op een Darknet-site, neemt de gevolgen op de koop toe want iedereen wéét dat daar illegale meuk te koop is. En de kans dat je bot met illegale meuk thuis komt, is aanzienlijk. Dus heb je voorwaardelijk opzettelijk gehandeld.

Update (20 april) de Zwitserse politie heeft de aankopen van onder meer XTC onderzocht en laat weten niet tot vervolging over te gaan omdat de actie deel was van een “verhit publiek debat over vragen die centraal stonden in de tentoonstelling, waarbij het laten zien van de XTC als onderdeel van de tentoonstelling gerechtvaardigd is”.

Ergens voelt dit soort “cyber-recht” te simpel voor woorden. Als ik blind een dartpijltje naar een menigte gooi, dan is het evident dat ik stom bezig ben en niet dat pijltje. Maar als ik een drone loslaat met een dom algoritme (“vlieg rechtdoor en als je ergens tegen botst, stort dan neer”) dan krijgen we hele discussies over de aansprakelijkheid van robots. En met een beetje geluk Asimov’s drie wetten der robotica. Mis ik iets?

Arnoud

Waarom staan in licenties zo vaak DINGEN IN HOOFDLETTERS?

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 36 reacties

hoofdlettersEen lezer vroeg me:

Als ik licenties of andere ICT-contracten lees, staat daar altijd een hele lap tekst in hoofdletters in. Waarom is dat eigenlijk? Het is zó vervelend lezen…

Het klopt, veel ICT-contracten vermelden allerlei lappen tekst in hoofdletters. Het gaat dan met name om uitsluitingen van aansprakelijkheid (“exoneraties”). Deze gewoonte is buitengewoon storend: het is algemeen bekend dat een tekst die volledig in hoofdletters is geschreven, nauwelijks te lezen is.

Waarom doen juristen dat? De voornaamste reden: omdat iedereen het doet, en/of omdat het in de checklist staat die sinds 1993 op kantoor rondgaat. Juridisch cargoculten dus.

Oké, dat is cynisch. Er is een meer juridische reden. Amerikaans recht, met name de Uniform Commercial Code (UCC) die als harmonisatie van het contractenrecht geldt, eist dat een beperking van aansprakelijkheid ‘conspicuous’ gebeurt (section 2-316(2), over beperking van conformiteit). De UCC noemt enkele voorbeelden, zoals een groter lettertype, boldface (vetgedrukt) en een contrasterende kleur, maar NIET SPECIFIEK het gebruik van alleen hoofdletters. Adams vond een rechtszaak met deze mooie quote:

Lawyers who think their caps lock keys are instant ‘make conspicuous’ buttons are deluded.

Mogelijk is men begonnen HOOFDLETTERS TE GEBRUIKEN toen de eerste online licenties en dergelijke moesten worden geschreven. In het begin van het internettijdperk waren veel diensten nog text-only en was zelfs het veranderen van lettertype of gebruik van kleur onmogelijk. Er zijn dan weinig andere manieren OM IETS TE LATEN OPVALLEN dan het in alleen hoofdletters vermelden. Maar wellicht is de gewoonte AL IN DE TYPEMACHINE-TIJD ontstaan, waar ook zelden andere mogelijkheden zijn dan hoofdletters of onderstrepen.

Vandaag de dag zou ik geen reden meer weten om naar hoofdletters te grijpen om iets te benadrukken. Er zijn in HTML genoeg manieren om iets te benadrukken zonder dat PAARDENMIDDEL. En ook in een Word-bestand vertrouw ik er tegenwoordig wel op dat opmaak NIET INEENS STUK GAAT als je het document op een ander apparaat opent.

Hoewel? De grapjas die die installatiewizards maakt, heeft ooit bedacht dat in stap 6 je nog akkoord op de voorwaarden moet vragen en dat daar dan een simpel tekstvenster met scrollbalk voor gebruikt kan worden. En ik heb niet de indruk dat je dáár nu veel meer kunt doen qua opmaak. Dus wellicht dat de techniek hier gewoon zodanig achterloopt dat je juridisch niet anders kan.

Arnoud